장음표시 사용
601쪽
133 1 N III. PROGN. HIPPOCR. Galenus.3.sectione aphorismorum comment. hoc ex eo esse,quoniam tunc temporis instrunta respirationi seruientia, frigiditate laedunt cum alia omnia ita bene possimus obtegere,vihil aut minimum sentiant ambientis nos aeris giditatem. Respirationem vero nemo potest legere, nec cohiberem ec aliunde nobis datur
spirandi facultas. Ob quam itidem frigiditate
etiam caput oblaesum,grauedines, tusses atq; rcedines operatur. Adde etiam quod tunc temtris Aquilonares perflant venti, qui compressu quadam succos ipsos vasa exire cogunt. Cori quocirca quorundam de re hac sententia, dicitium Hippocratem illo aphorismo de pIeitide pituitosa esse intelligendum, vel id nos regionibus hiemis tempore non experiri. Filitaque ob has quidem causas hieme poti mum pleuritides, abscessus vero non ob l sed propterea quod per hoc tempus eorum met ria in corpore maximὸ redundati Mod si verest hiemem morbis omnibus addere tarditat uti disectione aphor.sententia. 23. ab Hippocro ra sits scriptum reperitur : non erit dissicilὶ intellig
do. a. 3bscessus tardius hieme debere desis
cet Galenus, tempore hoc intus seruantur hunres, veluti in latibulis incubantesmec ut in te discutiuntur, & per halitum digeruntur. Q
similiter causa est,cur minus retrocedant, qui sus mira doquidem ut in comment. praesenti Galenus νεςinant. -ocedentibus motionem Quadam aderi, a
602쪽
cesse est, qua frigidi humores destituuntur: cum ob lentorem , pigri sint, & moueri dissicilius
P.R O G N O s P. XXX. si quis per febrem non exitio m dixerit caput dolere, aut etiam tenebricosum aliquid ob oculos obuersari, aut si oris ventriculi morsus in eo extiterit, bil iosa vomitio aderit.Sin rigor quoque prehenderit,er inferiores tapochodrijs partes frigiti fuerint, adhuc citi suomitio aderit. si quid vero bibat, stet, sub hoc topμs,per quam cito deuomet.
LIbro.2.de vomitione salubri,& insalubri ver ba fecit Hippocrates: nunc quaesigna salubrem vomitionem venturam praenuncient, edocet: horum primum esse ait, capitis dolorem. Fit hic non quidem ob materiam primogenia affectione in capite existentem, sed per consensum: diuaporante utique ad cerebrum contento in ventriculo humore, cuius pars perueniens ad oculos turbulentiorem reddit albugineum humorem, qui natura sua splendidus est ,& purus. Vnde euenit ut aeger ante oculos tenebricosum quippiam obuersari existimet; haud secus, ac cum externusael fumidum quendam, aut tenebricosum nigrΟ- rem recipit. Est enim humor iste albugineus internum videdi medium,quemadmodum aer ex- ij m vi ternum. Quare non ab re euenit, ut, cum ille per dod, mι- febres ardentes bilioso vapore,qui exustus, ac ni- dium ger est, occupatur, aeger tenebricosum aliquid videre se putetiLsduntur namque tunc tam oculi,
603쪽
s3s rN III. P ROGN. HI P P o cx ratio per m quam caput: non quidem per essentiam, sed per tse sium ηρ' consensum a ventriculo. Est enim laesio per comv' q sensum non unius modi. sed multiplicis, ac varii. ei, se eois Vt terito de locis affectis cap. 3.scribit Gale-jii. ' nus, aliter eueniunt suffusionis accidentia affecto ventriculo,atque aliter et,qui ab alto decidit,nullo exiliente in vocalibus instrumentis vitio, vox offensa est. Denique alia cosensus specie laboratis,cuius digiti sensum amiserant. Siquidem oculi Vexabantur,quod ascenderet ad eos aliquid. Vox autem quod materia eius esset oblaesa: sed digiti idcirco torpebant,qubd sentiedi secultas ad ipsos non descedebat.Proinde subdit,satilis esse,ut exti' stimemus tum vocalia instrumenta, tum digitoS nulla affectione laborasse id,quod de oculis naudquaquam dicemus. Nam his sumosis vapore impletis, affectus ipse inest. Vocalium vero instru--, mentorum,atque digitorum officium laeditur,n5 quod veniat ad eos quippiam praeter naturam, sed quod careant eo quod secundum naturam ad ipsos venire debet: haec Galenus. Ex quibus lia uua noxa quet, eam noxae speciem proprie p8r consensu species ρυ- factam dici, perquam affectae partes ea facultate,
,r ηρενςρ' aut materia priuantur, quam cum secundum na
