장음표시 사용
61쪽
nter in utero me apparuistis. An Mater active, an tantum passive eotis currat, adhuc divinatur. Quis credidisset dari ova uterina, alia mastrulis, Ita femellis concipiendis dieat quae virilis seminis accessii prolifica reddantur, ut docet Beckius ratione simul experientia suffraganae, per quorum etiam copiam ait, optime explicari miaterum faecunditatem. An singula purgantia omnes indisserenter humores, an certos duntataxat evacuent, quomodo explicari debeat vis illa purgatrix, hucusque relinquitur ambiguum. An gravidis aut pestiferis sanguinem mittere, vel apparentibus jam exanthematibus venam secare liceat; Similiter an gravidis vel peste laborantihus catharticum exhibere, non omnium con cors est opinio. Nec adhuc exacte cognitum est, utrum in pleuritide venam in parte assecta, an adversa secari expediat, pitulas cephalicas ante somnum, ali commendant, alij reprobant. Sunt qui omnem purgationem & venae sessionem, in morborum quo ucunq; curationibum
Potior Medicorum pars certas venas certis partibus credit appro
priatas, per Cephalicam caput, per basilicam hepar per medianam prata cordia putat revelari, salvatella missionem lieni salubrem existimat. Alii
videntes ab eodem brachii trunco omnes hasce venas ortum ducer hune interem desectam judicant esse frustraneum, jubentes illam secari, qua mitius commodius secari potest, scit vatella ac minoris cephalicae siectionem omnino explodentes Multi sunt, qui in vena sectionibus,scaririficationibus d quorumcunq; medicamentorum exhibitionibus, luna incrementa, vel decrementa, alioriisq; siderum aspectus religiosiis hobservant, quae alij omnia contemnunt. Diartam certam sin patientibus complures, Medici praescribunt, alii ejus praescripta omnino negligunt. Levis videtur quaestio, an raphanus ante, an vero post mensam siesumendus, ut prost anitrati circa illam tamen Medicorun pugnant sententiae, nec adhuc sussicienter hucusq; discussum est, an optum sit calidum, an frigidum. dum est de amphora, nitro, vitriolo, aceto, Scacidulis, ex quarum usi hepar non modice calefactum se retulisse no nulli scribunt, hae tamen vulgo restigerare creduntur.
Onuit hic infinita fere Medicorum Philo phorum probi
mala, per quae conjecturaliter magis naturae arcana discutiuntur, quam
certa indagine explorantur. E quibus unicum hic propono, quanquam
62쪽
ridiciaelum,non ridenda tamen dissicultatis Cur ebrii ex vino annarsim ex eremisia vero retrorsum dant Quam frequenter dissident, situq crantrariantur Medicorum sin silia inurationes, dum unus talidum sua flet, alius frigidum i id hecti. campisse eontrarium in homine morbum curat; quin imo tam vix ullus morbi naturam assequitur adeoque parum quandoqi prodesse videtur Medicorum copia, nisi ut veriMetur illud Rassis Qui plures meat M diras, ineidit in errores plurimorum. Et tamen non de lana caprina, sed de corio humano tunc agitur. a Quanta jam in medicamentorum delectu Medicorum sunt giscor, diae Daliqui in morborum curatione utuntur rebus chymicis arte spara rimi paratis, quibus se jactant profligare morbos etiam caeteroquin miscurabiles, non tam im cito, sed etiam tute ac iucunde. Alii haec omniamne pejiis langue, tanquam naturae inimica, vel ad minus periculosameerantur. Sunt qui Magisteriis, item taculis de aliis quibusdam offi- Cinarum Leparatis maiorem vim, quam crudis rebus attribuunt. Alii Eeontra hare riden tanquam mortua prorsus corpora, omnisq; virtutis e pertia. In ipsis medicamentorum, parationibus quanis disimitas quot non circa tincturam corallorum, circa aurum potabile, tincturam lunae,&c circumferuntur processus De quibus hunc serialius alium praefert. Quin etiam in Galentos medicamentorum praeparationibus maxima est varietas. Inspice Zoelfferum, invenies ab ipse passim traduci officinarum insaniam. Nescio tamen an ipse rem acu semper tetigerit. nam in multis fui reformationibus, non tantii ab aemulis, sed etiam ad asseclis reprobaturo reformatur. Denique tanta est circa renam naturas Medicorum ignorantia, ut non sciant exquisite virtutem unius herbula quam pedibus quotidie calcant. Simplicium qualitates non nisi ab ex perientia discere postunt, experimenIsin autem in medicinalibus esse ρ risu um pronuntiat Hippocrates. Hinc etiam pauci student novis rerum experimentis, ne in humano corio ludere videantur. Necestarium '
est ergo ut magna sit Iudiciorum medicinalium fallibilitas, Mnescio an pronuntiare debeam injuriosium esse Medicis illud cujusdam Poetae distichone Nulla quidem vestri est tam reontisma Galeni,
uuamion interdum eurva, Has anm. Ouid He dicam de Mathematicis discuilinis Uiniam omnis illariim IV.
