장음표시 사용
51쪽
claude senisones, signa librum vjs ad tempus statutum, plurimi pertransibunt. ct multiplex erit ei uita Fateor ego quod feculo nostro multiplex stilentia, sed quia multiplex, hoc est in plures seritentias
schisinatice divisa, ideo nulla Vix enim ulla esle potest veritatis certa possessio, ubi de illa tacitopere pugnatur. Fertur quendam, cum ei liber plenus erroriinis ad centurandum offerretur, sequentem de illo tulisse censuram I tenet Ausonium liber hie, tenet aispelasgum,l tenet Hebraum, praeterea nihil. Scilice: Errores, praetereas nihiLRnamq; Ausenium, sivαLatinum exprimimus per in
Idem ego dicam de nostrorum temporum sapiente mundo, sepositisi 'men fidei nostrae articulis: t renet Ausonium Mundus, tenet supelasgum,t tenet Hebraeum, praetereas nihil.
Optimum Gotatq; securissimum,ad praecavendos quoscunq; intellectus nostri errores, si ad omnes propositiones unica scmper distinctione nobis uti liceret: si est verum, conredo. Si effalsum nego. Sic omnis error
praecisus esset. VI, Videant jam illi quam reste sentiant, qui eas plerumq; tuentur sententias, quae a pluribus tenentur, cum tamen scire debeant, stultorum
plena esse omnia, teritatem a paucissimis teneri Ui Distatis est via lata spatios de plurimi ingrediuntur per eam. E contra, via veritatis est via angusta, pauci lunt qui inveniunt eam. Socrates ajebat e qui multitudini fidem habent perinde facere, ac si quis tetradrachmum
unum contemnens reiicere ac acervum e similibus congestum probaret, reciperetq; Trita est philosophiae regula loquendum este cum
multis, sentiendum tamen cum paucis, verum quidem,st, s errare oporteat, melius esse cum pluribus errare quam cum paucis Hoc tamen inhumanis disciplinis circa quaestiones controversas nubi certum videtur.
veritatem non esse quaerendam in illis sententij quas plures tenent. Nihil curanda est nobis hominum authoritas, quos constat plerumq; falsita-A Apolor tis esse authores, mendaces in iudiciorum suorum stateris. tiuorum ad Domn me autborira orarimerepotes docere non potes, inquit S. Hieronymus.. Veritas
52쪽
Pori a suorum pauetrate tamenta est, ct vlultitudine bostium non terre-M. tiar. minc etiam divi lex in Exodo praecepit Non sequeri turbam, odiar.&c. Nee in Miei plurimorum acquies s sententia, ut aυero devio. Certissimum est quod veritas paucos inveniat distipulos, sectatores. Unde Iovinianum redarguit S. Hieronymus Negloriem, inquit, quod multos discipulos habeas, iis Dei domu in Iudaea, ct duodeeim tantum illum Mosoli sequodantur. Divina ergo selum nobis curanda est a thoritas: Hanc veneror in omnibus M. Patribu quorum doctrinae uru nimi ab omnibus merito acquiescendum est Non enim naturali suo
Quam ergo verum est quod dixit Democritus, in alairulano quo VII.
