장음표시 사용
581쪽
hob 4: 8. suemadmodum vidi arantes Uictionem S seminantes
molestiam, metunt eam. Anantes amictioncm vel damnum . sunt qui in aliorum calamitatem dc exitium incumbunt: seminantes molestiam vel damnum , qui aerumnae materiam praebent 3 metent
am ictionem & aerumnas , hoc est fructum sceleris sui percipient. Cicero Tusc. aeuaest. 2. Qui alteri exitium parat, eum lcire oportet, sibi paratam pestem, ut participet parem.
Hos Io I 3. Arasis improbitatem, iniquitatem metitis e comeditis fructum mendacii, quia consilis viae tuae. Arastis improbitatem , hoc est, magno studio & conatu flagitiis dedistis operam. Prov. a: 29. Iniquitatem metitis , dignum factis praemium reportatis. Verissimum enim est axioma hoc , qualia quis molitur, talia sortitur praemia. Comeditis fructam mendacii, Vos estis mendaces,&spes vestra undique vos fallit, dum & alii mendaciis tantum vos lactant, ac veluti pascunt, & merito , quia confris viae, hoc est, consiliis & institutis tuis. Tarnovius.
Amos 6: I 2. An cursuri essent, nisi ab insano incitati, per rupem equi y an agricola nisi furiosus ac delirus, araturus esses eam bobus pSimilis , quum & vos agitet insania , ideo jus in fel, ces justine
fructum in absentbium verisis. Hoc est : Omnino stimulant vos, Israelitarum Principes insiniae, & furore corripi mini, ut qui per inaccessas rupes incitant equos, & rupes bobus arare cono tendunt. Igitur in fel convertistis jus , fructum justitie in a snthium , neglecta scilicet & proculcata omni aequitate & in fastidium adducta justitia. Igitur, vel Ideo , Hebraica conjunctio eodem sensu accipitur i Sam. 2: 2s. Non auscultarunt Hopbni N Pinebas voci patris sui, ra , id est , ideo , voluit Dominus eos interscere. I Reg. I 2: i s. Non auscultavit Rex Rechabeam populo, erat causa vel occasio a Domino. PDI. Iris: Io. Credidi 'Iideo loquutus sum nec aliter Paulus: επιδευσα, διὸ ἐλα-α. 2 Cor. 4: II. VII. URBIDiuitigod by Corale
582쪽
Mich. iE.' & Perem. 26: I8. Uilis metion ut ager arabitur, cenero obma acervus lapidum eris, S mons domus L com Fili in excelsa silvae Uibs. Intellig ndum hic ine nomen tamininum , l:quet ex verbo sceminino et In arata fiet. Intelligi autem re papparet ex Je 33: I9. I MD n' p lPS IIn Aspice Tethonem, urbem conmentuum nostrorum. In exceda slvae, id est , in montem vellitum & silvettrem.
Est .ilissimo & laboriosissimo servitutis genere defatigare, Crum clare, emaciare. Psal. I 29: 3. Super tergum meum araverunt ara Iores , produxerunt quamque strigarum suarum.
Conveniet dici, ubi quis magna spe & prope exploratam consequendae utilitatis rem quampiam aggreditur. Nam qui arat ac serit semper certus est de aliquo fructu. Habet enim rationem cum terra , quae, ut ille ait, nunquam recusat imperium , nec unquam sine usura reddit, quod accepit , sed alias minore, plerumque majore Cum inenore. Siracides, ut ostenderet, quam sit utile dc fructuosum Sapientiae studium, ulus est hoc simili Eccleso: is . sic scribens: Fili ab ineunte aetate dilige disciplinam , sapientiam ad canos usque duraturam invenies. Tanquam arans ac serens adito eam, cu bonos ab ea fructus expectato. Nam , in ejus opere paululum laborabis, S cito ejus vescere proventibus. Porro quemadmodum Siracides illo utitur de Sapientia , ita nos uti poterimus de bonis literis, aliisque rebus utilibus, item de iis, qui inserviunt aut benefaciunt , a quibus plurimum sperant. Drusus in Proxen. sacris.
