장음표시 사용
351쪽
decima Mellothi. mijsct fratribus eius duodecim. , . Visesima Eliatha filiis de fratribus eius duodecim. 18. Vi sima prima Othir, sui & iratribus eius duodecim. Vigesimas unda Geddelini. fili s& fratribilis Oiuq du deei rex. 3α Vigesia laterii a Mahazioth. iiii atratribu eius duodecim. i 3I. Vigesima Quarta Romemthiezer, silin, ct fratribus eius duodecim. MAcisτηκτvs exE'cietvs I id estor i. iris tam politici , quam Ecclesiastici. 3. exemtin enim vocatur torui populus taui tac rum . quam Leuitatum ob multitudinem et menim multi & constipati, iique per ordines quesiacies dispositi. vla sunt milites in exercitu Magis ratus Levitarum vocantur, primi pra
laudarentq ie D um4 1N CITHARM. SECvN-nvM NvMERUM SOM DEDi CATO si si OFFι-CIO SERViEMTEs 4 q. d. quilibet in sua uice tanto nuinero canebant, quanto ad canendum destinati erant . una enim familia numerosior unum cantorum ordinem constituens plutes habebat cantores, quam illa quae pauciores inti domesticos continet t. Hebr. est viii veruintani fissio. id est viri diligentes, & scite iungemes munere suo,q.d. isti omnes suete musici peritisiii ii inquit vatab.
Arn P o Pu ET A Netis scanentis Dei laudes avxTA RE Gi M J scilicet in arce Sion coram arca, iuxta seden, Dauidis, ubi nimirum ipse sedere, di Dei laudibus interesse solebat. Nam verisimile est alios cantores fuisse deputatos ad canendum in Tabernaculo Moyss, quod erat in Gabaon; unde alla ui, ut virosque compte hendant explicant vii et a rimi,q d.iuxta re-g's praescriptu de distributionem, ut hi in Sion, illi in Gabaon canerent. Ficii Ioi TnvN Gonox t AR,SoRI. IEsErAs HAsABIAs ET MATRA RIA, . sExJ Re- ieensiti hla sunt quinque dumtaxat, ut patet eos numeristi. De est ergo sextus, quem velisi nile est esse Mintia n,qui nominatur u 17.in decima sit te: Semeias enam non nominatur inter filios ph. nee inter filios Heman. Fuit ergo filius Idithun horum trium enim filii hic descit n. tur,ut patet vers. i. OMNEs ι seta vitii HEMAN Vin Emis νεGis aes sERMONisus D Ei J Immo vocat ridos. id est propheta. hoc est Cantor diuin
A id est chm si mini, id est res & laudes ea
neremur, qta David in aula&mensa habebat suos symphoniacos, qui promana canebam ad regis honestam recreationem; hic vero Heman curabat dumtaxat sacra cani ia Tabernaculo, elim David diuinis ossicijs vacaret. Semora ergo IV, erant Psalmi, hyimu de cantica diphnatum laudum. vT Ex ALTARET costfvJ id est ut cane do exaltaret magnitud mem, magnificentiam, de immensam maiestatem, sapientiam, missiucordiam, potentiam elementiam.& beneficere tiam Dei. ita Abul Secundo, & magis praecis Eq. d Heman curabat cani Psalmos, in quibus Dauid orat,& pretdicit exaltandum careu, id est regnum, potentiam.& gloriam imperii tam sui, quamn amitypi Christi Hoe enim audite Dauia di erat gratissimum desideratissimum. Unde erebib in Psalmis de hac cornu exaetativiis agis. Hinc vatab.sie vertit stiuerat regα--lanrbis Huinis ut erigeretur cornu; idque ite explicat
Heman prophetauit de Davide quM asseq i
retur magnam famam de gloriam Caris enim significat dignitatem S gloriam, item robur αvires, ac si dicatur, ad exaltandam det nitatem de potem iam ripiam: Asaph enim de Idithun. canebant alios Psalmos, qui ad populum eruidiendum de consolandum spectabant,eu ead pietatem de ad Deum secum laudandum
I vsvo i Ellaxet caveticvMJ id est δε-ctores , ut sequatur, qui docebam teliquos scita canere & p ere tam voce,quam instrumentis milieis. I Docos PARITER ET INDOcτo J q. d. aeque peritus canendi ac imperitus, aequὰ d ctorae discipulus, thd. David distribuit eant res in a classes,& cuique classi dedit duod cim magistros Musices perstos, qui ceteros do cerent canere , eosque in cantu dirigerent de perficerent. Qii ita magistri hi uniuersiai stare ara. ut dictum est m7 tima enim M per 12. resultabit numerus . . illi. t
352쪽
C Uentaria in Lib. I. Paral b-honaeap. XXVI. 3 i CAPUT VIGESIMUM SEXTUM.
'R astatur γλπιι ὀ 'e es Levitarum, qui erant ianitores templi. MDeccm sodum thesaurorum tam tempti qu R eris.
