Philosophia practica universalis, methodo scientifica pertracta ..

41쪽

terna et rectae speciem habeat. ii tamet, ides, M elati dum quis eleemos ii iii iis vidit. hibus, noli miseria niueii domi ta& lumi inti diviti, ais acturus quis cum est rem qui lari in strum

in is ausit actiones, internae autem non ite 'launo cae mi

actionum ulanarum.

Nimirum fgnis in philosophia practio opus habemus, ne vel nobismetipsis viddamur qui non suinus, vel videantur no- his alii, qui non sunt Semrotica igitur moralis utilitatis maxime '. par philosophi prεctica apprime necessaria est i

42쪽

pHILOSOPHIAE RACTI UNIVERSALIS

THEORIAM DEMONSTRANS

De Differentia Actionum huma

narum.

tam anima, Patri carmis dicun-ALω- tu natinales vel necessaria, quae per Meroum Usentiam de naturam anima in naturativi determinantur: Libera autem appella di emis. tur, quae per essentiam senaturam mi mae ac corporis non determinantur, sed a libertate animae pendent.. D,scrimen amomam necessariarum & liberarum probe at- tendendum venit, να imelligatur, quaenam actiones homini imputari possint &i qua tum imputandae veniant turn etiam ut fundarisntum moralitatis actionum liberarum intimius per c spiciat et unde Pen let. tot am Jus triai, quemadmodum ex

43쪽

. hus est actio naturalis, cum a libertate animae minit e depem deat, sed per structuram rerum naturam corporis determinata fit, ita ut renes eandem secernant, sive anima velit, suen

lue nec solo imperio in seere ne istapro arbitrio suo quicquam immutare, it Asta manu alterum percius horiam rei. qu torus absque libera volition non daretur in corpore dc

per eum desiderium animae expiatur. Similiter motus cordis actio naturalis est, cum per structuram cordisin natura corinporis humani de erminetur ut cor moveatur, sive homo, voratiar, quamuis a volitione 4- iis rimam nori

A - Quoniam anima libera est in nolendo a nolendo

- , αν Nimirum actus appetitus aversavonis rationalis per essen- σι des tiamin naturam animae deterininatae non sunt. β. 94o. Acb. e Ur. , sed rationem fiassicientem in libertate ejusdem habent i... 66. aures &94I. Porb. en in atque ideo ab eadem en'. denti os x. -M., Et hM. nomine innumerum actio am-i: .. . - - -mturi, La. . i. gr. Si, γοα- Moste aera m , larem .volo ex iis dum, inta sertur in cognitionem Numinis. ferri etiam poterat in cognitionem objem steriis cujuscunque, veluti si quis Geometra sirerit,

in quadraturam ali iii, curvae, vel rectificationem arcus ejus. dem Liber ati adeo animae tribuendum, quod amas volantatis si ' se appetitus rationalis potius m eomitionem Numinis, quam cognitionem Quadraturae eurvae ei dant, aut reus ejus reis

λ mseationem determinetur vivosos noli Musicae addi.

44쪽

scaedita operam clare lib- hoe nolo ' Et Mutioitiminia fieri: Potren ut vellem eidem opemn due, quiuium nolim. MDima agitur per essentiamin naturam silain ad hune noli ioni iactum determinata non est; sed ratio ejus sussciens in liberta. terius quaerenda , vi custus potius Musicam addiscere nolo. quam volo. Qui liber item --is in dubium minime vocat; '

' finibus possi bus eligit sponte, quod ipsi placet, ad

vinum eorum per essentiam det in ac malis Histium liaberi intraqhon ente per libertatem animae nia tel-4ptur, cur ex seisibili voluptatem potius, quam e si vpercipia in contra. Quoniam itaque in libertate voluptatis

ac taedii 'nsuum ratio non continetur . s. o. om. nec Q Idem confirmatur a posteriori Si medicamentum ti ehi propinatur, in potestate tua positum non est essicere, ut Moracum sit tam fratriis, quam molestus, consequem -- ter

45쪽

ter, ut ex eo.vohaptaretii potius, quam tressium percipias. Idem experimur de sono. Similiter quando visibile priamum contueris, veluti faciem hominis tibi nondum visi, vel imaginem quandam pictiim tui arbitrii non est, utriam placere, an displicere liubaei consequenter num ex eo volupta- . Propositionem hanc iustar lem uis hic praemittitistis non sociar in usum demonsti attonis sit te is i sed quod eodem quoque in sequentibus duo tempore ui philosophia morali nobis erit opus. Probo utem notandum est, nos sensibilia hic non spinare, nisi quatenvi sensu percipitintur, quemad - G modum dirigit Voluptatis ac taedii sens lisperi'via d. sa. - s 3 λα- ω0. Neque enim negamus, neri posse , ut '' tali dedi causa voluptari si, quod quarem sensu periij x ta U: scd tum volvt' ili omin minim' u - - - i posse, ut Volupta .