63쪽
demonstratio eum metaphysica infallibili late semper substat. In mes
liceriam Mathematici suam fateri coguntur ignorantiam Laborant usq; in hodiernum diem Geometrae in quadratura circuli; Arithmetici in calculationibus suis divinatorii frequenter divitiant in plurunis fassuntur Geographi,4 certum modum locorum longitudine seu meridianos i
veniendi adhuc ignorant. Nihil hic dico de fallibilibus Astrologorum
judicipsa Astronomi studij tot annorum certum ac perfectum hujusonivem systema nondum construxerunt. Quam incerta sint H*ographorum fundamenta, docent horologia secundum artis ipsorum gnom rusticae praescriptum facta, quprum tamen umbrae plus aliquando a vero tramite declinant, quam quaecunq; ling ut magneticae a locorum mertidianis, ita ut saepilis etiam reverti a nonnullis dicantur. Optici nondum habent perspectas omnes reflestionum 3 refractionum leges, post multas ipsorum explicationes, iris manet nihilominus Thaumantu sive admirationis filia. Copiosa demq; admirationis materia nobis ubiq;
V. A rebus physicis naturalibus ad Ila transeo, quae ab humano
pendent instituto, circa quae tamen Authorum opiniones saepe non mInus dilcrepant Saeculares principatus Iura pro morum 4ustitiae regula eondiderunt, sine quibus etiam Jurisconsulti loqua erubescunt, Quam tamen contrariae ac incertae sunt illorum interpretationes trium dissonae conciliationes t Multae leges cereum diduntur habere nasum, quas unus in hane alius in illam partem trahit, Minflectit. Nolo haec omnia exemplis probare sussiciat quod nuper spectabilis quidam clarissimus Vir, a theoria simul, praxi Juris laudatissimus, edito quodam libello,
pluresin iram ducentas Juris communis violiemici disserentias a sesbia erratas, citati Jurium textibus, publicae luci exposuerit. Clim ecce paulo post quidam alius praefatas Jurium differentias moderam conatus, etsi non in omnibus, saltem in plerisq; contrarium calamum opposuit. ka ut praefatorum Jurium consonantias, in iisdem ipss allatis differentijs, paucis exceptis, luculentissime demonstrasse sibi videretur. Cujus quidem censuras non adeo moderatas tametsi non approbem , quia tamen etiam ipse doctrina non mediocri fuit praeditus, hinc fitiem clarissimum reddi puto, plurima in Jure esse dubia, ac in utramq; partem a Jurisperitis dilputabilia. Quid erum in ejus Theorematibus adeo certum esse, test clati clara obvia Jura uni videantur seniliavi consonantia, alteri
64쪽
vero dissonantia, de sicut album nigrum sibi opposita. Isma quanta ingeniorum uententiarum cusseaeentia, quae si tanta est in dijudicandis ipsis Juribus, quanta non erit in indem ad praxim applicandis