i. DIuisiones autem ianitorum : de Coritis Meselemia. Qius Core. de si ijs Asaph. x. Riiij Meselemiae: Zacharias primogenitus. Iadihel secundus' badias tertius. Iathanaes quartus, 3. Elam quintus. Iohanan sextus. Elioenai septimus. 4. Filij autem Obededom: Semeias primogenitus. IOZabad secundus . I ha tertius, Sachar quartus, Nathanael quintus , s. Ammiel sextus, Issachar septimus. Phollathi octauus : quia benedixit illi Dominus. 6. Seme autem filio eius nati sunt fili, praefecti iamiliarum suarum: erant enim viri sortissimi. V. Fili j ergo Semeiae. Othni,&Raphael.&Obed, Eletabad fratres eius viri fortissimi tu quoque. de Samachias. 8. Omnes hi, de filijs Obededom i ipsi. ' filii, & fratres eorum fortissimi ad ministrandum, sexaginta duo de Obededom. 9. Porro Meselemiae fili, &sratres eorum robustissimi, decem
Moesto. io. De Hosa autem id est. de fili Merari: Semri princeps non enim habuerat primogenitum, & idcirco posuerat eum pater eius in principem) II. Helcias secundus. Tabelias tertius. Zacharias quartus. omnes hi si ij. & fratres Hosa. tredecim. I 2. Hi diuisi sunt in ianitores. ut semper principes custodiarum, sicut&fratres eorum. ministrarent in domo Domini. 13. Misi, sunt ergo sortes ex aequo.& paruis. & magnis. per familias suas, in unamquamque portarum. 14. Cecidit ergo sors Orientalis. Selemiae. Porro Zachariae filio eius,
viro prudentissim' &erudito. sortitb obtigit plaga Septemtrionalis. i s. Obededom vero ct filijs eius ad Austrum i in qua parte conius erat seniorum concilium. 16. S phim&Hosa ad Occidentem, iuxta portam. quae ducit ad viam ascensionis di custodia contra custodiam. i . Ad Orientem vero Levitae sex Rad Aquilonem quatuor per diem : atque ad Meridiem similiter in die quatuor R Vbi erat concilium, bini & bini. I 8. In cellulis quintue ianitoriim ad Cecidentem quatuor in via. binique Ur cellulas. I9. Hae sunt diuisiones ianito um. filiorum Core & Merari. ΣΟ. Porro Achias erat super thesauros domus Dei.&vasa sanistorum. 2Ii Filij Ledan .sili j Gersonni de Ledan principes familiarum.
Ledan.8: Gersonni. Iehieli. 22. Fili j Iehieli: Zathan.& Ioel fratres eius. sit per thesauros domus Domini. Σ3. Amramitis & Isaaritis. & Hebronitis. & Ohil litis. 1 . Subael autem silius Gersom, fili j Moysi. praepositus thesauris. Ση. Fratres quoque eius Eliezer. cuius filius Rahabia, ct huius filius Isitas. st huius filius Ioram. huius quoque filius Zechri. & huius filius Selemith. Ip: Se lemith. ' fratres eius, super thesauros sanctorum, quae sanistificavit David rex.
ε: principes familiarum. & tribuni. & centuriones. & duces exercitus. Σ . de hellis.& manubiis praeliorum. qua consecrauerant ad instaurationem.&supellectilem templi Domini. 28. Haec autem uniuersa sanctificauit Samuel Videns.' Saul filius Cis. & Abner filius Ner. & Ioab filius Sarviae: omnes, qui sanctificauerant ea per manum Selemith, ct fratrum eius. 29. Isaaritis vero praeerat
Chonenias. & si ij eius. ad opera sorinsecus super Israel. ad docendum & iudicandum eos. 3o. Porro de Hebronitis Ilasabias. ct fratres eius viri sortissimi. mille septingenti praeerant lilaeli trans Iordanem contra Occidentem.in cunctis operibus Domini. α in ministerium regis. 3I. Hebronitarum autem princeps fuit Ieria. secundiim familias ct cognationes eorum. Quadragesimo anno regni Dauid recensiti sunt, & inuenti sunt viri sortissimi inlaeter Galaad , 3Σ. sta- tresque eius robustioris aetatis, duo millia septingenti principes familiarum. Praeposuit autem eos Dauid rex R ubenitis, & Gadditis. & dimidiae tribui Manasse,
in omne ministerium Dei,d regis. -l
353쪽
141 Commentaria in Lib. I. Paral omenon. p. Xa VII.
ob arcam quam domi suae religiose habuit, sedolo custodiuit a.R AE.
Hac de causa ipse ceteros Levitas filiorum numero aeque ac robore tum corporis tum animi superauit; unde v. 8.dicituri minerti risit, Obedaeom. VERs. Io. RAsVERAT PRi Mos EuiτvωJ q. d. Hosa tunc temporis non habebat prim genituro, quia istam erat mortuus; quare eius loco constituit principem similia suae Sinti, qui erat secundo genitus. Uras. ir. Hi Divisi suNT N IANITORεs , vosEMPtR PRINCIPEs CusTODIARvM , &c.
Hi NisTRARENT IN DOMO DOMisi J Erat ergo magna ianitorum horum dignitas; Πimo , quia ipsi erant punci's copia arum, q. d. sicut praetoriani milites praesunt custodiae regis& domus regiae , sic hi ianitores praeerant custodiae de custodibus omnibus domus Dei, stilicet templi. Secundo, qui, ijdem praeerant custodiae thesauri tam templi, quam regis, ut patet v. o. 26. & 3α Item sartis tectis templi vel sa7. Tertio. quia ex iis creabantur populi doctores, praefecti , & Iudices in causis tam sacris, quim profanis, ut patet vers 29 3 &32. vεas. r . SELEMivi Hic est ille qui v. i.&seq. voca tur Ille enim decurtate ad breuitate
Α coNci xiv Jq.d.in parie Australi templi erat locus sui mi concilis, quod Suhiarim dicebatur, Δ: P.primoribus,quasi senatoribus constabat.vide dicta Numet.II. Qvα puc IT AD vIAM Asc 1 sIouis J vos. qua ascendebatur in montem ston, re in t bernaculum ibidem erectum i ae deinde intemplum in eodem a salo ne sablica
