Ioannis Braui ... In Hippocratis Prognostica commentaria. ..

481쪽

qiv I N II. PR. o GN. usero e R occupantis. Qim fit ut putridi vapores , sinistrae. partis suppuratione aut inflammatione Hati, facibus, ac promptius si nitimin ventriculum petant,'. illumque magis infestent. Vnde euenit febris intensio imaior,a ngustia & oppres io v ehementior,& syncope frequentior; ex quibus omnibus red sditur pleuritis prauior, atque maligniori Rursus eadem est ratio de inflammatione pulmoniti .ac de pleuriride:sed sinistri lobi pulmonisin tamma tio,deterior est multo,quam dextri, ut ex sumtioribus sit manifestum: erso & sinistrae laterum partis stippuratio, ut inflammatio similiter erit este cevna rior atoue malignior qua dextrae.Non igitur Aut

' Lua dextra esse dei,' teriorem, Hippocrati reluctatur dicenti,dextram esse sortiorem.Stat enim morbum unum esse sortem , & salubrem; & alium esse milignum ,& mi nim Hyςhςmentem, ut Galenus est auctor libro.3.

de crisib is cap. 4.quo loco probat, fortitudinem, seu vehementiam a insignitate ieiungi. od in men deinceps Avicenna subdit, plobritidem sint,

stram aptiorem esse ad hoc, ut citius concoquq 'tur,nc discussionem accipiat . id euenire frςQςnet dum est amplioris caloris; occasione, qui instra axeru m parte propter spuituum officina ma gili viget, Venementiorque est Adde iocum nobila non diu mala sustinere posse, quin ipsi cito concoquantur,atque sanestant,vri inuio permanen Hippocrati ita interimant. Unde etiam patet responsio adat, ν φων. ctorem libri. r. de morbis siue is Himocrates fueris, siue3uiuis alius dicentem: Tu autem

merita

482쪽

C o M ΜΤ N T A R r λἰ immani concubito de suppuratione loquitur ut audia, in utrum latus strepitum edat; optandum autem esset in sinistrum . Nam id non noris petariculi causa dictum sed quia sic citius concoqueretur,& exitum velociorem obtineret. Adde,

quod si suppuratio sectione curanda est,maioricum periculo in latere dextro, propter iecoris situm , curari quam in sinistro,cuius sectionem nihil est quod prohibere, aut impedire possit. Atq; haec eii ni fallor vera huius quaestionis explicatio, quam si nostri temporis medici animauuertere voluissent, non ita temeia Avicennam reprehendissent. PROGNOs T. LX. omnes autem purulentos agnoscibis indiciis conuenit. Principio si sthris non dimittit, sed interdiu tenuior, noctu vehementior est. sisudores multisuperventutiae tussimili cupiditas est, nec tamen quidquam digna

commentatione expuant.si oculi caui redduntur, maxilla vero ruborem trabunt, Cr ungues manuum curuantur,digiti vero potissimam summu calescut atque in pedibus tumores fiunt, neque cibum appetunt, ac pustula circa eorpus erumpunt.

QVod affectuum dignotio ad curationem val de necessaria sit,probare opus no est. Na

victu acutorum ςomm. 3.scribit Galenus inprimis, quis nam sit morbus, dignoscere oportet,deinde curationem ipsus aggredi. Vnde Trallianus libro.η cap.I.dixit: Cum in omni rem curatione internotionem praecedere oporteat, comvenit

483쪽

is IN II. PROGN HIPPOCR uenit tum substantiam ipsam affectus,tum causas

eius tum differentias, tu notas uniuscuiusque eo

gnoscere. Quod animaduertens Hippocrates in praesentia,indicia omnia, quibus suppurati cognosci ppssunt,recensetisne quorum adeptione in purationem curari est impossibile. Veruntamen

obijciet aliquis, Hippocrati hoc in loco scopum

non esse de parte artis diagnostica, nec de curatiua verba sacere,sed tantum de prognostica. are extra rei, de qua agitur, propositu videtur ipse de suppuratorum incliciis tractare.Cui responde- dum est, dignotionem, & curationem modo ad praenotionem ordinari: quia nisi hi cito curemtur,in tabem,malum omnino insanabile,inciducii Curari autem nisi prius dignoscantur non possut. Atque ob hanc quidemcausam medicum prouidentia uti necessarium est; dicente in comm. Galeno,quod nisi pus,quod inter thoracem,pulmonemq; continetur, cito excreetur,tabidi intereule rabur M sgrotantes.Est enim tabes eodem auctore. .scet.

