Q. Curtii Rufi De rebus gestis Alexandri Magni, historia

231쪽

unam Rex ipse conspe1tit moestiorem,

caeteras, Sc producentibus eam verecunde re luetantem. Excellens erat forma , dc formam

Oudor honestabat . Dincius in terram occuliS, S, quantum licebat, ore velato, suspicionem praebuit Regi, nobiliorem esse, quam ut inter convivales ludos deberet ostendi. Ergo in te Fogata, quaenam esset, neptem se Ochi, qu3 nufer νegnasses sn Persi , , filis ejuygenitam esse , respon--orem Hi iaspisoloe . Propinquus his D rit Hergi, magni de ipse exercitus Praetor . AGhuc in antino Regis tenues reliquiae pristini m xis haerebant . Itaque . fortunam Regia stirpe

genitae , dc tam celebre nomen reverituS, non

dimitti modb captivam, sed etiam restitui ei. Has opes iussit 3 virum quoque requiri, ut reperto son1ugem redderet. Ppstero autem die praecepit Hephaestioni, ut omnes captivos in Regiam juberet adduci. ubi singulorum no-hilitate spectata, secrevit a vulgo, Mo1um e minebat genus. Mille hi fuerunt, inter quos repertus est oratres Darii frater, non illius fortuna, quam. indole animi sui clarior. oxydates erat nobilis Perses, qui a Dario capitali supplicio destinatus, cohibebatur in vinculiS. Huic liberato Satrapaeam Mediae attribuit. Fra tremque Darii recepit in cohortem amicorum, omni vetustae claritatis honore strvato. XXVI millia talentum proxima aeda reda' erant ἰο queis XII millia in congiarium militum absumpta sunt. Par huic pecuniae summa

duci staude subtravi est.

232쪽

LIBER ULC A P o T III.

Ibx Parthienem, quam postea se thae Oecuparunt , - ivressus, tumultuantem misitem oratione sedat, patriam Pectantem, ad nova bella parat .

HInc in Parthienem perventum est, tun

ignobilem gentem, nunc caput omnium, . qui post Euphratem, & Tigrim amnes siti, R i brum mari terminantur . Scythae regionem eampestrem, ac fertilem occupaverunt, graves adhuc accolae. Sedes habent & in Europa, . rem Asia. Qui super Bosphorum colant, astriabuntur Asiae: at qui in Europa sunt,a laevo Thraciae latere ad Boris henem, atque inde ad Thanaim aliun amnem redha plaga pertinent. Τ nais Em opam, & Asiam medius interfluit. Nee' dubitatur, quin scythae, qui Parthos condidere, non a Bosphoro, sed ex regione Europae P netraverint . Urbs erat ea tempestate clara Hecatompylos, condita a Gra eis. Ibi stativae Rex habuit, commeatibus undique advectis., Itaque rumor otiosi militis, viritim sine auctore percrebuit, Regem contentum rebus, quas gessisset, in Μacedoniam protinus redire statuisse. Viscurrunt lymphatis similes in tabernacula, &itineri farcinas aptant. Signum datum crederes, ut vasa colligerent. Totis castris tumultus hinc contubernales suos requirentium, hinc onerantium plaustra, perfertur ad Regem . Femcerant fidem rumori temere vulgato Graeci mi,

lites, redire iussi domos, quorum equitibus si gulis denariorum sena millia dono dederat . Ipsi quoque finem militiae adesse credebant . Haud secus, qtiam par erat, territua Alexandς

233쪽

qui Indos, atque ultima Orientis peragrare statuisset, Praesectos copiarum in Praetorium contrahit . Obortisque lacrymis, ex medio gloriae spatio revocari se , vieti magis, quam victoris fortunam in patriam relaturum , conquestus est; nec sibi ignaviam militum obstare, sod Deorum invidiam, qui lartissimis viris subitum patriae desiderium admovissent . paulb post in leandem cum majore laude, 'famaque redit ris. Tum vero pro se quisque operam suam OL ferre , dissicillima quaeque poscere, polliceri mulitum quoque obsequium, si animos eorum i ni , & apta oratione permulcere voluisset . Nunquam infra hos , dc abjectos recessis te, quoties ipsius alacritatem, tanti animi spiritus haurire potuis ent. Ita se facturum esse respondit : illi vulgi aures praeparent sibi. Satisque omnibus, quae in rem videbantur , compositis vocari ad concionem exercitum jussit, apua quem talem orationem habuit.

