Philosophia practica universalis, methodo scientifica pertracta ..

71쪽

eundem nune editur. Cessat igitur in casu priori , inde

in posteriori libera tua voluntates I. 94 I. θὶ empir. . Uris. de porro ut ante patet, si qua cessat, vel editur actio defe- attentionis, cujus conservandae habitus a te acquiri poterat actionem tam privatival in casu priori, quam posiri, am ita posteriori accensendam esse a 'mbus liberis.

Ignorantia vincibilis est, quae evitari potest, modo velimus , a 8. Defectus adeo attentionis, quam conservare poteramus, vel cujus conservivida habitus a nobis acquiri poterat, in praest iis negotio, rejecti nimirimi voluntatis, D rantiae vincibili atquiposset Quamobrem cum ignorantia vim eibilis in eas singulari accenserina se actionibus liberis s. s.

desectus quoque attentionis, quam conservare poteramus, Veicuius conserarandae habitus a nobis acquiri poterat in casti sinisgesari actions hus liberis, privativi stillicet I a 4 centendus Venit, consequenter in earundem quoque centum venirili tactiones privativae ' politivae inde pendentes Quae igitur superius f. s. de ignorantia vincibis Minotavimus, ad prinsemem quoque propositionem recte, aliuntur. Ceterum pro- postio pira in usui est non minus in aestimando gradu cui- pae, quam in hae imputanda. Quod vero desectu attentionis actio edi possit, quae ea non deficiente cessaret, in dubium revocari nequit Quis enim est i qui nesciat homines haud

raro ex cuisuros factum allegare delectum attentionis , veluti quod hoc dixerint, quia animum non adverterunt ad praesentiam hujus vel illius: tunim si hoc fecissent, clen non dixissem, immo poenitet quod diiserint od defectu atrenuonis omittatis actio, eadem ratione intelligitur, liquidem e rei, mentuli sacere velis. De possibilitate igitur propolitionis pro sentis dubium nullum est ut eam a priori evinci non sit opus. Immo sisScit in philosophia practica, quod casus obvii, iii, , quibus theoremata usui sunt, possib litatem hypothesium,

72쪽

si ases neutratum anima θ orgamrum corporis ab a s. filia fraIe tenditur , seu agens Iaset agit, ut eum, quem habere flos iμηι usiam ada consiluatur; fusciusnem abit Etenili sim is, in or .-tens ulum facultatum animae vel organorum corpori inten noram cor dit, seu ideo agit, ut eum actu consequatur prop ς Lumporis ριιania

agit Quamobrem cum id, ob quod causa efiiciens agit, Miseram. sit lini eiusdem β. 93 a. 91παλ; evidens est, usum facul

tatum an iniae Vel Organorum corporis abire in finem, quan d ab agente intenditur, seu agens ideo agit, ut inuIn, quem habere possunt, actu consequatur E. gr. Sensus hunc habe tu usum, ut eorum, quae sunt ac B t in universo . cognitionem acquiram Quodsi igitur agimus quidpiam, ut cognitionein cujusdam, quod inliniverso est, vel contingit, notus acquiramus sensi dure, mitio ista finis est, quem intendimus niliter organa vitalia smul tanta hinic habent usum, ut eomam fimctionibus vita conservetur. Quando igitur vitae conservandae gratia quid

agimus il surictiones organorum vitalium eo dirigimus; conservatio vitae finis nolirae actionis est In utroque casu in omni reliquo agens ad usum rei, quem habere potest, tendit tanquam ad finem. Qui usus est ex parte rei, veluti ex

parte senuitam ac organoriam vitalium, sitas est ex parte agetiis iis, qui libera voluntatis determitia ne iis ficti desiderat.

tia cognitio eorum , quae sunt ae tam in Mera, Mil

73쪽

tendit, dum hominem prodiit, cui insunt sensus c organa sensoria atque vitalia, accideo dicendus est dedisse animae facultatem sentiendi corpusque instruxisse organis sensoriis ac vitalibus, ut homo eorum , quae sinitin fiunt in universo . Me est, cognitionein remam civitarii historicam acquire . vitamque suam consa vare vaeret.