Arat etiam agrum qui cum sarculis, bidentibus aut ligonibus fodit. Plinius : Certe sine hoc animali, sine bobus montanae gentes sarculis arant. Histor. Iur. lib. I 8. c. I q. dicunt Hebrari arvum , quod hunc in modum proscinditur, derivato nomine a verbo nu, quod extat in composito na Dra', & resolvitur in duo verba fodiet & tondebit, ideoque Psalm. 8o: V. I . ita vertendum est: Vineam se odit ton-Ε a detque
583쪽
76 Hiano PMYTI cI PAns ALTERA detque porcus, plus quam sivam. Ex isto igitur manavit vocatum Pia I, loco 'aura , enunciatum , literae enim in simplici voce iteratae significationem intendunt. Ob vitandum' ultima litera ipsius in , transeun e excussim est pn id, crebra seu diligens fossio, & quoniam de arvo usurpatur,orvum fossione cultum. Jam, quod in collibus transverso Iantum monte agrius & laboriosius aratur , modo in superiora , modo in inseriora rostrante vomere, ideo montium declivia saepius sarculis fodiebantur. Ab ea fossione, qua circum quaque colebantur, nO .men Carmeli duobus Cananaeae montibus impositu in . 3 quorum Unus est πρ , prope Ptolemaidem , in Confinibus Astr& Zebulon, de quo f. I 2: 22. dc Is: 26. de eodem Ferem. σοῦ I8. Muamvis ut Thabor in montes , ω ut Carmel in mare proce
dat AEgyptius; subintellige , tamen haec futura sunt. Ellipsis integri membri orationis, qualis 2 Sam. s: s. sui percusserit Pebu-seum Se. subintellige, is erit dux ex collatione I Par. X I: 5.2 Sam. 2: 27. Sensus: Quamvis AEgyptus situ munitissima sit, de
Circumvallata montibus, ac mari, non secus aC Thabor montibus
circumcluditur , & Carmelus i i mare projectus cst , ac proinde AEgyptus sibi omnino confidat , tamen has minas meas effectu'rus tum, & jam impcro, ut seipsum ad perpessiones earum Comparet. Nec de alio monte Amos s: Si abderent se Israelitae inven-rere Carmeli, inde scrutat vi caperem eos. Alter ad meridiem μεμυ- prope Hebronem in tribu Iudae, de quo Possu. Is: ss. In Carmelo prope Accuntem seu Ptolemaida habitavit Elias, a Reg. 2: 2 s. dc ψ: as. & altare Deo erexit, & per insigne miraculum, coram Israelitis praestitum, Bahalitas confutavit, verique Dei cultum restituit. In altero , qui prope Hebronem , Saul devictis Amalehitis 'sci Πηn faciebat sibi manum , vel ad dividenda spolia , ut Chaldaeus, vel castrametationis locum , ut Kim-chius intelligit, vel juxta Hieronymum fornicem sive arcum tri umphalem ibi erexit, vel denique altare ibi aedificavit. I Sam. Is: IE. In eodem hoc Carmelo degebat Nabal , qui numerosos habuit greges, mille scilicet capras, & ovium tria millia. Utrumque sed praecipue illum, Ptolemaidi vicinum , in sequentibus etiam Sacrae Scripturae locis memorari eXistimo. yesai. 33: p.
Rudit Basan U Carmel , id est, in sertilissimis montibus , in Balanis, Dei monte Psalm 68: I6. rudunt leones Basanis. Deut.
584쪽
33r χχ. ob inopiam praedae, ' in Carmelo propter pabuli inopiam pecora. Nachum I: . Increpans DOMINUS mare arefacit V omnia sumina exsiccat: languescit Basan U Carmel, etiam flos Libani languescit , Excandescentia Dei mare V sumina exsecat aridas que θ' languentes facit quercus cst robora, Basanis Carmelique fruges, arborumque & vitium imprimis in Libani parte satarum florem perimit. Jef. 3s: 2. Dabitur populo meo decor Carmeli cst Saronis, id est, uberrimis seuentur Carmeli & Saronis pascuis. Simile illud Ierem. ro: is. De siet I ael Carmelum o Basanem. Cant. 7: r. Caput tuum super re tam decorum est ut Carmel. Amos
I: 2. Luxerunt tuguria pastorum, quia exaruit Carmeli veram. Adpellative seu de arvo fossione arando usurpatum legitur Caris mel, Perem. 2: 7. IntroduXi vos in terram Iarculis-arandi. arvi, .