Mutia doeet bello perfecta , non pauca perficiem da , nondum abesse sinem laborum. Μ - nuudinem rerum , Fuax gessimus, miliares , intuentibus vobis , minime mirum

s , o desidεrium quietis , ct satietatem gloriis

securrera; in omittam Illyrios. Triballor , Baes Mam , Thraeiam, Spartam , . schaos , Peιοροτnesum, quorum alia ductu meo, alia imperis, aug- picioque perdomui: ecee orsi bellum ad ellespo rum , Ionas, se Eolidem serviato Barbariae imporantis exemimus; cariam , Lydiam , Canado-Ham , Phruiam, Paphlagoniam, Pamlhillam ,

234쪽

pi uiam, Ciliciam, Syriam, Phaenicem . . rme ruam , Persidem , Medos, Parthienem habemus in

potestate . Plures Provincias complexus sum , quam alii urbes ceperunt. Ei nescio, an enmm νanti mihi quaedam ipsarum rerum multitudo subia, duxerit. Itaque ,herederem satis eertam esse possessionem terrarum, quas tanta velocitate domuliamus , ego Vero , milites , ad Penates meos , ad ρι rentem , ororesque , ct eaeteros cives , vel reniter

libur vobis , eri Nemem , ut ibi ροιέsimum partae vobiseum laude , ct gloria fruerer , ubi nos ube vima victoriae praemia expectant, liberorum , eo iugum , parenιumque laetitia, pax . 'mes, rerum

pre virtutem partarum secura possessio . Sed inus, ct si verum fateri volumus ) preeario INGrio , adhue jugum ejus vigida cervioe subeuntibus. Barbaris , tempore , milites , Uus est, dum misio Vibus ingeniis imbuuntur, o teratos mollior eo ἰfuetudo permulcet. Fruges quoque maturitatem statuto tempore expectant. A deo etiam illa seu- fur omnis exortia, tamen sua lege mitescunt 2 Quid ' creditis, tot gentes alterius Imperio , ας nomini assuetas , non saeris, non moribus , nomeommercio liniva nobiscum eohaerentes, eodem prae lio domitas esse, quo victae sunt e Veseris armis eo a 'tinentur , non suis moribur. Et qui praesentes metuunt , in absentia hostes erunt. Ctim feris bestiirres est, quas captay, ct inelusar, quia ipsarum natura non potest, longior dies mitigat. Et adhuc sic ago , tanquam omnia subacta sint armis, quae fuerunt in ditione Darii. Hyreaniam Nabarettanes

occupavit , Bactra non solum possidet parricida: Best sed etiam minatur. Sogdiani, Dahae, Mas Indi sui iuris sunt. Omnes hi simul . si terga nostra viderint , sequentur . uti -im eiusdem naφionis sunt g nos alienigenae , O externi

235쪽

suis autem quique parent plaeidius, etiam eum is praeest, qui magis timeri potest . Proinde aut quae e imus , Omittenda sunt, aut quae non babemus , Oeevanda . Sicut in corporibus aegris, mutrea, ni-hu, quod nociturum est, mediet relinquunt et fienos , quidquid obstat Buerio, recidamus. Parva saepe scintilia eontempta magnum excitavis inerar-dium. Nil auro in seste despieitur . quem spreveris , valentiorem negligentia facies . Ne Dariux ouidem haereditavium Persarum aecepit Imperium, sed in sedem Cyri benesio Bagoae eastrati homini rami sus. Ne vos magna labore eredatir Bessam

anus , milites, si mrium ob hoc vicimus , ni socis jus tra remus Imperium, qui ultimum ausus se tus , 'gem suum etiam externae vis egentem , eer . se eisi nos victen es peperei femur, quasi e rivum in vineulis habuit ad ultimum , ne a nobis eo ervari post, Oecidit. Hunc vox regnare patiemini' quem equidem eruet Uxum videre festino, omnμιus 'gibur, gentibusque sidia, quam viislamis

meritas' aenas solventem . . t herente, si mox eumdem Graecorum. urbes , ana Hellespontum vastarae Muntiatum erit vobis , quo dolore aselemini, Bessum praemia vestrae oecupasse victoriae e Tune ad reletendas res festinabisis, tune arma capietis . Euanto autem praestat, territum adhuc, o mi mentis sua compotem opprimere e sitiatridui nobiliter superes , qui ιον proeulcavimus nives , to is an mes superavimus, tot montium juga ιυ curvimus. Non mare illud, quos exaestuans iter sudiribus o σπας , euntes nos moratur, non Cilietae faue es , re