turam se habebant,pars alia suppeditare solebat, ut sensus digitorum amissionis, & intercostalium musculorum resolutionis exempla declarant. Ne tamen recth laesio per consensum facta dicetur
quando pars quae laeditur,noxium quidpiam alatiis suscipit: veluti in propositis ab Hippocrate capitis dolore, & visus obtenebratione elaemia
604쪽
N hilominus tamen per cosensum assci tunc te poris tam oculos,quam caput rectὰ dicemus, quonia noxam non primogenia affectione in seipsis retinent, sed a vctriculo delatam suscipiunt. Mosit,ut excreto per vomitione humore, qui in ventriculo continebatur, protinus tam capitis,quam oculorum conquiescat affectio : nec opus sit alia euacuatione materiae, quae per nares,& per palatu peragitur,quam cum caput primogenia assecti ne labora facere medici iubent. Aliud eua,quod proxim) venturam vomitionem denunciat, oris ventriculi dolor est,quem Hippocrates in praesentia ν,hoc est cordis morsum appellat.Est enim καρδιωγμὸς,idem,quod quae Galeno, cordis, id eis oris ventriculi acutissimus dolor est, ab humorum acrium secundum plurimumoria obortus. Nam non solum ei visceri, quod sua natura palpitat, cordis nomen fuit apud anti- rimo. eam. quos inditum: sed etiam huic ipsi parti,quam ven 3' cr. 6s. triculi os nuncupamus, ut Galenus innumeris in i sis locis, sed praesertim.2.deplacitis capit. 8.testatur;
ubi ex Nicandro, Thucydide, atque Hippocrate 2. i.
aliquot affert exepla.Nam Nicander sic dicebat. faciat. eat. odque gulae exceptor,seu cor epulare voca. a tur. Item Thucydides:& ubi ad cor malu hoc descenderat, ipsum subuertebat,ac turbabat:vtom- nes, quae a medicis nominatae sunt bilis expurgationes,postea sequerentur. Refert haec Thucydidis verba etiam in comm.praesenti Galenus. Hippocrates itidem libro.2.epidem.ad hunc modum
scriptum reliquit: Mulier cordis dolore vexaba-
605쪽
sj7 rN III. P R o G N. H I P P o Q Itatur, nihil comedebat , tantum farinam fucco cpunici subegit,eamque semel in cibum sumemtis habuit, atque euomuit quaedam. Omnia e Chaec testimonia satis euidenter ostendiari vena
osculum,cor ab antiquis fuisse appellatum. Qusimiliter voluit significare Plato, dum in Timc inquit: Tenduntur stlingua venulae ad cor, sapirum nunciae. Quo in loco per cor haudquaqua intelligit id viscus, quod sua natura pulsat, atqt
in thorace continetur: sed potius os ventriculi, est appetentiae instrumetum, ut. 9.de vlapartiun, . . capit.II.probat Galenus.Porro ob id ventriculi cose.r ab au antiquis fuit nucupatum,quod limitia corii ut, situ di affecto creare symptomata soleat. Nam ut acredatum. cordis affectus, palpitatio, & saltus subsequuntur itemque virium subita desectio; syncope, frigidi sudores, pulsus abolitio, exiguus, &deprauatus
pulsus, & his similia 1 sic ad hanc partem affectam
omnia haec sequi consueuerunt: praesertim cum acuto quopiam, seu malae qualitatis succo fueritia reserta. Fiunt huiusmodi affectus, consentiente E eb= . . corde ipsi Ventriculi ori, tum per vicinum politur
i. nisi uti quippὶ non lono posita sunt tum praecipue per
σεnsentiari arterias:nam ait Galenus.1.de causis pl. capit. 7.omnium arteriarum maximam,pouquam corde exorta est,per spinam incedendo in primis iuni stomacho, deinde osculo, ac deorsum proc endo, ipsi quoque ventriculo secundum longitudinem subtendi.Per hanc itaque arteriam,v o, tὸ maximam,ita ex intimo corde product ipsum cor ventriculi ostio maximE nsenuiteruenien
606쪽
CoΜΜENTARIA. 13a te utique intemperie,vel vitio ipso ab ore ventriaculi per arteriam hanc usque ad ipsum cor. Sed ad rem iterum. Est cardiogmosoris ventriculi mo sus:& cardialgia eiusdem partis dolor Quae nomina ab assectu,& parte affecta suere desumpta. Ita enim saepenumero affectus ipsos a laesa particula
denominamus; ut cephalalgian, otalgian, pod gram; a partibus,quas occuparunt,nuncupares lemus: quae Galeni est sententia. 2. libro methodi, ca.2. Fiunt vomituri cardiogmi,quia a confluente in ventrem bile ventriculi os mordetur; quod ut in comme.praesenti scribit Galenus propter magnitudinem neruorum, quos habet,ssentientium, nihil in eo infestans latere, aut occultari potest.