edatur I. 4.). Est igitur ratio actionis positi ita editi iuprivati xiae non editae m. 6. Onto Vlus auten illa tum in finem abit L 3. , adeoque ratio finalis est. Et quia de agente hirmari potest actio libera edita, vel non edita, quod hunc tinem intendit per ναλ ea per hanc rationem finalem determinatur s. si . Ontol.). Similiterquila usius facultatum animae Morganorum corporis sunt fines a Deo intenti b.), ct tam corpus, quam animaic citantiam maturam suam agat propter illos inccs. 66 a Pari. I. Neoc Nares, haeaute in actioncs naturalis sunt s. a. per usus istos intelligi- tur, cur iles, potius sint actiones . aina. ac sol pon Hatu rates , quam aliae, consequenter ijdcm sinat ration finales actionuni naturalium animae atque corporas. Et quia de anulara atque corporis assirmantur id actiones, quod pro-

74쪽

poris atque animae per hasce rationes finales determinantur 3 or . Ontoc . atet itaque actiones liberas cum natur libus per easdem rationes finales determinari . si agens ideo agit, ut eum, quem habere possunt usum facilitates animed organa corporis, aetu consequatur cera anum. Si agens quid uatendit ab eo, quem facultates animae Morgana corporis habent, usu diversum propter allurn sit finem, quam si eundem usum intendit 383. P. ul. . Enimvero li usum istum intendit, aetio libera per eandem rationem finalem determinatur, per quam determin

suae La diu per demonstrata. Ergo si ab eo quid diversum intendit, per aliam rationem finalm deterii ari labet, Pam naturalis aemu aberium. Quodsi mussiveris, num action, liberae ab homine per

Gadum rariones filiales det unari j iitri per quas fletem. minantur nat irales a posteriori patet . id utique a nobis si ri posse. Ne tamen quid sine probatione summis vulamur. Propositionem sequentem addere lubet.

imiles Qeteranaratribu mi, per i s detor vani V - - ω.-o ana' talia simul sumta hunc habent usiam, ut me inin ,--- Lactiones vita corporis conservetur, c nsequenter cumaa - ώ conservatisvit, corporis sit finis a Deo intestis functi ones organotum vitalium, per essentiam do naturam eonindem, hoc est: eorum iuuituram r6 cismul. haerim activam ac passiva. iis, 1 Cy id determinatae s. aret. r a. osim scio. -- , adeoque amolies corporisqvii vivi naturales 3 ia ), per conserrationem vita corporis tamquam rationem si idem deterininantur so s. ψαλEnimvero nemo non novit, nos in eligendo potu ac cibo

amitin alteri praescire posse, quod hunc pinus, quam alium

75쪽

Lutati emporis eonserirandae conducere novisnus, conse quenter unum prae altero appetere, ut vita corporis consese vetur, nec quid a nobis committatur ejus conservationi adaversum. Quoniam itaque cibi ac potus electio a libertate animae dependet s. 94s PI A empir. adeoque actio libera est ia.), vita conservatio finis est o. 93 a. rad, alcitio

iure libera per vitae conservationem tanquam rationem fin lem determinaturi β. III. Untol. J. Enimvero per eandem rationem finalem determinantur quoque actiones naturales m*oriis vis pes uomonstrata, Patet itaque actiones hominis liberas per easdem ratio e es finales determinari pota,

o quas determinantur naturales.

Porro nemo est, qui nesciat , plurimos cibum ac poωrum unum praeferre alteri, propterea quod apor illius magis delectat, quam huius, etsi non ignorent, undem lanutati parum convenire Unde est, quod vernacula dicitur:

elt, quae bene sapiunt comed passurus , quae tolerare polJum. Nec dubitandum est, volirptatem ex apore cibi ac potus percipiendam esse tinem , qui intenditur in cibi ac potus electione ac perceptione 3 93a Untia. . tromam itaque actio hominis libera in capiendo cibo ac potu deter minatur per eandem rationem finalem, per quam determianantur actiones corporis qua vivi naturales, si unus alteri praefertur, propterea quod illum sanitati conducere, hunc eidem aversari agnoscas per denων raevidens est acti nes hominis liberas determinari etiam posse per rationes n-nales diversas ab iis, per quc deterimnantur naturales s - monuit quod facti est, a posteriora mobanar eois empir ω3 66s ab eo, quoiactu sit, et uirim

tando ad id, quod fieri potest 3. I οὐ tof., haudquaqua is dissicut foret plura cumuluc f., , mr quae idem probarun

