Petri Criniti ... De honesta disciplina, lib. 25. Poëtis Latinis, lib. 5. Et Poëmaton, lib. 2. Cum indicibus

발행: 1543년

분량: 645페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

341쪽

machina cum tabulatis cratibus contexitur, in qua armati aliquot collocanturritumq; altero capite Ansens depresso, eleuati milites in muro facile superponuntur. De hac imachina er Plautus poeta mentionem fecit in subula Astraba, cum lapide inquit: Quo Tellenon, aut palim Graecum reciproces pido

na uia.

De Poliorce,quonia er hoc minus frequens,ad hune proape modu Platarchus:Erat haec machina Demetrio prinis eipe bis rationibus er habitu conructa.Primo quadratam sedem habebat, iussingula quidem latera aequalia in latitudinem L κ. cubitorum protendebanturma postrema vero

basi uis ad uerticem ,sic gradatim uidentur extenuari, ut sedes infima multo latior suprema parte foret, ac miris sica quaedam, Cr egregia videbatur figura ex quacunq;

parte resultare. Inrus praeterea latebrae erant, Cr cauernae complures ad excipiendos milites accommodatae: qua ueraro hostes ipsos lectabat,patefactim frontem habebat,erundis Destellas obtectas,quibus citra ullum discrime fuiselle poterant milites tela in hostes iacere: Cr quodsupra

omnia maxime miram uidebatur,tanta quidem facilitate in quamlibet parte mouebatur, ut e strepitaem maximum edere minime tame obseruari aut constici poterat,in utrapartem inclinaret.Hac uero machina Demetrius ille Antiae goni flius,qui Poliorcites est appellatus,ita cupide aes laenue utebatur,ut ex urbium ruinis nome illi inditu fit.PIuis ra autem huius generis bellica infirmeta reperiurur apud Graecos in Athenaei cr Philonis commentarijs. Apud Roamanos uero autores non Flauius modo Vegetius de hissed Ammianus Marcellinus er Pollio Victruuius ad Omutu

gustum scripserunt. t Ennii

342쪽

ινο PETRI cR INITI LIB. XIV.

Ennii poetae distichon de P. Scipione allatum: αΑnnei Senecae uerba in epistolis emendata, atq;

recognita. CAP. I I I.

Nihil inuenio in Romanis literis magis deprauarum, aut corrupturium ea omnia,in quibus vetera poemiarum carmen allatum fit: ut Accij, vij,Lucilii, eius αmodi aliorum. M iram enim quam peruerse voces, praestacti numeri, Cr intorta lectio extu:ut magnopere laborandumsit, uel ensum 4liquem posse aucupari. Quod ego nuper expertus stra in Annei senecae epistolis, in quibus sit quido citantur ueterum carmina,nullam prope imaginem uerae lectionis,aut effigiem digno cas. Libro autem, ut uulgo nunc creditur,undelliges o,carmen hoc Enniamnum 4 rtur de Publio Scipione, quod ille idem de se, ut animo fuit maximo,sic restri: si As caedendo cilestias candere cuiquam, ni soli crii maxima porta putet. At in epistola Annei quam corruptum hoc est, quum visis latum, quam peruersum, ut nec uerba ipsa satis cohaereriant,nes sensus in aliquo appareat: quam rem satis habui

pro tepore bonis ingenijs indicare.Quod β quis Ennianos uersus,perinde ut appo ut, ex integro apud autorem defaederetica iam is Firmianu legat,in libro ad Imperatorem con tintimon primo de diuinis institutionibus: quo locoer hoc ipsum carmen de Scipione magnis conuicijs inofaestur: quando er M. Cicero in libris de Republi. posueὰrit : sicuti a Firmiano demonstratur. Unde illud etiam Vergiliatum, --Qne insuper ingens Porta tonat crit.

Cassii Seueri dictum perelegas in Labienum historica ae de improba eiusdem Labieni dicacitate. C h P. t i i I.

Dictum

343쪽

culuissent exussi, belle secum agi Cinius putauit, si quid

in hominem, cui credebatur admodum inuisus,fcommaticerocuretur. Iris diu illius,ut dixi, commetarij ex Sen. cons. essent concremandi: Me,inquit casius uiuam uri oporα /ret,qui illos didici: sistiae nimis dis mordaciter.Huius autem rei meminit Anneus Seneca in epiliola ad Nouatum. Nam cum Labienus idon Ponipeij partibus studeret, do historium rerum eius gestiruam scripsi fiet, senat. Consactin est,ut eius commenta ij cremarentur. Fuit autem in I abieno libertas tanta, ut libertatis nomen excederet: σquoniam pasta ordines,honoress omnes Ianiabat, Rari bienus uulg) uocatus est: quod in oratoribus nostris coispiosius explicauimus.