Est enim osculum hoc acutissimo sensu praeditu, vivarijs in locis prodidit Galenus. Quae similiter causa est, cur isti,qui bilem sunt euomituri, etiam 52' '7 rigeant.Nam rigor st, quando membra sensibilia a mordetibus excremetis pugunt, atq; mordent. su in Et in istis ventris os ab acriore bile in ipso collecta mordetur:quod solum sufficjt ad rigorem era metb. - Ρcitandum : nec opus est, ut perpetuo vellicantes succi per uniuersum corporis habitum veloci motu deserantur. emadmodum Fernelius libr-q- si a Q.. 'thol capi.9.&.IO. euidentibus argumentisprobat.Porro haec omnia vomitus venturi indiciat,& tismi ex
alia plura tradit Galenus. 32ibro de crisibus,capi.it ubi in eum scribit modum: Vomitusi autem si gna sunt, oris ventriculi morsus, simul cum dolore capitis; & vertigines obortae, cum iis quae obiiciuntin oculis tenebrosis,&cum agitatione labri
607쪽
. 339 2 N III. P R o G N. H I P P o C IGinferioris, & multa, ac tenui saliua ex ore efflueste.Hεc verb omnia accidunt cum biliosus,di mordax humor in ventre, ac stomacho collectus fusiit, & ventriculi os momorderit, quod prisci cor nominabant: & cum ipso totum stomachum
supra, atque insta disti axerit: undὸ & labrum in s:ipsis agitatur, & saliua tenuis defluit, & tenebrosa quaedam oculis obuersantur, & hallucinantur,& vertiginem patiuntur, & caput dolent map'rante re aliqua ex bilioso humore:& praeterea, sacta ex neruis compassione. Haec Galenus. Porro sit inserioris labri agitatio eoqu6d bilis internam ventriculi tunicam mordet,& intro, ac ad inferna quasi conuellit,quod Galenus testatur.2.de victu acutorum,in fine comment. 4.sic scribens: Coneussio autem labri inferioris morsum in ore ventriculi vehementem significat.Quo fit ut tale symptoma vomitus,aut acrium humorum etiam fit si- suum. Constat enim ex dissectione, ut Galenus . in commetario docet,&similiter.I.de causis symptoma.cap. LM .de usu par. cap.8.unam esse omnem hanc tunicam uniuersam continuam per omnia sibi,& toti ventriculo,& gulae,& linsuae, &palato,& ori. Haec igitur est quae labia agitat ac mouet quoties ab acriori bile collecta in ore ventriculi,mordetur. Et quia bilis haec prae sua leuitate fluitare in superficie solet:qua occasione ad gula ascendit ventriculi landum relinquens , secum etiam pituitam, quae illi obuia suerit deserens, di ex faucibus colliquant, nil mirum est, si hoc tempore crebro oro saliua tenuis, o plurima en
608쪽
eo ΜΜENTARIA. 1 o, fluat Q05d si his omnibus apparentibus fgnis, aeger aliquid bibat aut comedat perquam citos quetur vomitio: Clim quia ingesta alimenta una etiam cum humoribus in ventriculo colentis corria mpuntur,&cacochimiam adaugent; tum quia ipsa per se ventriculum aggravant, & ad euomen cum impellunt. Quod praesertim eueniet, si cibi, qui ingerunturiuerint diuersi,& ex pugnantibus naturis constantes,ut alicubi dixit Avicenna. PROGNos T. ππα Si quibus aut bora coepit dolor primo die feriri matopremuntur magis,ad septimum vindicantur.PIeririque eorum ineipiunt dolore vexari tertio die: quinto suctuant maris; deinde vindicantur nono, ut undeae cimo Quodsi quinto dis incipiant dolore vexari, eralia quoque secundum rationem ipsis ex prioribus accidant,ad quartumdecimum morbus iudicabitur.