Hinc est quod non minus in Iure quam in alia cuiuscunq, scientiae VI. vel artis materis, quilibet scriptor tametsi sapiens cordatus timendum habeat, ne reperiatur aliquis, qui doctrinae illius se opponat, et usq; senistentias Se the nremata convellat Quod etiam mcio statim , hae stabilis idem vir, cujus ante mentionem fecimus videtur nusse sub veritus, dum in praefatione ad Lectorem sibi ex Guevarra in mentem retulit: quomo Hora . do Socrates qui Apollisis oraculo omnium mortalium sepientissimus est 'ine in
iudicatus, a Platone fueris reprehenuas Plato ab Aristotele, Aristote vita Mariales ah Averrhoe, Caecilius a Sulpitio, Lassius a Varrone Marinus a Pto ei Aurelii
Iomae, Ennius ah Horatio, Seneca a Gellio, Eratosthenes 4 Strabone,
Thasiasus a Galeno, Hermogenes a Cicerone, tacero a Salustio, eodem modo passus est Homerus a Milo, qui etiam propterea dictus est Η meromastix, seu Homeri flagellum. Sed ad Jurasprudentiam redeamus. Nihil dicam de dominio duorum insilidum,de mero Imperio Ma o. gistratus, de venditione hypothecae contra pactum cum debitore initum, circa quam inter se digladiati muta leguntur Bartiatus Baldus Iuri e statorum clarissimi. De valores ramorum Contractuum. Mi numeris aliis quaestionibus, quae varijs tam rationibus quam authoritat bus adductis pro contra usq; in hodierniim diem duputantur. Pe vadamus Tribunalia, inveniemus in ij non pauciores Iuris quam facti quaestiones in utram partem agitari,& causas divinatorie sepius decidi. minimo sunt tui gloriantur se ejusdem Juris adminiculo causam injustissimam posse stabilire, aequissimam subvertere, quod utinam speculative selum noverint, & non etiam pracstaceidipniaumuine dem praemio, quod Galeatius Dux Mediolanensis deditae legitur cuidam
Causidic , quem lites dure quantumvis liquido serere ac fatas alere 1
litum ad se aliquando advocavit, & sic affatus est Delea sori meo cenis tum aureos, non Lber sol re potι- me Iureiprasidisssuris. 4b-gatione liberareo Annuit repente causidicus, Iliam Principi operam promptissime adpromisit. Hic vero in traude deprehensum, facto proprio convictum, verbis acerrime prius meremtum publice Infurcasu ljiendis ullit. Quo supplici genere plures hodie affici deberent, qui suorum ingeniorum visutia causas distorquent, inlustatiam pali an
65쪽
AH, fransactiones deindere, dilarioties innectere, supprimere Neritatem. fovere mendarium, quastum sequi aquitatem vendere inbiare actioni bis, versutias cincinnare. VIII. Nec Ius Canonicum est semper QTeiens cenitudinis regula,1n quo plurimae adhuc sunt controversiue quae indisem expectant. De peculio Clemorum, superfluorum proventuum Ecelesiastkorum dominio contratiae sunt Authorum sententiae. An detur actio ex nudo pacto ex Iure Pontificio, inter Authores adhuc disputatur. Nihil hic dicam de occisione bellica, quam Clericis nomene prohibitam multi de Gero,ipsa etiam praxi tenent; alii vero Iuris, de M. Patrum author tibus sibi via
. dentur contrarium demonstrare.