quae sarculis arata largius fundit frustum, dissimilem AEgypto, agri Nilo foecunditatem suam debent, adfluendum fiuctu ejus & bono
ejus. Pes 29:I7. Convertetur Libanus in arvum-sarculis-aratum, &arvum hocsma reputabitur, id est, Dei a ricultura erunt gentes, Judaei autem, Dei alieni & extra Ecclesiam Christi erunt. resai. 32: Is, I 6. Donec effundatur super nos Spiritus de excelso, θ' redigatur desertum in arvum-sarculis - arandum , di arvum hoc pro Silva reputetur, habitetque in deserto judicium, & justitia in arisuo sarculis arando. Michae 7: I . Pasce populum tuum, gregem possessionis tuae , habitantem solitarie in Silva , id est , secure &in medio arvorum-sarculis-vertendorum , sine metu direptionis in patentibus locis. Testa I 6: Io. Intercepta es laetitia N ex seu ratis ex arvis arculatis , id est , laetitia non agitabitur in messet in vineis non cantatur , non agitatur voci seratio. Perem. 48: 33. Cessabit in messe gaudium cst exsultatio ab arvis arculo-subactis. Disrem. 4: 26. Si aspicio , ecce arva-bidentibus versata sunt desertum, id est, vastata, non amplius frugifera. 2 Reg. I9: 23. Ingrediar diversorium extremutatis ejus , hoc est egiremum diversorium Libani , Silvam arvorum-ejus quae arriuntur. Masus Montem Carin metum proprie hic accipit, quod praecesserit Libanus. Ita &Sanctius, Libanus, inquit, & Carmel hic per Synecdochen pro locis sublimibus usurpantur. Non subscribo : Vertum enim est propter Uav suffixum bia I proprie non accipi. Montium quippe nomina , licet He praefixum admittant, suma tamen personalia seu pronominalia respuunt. Itaque vitiose diceretur
585쪽
Man' Libanus ejus, arci ri Heimon ejus, raran Thabor eius.
EX Codum argumi:nto, quo scilicet a tostione, catur Pud I, 2 Chr. 2: 6, I 3. & 3: l . Plcrique inici preto in Co cinum vertunt. Bochartus purpurae genus cxistimat ad Carmelum montem capi solitae. Hie et Part. II. p. 729. Sed de hac purpuiae ad Carmelum captura nihil in veterum documentis. Mutindem Minium interpreter , hodie cinnabarim adpellatum. Minium autem vivacissimi coloris, cui sincero cocci nitor, teste
Plinio, ex omnibus coloribus, maxime quidem insignibus , Pe ne solum ex metalli fodinis effodi solitum a fodiendo nomen imprimis meruit. Quin ipsum minii vocabulum dictum est Romanis ab Hispanico Mina, eine 2 Aine, id est cuniculus, quia ex minis, hoc cli, cuniculis fodiendo quaeritur, nec fere aliunde quam ex Hii pania, ut Plinius scribit, invehebatur. Verba igitur Salomonis regis 2 Chr. 2:6. ita vertenda censeo: Mitte mihι virum peritum operandi ex purpura, o ex minio V ex conchsii colore. Jam Inna , ubi spicam significat, licet iisdem literis quibus arvo rum & montium nomen scribatur, ad eandem tamen originem reduci nequit. Quid enim in spica quod a fodiendo vel fossura eam denominet. Omnino igitur ab etymo alio spicae hoc nomen repetendum esse judico. Componitur nimirum ex is, vel in id est, thecae vel involucri spica , nomine recto, ut fit in compositione, in locum regentis transposito. theca vel involucrum , deductum est a 'DI involvit, quod verbum apud Chaldaeos usitatissimum Hebraeis quoque usurpatum fuisse, arguit Hebraicum derivatum nomen , pallium aut toga,
qua totum corpus involvitur. Porro eX Contractum,
ut 'ri mons ex V Π , consenerum est ipsius , ejusdemque significationis , quemadmodum zn idem valet, quod DI vel nu Pn integrum. Conflatis igitur in unam vocibusti abjecta, ut solet, in composito nomine repetenda litera caph , nascetur bun , & quia venit a DP, ut ab Dri, ad originis analogiam excussim est ' P a spica involucri vel involuta, scilicet a dipsa in gluma seu solliculo suo , ut declaratur 2 Reg. 4: 62. Veniens quidam e planitie Salisae, attulit ad Uirum Dei vi ginti panes hordeaceos & CΛRMEL BETHZIKLONO , spicas recen tes in gluma sua. XI. No