dam puteo, fimdiq; velut experte demersam iacere veritatem, datuis nonnullorum studijs, qui eam eruere conantur, magis depressam ω-- peditam, quam vix aetatis Nestoreae vel annorum Mathusilem labor, u . quam in lucem valeat extrahere. Quomodo igitur nos, quam Vane, accurrato aetatis nostrae tempore, quod velut umbra praeterit, brevisumoqi dierum numero, eam in publicum educere speramus Dan illud c Iebre dictum ignoramus quo aphoristicum suum opus divinus orditur Hippocrates Ars longa, vita brevis set illam Ecclesiastici sententiam: meonsummaverit homo, tune incipiet; cum videlicet labore suo ad Ereh. t. ptam se tenere crediderit veritatem, scientiae perfectionem assecutum, tunc primiim incipere dicendus erit, nunquam consummatures ' . . tum est illud Platonis dictum: Tuneprimum mensis oculus aeurum cedinere incipit, eum eo oris oculis deforestis. Et illud Divi Hieronymi: Ingenium quasi vinum probatur antiquitate. maturam hanc ingenisse Disi adris maturescentis referre videntur mespila,non maturastris quamstuiri Νεpotidiada. SCIENTIA ut ex ejus nomine consectum testatur anagramma nam IT E CANIS. Sapiens ille vir Graeciae Themistocles, referente e dem sacri nominis Doctore, clim expletis centum septem annis se mori cerneret, dixisse fertur, se dolere, quod tunc egrederetur e vita, quando opere coepisset Tunc primum, dum jam consummandi tempus est, homo incipit, tunc copiosa retractationum occurrit materia, tunc luducra juvenilis ingenii vitulamina reprobantur tunc, ut cum Carneade inis quar, peritiores aetate facti, sicut polypus cirrhos suos auctos devorat, ita
nostras quot opiniones incipimus refutare. Quam magna est haec
53쪽
qui vix dum sapere incipiunt,ac oculo
rire, coguntur e vita decederes ut merito Theophrastus a mens naturam accusisse rideatur, quini cervis &comisabus vitam diuturnam, quorum id ruta interest, honumbus vero, quorum maxim e inter siet, extiguam desinet. VIII. Tolerabilis quidem, nec magni curanda est rerum illarum ignorantia, quae adaeternam salumnishil momentite,detrimenti adferam, si modo in rerum moralium disquiritione non caligaret mentis oculus,
quo duce viam salutis lucedere debemus. Nunc vero quis est, qui mattacitui tuarum Hrmandis hic Sc nunc regulis non sepe tallatur DC ius conscientia sepe non sit erronea. utinam inculpabiliter. Desicra D quis intelligit nec tantum delicta, sed Sc virtutes imine est quod mutissa ri; tas hosunum iustitias mus aliquando iudicabit, non enim estitat nesmea currationes vestra, dicit Dominus, auia sicut exaltantur Cain a tem ratare exaltata sunt evisatiove mea aeriuationum vehu modum
rissimum est non tantum circa temporalium scientiarum materias, sed vel maxine in materia a terrue salutis. Quis enim certo potest dicere, se luc est nunc meritorium cujuscunq; virtutis actum elieuineu multo
minus potest scire an amore vel odio dignus sit, sed omnia haec in tui rum servantur incerta Si ergo spiritus homirus nestit ea quae sunt in homine, mesto magis illa ignorabit quae extra ipsum sunt. Nihil itaq; ut tandem capiti finem imponam est in scientiis a quLGAUM bus veritas potiori ex parte est proscripta, quam verba piarima, inu tanis in dissutando habentiaiauitat Quis stibundi instar Tanta li illud vane appetat, quod nunquam sit consecuturus t quis inanem in sapientiae venandae studio operam ludat i quid te o mortalis,4 cras non Somnia compariture homo inutilibus & infinitis misces quaestionibus vividρυ- imit. ari dest magna eaυgutia deseeultis. obstum relin. de quisus non a Mesti l ι .e.3 mur in rudiris, quia ignoravimis grandi insistentia.qκοd n loctu ut tibis 2 Meegmos ubis infandimus euriosi ct damnosis oeutis habeneas non videmin Longe lac a me desideri uis inordinatum rei tam difficilia & molestae Din meus, non sim mihi terra dimeultatis & sudoris nimii terra spinarum maledicta , quibus pungar , non compungar.
S. ANU. Dabo ρMius ais Iolidabor in te informa me a veritate sua, nec patiar OU. lib. uastisne hominum, σuipaenali morbo pia sitiunt, iam apiunt.
54쪽
Claudam praesens Caput anagrammate, quod suggerit SCISMO.
quae suos Helluones nunquam plene satiat, quantumlibet illa fuerint Pimitati tanquam illi a Deo esset imperatum: SITI NEC A. Plus homines docti fiunt de rore Minerva, ' Quam eapere ingeniivasa minuta aueant.