voluntate nostra de- ,eo demonstra-

initus , patebit ratio, cur fiat. In Moralibus magnum mo- meritum in eo situm est , ut aeeurate a se invicem distingui -: libam r. quae a voliuntate nostra libῆra d iniictis, in iis, quae

ac mol*Ria , quam percipimus, a libera volunta. V pendeat , ultro largimur ex iis, quae fa locc

46쪽

s. si Poch. empiri , quamdiu in notione mali consu E acquiescimus, id aversemur, e quo taedium, sive molestiam percipimus .s 92. Pses em iro Quamobrem cum voluptates ac taedia sensuum a libera nostra voluntate minime dependeant is . , aetio autem libera esse neque at sed naturalis sit, quae a libertate animae minime pendet β. a. quin appetitiones inversiones sensitivae in se spectata laetiones liber non sint, sed naturales, dubitandum non est Bruta quoque habent appetitinae 3cta erationes senstiseam 3. 37. H te, rat. hoc ramen non obstante destituuntur voluntate Mnoluntatu libera β. 63. Dch rm. . Nemo igitur non agnoscit, quod appeIitiones Maversiones ipsorum non sint liberae, Atque ideo in confesso est, appetitiones ac aver. . sones sensitivas in se spectatas liberas non esse. Immo unus quisque , Rogo sibimetipsi attendat, id experientiae li-' - . bertatem ab appetitu senstiVois aversatione sensitiva smovet. suis enim est, qui non in seipso imperiatur' iam. diu sensuum judicio unice statur, se diripedire non posse ne ex cibo , qui bene sapit, voluptatem percipiat, ac ideo eundem appetat 'Absit autem, ut quis sibi persuadeat, ap-

'petitum ansitivum mavertationem senstivam hominem subis: jicere agendi necessitati. Gaudet enim voluntate ac noluntate liberat . 9 a Puch empir. , quia anima ratione praedica F. I. PyWδ. at o Neeesse igitur non est, ut secundum appetitum sensitivum 'aversationem sensitivam agat, sed/agere potest immo agere debet quemadmodum deinceps evince- secundum voluntarem in noluntatem liberam, seu adi petitumis aversationem rationalem Immo ostendemus, ruomodo in appetitum sensitivum Maversationem sensitivam ominium acquirere eumque ad consensum cum rationali re- ducere valas ius, ut mala actio non excusetur, propter quod ab appetitu senstivo, vel aversatione sensitiva prosecta. ---aliter hoe docebimus in hae ipsa Philosophia practici universat, quid autem in casibus specialibus conveniat, in Eth,

47쪽

ρ . - ri, decreto iam is sensui- praevises sinu in ιz a, inviis a si ex eadem decreto sim carpori mn mutatur sensuvis nam ramisarum gratia nec alio quocunque modo impediatuae, ne uiari ae sensibile aliquod in orgarium sensorium aga i si deri Hobiaereis ιιαβηλα -U si seM ue m liam percisias ais e, ne ab aliis fleri jubea ise aiione accensem An acti dastiseris. Etenim si cx decreto allimae ob sensationes praevia situs corporis mutetur, sensationes a libertate animae pot- qu, ad adium s.cisi is Areto Moesiae si . deci to situm corporis non mutes sensationum p uar x ν μ' nec alio quocunque modo unpedias, ne sensibilealiquo lanorganum sensorium agat, senisiones, quarunt rima luridi non

facis, denuo a libenti animMΜ-- 3. ,α m M. Immo pendent ii, rades, sesu uises, si quid eis decieto animae agas eo fine, ut se bile. -- si quid eo fine ab alio fieri iubesis iues,

niam itaque a limes libe inint, sta

- Nntio non videtam ii oremata in unum in brevitatis v -- gratia.contra , ut compostam conius sent propositionemra ga 4. Iusto he demonurationes praeter necessitatem rent uiplicandae iv tae .commodejn unam contrahuntun abs - venda nimirum ureris elusilemque GnWψω Vplic'ione

qui tenus neeessit tintima, si objectum sensibile in orga. num senis mittite constitutum agit, ne in animae pot*state

48쪽

jori sensibilis in organum senarium poni ur. 3. q. Ieh. empir. quatenus anima in sensationibus suis nihil imi tare potest, ni . nec unam alteri Pro arbitri', substituere valet, dum objectum .dii, sensibile in organum sensorium agit 3 78. Poch. empir. . t-: que adeo sensatio in se spinata actio potius naturalis, quam. - . libera est. Lisensationibus itaque probe discernendum, quod recessarium est, ab eo, q- auibertate ani'. J ndci, qua tenus per ea fieri poteras, ut a cribrςψω bi jh: ii P.

