장음표시 사용
131쪽
pETRI cR INITI LIB. V.FActum prudenter est a constintio Augusto imperdistore,cui principum Romanorum mores,ac uitam, α
scribi curauerit: eoq; studio er lectu res eorum gems legebat,ut nihil ad imperium R omanium, eiusq; mutesciatem seruandam magis pertinere iudicaret. Siquidem nonoesti modo principum in his debent explicari, sed etiam mores,ac dicta copio e restret: ne quid i postisu desideo reta quod ipsam humanitate,eiust cultum instruere,atqῶ communire posit. I llud autem de Alexandro nuper Seueis ro Imperatore libenter legi, qui Leptitanus fuit, elegantati scri poeticis, er omni eruditionc plurimum delectatus, quod in urbe olim de sorma eius,ac decore,dicterio no illepido circumlatum est. Sedenim ex ueterv iocis,cum hi Daemines 'mosi,ac uenusti perseptem dies creduntur, qui leporem comedunt, ac idem Seuerus Alexander quotidie lepusculos ditaret,iocus emersit in uulgus, Imperatore ex cibo leporum formam sibi er gratiam aucupari. Sed apponemus ipsos uersiculos,quo Acillim rei 'stiuitas, atq; Imoperatoris restofum appareat: in quibus no carminis probitate ed urbanitate potius uir mediocriter doctus agnomi: Pulchrum quod uides es e nostrum regem, Quem ssum μή detulit propago: venatus Acit,σ lepus com us, Ex quo continuum cupit leporem. Quibus Alexander eleganti restonso talionem retulit, crquidem Graecis uersiculis: sed Latini tantum reperiuntur,
quod equidem sciam,in hunc modum: Pulchrum quod putas este uestr*m regem, Vulgari nuserande de hbella: si uerum putas esse,non irascor. Tantum tu comedu gelim lepusculos,
132쪽
Pulcher:ne inuideas liuore mentis. Valerius autem Martialis,ut homo Ili panus, elegati hoe epigrammate Gelliae deformitati illusit,cum strinum de leoporis cibo uendicaret: cum leporem mittissemper inibi Gellia mundas, septem yrmosus Marce dictvi eris. Si ueris dicis uerum Gellia mandus, E dini nunquam Gellia tu leporem. c. quoq; Plinius,quo loco de remedijs morborem agit, ex diuersis animantibus, de lepore inquit ex Catonis sentenαtia, eius assumpto cibo feri somniosos: tum gusto etiam persuas ,conciliari ex eo corpori gratum,es perquam iriuolo ut inquit ioco receptum id esse pu erit.
Quod optimi oratores in dicendo exciderint: tum de Francisco Barbaro, & sothino Senensi Iurecosulto, qui .R apud Potificem maximum, & apud Vonetum
principem dicturus obticueri C A P. III.
Notum est omnibusqua tu Cr Demosthenes,Cr Theo phrastus ingenio,Cr eloquentia apud Graecos praeostiterint,ut in tota pene Graecia vix unus aut alter pari iure eum illis conseri posit: ed hi tamen ut ueteres memotarunt dum uerba aliq*undo Acturi essent , subito pauore licti,isermone deiicerunt. Nam Theophrastus apud populum Atheniesiem dicturus, prae pudore ut creditur obaticuit. Idem quot Demosthenes apud Philippum regem Ani,ntae filium 'cit. Quod er no iura aetate aliquido deae eidit: Num uiri aliquot er doctrina, et in rebiis gerendis prudentia non uulgari, inter orandum exciderunt: sicuti ex populo Senensi Barth. nuper Sostium iuris cum eiulalis, tum pontificii consulti semim, qui Alexandro Pono
133쪽
PETRI cR INITI LIB. V. iifici maximo Iube ciuiritis nomine gratulatum, in media prope oratione excidit,quam illi Ang. Politianus dictauerat. Quin idem post Sothinus anno superiore cum Veneotiis agerem apud Augustinum Barbadicin Venetae reiae pub. principem dictum,coepit orationem, sed nihil tamen exprimere potuit. Franciscus autem Barbam,uir er conrasilio,er eloquentia maximus, apud Philippum Mediolani ducem uerba Actum,cim in hunc modum coepiget: Maognum est nomen tuum princeps maxime in uniuersu terra: ac paulo mox orationis oblitus,qua didicerat,mpit a carapite repetere:er cum deturbatus aegre conficteret,interim
dux Philippus,ut homo aptes,Cr modestia fingulari, quas eum interpellaret, apprehensu Barbari manu milia rius aliud,dis aliud ab eo coepit percontari,quous'; itam animo labentem flantauit, Cr ad capita orationis deduxit: qua in re no minus apparuit ducis maximi modestis,quimVeneti oratoris gerecundia.