aphor.comm.I6.totius corporis extenuatio vehemens cum febre parua,pulmonis ulcera insanabilia consequens. Vnde autem ulcera haec sanati nis amittant spem,libro.f. meth.ca 8.ipse nos docuit , sic scribens. Non igitur propterea quislin perpetuo propter respirationem motu viscus id est,desperata curatio est,uelut qui ante nos suere, senserui,sed propter saniel,& puris vacuationem. Nam cum haec citra tussim vacuari non possint. usaiisa - necesse est tali vacuatione pulmonem assiduo lis

. exulcerati yniri non posse, cum quiete

484쪽

quiete indigeant, quae consolidari debent. Hoc Hippocrates in libro de ulceribus nos docuit, ita

seribens: Stare, ulceribus minimὸ conducit,praeseriim si crura infestent, sed nec sedere,nec obambulare,sed quiescere,& octo vacare consert. Itaq;

suppurati in tabidam incidunt affectionem, ni

cito curentumcurari autem nisi cognoscantur non

queunt Atque hac ratione Hippocrates in prisentia , signa, quibus dignosci possint connumerat. inter quae febris, quae non intermittit, sed ab in sto cibo exacuitur,primum obtinet locum. Est haec febris hectica nomine, quar,teste Paulo lib.3.

cap. 92. suppuratos perpetuo comitatυr, quamuis

nondum phthisin patiatur. Quoniam huiusmodi sebris,si Galeno creditur.I.de disserentia febrium

cap.9. viscerum collectionibus non recte curatis succedere solet: quae cum in praesenti affectione accides sit suppurationis, curari suppuratione nosa nata nequit. Quapropter uniuersa curationis indicatio, nonasebre, sed 1 suppuratione sumi debet:dandaque opera est , ut neglecta febre, vires. quoad maximὶ seri possit, roborentur, ut putriuhumorum vacuationi sufficiant:quod Avicenna Io.ῖ.tract. F.capi.q.innuere voluit, ita scribens: Et in huiusmodi quidem hora necessaria est virtutis consortatio cum carnibus, & cibo temperato. Et non consideres febrem; &non dimittas dare carnes timore febris. Nam ipsa febris no sanatur,nisi pus mundificetur: & desecta virtute. impossibilis est mundificatio. Haec Avicenna.Reliqua suppuratorum indicia Ditisudores mulu:oculorum c*-

485쪽

637 r N ΙΙ. P R OG FLI H I P P o C R uitas:maxillarum ruboriungues incuritati:summitatum digitorum calor: dum tumores:ciborum deiecta appetentia: phlyctenae, seu pustulae circa corpus erumpentes. QDrum omnium causas cuin comm.abunde Galenus tradiderit, no opus est in illorum explicatione amplius immorari. PROGNos T. LXI. Qi cumque ergo suppurationes diutius immorantur, haec habentsigna,quibus admodum credere conuenit. mecumque vero breuiores sunt, aliquo ex his indita

' eantur signis qualia inter initia excturit, cr item seger disicilius 1 iret

DVas esse suppurationes,recentem,& diutina, hoc in prognostico docet Hippocrates. Re cens suppuratio est, quae exiguo temporis spatio hominem obsedit,& hecticam sebrem coniuncta' non habet.Diutina dicitur, quae diutilis in corpo re immoratur,&tempore prolixiori aegrum infestaui: Intelligimus per suppurationem hic, & sententia praecedenti non vomicam , sut puris coli ctionem ad unum locum, quemadmodum proin gnostico. 8 sed effusionem puris, quae rupta vomica,fit in cauitatem thoracis. Haec itaq; quo fuerit recenti orieo dissicilius cognoscitur: quo vetustior,facilius: quod caeteris morbis euenire com -- bi Mes perium est. Nam illi; authore Galeno lib.I .merunte, di tho.cap.9.incipientes saepὸ medicorum vulgus la- felle cognor tent, non secus ac stirpes,quaed terra exeunt, qua-I-m r. quoq; peritis tantum agricolis agnoscutur. vero sunt diuturniore , quoniam multa,