Cus rodi A coNTEA cvnoni AMJ Vatata ostri a e retine custodia. q. d. una excubiarum custodia re φondebat alteri ex aduerso positae. videtur enim haec potia templi incidentalis prae ceteris duplicem habuisse custodiam, ob maiorem in ea populi frequentiam, ideoque maius in ea tumultus periculum. Id ita esse li
U Is cεLLvxis --ΣE IANiTORVM AD v s. ia. Occi DENIEM UATvo IN viA , BiNI E PER CELLvLAsJ q.d. Ad portam templi incidentalem , in cetaris ianitorum, excubabant quatuor Levitae ianitorum principes, invia ascensionis. de qua dictum est veis .i6. ac insuper Mai alij principes . per ιαι- statas ex- cubitorum distributi agebant excubias cum
Levitis minoribus tibi subditis. Hinc vides plures it maiores fuisse excubias ad portara incidentalem, quam ad ceteras templi, ut dixi. AD OFERA voRiusEcvs J puta ad Ita V. - gna δc lapides caedendos Ec poliendos , ad vineas, plata , δι agros templi colendos
D-I2. Princidis, qui vitifimper Ιχ. annim espraeerant 24. missibus militum. Insuper Principes tribuum, .u .ciales Tauidis, tum 2Adomi rebus domesticis, tum quiseris eius viaris,agris,bobusaamelis,ouisustro M. i. FI iij autem Israel secundum numerum suum. principes familiarum.tribuni.& centuriones. ct praeiecti. qui ministrabant regi iuxta turmas suas ingredientes&egredientes per singulos menses in anno. viginti quatuor millibus sin-bohites.& post se alter nomine Macelloth. qui regebat partem exercitiis viqinti 3uatuor millium. 3. Dux quoq; turmae tertiae in mense tertio, erat Banaias filius oiadae sacerdos:& in diuisione sua viginti quatuor millia. 6. Ipse est Banaias fortissimus inter triginta ct super triginta. praeerat autem turmae ipsus Amiγabad filius eius. I. Quartus,mense quarto. Asahel stater Ioab.& Zabadias filius eius post eum:& in turma eius viginti quatuor millia. 8. Quintus.mense quinto. princeps Samaoth Ieeterites:& in turma eius viginti quatuor millia. 9. Sextus.rum sexto, Hira filius Acces Thecuites: ct in turma eius viginti quatuor millia. Io. Septimus. mense septimo Helles Phallonites de si ijs Ephraim ct in turma eius viginti quatuor millia. II. Octauus. mense octavo, Sobochai Husathites de stirpe Zarahi ct in turma eius viginti qu.atuor millia. i 2. Nonus.mense nono. Abieetet Anathothites de fili, lemini: dc in turma eius viginti quatuor millia.
354쪽
Commentaria in Lib. I. Paralipomta u. Cap. XXVII. ιI3. Decimus, mense decimo. Marai,& ipse Netophathites de stirpe Zarai, R
in turma eius viginti quatuor millia. Iq. Vndecimus, mense unci imo, Banaias Pharathonites de si ijs Ephraim i ct in turma cius viginti quatuor millia. I . Duodecimus, mense duouecimo. Holdai Net 'hathites. de stirpe Goth niel: & in turma eius viginti quatuor millia. a b. Porro tribubus praeerant Israel. Rubenitis. dux Hiezer filius Zechri: Simeonitis, dux Saphatias filius Maacha : 17. Levitis, Hasabias filius Camuel : Aaronitis, Sadoc. i8. Iuda, Eliu frater David i Issachar. Amri filius Michael. 19. Zabulonitis. Iesmaias
filius Abdiaei Nephthalitibus; Ierimoth filius Oetriel: 1 o. filijs Ephraim. Osee filius Gaziu; dimidiae tribui Manasse, Ioel filius Phadaiae r xi. R dimidiae tribui Manasse in Galaad, Iaddo lilius Zachariae; Beniamin autem, Iasiel filius
Abner. 22. D in vero. EZrihel filius Ieroham: hi principes filiorum Israel. 23. Noluit autem David numerare eos a viginti annis inferius : quia dixerat Dominus ut multiplicaret Israci quasi stellas caeli. 1 . Ioab filius Sarviae coeperat numerare, nec complevit: quia super hoc ira irruerat in Israel: & idcirco numerus eorum qui fuerant recensiti, non est relatus in fastos regis David. x s. Super thesauros autem regis suit AZmoth filius Adiel. His autem thesauris, qui erant in urbibus ' in vicis,& in turribus, praesidebat Ionathan filius iniae. 26. Operi autem rustico A agricolis qui exercebant terram praeerat tali filius Chelub : 27. vinearumque cultoribus. Semeias Romathites: cellis autem vinari , Zabdias Aphonites. 28. Nam super oliueta&ficeta. quae erant in campestribus, Balanan Gederites: super apotnecas autem olei. Ioas. 29. Porrbarmentis,
quae pascebant ut in Saron : praepositus suit Setrai Saronites: A super boues in vallibus, Saphat filius Adli i 3 o. super camelos vero. Vbil Isin ahelites : εί
super asinos. Iadaias Meronathites. 3 i. super oves quoque, Iazi et Agareus. Omnes hi . principes substantiae regis David. Σ. Ionathan autem patruus David, consiliarius,vir prudens re litteratus Ipse & Iahiel filius Hachamoni erant
cum si ijs regis. 33. Achitophel etiam consiliarius regis,&Chusai Arachites amicus regis. 34. Post Ad tophel fuit Ioiada situs Banaiae ct Abiathar. Prin
ceps autem exercitus regis erat ioab. Noa, licui Dauid duobus capitibus p .eed. ccerdotes aeque ac Leuitas in a
classes distribuit, quae vicissim Deo in templo hebdomodatim deseruirent; sic h: e r liquum populum, puta Israelitas ad bellum idoneos, in ri. clattis disti buit, de cuique classi suum praeficit principem, ut sintulae elasses vieissimhmel in anno per mensem Regi de Reip. ad bellum deserviant, ut scilicet vicissim a .milis Ita armatoruin eum suo duce sibi praesto ad omnem bellicam expeditionem. Fuit haec politica ci prudens Dauidis sanctita: tum ut hac