Quod Rom.homines initio imperii eo tempserint m itores disciplinas: & quado ipsa poetice in urbem ac-eessit, tum fuisse grasiatores dictos a Romanis poctas:& Horatii uernis expositi. C A P. IIII.
REluti sunt in Romanis Annalibus Senat. Cons contra Rhetores,t edim etiam contra phi ophos, quiabus caut ,ne in urbe eiusmodi homines agerent: quoniaputabant surgente imperio eorum animos mollescere, Crquasi corrumpi, qui ad olim magis, CT animi quietem diuerterent, quam qui armis CT in bello asiduos, ac streis mos , se demonstrarent. N Ro. tum popu. eum uirum praecipue Ludubi cum bonum colonu, Cr strenuum mirilitem uocabat. Sed eos quos homines improbatos primo a
Romanis comperio, tui tamen scribςrent, as poeticae
134쪽
DE HONESTA DISCIPLficultati incumberent. Quod ob eum motae causam pomi obstruandum, quod in quorundam libris legitur, Romanos quidem ipsos maximam honorem semper Maebuisse promioni poeticae, pro quesumma dignitate acri emisse,se sua gesti a poetis describerentur: quam remer M. Cicero alicubi asserit :sed exempla quaedam, ac meliorum autoritas tradit, contra accidisse. Siquidem anno urbis conditae circiter xx. Cr DC. in Urbem est inisue m hoc ipsum poetices studiam: quo uidelicet temtapore fecundu bellum contra Poenos a Romanis incoeptam est: suod idem M. Cicero, atque alij complures referunt.
Ex quo Licinij Porci carmen hoc est,quod a Gellio quos afrtur: Punico bello fecundo Musa pennato gradu Intulit fest bellicosam in Romuli gentem stram. Quo laco Licinius poeticam ipsum inuasisse urbem significat: quod eiusmodi tum poetae audacius atque imprombius mores Romanos notarent : cuiusmodi Naeuius fuit,
atq; Lucilius:quod ab Horatio Flacco pereleganter usi ertam est his uersibus:
Libertass recurrentes accepta per annos Lusit amabiliter nec iam eum apertam In rabiem uerti coepit lacus,Cr per honestis Ire domos impune minax:doluere cruento
Dente lueefiti παsed cir M.Cicero scribit, tum fuisse uitio M. Nobiliori acutone,quod is Q AEnniam poetam, cum consul foret, in aetoliam proginciam fecum duxisset. Nam ex idem carieo,qui ceborius dictus est,in libro quem de moribus fecit, multo explicatius, atque apertius docet, nullum fuisse
135쪽
PETRI cR INITI LIB. V. etiam in Atticis adducunt fr. Romani,inquit,nostri equos
curius, quam coquos emebit: poeticae arm honos no erat:
si pus in ea studebat,aulsest ad couiuia applicabat,grases utor uocabatur, Ex quibus aperte conm no modo poetas ipsos primo in Urbe pro ineptis reiectos, sed nium grassatores uocatos. unde illud Horatianum: Graecia capta ferum uictorem cepit,σ artes Intulit agresti Latiose horridus ille Defluxit numerus Saturnius.
Qui maximὶ Dii extra Vrbem Romam templa habuerue,& qua ratione : tum quAd iidem Romani ex solonis le-sibus sepulcra extra Vrbem haberi uoluerunt. CAP. v.
IN eorum libris, qui de Diis de religionibus scripserat,
compertum est, Aegγptios quidem populos saturni de Serapis teptu tra urbe habuisse cum aliora tamen Deoinrum permulta in urbibus er oppidis uiserentur: cuius rei causam hanc restrunt,quod bis uidelicet tanta duobus Dijs sanguine er uictimis Istarent: caeteris uero omniblis ture, Cr precibus' quod Horus Aegγptius apud Macrobiu etiate1titur.Nes enim pertinere ad urbis fortunas er digniritatem usum est,eius numinis templum intra moenia constici, cui sanguine sitarent.Rom. autem popu. ratione prope eonsimili quoslum Deos censuit extra Vrbem stituendos, illus templa extra pomoerium secta sunt: sicuti Aescula pio,Vulcano,Cr ali sine vidclicet penis, uel incedia urbe ingrederentur,eamq; male afficerent. Ex quo Deos quidei os coluerunt, sed extra urbem dime excluserat quod i Plutarcho in Romanu quaestionibus explicatur: na Rommulus primo Vulcani templam procul ab urbe constirituit. Aristoteles uero in omni doctrina excellens, templa raedam deorum intra moenia bubeia existimat, lis porα
136쪽
ra extra moeniuscuti in media inquit urbe templum Gratiarum: quo omnes intelligerent, quantum ad oscia humanitatu pertineat,gratium bene merenti aliquam reis ferre. sed σβpulcra item, quaesucra fra bubita sunt,s. P. t. extra urbem diu habuit: quod ipse κ i 1.tabula demonstrant, quibus cauissim est, ne intra pomoerium cuta iusquam sepulcra Hrent. In quo secuti uidentur Atheniensum leges,er institam quipari credo ratione nul2u prorasus sepulcrum in urbem ad serunt, quod ipsum ex lege solanis decretum est, quae in hanc modum praecipit: N e sepulcra in urbesunto. In tabulis autem nosti is decemuia ratibus inscriptum: in urbe ne epelito,ne ue inito.Quoder Μ. cicero in suis legibus copiose pro equitur:ut in epistolicis etiam scripsimus.