236쪽

LIBER VI. ID

Hae numerandum , posteritati, famaeque traderis , varii quoque hostis , finito post mortem essus odior, parricidas esse vox ultos, neminem impium effugisse manus vestras. Hoc perpeιrato , quanto creditis Persas obsequentiores fore, eum intellexerinx, vos

pia bella suscipere, o BUst sceleri , non nomitii

Rex movet eastra versus qreaniam. Deseν ibitur mirum inoberis fluminis ingenium . .

militum ala eritate, jubentium,quocunque vellet, duceret,oratio excepta est . Nec Rex moratus impetum . Tertioque pecParthienem die ad fines Hyrcaniae penetrat, Cratero relicto cum jis copiis, quibus praeerat.& ex manu, quam Amyntas ducebat, additis sexcentis equitibus , & totidem sagittariis, ut ab incursione Barbarorum Parthienem tueretur . Erigyum impedimenta , modico praesidio dato, campestri itinere ducere jubet. Ipse cum phalange, & equitatu CL. stadia emensus, Casitra in valle, qua Hyrcaniam adeunt, Commu nit. Nemus praealtis , densisque arboribus umbrosiim est, pingue vallis solum rigantibus M luis, quae ex petris imminentibus manant. Ex ipsis radicibus montium Zioberis amnis effunditur , qui fere tria stadia in longitudinem universus fluit : deinde saxo, quod alveolum interpolat , repercussus, duo itinera velut dispensatis aquis aperit οῦ inde torrens. & saxorum , per quae incurrit, asperitate violentior, terram

praeceps subit . per CCC stadia conditus labitur rursusque velut ex alio sonte concepxu

237쪽

rso Q. CURTII.

editur, & novum alveum intendit, priore sui Parte spatiosior, quippe in latitudinem XIII stadiorum diffunditur: rursusque angustioribus coercitus ripis iter cogit tandem in alterum amnem cadit, cui Rhidagonomen est. Incolis affirmabant, quaecunque dimissa essent in cavernam, que propior est fonti, rursus, ubi aliud

Cs amnis aperit, existere. Itaque Alexander duos tauros, qua subeunt aquae terram, praecipitari Iubet z quorum corpora, ubi rursus erumpit, expulsa videre, qui missi erant, ut exciperent.

O II itum jam diem eodem toto quietem

militi dederat, cum literas NabarzaniS . qui Darium cum Besso interceperat, accipit quarum sententia haec erat, Se Dario non fuisse inimicΜm , imo etiam , quae eredidisset utilia esse , suasisse : er quia fidele eonsilium Regi dedisset, pr

pe ocessum 'abeo. -gitasse Darium, eum diam corporis sui contra ius, fasque peregrino militi ιμ-dere, damnata popularium fide, quam per ducem ros , ct iriginta annos in violaram togibus fui praestitissent Persae. Se in praecipiti, O lubrie. saniem , consilium . praesenti necessitate reperisse . Darium quoque, eum occidisser Bagoam, hae exeu-fatione satisfietis popularibus , quod insidiantem interemisset. . Nihil esse miseris mortalibus spiritu charitis . . emore eius ad ultima esse propulseum . sed ea metir esse sequutum , qua eoegisset ,ecessi. tas , quam quae Oetasset. In commum calamis a te suam

238쪽

fuam quenque habere fortunam. Si venire; -- let, sine metu esse venturum . Non timere , ne fidem datam tantus Rex violaret . Deos a Deo falli non solare. Caeloum si , eui fidem daret, videretur indignur , multa exilia patere fugienti. Patriam esse , ubicunque vir fortis fedem inlegerit.

Nec dubitavit Alexander fidem , quo Peria modo accipiebant, dare, inviolatum, si venis set, ibre.

'Naniam ingreditur, quam Curtius eum Caspio mari describis.