Dupliciter pereunt, auosse premit uber αεδε Doctrina interarait, tu tis i a necat
Scientiarum incertitudo Iuritas declaratur.
Icant Scientiarum Patroni quantum in singulis facultatibus a nobis pro certo sciatur. Nonne pleraq; disputationi ac ventilationi subjecta in de ipsis scientiarum principiis quandoq; litigatur. Utq; a Theologia acidiatum omnium Regina capiam exordium, quid est in illa, de cujus evidenti notitia gloriari possimus f Multi sunt, qui Dei existentiam sibi videntur metaphysice demonstrare, quorum tamen universae demonstrationes intellectum non ita convincunt, quin diis versis responsionibus ab Atheo quopiam possint eludi. Sunt qui excepta per narum Trinitate omnimodam in Deo unitatem ac simplicitatem defendunt iiij non tantiim virnualitates, sed actuales etiam formalitates in Divinitate admittunt. Nonnulli disparatas relationes a junt sufficere ad personalitatum
distinctionem ali relationum oppositionem, ad distrassionem illarum
Secundiim quosdam DEUS est in spatij imaginariis cognoscit individuum vagum, facit ens rationis; ali negant haec omnia. Si de concursu divino fiat mentio, si de efficacia gratiae, aut de Physicis praedeterminationibus, vel praefinitionibus, illico Pharisaei cum sadducaeis confligunt. Illi scientiam medum quam quidem ego defendo tanquam providentiae divina necessariam, Mibertatis nostra cum fallibilibus Dei Decretis optimam conciliatricem ubiq; depraedi eant, ita ut jam etiam a nobilibus quihusdam Matronis Saractarum num tro in Litanijs inseratur: S. Scientia media ora pro nobis. Alijeconzra' dicunt Disitia ' Corale
55쪽
cscunt eam ad nihil valere, nisi ut mittatur soras conculcetur ab ho .
Quis hucusq; circa actus Dei liberos dissicultatem enodavit quis di vina praedestinationis arcanum intellectu suo est assecutus me specie γ impressa Dei, de visione beatifica, ejiisq; praecisionibus 4eflexionibus, de majori proportione persectioris intellectu cum aequali limine m. riae de oculo corpore ad visionem Dei elevabili, aut non elevabili, quanta verborum4 sententiarum pugnae Jam si Deum mediante VERBI per nalitate hominem factum consideremus, quis unionis hypostaticae modum attigit quis tot myst riorum tenebras dirca Christi merita satisfactiones, impeccabilitatem libertatem elucidavit' iiis scire pro certo potest, an si Adam non peccasset, Dei filius in carne impassibili venisset, aut non venisset tDe lingvis Angelorum, de specifica numerica ipserum distinis Gone, de modo intelligendi, de via, merito ieccato illorum, multis jam saeculis disturritur, ac litigatur Madhuc plurium quaestionum sub judicet est. Quis dicere potest sine falsitatis periculo, quomodo da mones ab igne infernali torqueantur tIn moralibus Theologia materijs quanta sententiarum ditanantia In materia de vinutibus Theologicis quantae tricaea quis circa vi tutes morales per se infusas, scholarum opiniones conciliabit te peccatis quid dicam In quo peccatum consistat acriter etiamnum disputatur. Si de peceatis in particulari agitur, lege Casistarum libros, quantas non ibi reperies Iudiciorum contrarietates iam frequentissime quod unus condemnat, alter justificat; in nulla tamen materia periculosius erratur. Quomodo Sacramenta suos causim effectus, an physice, an moraliter. influant, adhuc neseimus Circa illorum revivisentiam, singulorum in particulari formas atque materias, quamplurima sunt adhuc com
