장음표시 사용
511쪽
de rei eventus,ad quem res non tendit, & si ad ita Ium peruenire ponit, spectandus: quandoquidem α qa ab initio ualui ex casu inutile reddi possit .
inues sunt aliae inutiles . Et utiles quidem multue, inutiles uero
cis dicere: etenim per eas multitudinem utilium cognoscemus: In primissile
dum est,rem quanque, quς dominio nostro subisti poteri,utiliter in stipulationem deduci, iue mobilis sit,sta e immobilis. At si quis rem, quae in reru natura non est,aut .sie non potem dari mistipulatus, iuerit inutilis est stipulatio Et quod rerum
natura non est, talefuerit:veluti, Sstichumferuum
mihi darespondes 3 quum is mortuus sit , edi ego eum uiuere lutarim: quod este non potest: velu-ri , Hippocentaurum mihi dares'ondes 3 qui esse Τnon potest. In his itaque inutilis esistipulatis , is dictum eA . Idem es Miam, si quis rem sacram aut religiosam stipulatusfuerit, qnam humani iuris se cre iuris. debat, aut publicam rem, que usibu0 vult perpetuo destinata, ct exposita es: veluti frum ,
rheatrumarenam , Osi qua talia: aut liberum hominem,quemputabat seruum este: aut rem,cuius commemcium non habebat ides; , quam em. re non poterat: quoniam commercium , est facul-xas,ut vendere aut emere liceat. Sunt enim resqusdam , quarum non quivis iustum habeat commerciu,veluti Praedium, quod orthodoxa Eccle
512쪽
rem meam a testipulatus fuero dicens.Rem inmdare mihi θοὐαὶ quoniam Dare, est dominum fac ere. At eius,quod meum est amplius nonpossudominus fieri. 26c uero dicimus interim inpe1 denti essestipulationiflorestatem, O constitutionem : ob id quod medio tempore res iliap ublica inp,inati hominis dominium reciderepos', si forte Imperator eam siti donaris .Et qui nunc liber est,seruusfripossit: forte.n.libertinus es, qui, ut ingratus,a patrono redigipotest inseruiiurem.EUspe commercium aliquis impetra a Principe eius rei, ad cuius coparatione accedere prohibebatur. Aesieri possis, ut res mea desinat mea esse. Sic τι deinde res in eum casum veniat, quo
sine impedimento dicerepossimus , utilem elestipulatienem. Sed nos eam dicimus fatim ab iniatio inutilem esse. Similiter ex contrario licet ab
initio utilis sipulatio fuerit, sipostea res in aliquem eorum,de quibus iam dictum est, casim Huefacto, Ononstudio promisris, deueneri extinguitursipulatio:uelut stipulatus ira sumate e Stichum seruum dare mihi1pondes 3 At ille Primo seruiebat, O dubio procul ualebat stipulatio.Sed contingit,ut is sine consensu tuo a domino manumitteretur. Aut ita sum stipulatus a te ,
Locum hunc qui tum priuati Iuris erat dare mihist des 3 deinde is antequam poterem, sacer aut religiosus factus est, inutii s erit stipulatio,
sit dictum est. Quum enim res in eum casum d . uenit,unde incipere non poterat,extinguitur. tas initio sipulari,non poteram liberam persona, ἀμι rem sacram religiosam ve. Quid ergo qui libera
513쪽
liberam personam itaseipulatus sit, Titiu, quum suffuerit, dare mihi spondes λ Aut publicam
rem ita, Locum hunc,in quo theatrum est vel arena,quum friuati iuris fuerit, dare mihispondeis inutilis est ab initio stipulatio. uae autem ab initio non consistuu ex post facto non confirmaturi Quoniam quae natura sui dominio nosιro exem-lta sunt,utiliter in stipulatione no deducuntur. A R G V M.
Qui alienum factumyromittit,inessicaciter pro initit diueluti de qui alia, euius potestati obnoxius non sit, stipulatur, inutiliter stipulatur.