Quid sit Repadirostru & Incuruiceruicii pecus, ex Pa cuuio apud M. Varronem: & emendata ibidem uerba& expolita eontra imperitorum sententiam. CAP. v.

plura quide uocabula reperii tur,quae poetae v

teres no minore studio innovandi, quam consilio deole landi adinvenerun D existimates fre quod ait cicero ut Romanus ferino fieret in dies apor, dis locupletior. Quod si in quibusdam compositio ipse paulo durior, atq; improbior uideri potest, apud comicos praesertim automres, pleras tame longo usu uis consuetudine mitiora esciuntur:eol gratiora forent, si munus deprauata, Cr corrirupta haberentur: cuiusmodi haec unt,Repandiro b v pea

cus,Gr Incuruiceruicu, er arietes elii Reciprocicornes,

de quibus breuiter nunc agemus. Nam delphinos quidam . repandirostru animal Cr in ruiceruicam uocarunt j αpto ex habitu animantis uocabulo, quod rostrum habeati α repand

344쪽

PETRI cR INITI OB. XI mrepandum, er ceruicem quasi incuruam. Quies er M. Varro ad cicerone, Cr Fabius Quintilianus in Pacuuidae iiis statu obstruarunt. Sic enim Varro:Secundus gradus, a quo Grammatica descendit antiqua quae inedit quemis admodu quodq; poeta uerbu cosnxerit quod etii declinarit. Hinc Pacuvius Rudentisibilus,hinc Incuruicemicupecus,hinc chlamγde cbpeut brachium. Quae uerba in gratiam studiosorum apponere uoluisquoniam in uulgatis βαre exemplaribim praefracta, CT foede inverse fiunt. Quod aute Incuruiceruicum pecim in Pacuviana Abula dicturis demost, ut hoc ipsum Cr Fabius ad Marcellum Victoririum frens Pacuvianum hunc uersiculum:

Nerei repandi rostri ,incuruiceruicim pecus.

Sed ex Lucilius quoq; qui apud nostros 'dili na in pririmus eodidit, repidi rostros appellat delphinos in Doris:

Lascivire pecus rufit, stris repandam. Quod in commentarijs Nonianis inuenitur. Arietes uerbprimus Laberius ut existimo reciprocicornes appellauit, quod haberent reciproca Cr obtorta cornua. Id Cr commmentaria quorundum ueteram probant, Cr Septimius Flarens in libro,quem de Pallio inscripsit: Arietem, inquit, non ut Laberius reciprocicornem Cy lanitatem appellauit,sed trabitextu .

De imagine Nemesis, eiusq; potestate, Sc nominibus: ubi de epigramma Ausonii expositum. CAP. VI.

Vae dea sit Nemess,er quo maxime honore habeatur,exponunt fere coplures,li apud Graecos quam

apud Latinos sed libuit adnodire hoc loco epigrama illud Ausonii Ga i, quod ex Graeco poeta ingeniosus sicutipleras ulla in Latinum conuertit.Carmen id est ne lupum pondum Perse aduexere trophae Ve

345쪽

Aesicut Graecis uictoribus asto trophewm: Punio' Persas uaniloquos Nemesis. Quod apud Graecos dimen nescio quo pacto prefius Ito,dis limatius habetur:

Historia uero ex qua utrans declaretur epigramma,nusinias ponit, ad hanc propemo sententium:A' Mardathone,inquit, Edijs supra L x .Rhamnus abest uicina mari, qua Oroprum itur: paulo autem supra mare templari Nemestos est,quae contumelio* maxime hominibws ineuidibilis dea. Videtur aute barbaros quos illos indignatio huius nominis reprehendissiqui in Marathonem descenαderunt nam cum Athenas ipsas desticerent, easq; impedis mento sibi fore arbitrarentur, lapidem Parissim attulerat, cuiquam uictorid iam foret potiti:quem lapidem Phidias opi ex in ipsam Nemesis 'tuam formauit. Inest aute e pili eius deae corona,in qua ceruisunt,er uictorium exta guae uisuntur imagucula:in dextera phiala retinet,in qua caelati fiunt Aethiopes, propter ipsum 'russe Oceaniam, qui pater Nemesis traditurnaec Pausanis qui dime idem in hoc ipso libro haud Oceanum Nemesis parentem discit,sed Iouem : sicuti Helenam matrem, nutricem Ledam. Neq; autem me latet, aliter de Nemesi ac Rhamnusia Plinium secundum scriberesed ad cognitionem epigrammatis, non Plinii uerba, sed adhibendus Pausanias fuit.Namer Ammianus quidem Marcellinus de gestis Galli lino