In om fere materia musae iti Consistoriis,4 Curia Romana umttidie tractantur, quibus proin contra non desunt Patroni, neq; Caninum ambigui textus, quorum contrariae Fnterpretationes adferuntur. I terim certurn est numimentiortem verbis, sed verba servire intention o Quis milia genuinum Iuris seri sum, Legislatoris veram intenti nem acu ansere potest, nisi is, q Iegem tulis, verborum suorum aga interpretem
Ix aram igitur in scienti nostris keertimuinio veritatis. In Phialosophicis omnia fere subjecta runt erroris periculo. In Medkina udi eium dissetis, at Hippocrates ipse testatur Ire jure ipsorum Iuristarum restimonici, omnis definitio perieulosa IreTheologkis sumus ad blemnoctaar; In Ethhis tandem quot erronea sunt dictam in t maxima dum generales inomae ad particulares casus laterias applieantur. Ipsi qui mandam gubernant subjecti sunt erroribus, nee Mundus regitur scientiis sed opiniombus. Utq; paucis verbis ea quae dixi complectara Diminuta sunt veritates afliis hominum. de ipsa veritate vin aliquid veri tenemus. Nemo urtur de illa glorietur, quantumvis nobili Macu eo sit praeditus ingerito, nondum erum habet lydhun lapHem, quos ritatem pro certo possit explorare, unde in multis frequenter hallucionabitur, Deum fibi videbimuria utissimos ei e Phyikari moralia, terrestria de coelestia, hnmanaae divina formasse distursus, verὲ Bb. I. soterit cum Iob Geres Insipienter locutis sum. qua ultra modum Meedeoniselentiam meam. Excedunt haud dubie ultra modum quamia
plurima intellectus humani captum SCIENTIA nostra quae se ais
66쪽
fiat multisciam, nihil pene stit, Da grammatismo etiam id contis mante I NESCIA.
Magna hominum ignorantia in explicandis naturae magnalibus inter quae primo loco rerum 2 athia censentur.
AGendum jam de variis natura miraculis, quae in hoc universis s.co Iringunt, humanam detegunt ignorantiam Tritum est illud carmen: Felix qui potuit rerum eunoster ea M. Dicendum vero potius in tanta rerum dissicilium 3c abstrusanam eopia r Non est quipost rerum cognostere causas. Non tantum raros atq; insolitos naturae effectus, sed etiam quotidiana ejus opera miramur, quam admiratione' parit ignorantia, non enim miraremur, si causas illorum perspiceremus. inc sequitur, cian esse admirativum sit proprietas hominis, ignorantiam ei magis esse propriam, priorem admirativo, non obstante,quod in negativo videatur consiste, re Adducemus Hyprimo in medium sympathias rerum , quarum causas isodos se affecutum, nemo cum veritate gloriari potest. Est vero Sympathia, mutua quaedam consensio inter res aliquas, et per quam una aliquid sentiente, altera quantumlibet distans idem senti, re videtur ima moti, moveri alteri patiente una, pati altera. Unde a quibusdam vocari selet compassio. Galenus nominat amicitiam,Plinius concordiam, Cicero convenientiam Mnaturae cognationem,ali appellant concentum symphonia mi Sympathi duplex est, una quae fit cum actione alterius attractiva, ela vocatur magnetasimus, de quo insta. Altera quae fit sitne ulla sensibili aut notabili actione rei unius in aliam sympathice affectam, cin nudo rerum consensu consistit, haec proprie ac specifice sympathia nominatur, cujus jam exempla subnectam, non curiositatis pastendar, sed veritatis ob oculos ponendae, scientiae confundendae, ac ignorantiae humanae de
67쪽
Vinum in Cessariis turbatur florentibus vineis, similiter turbatur cerevita in cadis florente hordeo. Pisa difficulter coquuntur florentibus m agro pisis. Si farina ex triatico, eo tempore quo id in agris germinat, coquatur, pultes non ipisis tur, sed Iongiori coctione magis secper colliquescunt. Grana tritici adustas producunt spicas, s ponantur ad saccos, quibus farina pro pinsendis parubus fuit deprompta quotquot enim granis tritici pulvis farinae icco residuus adhaeserit, illa omnia uredine
epar sicca in granario denuo germinant, dum aliae in hortis sat Mantile vel strophiolum colore mori, cerasi vel rubri vini in culatum, lacile maculam dimittit, si lavetur, dum illa arbores aut vites florent. alio quovis tempore operam dixivium in eluendis ejusm vi maculis perdes. Si quis morum vel fragum in gravidam proijciat, pars in foetu corarespondens parti matris attiata, eodem signo sepe notatur. Talia mora vel fraga per matris imagin 'nem seu terrorem cuti prolis impressa,visa
sent quotannis viridescere, navescere, rubescere, ac prurire, Cum moris arboreis, fragis terrestribus, subs dere autem femi evanescere, tem
pore mororum cerasorum transeunte.