SI quii alium daturum quid facturum vetromiseri non Obligabitur vetitisi dicam,Titium tibi decem aureos, daturum, aut domum ti 'bi aedimaturum spondeo.Quodsi me esseerurum procuraturum, dixerim,ut Titius tibi decem aureos daret e valet stipu latio , quoniam factum meum promisi. Si quis al3, c ius iurisubiectus g- Sinonsi stipuleiur: inutiliter stipulatur.
A R G V M. Ex solutione facta stipulationi adiecto, soluenti liberatio iure contingit: quamlibet stipulanti soli obligatio quaesita sit, cui ad soluti repetitionem mandati actio superest. S0lutio tamen in extraneam personam conferripotest Veluti si ita ego stipuler , Mihi aut
Seio decem aureos dabis m obligario mihi so nem. ii,quistipulor , acquiritur. Soluere autem Seio recte vel me inuito poteris,ut tu ipsu fures luendo libereris.Sed ego deinde mandati actionem aduersus Seium habebo , ad aureorum ei da rvm
514쪽
pulator eius,quod sua intersit factum quid esse probandi onere gravetur. Cum eius, quod interest, praestatione promissor liberetur.
Ρ'rro, n solum res stipulationem deduei possunt,ut fundus,seruus,liber; verum etiam facta:υelutisisipuler,ut mihi domu aedifices: aut ut illi non aedifices. In huiusmodi autem si putationibus,in quibus factum versatur ,siue id in faciendo consi ia siue in nonfaciendo:optimisi est pinamsubqcere. Veluth Si feceris aut nonfeceris, decem mihi aureos dabis λ Hampae non subiecta, incertum es quid debeat is, qui contra quam promisitfecerit. Quoniam. nfuturum estit in id quod interest, condemnetur, O hoc quoque incertum es .necesse erit actori planum facere, tuanti ua intersit. ad vitandas igitur hases tales dissicultates, subiicienda poena est. Et si quidem a te sipuler,quod isiud facies: ita est poenam a tesipulari debeo . Si id factum non erit, poenae nomine decem mihi aureos dabis λ Sin autein stipulationem plura facta deduxerim,quorum alia in faciendo, quaedam in non faciendo consistantscpoenae clausi,ia subiicienda es, Si quid aduersu haec factum eris:aut ita, Si quid eomum factum non erit, decem mihi aureos poens nom ne dabit Et si contingat, ut contra quam cautum est facias , siue in faciendo, siue iunonfaciendo,haec edita- lis prnae clausula,ad multarum paena .ri Quoiationem obligauit te . h
515쪽
T I Τ yL Vs XVI. II De duobus rei stipulandi& promittendi. T I T. XVI.
A R G V M. Rei stipulandi: item & promittendi,qui sint, hic
exemplis facillime traditur: quare epitome opus non est. hoc tamen rei promittendi est concessum, ut quamlibet insolidum quilibet obligatus sit, s lutione unius alter liberetur di sicuti contra sit, ut unius receptione eius,quod debetur, alteri stipulatione correo petendi facultas praecidatur.
E , pii destiolationibus disierit,et de reis stipulandi promittendis, docere necessariis es,qui aut duo aut plures fieri possunt.Et rei νdem stipulandisiunt in hunc modum : Si primus
et Secundus alicui mutuauerint centum aureos,
O vierque eorum sibi illum inflidum voluerit obligatum habere, separatim uterque eorum si pulatur,ps omnium autem stipulationem, promissor dicet, Spondeo:veluti, Primus stipulatus est a mercentum mihi aureus dare spondes Similiter O Secundus. Deinde ad utrunque restondi dicens: utrique vestrum dare lyondeo. Nam si Primo prius respondeam:dicens, Darespondeo poH ea es tantunde Secundo ressondea, alia Oalia obligatio constituitur, nec duo rei Hipulandi sieri dicuntur. Duo autem plure e rei promittendi, constituuntur in hunc modum: uetati , si a Maevio O Seio, quibus quinque aureos mutuo dederim rastipuler: Maevi, quinque aureos dare mihi spondesZSei,eosdem quinq; aureos dare mihi spondet Et Mers separatim resiondeat: S i spondeo.