76쪽

Nimuero quia de iis agendum nobis in quando diversi

actionum humanarum genera ad rectitudinem redumiri ... mus non opus est ut in euincenda possibilitate hypotheseos propositioius praecedentis ad plura descendamus neque enim admittenda est identitas determiriationis actionum liberarumae natin alium per easdem rationes finales, nisi ubi eidem li eum esse demotam ari potes Absit itaque ut quis sibi persu deat, possibilitatem propositionis praecedentis argumentando 'alarticulari ad universale insufficienter a nobis litisse probatam l

si actiones libera per easdem arm ei ales determisam modω tar, per quas determinantur naturales M perfecti em hominis moris libri renian si vero ereminantur per Herm. M in ectione iam Hasdem tendunt. Etenim si actiones liberae per easdem in misis Stiones finales determinantur, per quas determitur naturales, i,infimeum finis sit id, propter quod causa inciens agit s. 93 a. nem homiris sol. . inter se vero consentiant, quae ad idem aliquod ob read i. tinendum tenduntis sos Ono actiones liberae ac nat rates inter se consentiunt Quamobrem cum in hoc con sensu coni11tat perfectio hominis accidentaliis sa8. DL asi actiones liberae per easdem rationes finales determinantur, per quas determinantur naturales, ad perfectionem hominis tendunt uod erat primum. Quodsi actiones libera per diversas rationes finales

determinantur , quam per aqua determinantur naturaIes,

eum finis sit id, propter quod causa inciens agit f. 93a.

Iol. , a se invicem vero dissentiant, quae ad contraria o tinenda tendunt 3. so . Onto actiones liberaeo naturales

inter se dissentiundi Quamobrem cum in hoc dissensi imperfectio hominis consistati .so . γιο , si actiones liberae & naturales per diversas rationes finales determinantur, ad ..impere Onem hominis tendunt omnes

77쪽

i omnes functione iistiirales organoris vitalium eo poris ad contervationem ejus eruiunt, cumque adeo actiones nat rati s per naturam Messentiam corporis determinentur 'L Ia. ,

poesectionem corporis qua ualam loquiantiu hincti ne orsan im vitalium , sa8. Quodsi,mactiones libem tenus corpus re iciunt, ad ejus etiam conserviotionem tendant, eaedem non modo persectionem hominis a cidentalem loquuntur , quatenus ad eas hoc modo determinandas aptus seprehenditur, sed eandem quoque promovent, quatenus per eas aptus essicitur ad eas sic potius, quam aliter determinandas, aptitudo acquisita augetur conservatur I cit Omo Sed cem ex speciali tractatione cloius elucescent, per quam dispellentur nebulae, quae in Moeralibus huc menti offinduntur, quamdiu a notionibus specialibus ciuia a simirum qimmodo snguiae a ne libera ad persectionem hominis tendant, ut per rasia accidentaliter perse

ctus, inatus ejus tam internus , quam externus perfectus 'evadat, id ipsum est, quod in omni theoria actionum lihera. rum demonlisandum. Absit autem, ut quis tibi persuadeat, ' demonstrariones omnes procedere ex notione generali persectioras ea enim non nisi irectrix est in generalibus latisfacit. Ex iis o quae inde deducuntur. appliGitione ad hominem qxia animam ' corpus sim continuo deducunturalia in relis nexu cohaerentia, ita ut quaedaminii prines pii, primis propiora, alia vero remoriora. Abunde haec pa-

, fiunt, ubi omnis actionum humanarum, theoria, amplissima profecto, fuerit absoluta neque enim loquimur is experta, quamvis , si opus loret in has ambages descendere, a nobis quoque haud dissicaeter nonstranda.

s. o. Amriis. Actiones tibera vel fenia r ad perfectionem ominis ἰώ - tiel ut ejusdem imperfectionem. Etenim actiones libera de ἀνυν-- terminari possunt vel pel easdem rationes finales, per quas determinantur naturales, Vel per diverso ab iis, per quas

78쪽

em rationes finales delirminantur, per quas determina tu naturalec ad perseetionem ejus tendunt; si vero dererminantur per diversias, ad ejusdem imperfectionem tendunt j. 49. . Liberae igitur actionibus vel ad perfectionem homnis, vel ad ejusdeni inperfectionem tendunt.

Poteramus hoc sumere, utque intelligeretur, quod sumitur& patiaret non tumi, quod impossibile, uno alteroque exemplo declaroe. Ne quid tamen praetermisissevideremur, quod ab aeutioribus desiderari poterat, non inconsilium duximus, ut idem diales ransius. quota uim quis notiones ommissicas , in quas resolvitur demonstratio notulum sitissimi,

liues ex eriatur, is disserentiam hanc actionum liberarum s ma , cum in speciali tractatione nullam admissuri simus tanquam id perfectionem hominis tendentem, nisi qua id mmon tam fuerit. Haestat quaedam sumi, quam in eorum demon ratione haelitare, ne assensus praeter recestatem vacillet, causa ab laesitante non facile detegenda. 9.