Nec tantum in scientij divinis, sed etiam in humanis magna se Lfert altercandi materia Praedicamentorum Decalogus non ab orviniabus admittitur. Circa universale quanta schismata mi clamant illud a parte rei existere ali dicunt esse purum ens rationis Circa univoricationem entis quanta sententiarum aequivocati Z Circa modos Screlationes quanta radi Circa rerum essentias , existentias, diastinctiones, specificationes, inciriduationes, negationes trivationes,
56쪽
transcendentales item respectus connexiones, quanta opinionum
Petibnalitatem, seu rationem suppost de fide novimus, in quo tamen consistat hucusq; ab omnibus divinatur. Substantie perseitatem, Malictatem accidentis nemo perfecte hactenus explicuit , nec genuinum rei spiritualis, corporeae discrimen ullus adhuc assignavit. Sed relinquamus haec a sensibus abstracta, ea enim ipse, quae ante pedes nostros jacent, ignoramus. Astruitur passim materia pro formarum iubjecto, Mnestitur hu usq; in quo subjecti ratio consistat. Quantum in illa materia est chaos quantae tenebrae Dan dependeat essentialiter a forma, an unam appetat praealtera, an ejusdem si speciei in sublunaribus&coelestibus,quis p terit definire ' Quin imo de ipsius existentia merito dubitatur, nec enunejus necessitatem ullus adhuc demonstravit. Quis hucusque dignovit an redeant formae corrupta an non sunt qui unicam formam substantialem in homine admittunt; ali praeterea defendunt formam corporeitatis in plures partiales divisam. Quidam in materia ferri candentis formam ferri solam agnoscunt ali duas in illa formas propugnant, docentes formam ferri&plurimorum aliorum comporum formae ignis esse subordinatam. Aliqui generationem nova formae, ali corruptionem antiquae inmutatione substantiali priorem statuunt. Sunt qui generationem corruptionem substantialem penitus e medio tollunt, ut infra videbitur. An omnes parres pertineant ad quid litatem compositi, in compostatum distingvatur a partibus unitis, adhuc pro contra disputatur. Veniamus ad quatuor causis, quarum numero materialem aliqui eliminant. De mutua cainalitates productione sui ipsius non omnes eodem modo loquuntur. An accidens aliqnando saltem inadaeqitate producat substantiam, qui potest pro certo decidere tamen ea de re tot jam annis clamatur. De potentia obedientiali subjectiva Meflectiva, de potentia creativa creaturis communicabili vel non communicabili quanta ingeniorum collisio tamen vix adhue ex illisexculta est vel unica cintilla veritatis. Circa infinitum in nititudine, extensione vel intensiorie, item Creaturam persectissimam, infinitos iacultatum obices nemo tam facile perrumpet. . - a Circii Disitire by Orale
57쪽
Circa spatia & tempora imaginaria quam diversae imaginatione. Circa replicationem quantae replicae t Ali gloriantur se vacuum invenisse, alij inventionem veritate vacuam explodunt. Sunt qui motum in vacuo imaginabili admittunt, alij e contra negant. Non pauciores circa plenum, quam circa vacuum runt Controve sae. Certe quomodo vas plenum cineribus adhuc fere tantum aquae capiat, quantum sine illis cepisset, nobis est incognitum sunt qui penetrationem in certis corporibus, dispositionibus, ae circumstantij n turaliter dari admittunt, sed ali pertinacissime negant. Dicantini,qu modo substantia rarefacta condenseri possit sine penetratione, inucum thuris granium in sui rarefactione tot partes extra partes emittere, ut illis replere possit locum centie, vigeses millies se majorem De modo obicationis durationis quantae controversiae creatur ab arterito creabili immensum disputationis chaos. aeternitaistem nullus hucusq; comprehendit, quin iis,quid ipsum tempus sit igno- Lib. iramus id sit empis, inquit s. Augustmus,' ex me nemo quaerat.