516쪽
huiusmodi enim obligationibus, ct
modi. pipii mirim solidum debetur, , singuli
promittentium insolidum obligatur. In utraque eni=n obligatione, a res vertitur. Ponet O unus
reorum stipulandi debitum accipiendo,aufert Oeon ripulatori petendit acultatem et O unus reο-rum promittendi, debitum soluendo,etiam compromissorem liberat. g - Ex Ex duobus autem reis promittendi, alius pi dum re, alius in diem, vel sub conditione obligari po- teri: hoc eri, nihil impedit, quo minus is,quipra repromisis, vel utim conueniripossis,quanuis alter in diem uel conditione spoponderit.
De stipulatione inruoru . TIT. XVII.
A R G V M. SERVVS haereditatem,quod ex sita stipulatio
ne haereditate iacente acquirit, haeredi stituro acquirit. Nec resert quomodo stipuletur seruos cum
domino ex ipsius stipulatione quaeratur : sicuti patri ex filij stipulatione,quibus ex causis acquiri po
ERVI quum personam non habean ex persbna dominorum suorum s rimantur,o ex illa intelligendum es, stipulatione possint , aut non possint. Sed id quido sipulatoru ferui dominus in vivis est: quod si mortuus est , neque dum quisquam haereditatem adiit,id 'si haereditas serui domina est. 2Um OplerisI in rebus haereditas uicem pemsonae defui cti fustinet : ideol femus haereditarius , quod ante aditam haereditatem fibulatur , id inco porali
517쪽
porali illi sine nomen vocas, siue ius) haered satis acquirit:or haerespostea adiens, na cum caetreis rebus actionibusque hane in haereditate A pulationem inuenturus est.2rae vero interest quo g - modo Hipuletur seruus: siue enim dixeris , Mihi ης δμx aut domino daret Ondes siue,Mihi aut conseseno meo dare θοndes ' siue impersonaliter sipi latus sit, dicendo: Darespondes domino ρ ex omH-bus huiusmodistipulationibi acquirit. Idem dicimus O de liberis,qui in potestateparentum sunt: ex quibus scilicet causis nobis poliunt acquirere, hoc est,ex re myra. A R G V M.
Seruus si quid, quod ipsius personam respiciat,mpuletur,ex huiusmodi stipulatione sibi, non domno actionem quaerit. g
i us noster facit , continetur, persona 'sius non autem domini spectanda est velut , si ab alia
quo stipuletur , Iter mihi idest , soli re με γα tactum c idest cum iumento ire persendum
tuum praebere spondes ne enim siquidem dο- i ' minus perfundum ire prohibeatur, nulla datur ei ex huiusmodistipulatisne, actio. Seruo autem prohibito,committitur Aipulatis,propterea quod 'Etam instipulationem deductum, a personam ferui referatur. A R G V M.
serui inultorum dominorum communes, ipsis dominis pro virili ex sua stipulatione quaei ut nisi unius aut iussu,aut nomine sui stipulati,quhd si ille finitὶ tacepta sit stipulatio,quod uni dominorii vi l
518쪽
tme quod mihi debebat,acquiri, inutilis sit stipulatio,ct sine essem: an ueropotius misi quidem nihil acquiratur, sed scio detur folidum Z Quod placuit, propter regulam,qua dicimus: Quod uni ex dominis acquiri non potes , id alteri, qui acquisirionis capax est,ct ad obligationem admu
De diuisione stipulationum. TIT. XVIII.