certa

486쪽

Eerta indicia obtinent, facise ab omnibus perci pi possunt. Et hoc est quod in praesentia scribit Hippoc. ciu dicit: Ex suppurationibus,quq diutius prorogantitasia habet tigna, quib admoductedEdu est; propterea quod valida sunt in significado,

di nullade se relinquut ambiguitate.Breuiore vero iuppurationem cognoscenda esse ait,indiciis su purationem incipientem ostendentibus:harciautem lunt: rigor,sebris, pro dolore pondus, de quiabus prognostico. 38. actu est. Internoscitur item si aeger difficilitis Ipiret,quq respirationis disticultas oboritur ob id, quod thoracis capacitas ab imfluente pure breuior,& angustior redditur. PROGNOs T. LXII. Quae vero citius, ac tardius rumpuntur, talibus eqgn

scantur signis, oportet. Si dolor inter initia fiat, critem difficultas spirandi,nec non tussedo,atque etiam sputatio habens perseueret. Vigesimo die expectari,

aut etiam antea ruptionem oportet. Si verbsedatior fuerit dolor, Cr alia omnia fuerint ex ratione, his p sterius expectari oportet eruptionem. sed accedere

necesse est, Cr dolorem, er stirandi difficultatem, ersputationem antequam pus excernaturi

DIxerat quasdam suppurationes rumpi vigesimo die; alias trigelimo, alias quadragesi-

Ino, atque nonnullas ad sexagesimum prorogari. Nunc indicia tradit . velociorem, auttardiore ruptionem indicantia.Haec autem sunt,dolor, respirandi difficultas, tussis, & screatio. Quae si continenter, atque vehementer infestent, celerem ru-- Dd ptionem

487쪽

istimatem fore significant, hoc est, vigesimo die,

xelante,nimiru decimoseptimo, vel decimoquarto Vesuuram.Quoniam ut Galenus testatur lib. . aphor.in enarratione illius sententiae: Quicumq; tetano corripiuntur, in quatuor diebus pereunt:

Si vero hos effugerint,sani fiunt natura morbi vehementia diu sustinere non potuit. Quod ii praedicta syniplomata non continenter afflixerint, nec aegrum vehementer exercuerint, tardiorem

fore suppurationem demonstrant,puta,quadragesimo,vel sexMesimo.Hoc Avicena etiam nos dominio. .tractatu.qcap.7 hisce verbis: Et quanto fiunt accidentia collectionis vehementiora, erit ruptio velocior: & quato suerint lenta magis, erit ruptio tardior. Sed obiiciet aliquis, qualitere creatione perseuerante no sanescit aeger, & a su puratione non praeseruatur' dicentc Galeno supra comm.6o.quoa si isti excreassent,nequaquam purulenti euasissent.Cui respondendum est,screationem de qua modo Hippocrates loquitur, inutile esse,quandoquidem nec dolorem lenit, nec aegrua suppuratione liberat. d euenit, vel quia cruda existi vel quia exigus est quantitatis.Na si praedicti multum,& concoctum expuissent, nedum a suppuratione,sed dolore vindicarentur:quemadmodum si magnitudine symptomatum premente nihil prorsus excreassent,detento intra thorace sputo ne in suppurationem quidem deuenissent, sed multo antὲ prae cati morerentur. PROGNOST. LXIII.

vero potistimum supersunt, quos febris eo em dimi. serit

488쪽

serit die post eruption :ac cibum citius as inintueri u sti liberati sunt:er venter exigua.'consististia descit er pus album laue,c colo est, ac vacampia tuita , er absque labore , ac valida tussi expingatur. Itaque optime quide scire celerrime vindicanturisin minus, qai ad hec proxime accedunt oriuntur veri τὸ ij, quos febris non deserit; aut, c m videatur defiem. τere,denuo recadescens,innotesci G sitiunt,nee ciba appetum,ala sis humida est,pus viride, liuidums θ unt, τὰ pstulissim, spumosums. Pereunt, si haec ad

sint omnia. At quibus alia adueniunt, alia nothhorum quidam intereunt, quidam in multo tempore incoluismes exadunt. Verum ex indisiis omnibus , cpue in his existunt,de ceteris quoque uniuerses consessim . i