De Traiano Aug. cum praesecto militum, eiuslsermone ad eum: ac de eiusdem Imperatoris gestis,ae uictoriis maximis. c A P. v t.
DE Traiano imperatore, eius que rebus gestis perantulta quidem memoria digna ab antiquis scribunαtur. Num er hic Plutarchum philosophum praeceptorem habuit, cuius disciplinis ingeni cultum, mores honerastifimos est adeptus:ut a Sen. P.a . R. tanto imperio diagiusimus haberetur. Sed illud interim de Traiano libitum referre, quod in suidae collectaneis obstruatum est. cumis igitur eorum Romanis magi' atibus aliquando ades set,glatium,quem gestibat, e vagina eduxit,nudum que τψ uar is exhibuit dicens: En accipe gladium: quod si hic quidem principe dignus est, utere pro me. sed ipsa Graeca nescio quo pacto cultius atque grauius rem exra
137쪽
pETRI cR INITI LIB. V. Hus imperium militibus fuit , de tanto amore, er allectu semper habit , ut 'es Romani imperii longe late quedilfuderit:quod apud Graecos multi, Cr Eutropius apud nos in Romanis annulibus ad ualentem Aug. refert: nec enim Duum modo prouinciam, Decibalo uicto,subegit, que decies centena milia palpuum in circuitu continerabat: sed Armeniam quoque recepit, Cr Agnum,uefo potantiam, Cr Arabiam in prouincis yrmam redegit: ut Indiam deinde inuaderet, cum Seleuciam, cresiphonem, ac Bu loncm clarisimus urbes occupasset, regibus paselim interemptis. Vnde Traiano imperante uetus digni otu, ac illa quas maiestis Romani Ast ij ad Augustu deocus dum est. Nam ex illud pasta ab omnibus probatum est ipsum quidem Traianim militarem gloriam ciuilitate animi ac singulari modestia superauisse. Ex quo illud celebre dictis,Ne s Traiano melior, Augusto flictor.
Cautum ex X i. tabulis contra eos, qui alienas segetes' excantare,& pellicere tentassent.Et Plinii uerba n lata, & exposita: imbiq; prodigium maximu adscriptum de agris Vectianis. CAP. VI I.
IN decemviralibus tabulis notatum Ait apud ueteres, eos quidem capiti obnoxios iudicari, qui alienas segentes excBassim aut ullis uenefici A er carminibus pelliceore ausi essent. In quo es uideo reprehendi sufernas, atq; alios autores, quod in eo rara libris incantationes qua daretulerint: uidetur tamen haudquaquam fuisse indignum obseruatione:cῖm R omaria istaseueritas de re hac in duom decim cauisset: ita enim in his relatura ,sicuti er c.Plini resimonio probatum: . Ne pelliciunto alienus segetes excuntando: Ne incantantome agrum defrudom:
138쪽
frugem iratro quaesitam mox furtim depascunm Puberes si secanto, cereri eos fustendunto.
Impubes arbitratu praetoris verberantor Ac noxam duplionem decernunto.
Quod ego uel ob id afrendum putaui, ut eiusdem Plini
verba facilius intelliganturriqui cum de incantametis agat, Cr verborum uiribus In κ ii. inquit, tabulis etiam scriptu, qui stages excunt stent, ct qui malum carmen incantasesent. Ex his enim aperte cognoscimu3: Excantaresegetes atq; Pellicere acra esse uocabula, er eiusmodi incuntationibus propria: scuti Porricere extu, Procurare sultans, Legere ossa, Cr alia eius generis permissici, de quibus suo loco diximus.Putamus enim praxime ad honestim eruditioncm pertinere,non modo vires,ac potestitem rerum, veraborums cognosse: sed er eomo,Cr proprietate:quod crFabius in primis Quintilianus praecipit. Nam Cr poetae interdum ueteressis Osuis carminibus inferunt, quae ad sis cra ritusque pertinet,ut neq; fensus alicubi,nec eruditio adrimosi deprehedatur. Sed libet etia quonii de incBametis Crueneficijs egimus portetum adi cere,qdra Plinio ino notatu eit de agris Uectianis aetate Impa. Neronis pnrutra tis. Prodigiu,inquit,super omnia,quae unquῶ audita fiunt, videri hoc debet:cu in agro Marrucino Vectij Marcelli, qui eques Romanus suit, Cr Neronis procurator,uniuerα
sum oliuetu uia publica transire in sit,atq; ipsa praedia ex loco i cotrurias sedes cita fiunt.Quod in gestis elii Neronis idest Plinius exposuisse nitetur: etsi uerecudia ipsa minus ad side taldigiosi de inauditi porteti inclinauerit.