Α R G V M . stipulationum species multiplices sunt. Aut cuinius Iudiciales sunt,aut Praetoriae: Conventionales, aut Communes. Et quid unaquaeque sit, & descriptionibus,& simi exemplis sane qua hic facillime
E c vero absurdum fuerit, putationum diuisionem nouisse . Stipula onum enim aliae sunt Iu diciales, aliae Praetoriae, alla col uentionales, est aliae Communes: hoc es, Praetoriae ut O Iudiciales. Et Iudiciales quidem sunt unius generis, Paecunq; a mero Iudicis Oscio prosici untur. Qualis Hi de dolo stipulatio.U autem ei locus,quando cum eo, crure mihi ex stipulatione seruum debet,ago actione ex stipulatu. Atreus pro certo habens fore,ut codemnetur,venenum ei da quodpaululosi quam seruum mihi dederit, enecare eum, O interimere
possio. Oscium Iudicii es ab huiusmodi fulpicio
ne,cogere reum ut in dando seruo, Eripulanti omittam nihil se dolo malofecisse,quo seruus laed retur.Iudicialis esistipulario, detersequenda
519쪽
4i6 INSTIT. LIB. III seruo,qui in fuga es. Λ am si quis seruum meum
ab aliquo bona fide emeris, quum nes vitium subset, nihil impedis, quo minus currat usucarpio . Quod si nunc ego ante sinem temporis , quod usucapionem perfici, forte ante duos aut etiam tres menses,cumpossessore amone in rem agam:
edi quum longior mora Iudicii sieret , impleta sit usucapio , ac deinde seruus sine dolo eius , qui cum agitur , figiat . posteaq, ego peritor domianum me eius esse ostendam : quoniam ii diniquum,ut reus condemnetur, qui nihil fraudis
in fuga serui admisi O isiud absurdum ut absol
atur, ne iudicium illud omne elusoriusit: ο eium Iudicis est,ut reum cautionem praestare cogat : se,quum seruum inuenerit, eum apsessoreωindicaturum, ueluthquiperpraefatam usucasionem factus sit dominus . eum1 mihi aut astiamatione eius restituturum .di amsi usucaptus n3 sit seruus,cautione hac nihil indigeo. Dabitur.n. actori aduersus quemvis psedentem potestas rei vendicationem intentandi.Putoriae autem stipulationes sunt , quaecunque a mera Praetoris
iurisdictione proficiscuntur, qualis es damni infecti . M autem ei locus , quum vicini aedes tam vitiosae putrid φ ct iam carie sunt
consumpta, ut ruinam minentur . Etenim si nolit vicitus refectionem earum ad curam suam
Moeare, neq; ipondeat se damnum ,rod mihi ex
mina earum collapsae Dimo me eccrint.il sum fueris,'farrurum in psesonem aditum uitiosaru mittor. Vicinus igitur,qui me nolet ; ρο se nemrdiumsuarum mitti,retromittere mihi
520쪽
euitur hane damni infecti stipulationem: hoe est, de damno, quod nondum contigit. Ham inde eam appellationem habet,quod nondum ex ruinardium damnum ullum factum sit.Huiuscemodi stipulatio est, ct ea quae Legatum dicitur. 2' amsi quis moriens haeredem te in tituerit , O legatum mihi a te sub conditione reliquerit metati ,
Si nauis ex Asia venerit: quoniam pendente conditione, nullam aduersus te haeredem actionem mouere possum : in non mediocris subest Issemido,ne tu medio tempore , consiumptis ac confectis fortunis omnibus,ad inviam redaditas,inane mihi beneficium tectatoris facias : iubet te haeredem Praetor repromittere , ct ante conditionis
euentum: etiam datis fideiussoribus: legatum a te,ubi conditio extiteris,praestitum Iri . Idsi haeres facere nolix, ego inposi sionem rei tegatae:
aut etiam totius haereditatis mittar. In numero
autem Praetoriarum sipulationum habentur , Aedilitiae stipulationes. Nam O hae aiurisdictione Fraetoris veniunt. Est autem idis Iocus in interrogationibus , quae de vitiis morbis', in vendendis feruis sieri solent. Venditorem enim emptori repromittere oportet: se , si quid occubii vitiν morbi ne in seruo vendito inuentum seu
rit, duplum verbi gratia praestiturum. conuentionales vero sunῖ, quaecunq; ex cmmuni conuentione utriusq; partis concipiutur , hoc est, neq'eiussu Iudicis,nex iussu Praetoris, sed ex volutate