peratoris ad hi nc moi Maec, inquit,er huiusmodi aliat a quoties

346쪽

αν PETRI cR INITI LIB. YIX. quoties operatur Adrastis, quam duplici uocabulo Neaemes' appetramus: iiis quoddam sublime numinis effica eis humanarum mentium opinione, lunari circulo superaepositum. Vet,uti definiunt alij, substititialis tutela, gerinerali potentia partilibus praesidens sitis quam Theolaisgi ueteres frigentes Iustitis filiam ex abdita quadam

aeternitate trudunt omnia destemre terrenu. Haec ut rem sinu causarnm, CT arbitra reram, haec disceptatrice urna ortium temperat,accidentium uices alternans, uoluntataturas noctrarum exorsa interdum alio,quam quo conteridebant, exitu terminans: multiplices actus rmutando conuoluit:eadems nec itas insolubili retinaculo mortarilitatis uinciens Alus tamentis, in casum Cr incrementorirum Cr detrimentorum momenta uersabilis er nunc erem ms mentiam ceruices opprimit,Cr eneruat, nunc bonos

ab imo fuscitaris,ad bene uiuendum extollit. Pinnas autem ideo Abulosa uetustis aptaui ut uolacri uelocitate cunctissadesse existimetur: er praetendere gubernaculum dedit: ei que rotam subdidit, ut regere uniuersitatem per ela; menta discurrens omnia non ignoretur. Et haec demim, inquit, mutabilis ex inconflans, 'cit Agathoclem Sic Ium ex figula regem: Cr DionUum gentium quondam terrorem, Corinthi literario ludo procit: Cr Andriae seum Adram tenum, in Fullonia nutum, ad Pseudophiis lippi nomen evexit:ac Iegitimum Persei silium artem stris rarium obuictum quaerendum edocuit. Verum de hoc dirictum a me alibi copiosius.

De prudenti resposo Caecilii Metelli ad amicum, qui eius animi consilium scire cupiebat: neque cile cuiusquam ingenio facilE confidendum in

rebus grauioribus. CΛ P.

Nomini

347쪽

mines,atq; confultiores habiti ii quom consilia eris republi. seruanda,eν in uita instruenda maxime praestiriterint. Qua in re ob eruatu hoc est, cautifimu ques haud temere animi consultationequci intimis etiam amicis comα mittere.Nihil enim dicebat Democritus maiorem arguere imprudentium, atq; uecordium,quim ea credere homini, quae partim aeqgo animo patiaris dissentinari. Idis restonis sum Metelli caeciiij eiusmodi usum est,quod his quos commenta ijs legeretur.Na hic ipse Metellus,qui deuieti Μdiscedonia dictus est Macedonicus, ct summae vir prudenαtiae cr consilii haberetur,amico cuida,quid esset in re in gni momenti acturus rogitanti,ud hunc modum cordate respondit: Tunicam,inquit,bdnc meum exscinderem, si eani meum scire consiliam existimaresit. Quo dicto acile quirauis potest considerare, cuiusmodi sit uiri prudentis os ictu: cum sit homo ipse ut inquit alicubi cicero acutiam uniminalsugax,uarium,er multiplex:ut nihil sit minus tutum, quini hominis fdei confidere, iuxta sentetiam Pauli Tarα

sensis.Id autem de Metello Nepos cornelius,er Val. Mariximus in exemplis,retulerunt.Poeta uero Ennius eum p cipue amicum probat, qui uerborum uir paucorum fit,σqui non minus loqui, quam omnino tacere calleat: qualis ab eo Seruilius Geminus doctifimis uesbus comendatur.

Ceruos pro seruis & fugitivis accipi apud ueteres .ac Martialis poetae carme expositum contra aliorum sententiani. CAP. v I ι

ΜAruulis poetae uisculi sunt notiyimi in hunc mοαdum: quos ad cribam , ut in libris antiquioribus

inuenio:

348쪽

x,s PETRI cR INITI LIB. XIM.At nunc pro ceruo mentula supposis est. Ita enim ueteres adhuc codices retinent, quae lectio proapria cr genuina est:ut non puerum, sed cerum suppositatum legumlls. Nam qui lepor,obsecro,in carmine,quae Miuris in poeta urbani, o fuerit dit quidam ligunt, pro uirgine ceruum yisbe sepositam, nunc pro puero suppoα

natur mentulus Hoc autem loco certium Martialis er elogantre er antiquorsim more pro nitruo accipit: siquiis demersupra: Huic comes brarebat domini Mitiuus Achillas, Insiems frma,trepitias pure.

ceruos vero apud antiqsos uocari con ueuisse a celeritate fugitiuos,docet etia Sex. Pompeius,cuius uerba ex libro de uerboru significationibus X i κ. subiecimus:es in preuutagatis istis codicibus neutiquam compotis. Seruorumi pit,dies fictus uulgo exinimatur Idus Augusti, quod eo die Seruius Tulliss natus, idemq; Dianae aedem in Auentiano dedicauerit cuius tutelae fiunt cerui: a quorum celerrite fugitiuos uocunt cπuos. Quibus intellectis, aperte sensus elicitur. Neq; illud alienum uideri debet,quod in Terentiana fbula scriptim est ab Aelio Donato: quo enim Ioco