ratione omnes subditos exerceret in armis, ut
discerent belligerare itum ad sei, regnique tutelam. m enim Israelitς pauci und que hostiabus e ngerentur, scilicet Philisthaeis, idumaeis, Ammonitis, Arabibus, AEgypt ijs, necessum fuit eis. semper paratos esse ad Milam. Ne ergo subita hostium irruptione opprimerentur, statuit David , ut et . millia semper in armis pro regis
regni due custodia excubarent, de hombus irruentibu illicb occurrerenti Hoe autem sis ditis non erat graue, quia uno tantum mense in anno quisque cum armis in aciem prodire debebat, reliquis vero mensibus domi te suas curabat. Rursum, hac ratione parcebatur ex ctionibus pecuniarum, quae ingentes pro exeo citu conscribendore alendo indici selent Nam quisque suo meose, quo in exercitu armatusebi parere debebat, seipsum alebat. Hac ratione effecit, ut semper ad manum haberet
A mi merosum militem, eum recentem&veteranum ut qui suis de quanti suis hostibus resistere miselqina pro numero hostium poteritat tot millia ex singulis classibus euocare quot opus erat. Denique totus imaelis populus dimi-butus in duodecim classes bellatorum, e fi bat quasi totidem exercitus validos: quaeque enim classis constabat a .millibus armatorum, Dumque habebat ducem siue principem. qum tum quilibet hie ordine suo recensetur. Dux autem quilibet situm habebat vicarium, qui ei aegrotanti uel alijs occupato succederet.& Hac sem eius in aciem duceret regeretque, ut patetvcl. 8c 7.Sic Romani olim rerum domini multas semper legiones in armis habebant. easque per prouincias distribuebant ut eas in ossicio deis obedientia continerent, ac prouinci rum sit
pubus alebant. si e Chimenta semper in armis
habent centum civilia militum qui contra Tartaros excubant,ne Chinam inuadant. Ex poset sE ALTER NOMi NE MACε vcκ. 4
Loetu J q.d. Dinis, qui dux erat secundae tur- vniae, absenti vel impedito datus fuit vicarius
Muerrib, qui eius vice turmam duceret, vii iam
q. d. as his principi quartae turinae, datus fuit
PORRO TR isunus νηκtRANT J Hierecensentur singulariam duodeeim tribuum principes, qui erant earum primogeniti. At
355쪽
344 Comment aria in Liba. Paralipomenon. p. XXVIII.
vetd militiae principes non erant hi primogeniti, sed viri animo, robore de sciemia in itari praestantes, ideoque a Davide selecti. vos.24. Qui A svrER uoc aRA Deiὶ ivllvERAT svr Ea IsRAELJ Deus enim ob numeratum a Davide populum misit pestem quae oanil. Α lia absumpsit. vide dicta. a.Reg.vit. PosTAcuiroruEL rvietior ADA vi Livs vin 3 BANA iAE. ET AAIATHARJ qu. Atiutopheli consiliario Dauidis vita per laqueum functo su cessi I,iada ct ab atho Ponufex, qui Dau:di suEre ab initivis consiliis.
in Auid ιοκuocatos regni Principes aequὶ ae Salaminem hortatur, ut Dei leges exametim iant : inde vers. I . umori dat Maeam templi,omiumque riuae partium D vas um, quam caelitus a Deo acceperat.
t. C onuocauit igitur David omnes principes Israel. duces tribuum, &
positos turmarum . qui ministrabant regi: tribunos quoque & centuriones, & qui praeerant substantiae ct posscssionibus regis. filiolaue suos cum eunuchis. & potentes, ct robustissimos quosque in exercitu Ierulalem. 2. Cumque surrexisset rex. & stetisset, ait: Audite me fratres mei & populus meus: C gitaui ut aedificarem domum, in qua requiesceret arca laederis Domini. & sca- hellum pedum Dei nostri: & ad aedificandum, omnia praeparaui. I. Deus autem dixit mihi: Non aedificabis domum nomini meo, eo quod sis vir bellator.& sanguinem fuderis. 4. Sed elegit Dominus Deus Israel me de uniuersa domo patris mei. ut essem rex super Hrael in sempiternum ide Ilida enim elegit principes e porro de domo lud. a. domum patris mei: &de filijs patris mei, placuit ei ut me eligeret regem super cunctum Israel. 3. SM ' de filijs meis filios enim mihi multos cimit Dominus) elenit Salomonem filium meum .ut sederet in throno regni Domini super Israel. dixitque militi Salomon filius tuus aedificabit domum meam. ct atria mea: ipsum enim elegi mihi in filium.& ego
cro ei in patrem. 7. Et firmabo regnum eius usque in aeternum. si perseuerau rit facere praecepta mea &iudicia, sicut&hodie. 8. Nunc ergo coram Vni r-so coetu Israel. audiente Deo nostro, custodite,& perquirite cuncta mandata Domini Dei nostrii ut possideatis Terram bonam. ct relinquatis eam filijs vestris post vos usque in sempiternum. 9. Tu autem Salomon fili mi. scito Inum patris tui, & servito ei corde persecto, dc animo voluntario : omnia enim corda scrutatur Dominus, ct uniuersas mentium cogitationes intelligit. Si quaesieriscum. inuenies: si autem dereliqueris eum. proiiciet te in aeternum. I o. Nunc ergo quia elegit te Dominus ut miscares domum Sanctuari, confortare.' perfice. ii. Dedit autem David Salomoni filio suo descriptionem porticus. ερ templi. & cellariorum . 8c coenaculi . ct cubiculorum in adytis, & domus propitiationis . I 2. necnon te omnium quae cogitauerat atriorum. & exedrarum per circuitum in thesauros domus Domini, ct in thesauroslanctotum .r 3. diuisionumque Sacerdotalium Sc Leviticarum . in omnia opera domus D mini. et in uniuersa vasa ministeri j templi Domini. in . Aurum in pondere per sngula vasa ministerii. Argenti quoque pondus pro vasorum & operum diuerstate. i . Sed & in candelabra aurea. 