Actiones quaedam libera tendunt ad perfectionem flatus ex Earundem ierat, 'el ad Nerfection m νιsdem Nemo non novit opes, disseremia hoc est res quibu indigemus ad vita necessitatem, commo-p- ditareII lin luci Indis a te ut cuia lint extra nos s. s 44 Onto ), tum exie ad statum Oitru in externit pertinere f. o 6. OBIoc . Nec numminus constat, statun cxtern m reddi perrectiorem opes ac quae Iido, conservando augendo quod aliquam conces sim nunc sumimus io ioco cxprimis notionibus demonstram

duin Actiones itaque, quae tendunt ad opes acquirendas, conter iandas augendas, ut non modo vita necessitati prospicere, Verum etiam eam commode ac jucunde transigere vaIeamus, ad perscinionem iatus externi tendunt. Atque

adeo patet, dari aeriones liberas, quae ad latus externite si nem tendunti di inniam opes acquirendo, conservando augendo

79쪽

dit, si eas aequirere negligimus, ut ne quidem nobis adsint.

quae ad vitae necessitatem requiruntur, nedum ut sitam commode & jucunde transigere valeamus; si acqunitas dilapia damus, nec calibus tuturis prospicientes eas, cum possimus, augere studemus. Dantur itaque actiones liberae tam positivae, quam privativae, quae tendunt ad statin extemici

perfectionem.

Atque adeo patet actionesquasdam liberas tendere ad status externi persectionem, vel ad imperfectionem ejusdem.

He nobis propositum non est, quam adstruere possibilitatem tendentiae actionum liberarum ad status externi prese

εὐμυ- - - perfectu--μι-- astri externi tereri ris minium Δυ - a perfectionem n. f. te 'im si status externus perfidibriis. ωα, turpersectionis postrae acquirendae, conservandae semiuisis rit gratia actiones liberae, quidiis is perficitur, persecti persem. ne nostiam resipiciunt anquam fi mi ,3α -- ac ea, ruisis mini quibus perfectio status nostri continetur, spectantur tam quam media illius obtineudae , vel conservandae atque a fundaeis. 37. Ruonhun inquie atrio sista edulis aur, ut per ea , quae iis acquiruntur, perfectionem nostram promovere valeamus, sum medi velle debeat, uui vult ει nuin o Ai. απου γ extra omnem controversi aleam posia est, actiones liberas, quibus status externus perficitias, tendere simul ad persectionem nostri, Ruidem status -- tern P sectinis nostis acquirend ,

80쪽

g. r. si quis opes appetit, ne desint summa necessarii in

conserFationem corporis Y perfectionem sui reliquam im . pendendi, eum Omnes actiones, qua opum acquirendarum

conservandarum gratia edit, dirigere ad perlectionem tan uam finem, consequenter has ad eandem tenderς, nemo

dubitare potest

Ad tones tibera vel bona DAt, vel mala. Etenim a Amontimctiones liberae vel tendunt ad perse ne hominis, vel liberariam ad ejusdem imperfectionem scio. aliae tendunt ad pei se dissereniti . ctionem status externi, Vel ad imperfectionem ejusdem 3.&, ubi status externus perficitur persectionis nostrae acquirendae, Vel jam acquisitae conservandae ac augendae gratia, quae ad persectionem latus nostri externi tendunt, eadem lini ut ad persectionem nostri tendunt ricia. . Enimvero bona est actio, quae nos statumque nostrum externum perficit s 3 4. 'sch. empir. a mala vero, quae nos statumque nostrum externum imperfectiorem reddit β. 363 Puch -- ρα Actiones itaque libera vel bonae, vel malae sunt. .

Nondum inquirimus, utrum dentur actiones liberae,

ouae neque bona sunt, neque malae, sed indisserentes, quod stilicet neve nos statumqu nostrum perfectiorem, neque impersectioieni reddant, sed ad utrumque sese indisserenter liabeant neque enim adeo facile hoc definiri potest. Equisdem novi muris .andisserentes videri bene multas honuiuini amones, praesertim eas, quae nihil in recessu habere putantur; sed suo loco patebit, acutioribus eas non apparare tales, qui naturae consuetudinem inti .nius pessiciunt , per insensibilia. incrementa ad maxima teridentis. g. 34 'Actiones bonae per a m atrones finis determino Actianam ω, per quas determinantur naturaissma autem per c sonarum sireso. Etenim actiones cinae ad nostram statusque O malarum