586쪽
Prov. I 3:23. Multus cibus es novali pauperum at s. qui consumitur ejudicio. πa , R In per ellipsin literae S inter duas liquidas enunciandae. Integra enim scriptio estet, Nap Novalia dicuntur arva, primum proscissia, & segetem primum serentia. Sensus dicti: Pauperes , qui honesti, quamvis duri ac dissicilis laboris habuerint delectum, victum copiose parabunt: sed est, qui consumitur nulla rerum agendarum discretione. XII. AGRICOLA DEus. Pater meus, inquit Christus, es Agricola. yob. I s: I. Ecclesia vocatur ejus Γεωργιον, I Cor. 3: 6. quam operose & sedulo curat. Jugiter oculi Dei nostri intenti sunt in ipsam. DeuI. xi: I 2. Solicitus est pro omnibus & singulis hujus arvi jugeribus &liris, pro omnibus ad salutem vocatis, ut fructum ferentes sal ventur. Vult enim omnes salvari, dc ad agnitionem veritatis venire. 2 Tim. 2: . Idem redigit desertum in arvum. Ps. 32: Is. id est, inertes & infructuosos in Domini nostri Jesu Christi agnitione, replet fructibus justitiae, 2 Per. I: 8. Tempestive etiam humani cordis agrum arat, ut emollitum divinae gratiae capacem reddat. Idem arationis finem facit, ubi modo quodam amictionem fidelium temperat, & ne fiat diuturnior , quam ferant, Omni cura providet. Ps. 28: 2 . An totum diem , vel omni die , rat arator ad seminandum y an totum diem sulcat occat temram suam 8 Annon, quum aequavit supersciem ejus , aut spargit melanthium , Ominumque dispergit, aut δε ponit triticum praestans, vel horrium insigne in termino suo ρ Hinc justo tempore incorruptibile semen verbi per agrum spargens hominem regenerat. I Pet. Ir23. Nec ab eo rigando desistit, effundendo in possessionem suam gratiae suae pluviam, desessiamque instaurando. n. 68: Io. &quemadmodum non uno solum anno seminat agricola, sed per sin-los annos cultionem agri continuat, sic omnibus etiam temporibus benignissimus Deus caeleste semen suum spargit. Ad quod non incongrue applicaveris divinam post diluvium Noae, & filiis factam promissionem , Genes 8: 22. Euamdiu erit terra , sementes si messis non cessabunt. Certe nec mellis spiritualis defecit, nec deficiet, cujus di nos habemus promissum evidens ref D: LI.
587쪽
8 Nignor ΠYTICI PAR s ALTERA Hoc erit foedus meum cum istis, ait DO MINUS I Spiritus meus, qui es in te, S verba mea, quae posui in ore tuo: non recedent ex ore tuo, aut ex ore seminis tui, aut ex ore seminis seminis tui , ait DOMINUS, ex hoc tempore usique in seculum. Ex adverso tramite, si diu malignum & sterilem agrum frustra Coluit, neglectum vastitati tandem relinquit. Denique justo tempore metit. Messis eli conluminatio seculi, Matth. I : 39. quando triticum purum in horreum suum Coget, paleam autem di herbas malas exuret igni inextinguibili, Matth. 3: I 2.
DE SAT ONE. Sationis leges. Praeceptum de seminis munditis. De catione monita. Panis, id es, semen. Seminare ad justitiam Metere ad ben gnitatem. Novellare novale. Vis aucti seminis unde ' Semen cum Dei verbo comparatum. Idem qua in re sit dissimile. Seminatum ad Siam: in petram: in spinas. Sementis Eleemosyna. Traddi hbenignus. Semen pacis. Semen operum. Ventum seminans. Sara lux. Semen cum fetu satum. Meschach seminis jactus. Granum tritici mortuum N hinc fructum edens , Chrsus. Corporum defunctorum semen. Semina infestans mucor. Semen in agro viariatum. Seminans injustitiam. Semen falseum.