Treentius Quadrupedem inquit costringito. Quadrupes, inqt Donatus,ligaturae genus in cruribus:aut ite Quadrupede posuit proseruo σμgitiuo. unde illud Vergilianu: Saucius ut quadrupes nota intra tecta, rogit. Quocirca apud comicos etiam autores Ceruum pro Agiativo dicis Olitum apparet: sicut Cr Lupae ite pro mσetriaribus pasta accipiutur,er canes pro amatoribus: ut qui lepores magno studio confiectentur,quae ab eodem Donato asseruntur.Hinc illud uulgatis:

candi leporis sapiens sectabitur armos. Et

349쪽

Et illud etiam Terentianum ex Liuio Andronico si Iulio capitolino credimus pro militari dicto:Tute lepus es, erpulpamentum quaeris. J

M. Ciceronis uerba emendata,atq; exposita, in libro de optimo dicedi genere Lucilianis uersibus de Esernino oratore:ac de eo nonnihil. C A P. I T.

MAr. ciceronis liber est, cui titulum frit,de optimo

genere orator . Quo autem loco de Aeschine oratore Attico, er Esernino Romano habetur mentio, uerba

quaedi corrupta alicubi sunt,er obscure inuoluta: quod ut facilius extimari,ais iudicari posit, asscripsimus: ueluti etiamnu leguntur in omnibus stre ex laribus. A me, ii quit,quo maximis minima construi gladiatorum par noαbili imum inducitur Aschines, cinquam Estralam ut ait Lucilius non sturcus homo es acer er doctus: quo modo a Pacidiano hoc componitur optimus longe post homines natos. hactenus cicero. In queis tame uerbis nullus prope sensis elicitur, nulla carminis Luciliani effigies apparet. Nos autem,qui bonis mentibus elaboramus,non indignum prorsus operae pretim fre arbitramur, si er ciceronis uerba exponamus, Cr ipsum Luciiij carmen restituamus. Eleganter enim σ erudite M. cicero inter nobili, imos gladiatores, o est,inter eos, qui in foro uelat in acie erarena certantes dimicent,Aeschinen connumerauit, cordistaeum Ebernino fimilitudine ex Luciliana suora. Faciale aute ciceronis uerba intellexeris,si Lucili, uersus adscribamus, sicuti adhuc integri seruantur in commentarils Nonianis ad filium: Eserninus fuit flacco ore: ue quos sannis spurcus homo:uita fuit illa dignus,locoq; cum doctus tam acer componier optimus multo

350쪽

xνε PETRI cR INITI LIB. XI Post homines natos,gladiator qui fuit unus. Ex his plane consti quo pacto Ciceronis locus Cr inter pretandus fit, ex emendandus. Quiqum hoc idem de mernino in epistolla ad Pomponium Atticum, er in Tuscularinis etiam relatum est. Neq; illud praeterea ignoranda quod idem P.Letulus Geminus uocatus est, Cr promptus in dicendo. Cuius pater Marcellus Uerninus in oratorum quos numero a M. Tullio intromitus: sed filius de quo supra longe doctior, acrior, ex exercitatior habitus est. Quam rem ex in tiostris Oratoribus perdiligenter explies cauimus. Apud Seneca veri Anneum, er alter Eserninus Marcellus in Declamationibus celebratur, qui nepos Amnii Pollionis fuit:a quo sic instructus,atq; doctus traditur, ut eius eloquentiae tuturus bacires crederetur. sed haec alibi diximus copiosius.

Locus elegans Heliogabali imperato is de suIs conuiuiis in discumbendo, ae de Sigmate etiam mensa: & quid ea uoce apud Martialem poeta

significetur. CAP. T.

LEpide fctum traditura Vario Antonino Aug. qui

Heliogabalus est appellatus, in amicorum conuiui s. Nam cum his coenam torte exhiberet,quibusdam fmul dios bentibus non accubitus quidem pro consuetudine ,sed

resutiles Pres ubi emi curabat, idq; ipsum mirifica ariste cr ingenio: sic ut conum restatis paulatim filibus, insta caeteros sub mensis ridicule subsiderent. Quin cridem Imperator , ut a Lampridio traditam est, priamus adinvenit signia bini consternere , sine lectulis, ut a pedibus utres ad rectandumst iritum soluerent. Od autem sigma hoc loco Lampridius dixerit, in ea voce dccipiendum est, mense genus, quae LM A litationcm

SEARCH

MENU NAVIGATION