Ouadrato tamen agmine,& composito ibat,

speculatores subinde praemittens, qui explorarent loca. Levis armatura ducebat a men οῦ phalanx. eam sequebatur. Post pedites erant impedimenta. Et gens bellicosa, & natura situs difficilis aditu. curam Regis intenderat. Nanque perpetua vallis jacet, usque ad mare Caspium patens. Duo terrae ejus velut brachia excurrunt : media fluxu modico sinum faciunt. Lunae maxime similem, cum eminent cornua, nondum totum urbem sidere implente. Cercetae, Mossyni, & ChaJybes a laeva sunt : ab altera parte Leucosyri, dc Amazonum campi: 3callos, qua vergit ad Septentrionem, hos ad occasum conversa prospectat Mare Caspium dulcius caeteris, ingentis magnitudinis serpentes alit . piscium longe diversus ab aliis color . Quidam Caspium , quidam Hyrcanum appellant . Alii sunt, qui Meotim paludem in id cadere putent a & argumentum afferunt, aquam ,

quae dulcior sit, quam caetera maria, infusio pa ludis

239쪽

1st M. M U R 1 I LIudre humore mitescere . A Septentrione imgens in littus mare incumbit, long que agit fim fistus, & magna parte exovans stagnat. Idem alio creti statu recipit in se stetum, eodemque impetu, quo effusum est, relabens, terram n turae suae reddit. Et quidam credidere, non C stium mare esse,sed ex India in Hyrcaniam cadere et cuius fastigium ut supra dictum est perpetua valle submittitur. Hinc Rex vigines stadia processit, semita propemodum invia, cui sylva imminebat, torrentesque di esuvies iter morabantur. Nullo tamen hoste obvio penetravit,tandemque ad ulteriora perventum en . Praeter alios commeatus,quorum tum Eopia regio abundabat, pomorum quoque ingens modus nascitur, , uberrimum gignendis uvis m- Ium est . Frequens arbor faciem quercus habet. cujus folia multo melle tinguntur. Seci . nisi Solis ortum incolae occupaverint, vel modico tepore succus extinguitur. CAPUT VIII. satrapar Persarum suppliees in sidam Meipie

oraba'o etiam dextram porrigit. Grare is ν-gnoscit, praeter Lacedaemonios in custodiam diseros . Democrates . themovisis jus sibi gladio dieit a

d Riginta hinc; stadia processerat cum Phra

taphernes ei occurrit, seque, & eos, qui post Darii mortem profugerant, dedens. Quibus laenigne exceptis, ad oppidum Arvas pervenit . Hic ei Craterus & Erigyus occurrunt . Praesectum Tapyrorum gentis Phradatem adduxerant . Hic quoque in fidem recep s, multis,

240쪽

exemplo fuit experiendi clementiam Refis . Satrapem deinde Hyrcaniae dedit Menapim . Exul hic, regnante Ocho, ad Philippum pervenerat . Tapyrorum quoque gentem Phradati reddidit. Jamque Rex ultima Hyrcaniae intraverat , cum Artabaetus, quem Dario fidissimum fuisse supra diximus, cum propinquis Darii, ac suis liberis, modicaque Graecorum militum manu , occurrit. Dextram venienti obtulit Rex quippe & hospes Philippi fuerat, cum, Ocho regnante, exularet, & hospitii pignora in Regem suum ad ultimum fides conservata Vincebat . Comiter igitur exceptus. Tu quidem, inquit , 'x, perpetua felieitate foveas . Fgo caete- vis laetus hoc uno torqueor , quodpraeeipiti senectute diu frui sua bonitate non possum. Non ages,mum, & quintum annum agebat. Novem juvenes eadem matre geniti patrem comitabantur. HOS Artabaetus dextrae Regis admovit, precatus, ut tandiu viverent, donec utiles Alexandro essent. Rex pedibus iter plerunque faciebat . Tunc Umoveri sibi,& Artabaeto equoSjusiit, ne, ipso ingrediente pedibus, senex equo, vehi erubesceret. Deinde ut castra sunt posita , Graecos, quos ArtabaZus adduxerat, comvocari jubet. At illi, nisi Lacedaemoniis quoque fides daretur, resipondent, se, quid agendum ipsis foret, deliberaturos. Legati erant Lacedaemoniorum missi ad Darium : um victo, applicaverant se Graecis mercede apud Persa Smilitantibus . Rex , omissis sponsionum , fideique pignoribus, venire eos jussit, fortunam, quam ipse dedisset, habituros. Diu cunctantes,

pleri sique consilia variantibus, tandem ventu ros se pollicentur. At Democrates Athenie C-fs, qui maxime Macedonum opibus semper ob