EX suppuratis quidam intereunt, alii vitae superstites manent.Moriuntur,quos febris n6 deserit, siti consi 24ntur,cibos fastidiunt, aluum habent lubricam,dc pus viride,vel liuidum, aut Dituitosu spumosumq; spuunt. Supersunt, quis bre vacantatque ad ea,quae offerutur,bene se habent, non sitiunt, venter exigua, atque constantia deiici pus album, laeue,ac unius caloris, pituitaq; vacans excreant, idque absque labore, & validatussi expurgant. Itaque qui omnia haec salutaria signa possident,celerrime liberanturiqui n6on nia, non nisi spatio longiustulo conualescunt. Pari modo qui assidua febre detinetur,& cuncta alia quae dicta sunt, pessima indicia obtinent,celerrD me moriuntur. vero non cuncta , partim abolentur, partim longo tempore, & post multa tae

489쪽

aim Muines evadunt. od autem isti qui Amethoriath ,illi vero liberentur, optima ratione coni ingit. mniam tunc aegri moriuntur,quado languesceti s viribus,morbus inualescit; tunc liberantur; quando debilitato morbo,vires vegetiores persistunt Sed bona indicia, quae ab Hippocrate hietraduqtur, hoc ostendunt: mala vero illud. Igitur bonis superuenientibus, liberatur:accedentibus vero malis intereunt. Minorem syllos imi partena veram esse, uniuscuiusque signi considera i ta natura destionstrari facile potest. Nam febre vacare, cibum appetere, a siti liberari,sputum absq; dolore, & valida tussi expurgari, morbi paruitate

ostehdunt.Ventrem vero exigua, atque constantia deiicere,& pus album,laeue,cocolorque, ac vacans pituita excreare, naturae robur significant. Contra verosebre conflictari: vehementer sitire:

cibum allidire:pus liuidum,virideq; spuere,morbum praeualere indicant: quemadmodum aluum humidam esse, pus pituitosum apparere, nature languorem demonstrant. Pituita namque auctore Galeno libr. 1.de naturalibus iacultatibus iuxta calce re libro.s.depIacitis, capi-debili ca- integro coquente gignitur. Veruntamen ij ciet quisbiam,minus bene ab Hippocrate di Qi febrem desinere:quoniam suppuratos nunqua febris deseri sed eos perpetuo comitatur:quoniacor a putri vapore semper obiicietur, donec tota puris colluuies sunditus sit abolita. God conceptis verbis innuere voluit Avicenna. Io. 3.tract. . ΡpH aeum suppuratis, & si febricitent c rnes osa

ferre

490쪽

Vr si terre rum dubitat: quia, eo auexors una illo in lalus in puris expurgatione consistim te virtute,fieri non potest. Huic argvi emollitis, iaciemus,sii dixerimus,Hippocrate nc a vetasu pratisivi seruari debent, eruptisiosi sibin omnino dimittere: sed mitiorem redas. x is ut sim redentis febris vehementiae conseritur quasieessirit:.sit visa. Quod cum fit,bonum, est indiciu quia idenotat humorem suppuratum .iquantitato estu exiguum, & qualitate benignumnulla quacum eo permisceri incocti ι aut inui, maligni vahumoris portionem, quae praecedentiis siti, nivgnitudinem sustinere,aut conseruρ ue in C xum dixit Hippocrates febrem din' trum,non du uptio fit; sed eodem. die, postqua vi eo t*mpore, quo eruptio officitur, ipsumtonudo ιione maris exacerbatur, M Yqhemen m Aaud guam recipit, non parua tunc xamum c daa pure eommoto,atquς agit Io, Q - - en desistea oc Avicenna vvivit a. i. doct.3, pap quo in loco de abscessu capineina ipse vota grbi inciens, inquit; Cu veritur,appuet sebrix N im

. . tum. I. de diebus decret.in principio ; subitas morborum 2lutiones duobus modi euenire; ex. o O a . D d 3 cretione