Va die praedicta vomitio ventura sit,& aeger a morbo vindicari debeat, ossedit in hoe prognostico Hippocrates.Porro diem non unam sed multiplicem esse ait. Nam liberantur septima, nona,vndecima,& decimaquarta.Num hac,vel illis, liberari debeant dierum praecedentium dolore,& symptomatum grauitate,cognoscere docet. Nam si prima aegrotationis die capitis coepit dolor,septima vindicantur: si tertia, nona, aut undeci .
ma.Sed illi evadunt decima uaria, qui die quinta dolere inceperunt. Omnino enim septima i dolo f. di. Φ.m, re die vomitio aduenilique ip*sliberat. Quρ fit, iis a m
609쪽
, i r N III. P R o G H I P P C R. ut si prima die dolor inceperit, septima iudicium eueniat. Illius vero, qui tertia apparuit, septenarii
numeri ratione,decimo fieri debebat:verum quia hic haudquaquam est decretorius, sit,ut iudicatio una postponatur die,vel altera anticipet:& sic nona,aut undecima compleatur. Si vero dolor capitis quinto incipiat die,ad decimumquartum iudicium prorogabiturmon autem ad c uodecimum,
qui , quinto septimus est : propterea quod is iudi
catorius non eli, nec decimotertio anticipat, quia non hic,sed decimusquartus terminus est morborum acutorum. Et natura, quando nullum adest irritamentum , semper differt iudicium ad eum diem,in quo supernum fauorem sperat.Quapropter merito in quartumdecimum excidit. PROGNOs T. XXXII. Eoaccidunt viris,er mulieribus potissimum in tertiatanis. Iunioribus accidunt etiam in illis, magis vero in febribus continuis,ta in veris tertianis.
Arias iuuentutis,omnium est aetatum calidis sima,& siccissima; atque idcirco biliosis vomitionibus obnoxia maxime.Prisertim si morbis infestetur biliosis, cuiusmodi tertianae suntiquae licEt purae non sint,in hac aetate, vomitibus biliosis soluunturiquia quod de earum calore deficit,statis calore suppletur. In natu vero minoribus non ita sequenter biliosae fiunt vomitiones: quia caustore Galeno libro. I.aphorismo. comment.'. incrementi aetas maiori sanguinis copia abundat, quam bilis. Eueniunt tamen huiusnodi vomiti .
610쪽
nes in eis per biliosissimos morbos,quales exquisitae tertianae censentur: & illae,quae peculiari nomine, sebres ardentes, & tertianae continuae nuncupantur. Ex hoc Hippocratis loco haud obscurὸ colligitur, tertiana febrem exquisitam, inter acuta
tos morbos esse reponendam.Vocat Galenus ex--λquisitam tertianam libro. 2 de different febrium, s.
cui & accessionis tempus breue est, & initium curigore,& cum sudore solutio bilisque vomitinvel etiam inserne suo biliosa deiiciente.Hanc autem acutum esse morbum clarissimὶ in praesentia Hippocrates innuit, dum inquit: vomitionibus illam solui biliosis Constat autem eum in hoc opere n6 de alijs affectionibus, quam de acutis verba facere. Sic enim ipse initio dixerat: Considerare oportet per morbos acutos,&c.Et insta progn. 36.dicet:Haec intelligo de morbis acutis. Sed te tianam morbum esse acutum, voluit manifestὸ Galenus libro-3.aphor.comm. 29.quo in loco red C demis. dens causam, cur narc febris, & arden plurimum iuuenibus accidant, dixit: niam tertiana,&sebris ardens, inter acutas sebres sunt biliosis Lmae:bilis vero plurima in iuuenibus, ratione aet tis redundat.Idcirco febres istae frequenter iuuenibus eueniunt. In eadem est sententia Avicenna I. .tract. i.c.q.ubi de diuersorum morborum c6stitutionibus loquens inquit: spasmus siccus,epialepsia,apoplexia, & Ruinantia,sunt ex acutis vati