6c ad lucernas eorum , aurum pro mensura uniuscuiusque candelabri & lucernarum. Similiter & in candela-Dra argentea, ct in lucernas eorum, pro diuersitate mensurae, pondus argenti tradidit. 16. Aurum quoque dedit in mensas propositionis pro diuersitate mc sarum: similiter & argentum in alias mensas argenteas. i . Ad suscinulas quoque. &phialas.& thuribula, ex auro purissimo.& leunculos aureos. pro qualitate mensurae pondus distribuit in leunculum Fc leunculum. Similiter de in leones argenteos diuersum argenti pondus separauit. 38. Altari autem, in quo adoletur incensum, aurum purissimum dcdit: ut ex ipso fieret similitudo quadrigae cherubim, extendentium alas, de velantium arcam laederis Domini. I9. Omnia, inquit, venerunt strirta manu Dcn ini ad me, ut intelligerem uniuersa
356쪽
Commentita in Lib. I. Parasipomenon. Cap. XXVII L '
uersa opera cxemplaris. χo. Dixit quoquc David Salomotii si, o tuo: Vitilitatage. A combriare, & fac : ne timeo. ct ne paveasi Dominus enim D us meus tecum erit. & non dimittet te a nec derelinquet, donec per sic insomne opus ... nisteri j domus Domini. xi. Ecce diuisiones Sacera inum di Levi tui inti, m
olisne ministerium domus Domini psistunt tibi. & parati iunt, a nouerunt taria principes quam populus facere omnia praecepta tua. vos r. A
t . vitae rest , ae praesertim mecino; hine quilibet praeiecti vitae siue imi νocantur Vt dixi Genes. 37VEM. 2. Nos et Ril lis vocatur arca foederis, quia super arcam extantes Ch rubini iunctis alis sedem quasi Deo exhibebat. ita clarea subiecta esses quasi scabelluae redula eius ut dixi Exodi vos . ELEG T PRINCir Est Hebr. Chald Sept.habent in singillari, primcipem ed pr-jm,hoc est principes tibi continua serie s.ccedentes, iuxta illud Genes. q. Io. Nis auferetur septius o Iuda , dux de semore
Messias, siue Christus de Iuda & Dauid e n
mesin, mensain Dei maiestatem, potentiam, iustitiam, bonitatem; ut haec cognitio crebra. que cogitatio & meditatio te impellit ad imoiret eum colendum , timendum di amam
sinctorum ; in eo enim erat prc pitiatorium supra arcain, ex quo Deus propitius Pontifici iacula,& populo beneficia praestabat. vos. 12. Tu ε A os FANCτORVM J intelligiti zophylacia, siue aeraria in quibus pecunia Deo laia dc sanctificata, id est consecrata est erua
LEvirac ARvM J Ita vocat Alasses in quas diuis erant sacerdotus di Levitae, de quibus dixit capit. a 3.& M.' Vixti l . LεvNcvLos Avallos , &c. Eet tu Leto. . MEω ARGENT Eos J Horum leunculorrum αleonum nulla facta est mentio in desta tione Ciempli 3. Rega.7ac 8Ruare incertum est quo loco, α ad quem usum collocati sint. Porro septNatab. 'gnin. ac Abul. pro 'NX. ιν id
ci NwM pura aliari thymiamatis, quod erat 4n Sancto obuet sim Sancto sanctorum in AriRVM PURISSi MuM DEDIT, ut Heb. Sept. de Latina Regiali bem; ovij Ex Eo vi ERET
FOEDERis Douini qualis haec qia i a Fbit im 3 an eadem cum cherubinis Monaicis & salomonicis. qui re censentur 3. Reg. c. .& 8. Noster Hieronym. Prado in caput r. Ezech. pag. 3 s.centit et se eosdeminit enim Salomonem ex biga Cheru- .
Eiamurn a Moyse se tu, fecisse quadrigam, quia duobus Cherubinis Moysis adierit duos alios, itaque ex biga fruit quadrigam. Addidit
enim plaustrum cum rotis, cui arca impono tur, ita Prado.
verum dico aliam prorsus esse hane quadrigati, . alio e Cherubinos ab iis duodus, quos Mouses fabricauit. & aliis ducisus, quos iisdem adiecit Salomon 3. Reg. cap. I. & S. Pitet id piimo , quia illi erant iuxta arcam in Sancto sanctorum . hi vero facti sunt in sancto super altare Thymiamatis . uti hiadicitur Secundd. quia hic Script .ait Salomonem eos sectile ii militi ii in;ergio non erant iidem Adsimile, che tubinis arcae. Tertio, quia Cherubini salomonis additi
Moysaici, non saciebam quadrigam, nec umiquid ; sed ab eis prorsus erant disparat . Nam Mosaici supra arcam positi vultus sibi odi Fristebant, teque mutuo alis quasi manibus e panus complectebantur; Salonioni a vero p ini erant ad latus arcae , ut eam cum Chelubrius Monaicis velarent di tegerent: ac uterque eorum erat ex eodem utere, expandendo alas per totam Sancti sanctorum Iongitudinem, ita Vt unus Cherub ala sua extima tangeret patietem Meridionalem , alter ver b ala sua existis a tangeret parietam Septemtrionalem Sanis cti sanctorum. Ergo non poterant facere quadrigam, sed tantum unum latus quadrigae,ii
arto de plaustro cum rotis cui insisteret arca, quod astruit Prado, inhil uspiam habet
Dico ergo Cherubinos non tantum circa aream, sed etiam in altari Thymiamati, sui ita fibricatos, de ijsque hic agi. Erant illi simiule, Cherubinis arcae. Sicut enim istiesue pansis iuncti siue vel ibant arcam , ita hi alis expansis iunctisque vesabant altare Thymi niatis, vi sedet D siue solium quasi praeserent
Deo. ae Deus iis insidens videretur excipere
sumum Thymiamatis, qui es adolatatur in
rant enim bini dumtaxat .morum uterque inuicem vultu Obverso reficiente uuabiis alis expansis , ac cum alis alterius ex aduerso potiueomynctis, faciebat quadrum siue quadrat tiaradrigain, id est currum quadratum.ita Abul.