Si sit is corporis non pendet a decreto animae ob se utione fresa iuris prae se hammque pax a , nec in Ar, em ρον , ne sen' aismo sibi ii reganum ensorium eas, nec qui dom est. οὐ gis, a nes neat sensibile ν piam perci M aur eo fine ab H u eri j-λ sen .essaria. saris actis necessaria , seu araratis est. Etenim si situs corporis non pendet a deca et animae ob senatium praevisas ha-x que gratia si nec actio sensit alis in organuni sensori-- .um ab eodem ullo modo p de : Atiee idem patet si actionem sensibilis in organum sentioriunt impedire nequis . . nec quicquam facis, agi ab alio fieri jubes eo fines ut em . . sibit percipia . Quamobrem cum per legem sensiationis, in organo ali 0 sensiorio abibjecto aliquo sensibili quasdam Producitur mutatio, in minia eidem coexistit sensati'dci illam intelligibili modo explicabilis I. 83 Ps h. em rupaec in casibus istis sensatio es creto animae in volendo ac nolendo liberae g. 94a Ps h. empir. , ullo modo Pendet. Quoniam itaque aetio libera non est, sed necessaria sein piralis, quae a libertate animae minime pendet S. ra. in

istius quoque casibus, hbc est, in singulis propositionis hypothetibus sensati non est libera, sed necessaria, seu

aeare licet, utrum sensatio aliqua sit necessaria actio, num e massitas Meensaida veniati Nimirum saver hiciendum,

49쪽

uinis . Meret amis: Nivo si se eesset sensisto, munkero in nostra potestate positum minime suerit eandem a n his evitari, ut constet num aliquo modo liberias animae in actualitatem sensationis influat se Ita enim patebit, in qua tum sensatio aliqua actionibus liberis accensenda veniat, nequis necessitatem sentiendi in excusis his vim queis, ubi

diminis,st. Mitie objicit. E. p. Dum imis lam me

consero, hominem tu obviam fictum video. Quoniamium eo sine in platea incedo, ut ipsum 'id m, neque in mea po- testate fuit impedire, ne obviam mihi seret,in ne ex impro- viso obviam factum viderer viso a libertate voluntatis mi-' nime pendet, a que adeo necessiria est

M 'As, 4υὸν Zis binis , directio attemianis est actu libera. Et hii si e decreto animaerittenti em dirigi iii objectum a quo eandem avertere potera attentionem in eandem ditioere vis. Milamobrem cum anima in volendo 'tolem

' eo& ipsi a libertate voluntaIis dependent, quatenus ab illa: b OEei sentitur. obrem magnum Homentum in- , ne nos iugiat, num in ejus determinationem 5--α-

50쪽

. 9.s ex decreto anima octilam visibili directe obvertis . e H CUM Grecte utersiam in hoc sisti irinei attentio actio libera est. Ite dam ρ in Lnim in hypothesi propositionis attentio a libertate anilimae catiris a pendetis. 363 Ps si rar. . Sed quae a libertate animae pen-tentis indet actio libera est ia . . Ergo in hypothesi propiatio--λnis attentio actio libera est ,

Casus hic particularis attentionis liberae probe notandus, elim in moralibus saepissime occurrat. Ceterum nemo amo ' . . his requisiverit, ur semonstremus attentionem ejus dire ' ictionem esse actionem animae patet enim hoc nuda desim.

tionis inlimis applidati e f. 13. Mil. . Atque hoc iis a bim est in aliis quoqueminiaemodificiaonibus, quasisse. Memi sis numerum actiomurimis mam

- - era, servat. - retrahere Use ' - - cti iniactis, is uberis acceUME i. Etenim in hypothesi inniti spropositionis phantasina ex idea sensitati vel alio pluuitas. - aene ortum trahens a libertate animae pendet sis ... Κ - Pyh. υιδ, consequenter cum phantasnata sint ideae ab ima inaestui produc s. 93. 'γγε empiri omni eni auctio alibertate anum pendet moniam itaque lis ta est actio, quae a libertate animae dependet s. in actis imaginationis in hypothesi omiu propositionis aetionibus trubens accensendus. Qui animae naturam non sitis perspectam habent actuaininginationis si non omnes in universum, mulio ea in lubinariani siil,si , in eidem subilia Unde in Moris sim misissinsuperistiani habent, quaerullii terant,4 in imputatione cogitationum saepius ruerent, imito