meum est ignorare. Materia continui etiamnum tactissima ingenia exercet nullus adhuc potest explicare quomodo minima sestue componatur,vel qu modo rota, sive virgula, sine partium discontinuatione & fractione ci ea axem saum rotetur. Quis perfecte novi continuum a contiguo diastingvere Motum facile videmur capere, revera tamen noin ita facile ipsim definimus explicamus. Sunt multi, qui morulis in illo judicant ne-eessariorae admittendas, ali habent illas pro aDsurdimmo commento. De primis elementis quantae discordia, Sunt qui negant ignem elementarem, aethereum vero judicant esse omnino fabulosiim. Unge mihi Philosephus aliquis demonstrabit, quod ignis ex uia essentia cal rem exigata unquam videmus ignem sine calores quid indest ergo, lorem essentialiter exigit, vel nunquam sine illo naturaliter potest esse, nego eonsequentiam ha actu enim ad potentiam negative non valet illatio, & multa possunt aliter contingere, quam defacto, ordinarie comtigerint, vel contingant. Quid si tantiun virtualiter esset calidus t nec enim ex eo quod nos calefaciat, calorem formaliteracoet continem; Nam, .l in multorum sententia nos calefacit, non suo eatore, sed
58쪽
virtute ealesaarvat, nec acicula cuti trajectae dolorem inserens, illum in se habet subjectilium. Quid si talis ellet sensus caloris qualis est doloris Utrum elementa sermaliter an virtualiterint in mixtis, quis p te dijudicares quis cuilibet illorum qualitates suas in inten1bo remis se perfecte assignare t De gravitatione illorum ac impetu quo moventur, ambigue discurrunt Philosophi, nec omnes adhuc creJunt silicem
Litius cadere, quam panas ramentum. Multi hucusque mirantur qum modo vesica inflata sit gravior quam vacuas an proinde aer gravitet, ii ligatur. Similiter an aqua constringatur, an vero magis rarefiat per conia gelationem. In constructione mobilis perpetui multi Lucusque incassum laborant.
Plerique sibi videntur sabere sanos corporis mentis oculos, Raamen hi nivem albam esse credunt, ali nigram potiti essic contendunt, quamvis alba videatur, sicut atramenti spuma. Experientia certe compertum est nivem nigras post se relinquere macul is, Moptinium ex illa confici atramentum. Alii nec nigram esse putant, nec albam, sed carruleam coloris aphirini, talis enim videtur beneficio lentis in cubiculo seu camera clauda, modo notitierit a sole foris illustrata. An mare sit altius terra quis dimensus est circulationes aquarum, montium hydrophilacia, fontium oris mes, causas ventorum, aestusque marinos quis ad plenum indagavit ' Quis fulminis vim atq; potentiam explicuit De numero sim otii,de substantialismplicitate, ac sol litate critorum, quam fallibilia sunt hominum Judici alij solem formaliter, alii virtualiter tantii in esse calidum asseverant. Cur Vespertinus nubium rubor serenitatem portendat, non matutinus, veram discriminis causam nillius adhuc assigna it. quomodo lumen propagetur in instanti, quis assecutus est laus in radicem colorum tam apparentium quam permanentium quis pro certo potest ediceret Multa quidem de refractione dicuntur, per illam tamen nullus adhuc iridis vel bullarem colores exacte distinxit. Multo minus per refractionem lucis internae, ae variam densi x subtilis
permixtionem, colorum permanentium naturam ac diversitatem suffcienter elucidavit, quorum in minimo subjecto aequaliter denso maxima saepe diversitas est.
59쪽
Quomoda ter qualesgradus fiat intenso qualitatum, quam di.
versae sot scholarnm 1ententiae. De actione similis in simile, intemsione qualitatis per semetipsam non omnes conveniunt.