senis, ergo est q. a. David dedit 'rumpserimum, ut ex eo fabricaretur altare Thymia fiatis, S: in eodem cu tus Cherubuit,. simia di, currui Cherubim velantium arcam sinetis, quem sabrieatat Moyses. Hune sistam exin
357쪽
346 Commentaria in Lib. I. Parasipomenon. p. XXIX.
Quid Cherubini ad literani &-mia su
Deus ergo in tabula descripsit totam id eam templi, illamque per manus Angeli tradidit Da
uidi ut is eandem traderet Salomoni,qui iuxta eam templum aedificaret. Similem id am t
betnaculi Deus tradidit Moysi Exodi as. o. I lyce, inquit, O D secundum remplar quodivi
in mute Sinai iratum est.EMmplar enim siue pararima, et vertunt sept. vocat idaeam,sive delineationem tabernaculi de templi, tum exemplirem,tum literalem & verbalem, ut scis
licit litteris & verbis scriptis explicaret iminida delineationem,quae alioqui cum esset is scura de inuoluta ex solo intuitii vix a Davide intestigi potuisset. Quare ut ipse de Salomoneam intelligerent Deus verbis eandem explicuit .scribendo litteris expressis: ita facies sanctum, ita sanctum sanctorum, ita atrium, ira
altare utrumque, ita candelabrum, ita mensim
panum pro tionis. idque ex tali materi tali sorma, tanta altitudine. Et hoc est. quod hie ait David: dimerarit stripta ad me , ut ratizammtranu stomam Faris. sta Abul.
sv No PSIS CAPITIS. D Ere,sextia impense a Taride Iraeparati ad fabricam templi: Item ea quae Hum adiecise principes D 3νulus. cmox vers. χχ. Gomon secundὸlubiles vara turia regem, ae Naaid penus dierum i ' meritorum moritur. 'i. T Ocutusque est David Rex ad omnem ecclesiam:Salomonem filium meum unum elegit Deus, adhuc puerum di tenellum: opus namque grande est. neque enim homini praeparatur habitatio, sed Deo. 1. Ego autem totis viribus meis praeparaui impensas domus Dei mei. Aurum ad vasa aurea, ct argentum in argentea, as in aenea. ferrum in serrea, ligna ad lignea: & lapides onychinos,&quasi stibi nos, ct diuersorum colorum omnemque pretiosum lapidem.' maritv Parium abundantissimh : 3. &. super haec, quae obtuli in domum Dei
mei de peculio meo aurum & argentum. do in templum Dei mei. exceptis his. quae praeparaui in aedem sanctam.. . Tria millia talenta auri de auro Ophir res septem millia talentorum argenti probatissimi, ad deaurandos parietes templi. s. Et, ubicumque opus est aurum de auro. & ubicumque opus est argentude argento, opera fiant per manus artificum i ct s quis sponte offert. impleat manum suam hodie, & offerat quod voluerit Domino. 6. Polliciti sunt itaque Principes familiarum,&proceres tribuum Israel. tribuni quoque.& centuriones, ct principes possessionum regis. 7. Dederuntque in opera ὀomus Dei auri talenta quinque millia, & solidos decem milliat argenti talenta decem n illia, ct aeris talefita decem de octo millia i ferri quoque centum millia talentorum. 8. Et apud quemcumque inuenti sunt lapides, dederunt in thesauros domus Domini . per manum Iahiel Gersonitis. 9. Laetatusque est populus. cum vota sponte promitterent, quia corde toto offerebant ea λmino: sed & David rex laetatus est gaudio magno. Io. Et benedixit Domino coram uniuersa multitudine, & ait: Benedictus es Domine Deus Israel patris nostri ab nemo in me
num. II. Tua est Domine magnificentia &potentia.&glori. a atque victoriar R tibi laus, cuncta enim quae iis caelo sunt, & in terra. tua sunt: tuum Domine regnum, & ru es super omnes principes. I 2 Tuae diuitiae, & tua est gloriar tu dominaris omnium, in manu tua virtus & p entia: in manu tua magnitudo.& imperium omnium. I 3. Nunc igitur Deus noster confitemur tibi. Llaud mus nomen tuum incla tum. I . bis ego. rc quis populus meus, ut possimus h. tibi uniuersa promittere tua sunt omnia: de quae de manu tua accepimus. dedimus tibi. is. Peregrini enim sumus coram te. & aduenae . sicut omnes patres nostri. Dies nostri quasi umbra super terram, & nulla est mora. I 6. D mine Deus noster, omnis haec copia, quam parauimus et aediscaretur domus nomini sancto tuo, de manu tua est,&tua sunt omnia. II. Scio Deus meus
quod probes corda, ec simplicit item diligas, unde R mo in smplicitate cordis mei latus obtuli uniuersa haec; dc Populum tuum . qui hic repertus cst, vidi cum ingenti gaudio tibi offerre donaria. i8. Domine Deus Abraham, ct Isaac.