De satione Deus praecipit Lev. Is: Is. In agro tuo ne serito duo seminum genera. vocis interpretatio illustratur ex
lingua AEthiopica, in qua eu AL A , alius, & n Ac
c HYL'E duo significat. Ratio legis. I. Deus non vult , ut species in creatione distinctae temere misceantur. 2. Uetat one rari tellurem nimio quasi labore proventuum. 3. Docet, naturae inimicum esse dissimilium Communionem. 4. Ne terra sterilis essiciatur. Typico- morale : I. Ut commendaret Deus siminplicitatem in victu. 2. Ut novitatis di confusionis anam praecideret. ῖ. Ad detestandum avaritiam ex crudeliori plurium simul
588쪽
mul fructuum exactione. 4. Ad vetandum schismata discordias& haereses. Vide loca I Cor. 2: 6. yesu. 24: Iq. I Reg. 18: ZI. Marth. 6: et . Non dissimile exstat praeceptum Deut. 22: s. Ne conserito vineam tuam duobus generibus, ne hancta sit illius plenitudo, hoc est, id quod compleverit eam, semen, scilicet, o proventus
vineae. Vetat consere vineam duobus generibus , scilicet vitium, arbustare enim vineam lex haut vetuit. Nam in vineis arbores plantatas fuisse patet ex Lue. I . 6. Ficum habebat quidam in vinea
sua satam, & Mich. 4: Sub Ja quisque vite es seu, id est, sub
vite arbustiva quiescet. Heterogeneam vero vitem quare in eadem vinea Conserere Iudaei vetarentur, praeter rationes quas de heterogeneis agrorum attulimus , haec etiam fuerit, ne diversorum generum uvae, inaequabili maturitate, praecocium bonitatem Corrumperent, ac singularum in vino genuinus sapor infuscaretur. Ne sancta si utius plenitudo, id est, ne immunda habeantur semen & fructus, totusque adeo vineae proVentus. πrip proprie separatum sonat, & hic a munditie separatum , cujus deciamas tanquam immundas respuat Deus. II. PRAECEPTuM DE sEMINIS NuNDITIE.
Levit. XI: 7. Si ceciderit de eadavere immundarum bestiarum Aper aliquod semen sativum , quod seminetur , mundum so , ad se tum. Ratio legis , ut visum interpretibus, est seminis necessitas, vel quod grana cadavere tacta discerni ab aliis haut potuerunt, purgatione eorum reservata tempori, quo in sinu terrae corrupta& putrefacta reviviscerent, & corpus a Deo reciperent, quod voluit, I Cor. Is: 38. Hujusmodi grana imago sunt nostrorum corporum , in quibus radix peccati putrefactione & corruptione aboletur, & hinc cum incorruptione reviviscentium, ibid. - ΑΣ. Caro enim & sanguis, ut Apostolus docet, non possunt regni Dei haereditatem conssequi. V. s III. DE sATIONE MONITuΜ, I. Eccles XI: 6. Mane seminato semen tuum S vesperi ne remitte manum tuam, nescis enim hocne an illud magis expediat , an utrum que aeque bonum M. Scite Coccejus: Conlilium datur Contra igna viae di tenacitatis consilium: nimirum, ut quis a mane ad Velpe ram semen suum seminet, hoc est , r. bonum opus, unde fruc L tum Diuitigod by Corale
589쪽
81 HIERO MYTIDI PAR s ALTE vatum solidum capere possit, faciat constanter di assidue. t. Cum aspernatione praesentis otii, & 3. incommoditatis tolerantia , dc . periclitatione bonorum praesentium , quia nescis , Utrum recistius sit profuturum , hoc est , si times jacturam , perge assidue Periculum facere : quia certe aliquid recte proveniet : si speras fructum , similiter insta, quia forte utrumque recte proveniet vf. 6. imo non sorte, sed Certo, juxta promissionem Dei, Matio. Eo. 39. 2 Cor. 9: 6. Hebr. 6: IO. yes 6I: Zs. Apoc. I : I .. Sed forte , quia plerumque fides & spes nostra imbecillior est. quam ut secure assirmet, quod assirmare debet. Aliqua spes est non desperare, aut dissidere.