Utinam saltem miteri homines ea sciremus, quae sitiat in homine. Quis autem potest dicere pro certo, ex quot principiis homo componatus ali unicam, ali plures in illo animas ponunt, ut infra videbimus, quam potentias alij realiter multisficant, alii as erunt esse a se invicem, de ab anima realiter indistinctas. Nondum ullus intellexit, qu modo intelligat. De speciebus impressis x expressis omnia qua loquimur sint incerta. Modum quo visiora alia sensationes externae pera aguntur, nullus hucusq; ad plenum assecutus est. Neq; ullus evidenter probavit, facilitatem, quae post frequentatos a s a nobis advertitur, in habitu e Te referendam. m. Non multo plura circa humanum corpus, tametsi visbile ac pal- pabile, quam circa animam nostram intellipimus. Nondum scimus an ungues capilli, sanguis, aliiq; humores sint corporis humani partes de
Uta totius communicantes. Cui nam parti debeatur principatus, non concor, est omnium sententia. Dubitatur etiam passim, an detur aer auribus a natura implantatus an ventriculus vi sui, an verbaliena concoquar, an aeris substantia per arteriam asperam venosiam ad cor usq; deseratur, ut taccam alia hujusmodi dubia plusquam sexcenta. Nescimus defacto ad quid serviant renes succenturiati, vel aqua pericvdij, aut
quibus usibus deputata sint vasa lymphatica. Quis est adeo peritus atq; industrius anatomicus, qui gloriari possit
omnes naturae vias in corpore humano sibi esse compertac multae testantur historiae res incaute per os deghilitas, per urinam fuisse redditas, ut
cerasorum ac prunorum Issicula, lac tircae frustula, uvarum acinos, semina faeniculi an is, acus non tantum parvas,sed etiam crinal es. Legimus etiam musicam, quae clijusdam os involaverat, per vescam exijste, ad quam tamen vix ullus rebus ira solidis patere videtur accessus.
Miramur defacto, qui bus vij pulmo ad intestina delatus per sedes
aliquando excernatur, aut quomodo pleuriticorum puta ad asperam a teriam perveniant. Taceo hic metastasin e viam nobis Cnotam, per quam humores in colica parae ex intestinis ad nervos deseruntur. Legim lis praeterea cultellos&acicillas devoratas, multo post tempore per abscessus cruriun cingvinu a natura factos exivisse, Macum incaute deglutitam, Disilire by Orale
60쪽
lluti tam post unum mensem, exitum circa aurem quaesivisie, sagittas etiam dorso infixas, per alvum innocue fui e redditas. Super haec omnia videntur admirandi abortu facti per vomitum. Legimus etiam infantium sat magnorum Sheleta per os fui me aliquando rejecta Ad haec similia illius medicorum aliter melius potest respondere, quam multas m corpore nostro partes vias dari, naturae quidem notas, nobis vero hucusq; incognitas. Circa ossicinam sanguinis medici non concordant. jus circulatio non eodem modo ab omnibus explicatur. Humorem illum, qui sanguini e vena misse supernatat aqueum esse vulgariter creditum cli,donece perientia docuit, illum calore non resolvi, sed coagulari. Ejus tamen originem atq; naturam nullus adhuc exquisite digno sit. Comiminissima est persuasio intc medicos, nigrum illud sanguinis e vena misi sedimentum esse melancholicam sanguinis faecem. E perientia tamen probat, illam cingvinis portionem ab alio sanguine non differre, sed idcd solum nigram apparere, quia non est aeri exposita. Si
enim acri exponatur, parem cum alio singuine ruborem induit, prout testatur Carolus Fracallatus in Epistola anatomica, cujus quidem rei expe
Venas Meseraicas chylum ad lic par vehere, diu suit creditum, donec ali lacteas repererunt, quas tamen omnium Medicorum schola
Quid lue dicam de diebus criticis ' de statis S ordinatis febrium periodis' de annis climactericis de morbis Epidemicis S malignis' de apoplexis, pilepsia pica mulierum, plurimis alijs morbis, quorum cause adhuc ignorantur, tametsi quidam superciliosi sibi videantur eas
Omnino comprehendisse. Pro quartanae febris alimento, aliqui crassum, alij vero tenuem humorem assignant, Si consequenter illam diversissime, imo contrarie curant. Nihil communius apud Medicos quam quod bilis copia gigneresbicat febres, sive intermittentes, sive acutas Lati De contra omnes febres oriri potius ajunt ex defectu bilis. Communis etiam hucusqj fuit scimtentia, in somno ma s, quam invigilia concoctionem vigere, video tarimen a nonnullis R R. contrarium doceri, non sine rationum pondere.
Quomodo generatio hominis perficiatur in utero, quis hucusq; pro certo novit liene Mater illa Hebraea ad filios suos dixit Nessei qua a. Maeb. 7Etre Diuisa in Gorale