358쪽
Commentaria in Lib. I. parasipomenon. p. XXIX. 3 7
di Israel patrum nostrorum custodi in aeternum hanc voluntatem cordis eorum,' semper in venerationem tui mens ista permaneat . I9.. Salomoni quoque silio meo da cor persectum, ut custodiat mandata tua, testimonia tisa, A ceremonias tuas. & faciat uniuersa: M aed sicet aedem. cuius impensas paraui. 2O. Praecepit autem David uniuersae ecclesiae: Benedicite Domino Deo nostro. Et benedixit omnis ecclesia Domino Deo patrum suorum : inclinauerunt se. &adorauerunt Deum, de deinde regem. 2 r. Jmmolaveruntque victimas Dinmino :& obtulerunt holocausta die sequenti, tauros mille, arietes mille, agnos male, cum libaminibus suis. ct uniuerso ritu abundantissime in omnem Israel. 12. Et comederunt. R biberunt coram Domino in die illo cum grandi laetitia. Et unxerunt secundo Salomonem filium David. Unxerunt autem eum Domino
in principem, dc Sadoc in pontificem. U. Seditque Salomon super solium Domini in regem pro David patre suo. & cunctis placuit i& paruit illi omnis Israel. 1 . Sed & uniuersi principes.& potentes id cuncti fili j regis Dauid de
derunt manum,& subiecti fuerunt Salomoni regi. 23. Magnificauit ergo Dominus Salomonem super omnem Israel: R dedit illi gloriam regni. qualem nullus habuit ante eum rex Israel. 16. Jgitur David filius Isai regnauit super uni. uersum Israel. 27. Et dies. quibus regnauit super Israel. fuerunt quadraginta anni: in Hebron regnauit septem annis. Se in Ierusalem annis trigintatribus.18. Et mortuus est in senectute bona, plenus dierum.& diuiti . ct gloria, Sc regnauit Salomon filius eius pro eo. 29. Gesta autem David regis priora, ct nou ssima, scripta sunt in Libro Samuelis Videntis & in Libro Nathan prophetae. atque in volumine Gad Videntis : 3 o. uniuersu ue regni eius. & sortitudinis, Mtemporum, quae transierunt sub eo, siue in Israel,nue in cunctis regnis terrarum. voca. QVAsisτisi NosJ id est similes stibio.quo Annulieres faciei sucum inducunt . ut vide antur esse sermosiores quam sint.vnde Hebr. est qui scilicet intuentibus sacerent sucum, ut in iis apparerent mira 3c elegantes variarum rerum f.rmae, quae tamen reuera in eis non erant quales sunt quos appellant Agat si in quibus arborum, autum, insularum natanis sum. , & quarumlibet rerum effigies quasi e pictae apparent, quae oculatissimos etiam deci-Punt, ut vere putent illas ibidem existere; hi ergo sunt lapides stibist siue s.ci, qui secum faciunt oculis , eosque suis imaginibus quas reis praesentant, deludunt.
ET MARMOR P Aa ivssi ex Paro insula una ex Cycladibus. quod est album & praestantis ssinum. τι Parium non cst in Hebraeo, sed in Sept.& nostro. quia marmor hoc a Davide ad Dei templum paratum, suit suectum de opti
anum quale est Parium. Ex CEP Tis nis PRAEPARAUi IN
DEM s AxcTAMJ q. d. Draeter illa quae ex spo. IV, hostium de regnis subactis praeparaui&c gessi ad fabricam templi , quae summam nisciunt centum millium talentorum auri. dc milis te millium talentorum argenti , ut dictum est. c.2a. I .insuper in eandem domus Dei mei fi --.bricam ex meo peculio do ea, quae iam pridem
obtuli de promisi, nimirum tria millia talent rum auri ex Ophir allati, ideoque piaestantism
vos. . IMPLEAT MANUM sVAMI auro de donis quae liberaliter vult offerre Deo pro fabrica templi. in s.6 Psi Neir Es possEssioNvM RE Giq scilicet praefecti vineis, astris, armentis, ossibus, ceteriLque opibus Dauidis.
Is si MpLici TATE co8Dis Μεr 2RTVs VEM. II. oaxvLii Hebri in rict tu me car&.Sept. mria, q.d. obtuli haec si siti, id est syncero. t cto & candido evide. 3t purissi una intentione, non aliud spectans vel intendens, quam Dei honorem dc gloriam.Hoe enim omnino dignud: iustum est. IMMOLAvEκvNTMEVlcTINAsJtum bo- Uras. χι. Iocausta, tum pacificas e quibus comedere δ: epulari poterant laici; unde ex his omnes epulati sunt.Subdit enim: ABvNDANTissi ME IN OMNEM Is RAELIq. d. tot victimae abundὰ suile cerum, ut ex eis omnes Israelitae tunc praesentes laute epul
ET v xxvRvNT fg cvs Da SALOMovr MI prius enim priuatim coram paucis unctus su rat 3. Reg. I. vel 39.hie ergo se eundo ungit ut publice ut omnes sciant eum esse Mem lsrae. iis, ac ut talem revereantur de eotant. Hae de causa Dauid conuocauit totum populum , ut Salomon iterum praesente uniueis. Issiacie Se approbante vi geretur.
ET SADoc is Pos τι sic Mi Quia Sad fuerat Pontifex a Saule designatus, Abiathar velo sisecedens Achitob & Heli pontificibus apud Dauidem sunctus erat pontificatu .hinc nonnulli saulis hostes de Dauidis assectae,nes bant sadoc recipere ut pontificem; quare David iubet eum ungi in Pontificem, ut omnes eum ut talem ac γtent, & honorent. Noluit enim David Saclis priuare suo gradu, quem apud Saulem per tot annos habuerat, quique ei iure debebatur, eo qu5d esset ex pineris Eleazar,qui erat primogenitus Aaronis, ideoque
359쪽
& Dominus Deus eius erat cum eo, & magnificauit eum in excelsum. 2. Praecepitque Salomon uniuerso Israesi, tri
bunis, & centurionibus. & ducibus ' iudicibus omnis Israel,& principibus familiarum : 3. & abiit cum uniuersa multitudine in Excelsum Gabaon. ubi erat tabernaculum scederis Dei, quod fecit Moyses famulus Dei in solitudine. q. Arcam autem Dei adduxerat David de Cariathiarim, in locum quem praeparauerat ei, & ubi fixerat illi tabernaculum. hoc est. in Ierusalem. s. Altare quoque aeneum, quod sa-bricatus fuerat Beseleel filius Uri filij Hur, ibi erat coram tabernaculo Domini: quod di requisiuit Salomon. & omnis ecclesia. 6. Ascenditque Salomon ad
altare aeneum. coram tabernaculo foederis Domini & obtulit in eo mille hostias. . Ecce autem in ipsa nocte apparuit ei Deus, dicens: Postula quod vis, ut dem tibi. 8. Dixitque Salomon Deo: Tu secisti cum David patre meo misericordiam magnam ; & constituisti me regem pro eo. 9. Nunc ergo D mine Deus impleatur sermo tuus, quem pollicitus es David patri meo: tu enim me fecisti regem super populum tuum multum. qui tam innumerabilis est.quam puluis terrae. Io. Da mihi sapientiam 8d intelligentiam. ut ingrediar & egrediar coram populo tuo: quis enim potest hunc populum tuum digne . qui tam grandis est, iudicare y II. Dixit autem Deus ad Salomonem: Quia hoe magis placuit cordi tuo, &non postulasti diuiti. as, 'substantiam, &ῖoria neque animas eorum qui te oderant, sed nec dies vitae pluri in os petisti autem sapientiam & scientiam , ut iudicare possis populum meum , super quem comstitui te regem. I 2. Sapientia de scientia data sunt tibi: diuitias autem &substantiam ' gloriam dabo tibi. ita ut nullus in regibus nec ante te nec post tesuerit smilis tui. I 3. Venit ergo Salomon ab excelso Gabaon in Ierusalem coram tabernaculo foederis. dc regnauit super Israel. i . Congregauitque sbi currus & equites, Stacti sunt ei mille qtadringenti currus.&Quodecim millia equitum i ' secit eos esse in urbibus quadrigarum. ct cum rege in Ierusalem. I s. Praebuitque rex argentum & aurum in Ierusalem quasi lapides. Se cedros quas sycomoros quae nascuntur in campestribus multitudine magna. I 6. Adducebantur autem ei equi de aegypto, R de Coa , a negoti toribus regis, qui ibant. & emebant pretio , II. quadrigam equorum sexcentis argenteis, &equum centum quinquaginta: similiter de uniuersis regnis Habaorum, e. tibus Syriae, emptio celebrabatur.