Eccles XI: ui observat ventum, non feminabit , θ', qui resipicit ad densas nus es, non meret. Agricola , qui nimis religioset
obseivat coeli faciem eamque semper exspectat convenientis,mam , nunquam neque serere , neque posthac metere audebix. Scopus est nullam benefaciendi occ isionem esie p termittendam. Gejerus. Nec dissidentia utitor, ut manum a benefaciendo re trahas, neve has aut illas excusationes obtendas, ignavos rusticos
imitando , qui dum haec aut illa causentur , justum sementis aut messis tempus sinunt effugere , sed Dei administrationi considens, fac, quicquid facto opus est. : . M. V. Mo NiYuM III.
Eccles xi: I. Projice panem tuam secundum aquas a nam multis plicantibus diebus inventurus es eum. Panem, id est semen, eX quo fit panis, ut nam Io : I8. Pob. 28: s. yesii. 28: 28. 6: 22 quae synecdochica adpellatio a fine, in Scripturis fiequentissima est. Secundum aquas, id est, in locis irriguis, ac proinde feraci- 'hus benedictionis: quomodo accipitur Τes. 32: 2o. Vertunt alii
in faciem vel superticiem aquarum , super aquas, vel in aquas. Quasi sensus esset ι promiscue esse benefaciendum. Luc. I : Iz, I 3, 4. , Velut quum quis panem in aquam jacet. Infeliciter: Nam sequitur, inveniendum esse. Noldius Annot. p. IO T. n. I 8 O. Sensus eii : Quemadmodum bonus agricola loca irrigua conserit,
certa cum fiducia di expectatione benedictionum Dei s sic te ita hac vita memento agricolam esie , di operarium Dei , ut omni bu
590쪽
hus benefacias, & de tuo communices pro certo habens, illud Iehovae seri, quod benefit, & irrigari benedictione ejus, ut Promys: 17. & P . 1 8: 7. Useqq. dicitur.
HU Io: Iz. Seminate vobis ad Pusiliam, hoc est, operamini divacate operibus Dei, Job. 6: 28. recta capessite , jura di statuta Dei observate ac facite 3 metite ad benignitatem , messis vestra soletur orphanos, viduas, peregrinos, Dei denique ministros: N vella vobis novate , spinas silvasque tollite ex fundo vestro , hoc est, exstirpate ex animis vestris solicitudines seculi hujus, fallaciamque divitiarum & cupiditates, quae & verbum meum suffocant, cultumque sanctitatis & pietatis impediunt. Insuper tempus jam es quaerendi DoMim M , respiciendi ad Christum , doηec veniat , appareat, ta largiatur vobis pluvium justitiae , hoc est, verbum Evangelii, quo justitia, quae ex fide est, nunciata, tanquam pluvialibus aquis, sitientia peccatorum corda reficiuntur.
Marr. 4: 26. Perinde es regnum Dei , aes quis jaciat semen in terram, N dormiat, N exsurgat nocte ac die, id est, aliis negotiis vacet, sive ad quietem, sive ad occupationes hujus vitae spectantibus: Et interim , dum ipse nihil de seminis incremento solicitus est & cogitat, Semen germinet, in terrae scilicet visceribus radices figens, θ' increscat, Graece prolongetur, id est, e terra surgat, di adolescat, dam nescit ille , utpote neque hoc
sentiens, neque de eo cogitando quicquam Conferens, ustro enim
terra fructi at, id est , sponte sua , citra aliam raternam Agricolae solicitudinem aut operam , circa semen ; nam illud sponte non excludit aliarum causarum , ut solis, & pluviae, & ipsus Dei concutihm. Frimum herbam, quae hic comprehendit illa duo superiora , germinationem & incrementum seminis in culmum: deinde spicam, inanem scilicet, deinde plenum seu persectum frumentum in spica , dum folliculi implentur granis . qua lia sparsa fuerant.' Signifieatur , verbi divini vim di essicaciam non pendere ab opera Ministri, sed naturali dc intrinseca quadam