Quantum pro ueritate inuigilandum , ae de Indorum philosopnis eoruq; studio pro ueritate:ac poena per
petui silentii contra mendaces. C A P. v I I L
139쪽
P Latonis sententia est, Nihil magis stinare ad diem
philosophi,quam caetraris omisis veritati asidue secuembere:quoniam haec tam alte posita est, Q in tenebris obis uoluta,uis recondita,ut nihil δε aeque: deicile, quam e indagando pervectigare, ac pervectigatam cognosse. Ex quo,ut in alijs permultis,in hoc etiam cum veteribvi phialosophis placita christianorum consentiunt, asserentiam, Nihil in tota uita aut esse amplius,aut melius,quam diui ueritatis patrocinium bubire, Cr in eius mai6tite conquiescere.sed in chaldaeorum doctrinis,dis Gγmno ophimrudisciplinis,lam celebre atq; excultum eius; di fuit, ut eorum dogmata er leges huiu nodi homines maxime oba noxiosjacerent,qui in aliquo essent mendacio deprehensi Nam in republica ipsa I ndorum, primus quidem ordo de dignitas eorum censiebatur scuti i Diodoro, er alijs traoditur qui philosophiae sacris occupati, optimis quidem di
sciplinis incumberent. Hi autem ab omni prorsus feruitioue imperio alieni erant,er quasi Dijs accepti, defunctoruiusta curabunt:tum rerum causas perquiretes, singulis anani principiis conueniebant,pluuius er ventos, calores, erfrigora morbos, futuri anni praedicentes uniuerso popualo in communem Mura consulebat.Quota quis falsa praenuntiasset, haud id quidem impune aciebat ,sed perpetui fleth poena mulctabaturic ut per tonin vitam nihil omnino proloqui liceret. Nam er Socrates aperte dicebat: uearum quidem hominem p ter cistera omnia mendacij os
rem esse. Q ninis Smundij regis monumento, iudicu quos imagines sculptae fueris,quibus ab ipso colla, ueritatis σαfgies pendebat,oculisq; pene clausis, ac libris circupos tιs constitae. qua re commode alias scripsimus, clan de Hieroglubicis Aureliorum ageremus.
140쪽
Q nod erudite pythagoras hominu aetate in quatuor partes diuisit atq; inibi etia de servio Tullio, qui Ro. elui utreis aetates notauerit: ex Tuberone & Gellio. C A P. I T.
EGregie promo et erudite fctuam di a philosopho
pγthagora in distinguenda, annotandus hominum aetate. I ii quatuor enim partes uirim ipsum distribuit hoe
ει Merar. His autem aetates idem Pγthagoras quatuor anni temporibus condignasimilitudine comparabat : uidelicet verno tempori pueros,aestiti adolescentes, autumno iuueanes 3smisenes. Accipit autem adolescentes puberes,scuriti etiam iuuenes viros: quam rem Cr Diogenes Laertius
in libriis de uitis philosophorum recensit. Servius autem Tullius , qui Rom. populi rex prudentis imus est habitus, cum censum visu conatitueret,ac illus classes pro aedite ordinaret, in ueri quide partes ciues suos diuisit,ut essent ad
annum usq; xv m. puer Cr inde ad annos X L v I .iuni res.supra illam uero aetate seniores:quod ipsum a Tuber ne in Romana historia notatum est:jicuti er Gellius quos in Atticis retulit. Uanautem Terentius,qui est habitu3 toagatorum doctifimus, quius partes hominum uitae attriis buit: itaq; omnem gradum, praeter extremum in annos κ v. diuidit. Primo enim ad annum X v. Pueros appellat. quod impubes, Cr pueri unt.se do ad xxx.unnu Adolescetes tradit,ab adolescedo nominatos.Tertio l uuenes diactos ad annu usq; X L v. eo quod rempub. quidem domi crsoris egregie possent iurare.Quarto seniores,quod ea maxime aetate senescere corpus hominum incipiat: indes in exita usque uitae senectus dicitur, quod eo maxime tepo hominu corpus senio laboret. De quo Censorintra uir R manus copiose ad cereatum scribit: quo loco Hippocratis