Territis ab inopinato luna aspectu mulieribus, foetus quandoq; Iuniformi macula signati sunt, lunae incrementa decrementa ad amus. sim sequente, quae etiam sequi dicitur lapis Selenites Scribitur quoq;
de panthera, quM in peste sua circumferat maculam luna phases exacte
Si panis e fumo extractiis cultro dividatur panes reliqui in furno laeduntur, cortem a medulla recedit Observatum est etiam, siquissuranum conscendat, vel quacunq; ratione percutiat, quando panes in eo pinsuntur idem accidere. Callina ovis incubante, sin ijsden aedibu givum igne allatur, mistereunt pulli exclusoni vicini. Carnes cervorum .damarum quamvis optime condriae, faetent, quando eius pecies animalia luxuriantur tibidinantur. Nasiis factitius computrescit post ejus obitum, ex cujus humero excisus est. SI
68쪽
Si selem masculum quis occidit, se mella quae ex ips concebit pra gnante, mox illa abortum patitur,4 catelli mortui eduntur. Idem eo tingit in ovilbus, asimis, vaccis, tabus. Unde Laniones verrem nunquam occidunt scropha parturiente. Pereunt etiam plantae, sit ramasculi earum igni lento admoveantur, vel tu is mortuorum impo nantur,quod in rosmarino maxime observaiatum est.
Matrona quaedam ipsa tres filios in Matrimonio enitia est, cum quibus singulis dens unus ipsi accrevit, morientibus illis, singuli dentes eidem pariter exciderunt. Nescio an etiam sympathiae sit accensendum, quod in ouodam iis Maurilio dicto, tot vivant Monachi, quo irestagno quispiam infirmus, idemq; fratri morituro praemoritur. Expertum est, si consanguineis procul diuitis aliquid triste conti gat, id quadam cordis gravitate Manxietat nec non aliqua corporis alteratione nobis prodi,4 uno ex familia peste correpto, luem per omnes, Observatum fuit etiam aliquoties ad mortem consanguineorum spatiosissimo intervallo distantium, sanguinem in quibusdam ita fuisse commotum, ut etiam aliquot guttulae, citra aliam evidentem caesam, de naribus subito prosilmini. Spiritus sanguinis in vitro servatus, monstrat valetudinem ejus, a quo detractus est sanguis, quantumlibet longe absentis; nam si aegrotat, turbatur,4 claritatem amittit. Huc spectat Livas itus mortis, quam quidam praeparare docet ex humano sanguine destillato, debite purifidato, quem ait non secus ac oleum nutrire flammam iis si lychnus incombustibilis eidem adhubeatur, tamdiu ardere, quoad vixerit homo, ex cujus sanguine praeparata est lampas extingui autem eodem temporis puncto, quo ipse moritur. Eiusdem lampadis flammam luculentam, elevatam, tranquillam Mimis motam, ait indicare bonam hominis constitutionem Sin vero flamma varie moveatur, aut scintillet, s depressior sit, aut nubilosa&torpida, irae, anxietatis, tristitue, aut infirmitatis esse indicium. Sunt qui carnem ex brachio, vel aliunde sibi mutuo dant Martechisurgica inserunt, certis deinde carunculae illius puncturis, quas alter,
69쪽
de quo deprompta est, quantumlibet distans sentire dicitur, cordium a cana sibi mutuo pandunt. Huc etiam pertinere videtur aqua, quam nonnulli druinam appellant, ob mirabiles ejus virtutes, Sc sic conticiunt Accipiunt totum c daver hominis, morte violenta perempti, qui sanus antea fuerit, ejus camnem cum ossibus visceribus iniustula minutissima secant, omnia quam optime inter se invicem permiscent, postea per alembicum aquam inde proliciunt, eandecmq; rectificant. Haec aqua, praeter alias in medicina virtutes dicitur de vita vel morte infirmi certum ferre iudicium. Si videlicet tres vel novem guttae sanguinis ab aegro aliquo extram, uni drachmae circiter illius aquae imponantur igni lento admoveantur. Si sanguit Sc aqua invicem commiscentur, signum est, iste si manseritici commixta, mortis imminentis est indicium. In defectu sanguinis, simili ter procedunt, majori tamen dosi, cum urina, sudore, sanie, aliisq; comporis excrementis.