ximis opibus gloria pomaque equitum in curruum.
ONFORTATH est ergo Salomon silius David in regno suo.
360쪽
Commentariam Li rum II. Parispomenon. Cap. α' 3 9
ra Oeeaput usq; adv. 13opli ilib. 3. Reg. Α vT INGREDIAR Hr Ecarni AR CORAM in VER . . . rQrvLQ ut quasi rex populum dueam det 'δ' ALYAκε motu ε AxεvMJ id est altare ho . ducam, quociamque opus est , sicut pastor locaustorum , in quo cremabantur victimae, ues ad pascua educit, do vespere ad eaulam m. quod proinde erat oram ι alterum enim altare ducit. thymiamati in quo Deo adolebatur uicensum, CORAM τλaERNAcvLo sotietat, Hebrati Vm id
erat aureum. coram taberi tui Septua satietabernaculisti
RE uisivi τJ proficiliendo in Gabaon, ubi enim erat in Gabaon a quo discede Salomon erat altare aeneum, ut in eo offerretur ille victi- redibat in Ierus m.
C A Un adtem abricam des at 7o mi is baiulorum, o 8o mistia tiumram: ρι- cisii ream Hisam de insigni aerchitecto signita irradisimiliendis. 'x. T,Ecreuit autem Salomon aedificare domum nomini DominI, & palatium
sesibi. a. Et numerauit septuaginta millia virorum portantium humeris, de octoginta millia qui caederent lapides in montibus, praepositosque eorum tria millia sexcentos. 3. Misit quoque ad Hiram regem Tyri, dicens: Sicut egisti cum David patre meo, ac misisti ei ligua cedrina ut qdificaret sibi domum. in qua de habitauit: q. sic iac mecum, ut aedificem domum nomini Domini Dei mei, ut consecrem eam ad adolendum incensum coram illo, dc fumiganda aromata, de ad propositionem panum sempiternam, de ad holocautomata mane, dic vespere, sabbatis quoque,& neomenijs, & solemnitatibus Domini Dei nostri in sempiternum, quae mandata sunt Israeli. s. Domus enim,quam aedificare cupio, magna cst: magnus est enim Deus noster super omnes deos. 6. Quis ergo poterit praeualere, ut aedificet ei dignam domum si caelum, de caelicdorum capere nequeunt: quantus ego sum, ut possint aedificare ei domum i sed ad hoc tantum, ut adoleatur incensum coram illo. 7. Mitte ergo mihi virum uditum,qui nouerit operari in auro, & argento, aere, di serro, purpura, coccino,de hyacintho, de qui iciat sculpere caelaturas, cum his artificibus, quos mecum habeo in Iudaea de Ierusalem,quos praeparauit David pater meus. 8. Sed N ligna cedrina mitte mihi, de arceuthina, de pinea, de Libano: scio enim quddserui tui nouerint caedere ligna de Libano, & erunt serui mei cum seruis tuis, s. ut parentur mihi ligna plurima. Domus enim,quam cupio aedificare,magna est nimis, ac inelyta. Io. Praeterea operarijs, qui caesuri sunt ligna, seruis tuis dabo in cibaria tritici coros viginti millia, bc hordei coros totidem , Si vim viginti millia metretas , olei quoque sata viginti millia. II. Dixit autem Hiram rex
Tyri per litteras,quas miserat salomoni: Quia dilexit Dominus populum suum, idcircli te regnare iacit super eum. ia. Et addidit, dicens: Benedictus Dominus Dςus Israel, qui fecit caelum&terram , qui dedit David regi filium sapientem. o eruditum de sensatum atque prudentem, ut aedificaret domum Domino, α palatium sibi. ia. Misi ergo tibi virum prudentem & scientissimum Hiram, patrem meum, i A. filium mulieris de filiabus Dan,cuius pater fuit Tyrius,qui nouit operari in auro, de argento, aere,& ferro, dc marmore, de lignis, in purpura quoque de hyacintho, &bysi, de coccino : dc qui scit caelare omnem sculpturam, te adinvenire prudenter quodcumque in opere necessarium est, cum artificibus tuis, dc cum artificibus domini mei David patris tui. Is. Triticum ergo, dc hordeum, &Qleum, de vinum, quae pollicitus es domine mi, mitte seruis suis. 16. Nos autem caedemus ligna de Libano,quot necessaria habueris,&apricabimus ea ratibus per mare in Iopper tuum autem erit transferre ea in Ieru lem. 37. Numerauit igitur Salomon omnes viros prosclytos, qui erant in terra Israel, post dinumerationem , quam dinumerauit David pater eius , Acinoo n libra Paralipom. Gg uentil