Contingit requenter quod de nobis cogitantes,ac fixe nos intuentes, velut admoniti respiciamus bidentes alium oscitantem, oscitemus ridentem, aut dolentem, rideamus aut doleamus. Cutis humani capitis cum suis capillis viventi absecta, siccata, 3 in loco aliquo clauso diligenter asservata, canescente homine, a quo desumpta est, canos exhibet, calvescente, calvescit. Pellis vitulo marino detraste pili, accedente maris aestu eriguntur& rigescunt, recedente flaccestunt. Testacea rere omnia extra mare quamdiu vivunt, accedente maris aestu hiant, eodem abscedente clauduntur.
Adeps ursinus in pyxide servatus augetur hyeme, dum ursi in suis latibulis pinguescunt. Terra e Nilo desiimpta, exiccata, diligenter asservata, toto anni tempore nihil in pondere mutatur usq; ad diem Io Jumj clim solito fit
gravior, quo tempore Nilus exundat. Notatum est aquam in vas aeneis aut vitreis asservatam notabili incremento attolli, dum nubes in pluviam colliguntur. Humores in omnibus sublunaribus,exceptis coepis Mallijs luna crescente augentur, decrescente deficiunt. Matis etiam aestus lunae incre mentis decrementis regulantur. Selenites lapi it supra fini insinuatum, lunae imaginationes sequi
70쪽
tur. Talis forte fuit gemma Leonis X. quae ut scribimr, eum luna cristebat, decrescebat, cujus lamen colorem aemulabatur. Datur Melites gemmamiaris, cujusmovi fuit illa in manuci mentis VII. Papae, auream habens maculam, quae juxta selis motum simgulis diebus oriens occidens circumagebatur. Dantur quaedam gemme conjuges mixtamina, moto mare, similiter movetur tamina, quamvis longe distans, unde illarum ope amici procul distantes invicem colloqui possitnt. Pulsata una chorda, senat altera ipsi concordans & aequitensa, imo Moctava quinta Fistulae quoque ac tuboe chordas simili tono gaudentes sonare faciunt. Sic qui alios canere audiunt, canunt etiam ipsi non cingitantes.
Si quinq; scyphi vitrei diversis liquoribus pleni, ut cremato, Vino, cerevisia, oleo, aqua, ejusdem magnitudinis capacitatis prope se invucem ponantur, rasa unius superficie in ora superiori, usq; dum tinnitum edat, Omnes humores concitantur, magis verbsubtiliores. Ad hunc somtasse modum animi nostri per Musicam commoventur.
Notae sunt quarundam partium in corpore humano sympathiae, ob quas una parte assem, altera compatitur,4 per consensum aegrotat. sic Ventriculus cum corde, cor cum digito annulari, specialem dicitur hab re sympathiam. Similiter cerebrum cum ventriculo sipedibus tametas remotissimis Hinc pedum frigefactio nocet capiti, pedum lotio
cum aquis semniferis si,mnum procurat. Nec tantium caput, sed etiam pessiis pedibus consentit. Experimentum hujus consevsus sic capere poteris. Curaturus tussim vel raucedinem quantumvis diuturnam&molestam, accipe duo vel tria capitella de allio, mundata tere, inum
porci pinguedine ad ignem liquefasti in formam unguenti redige PVesperi antequam eas cubitum pedes xplantas praecipue, ad ignem quam optime calefacito, ira dicto unguento perunctos pannis calefactis ci cumligato deprehendes mare omnem abs essisse rauccdinem. Experimur oculo uno dolente, etiam alterum dolore corripi. Et saepe fit, ut surgente a dextris pustula, similis in parte sinistra excitetur. Inter frontem iectus mirabilis consensio a quibusdam observata est. Si quis naruit in fronte habeat, similem ordinarie habet in pectore Vel dorso. Similem quoad maculas sympathiam dicuntur habere oculi cum axillis, aures cui, brachijs, brachia cum ruribus. Miram etiam