장음표시 사용
411쪽
. De Existent. Animae I IIuinam raecinationem necessarii sunt β. praec. : igitur
Schol. Certe tametsi aves nonnullae longo I bore quaedam vocabula articulate enuncia- Les nai-re ς discant, numquam tamen eo perve- nerunt, ut illis ad sua nobiscum sensa com- ,haeda municando uterentur; quare falsum omni- νω est, quod quidam sine probationct asserere ausus est: minimum. solum obstare,
quominus bestiae sermocinentur, atque istud etiam aliquando tollendum esse. Sed qui fit, quaeret fortasse curiosior quispiam, ut bestiae mutuo signa sua naturalia intelligant 3 Per expectationem casuum similium; si enim bestia vel olim similem repraesentationem, aut appetitionem habuit, eumdemque conatum illud signum edendi in se experta est, vel ab aliis re sis nunx .essi, &simul; actionem poni sensu percepit, nunc recurrente sensatione ejusdem signi, eamdem in alim a sensationem, appetitionem, vel actionem expectat. Hac laaemno, & nos signorum a brutis editorum significationem persaepe assequi naur, quod venatores, aliique, quorum simu latius Ast cum bestiis
commercium, optimo noverunt. .
CCLXXIV Bestiae possent sermocst ri Dreipsa sermocinarentur, saltem ingrue, tiliquando, si pollerens intellectu. Ad facul- ,.sm. iatatem sermocinandi tria haec solum requi 'n naremur, tur: recta organorum consormatio ad Enuncian- si ha dos sonos articulatos; adjumentum vocabula- ς'
rum,eorumque Sagiuncationem memoriae Imprimendi; secustas distincto percipiendi ea, quorum nomina proferenda sunt, mutasque e rum relationes,. quae per vocabulorum Compositionem, sive pmpositionem exprimi debent; sed primum bestiis non deest; praeterquam enim mi' anaeomici nullum in ipsarum organis vitium detexerint, experientia docet psittacos, aliasque aves vocabula, quae docentui,
412쪽
rsiti dissime enunciarer neque in alterum I dam, illae saltem bestiae, quae perpetuo cum hominibus conversantur, audiunt vocabula pronunc clari tum , cum res significatas simul oculis percipiunt, quod ad ea m0moriae imprimenda sussicit: igitur si neque tertium, id est, intell0ctus bestiis deesset, possent sano Sermo- .inari, dc reipsa saltem aliquae, dc aliquando
Bestia CCLXXV. Bestiae carent intellectu. Bestiae earent nequeunt sermocinari g. 575. ); sed possent 3ntelle' sermocinari, si intellectu pollerent . praec. μ' εrgo bestiae carent intellectu.c oll. Ad intellectum reliquae facultates superiores pertinent: igitur bestiae tota fa-
culta toe cognoscendi superiore, atque adeo
Dituitu, Sed' obstare videntur opera quaedam a dubita- bestiis exerceri solita, quae ejusmodi sunt, ut in hominibus, si ab iis ponerentur excellens. ratiocinium arguarent: igitur & in bestiis intellectus, & rationis signa sunt. Si homines ejusmodi opera ex iuventiones propria, deἰ cum distinga legum cognitionep rficerent, procul dubio Excellens ratiocinium patefacerent: non vero, si ea cum
simplici solum, ac phantastica operis, mOdique conficiendi apprehensione absolverent. Quis ignorat homines rudissimos, & maxime hebetes consecisse artes acta satis praestantia λ Fieri nempe potest, ut homo vivida imaginatione, dc memoria pollens secundum exemplar sibi propositum, vel alias conspectum simile artesectum egregio conficiat; nemo tamen propterea i ipsius intellectum,
ac ratiocinium demiratur, cum constet eum
nec invenisse, nec cum distincta legum, ac principiorum cognitione operatum suisse. Non ligitur ex oheris solum praestantia, ised ex ratione potissimum illud conficien
di intelligi potest, quo, & quam insigni ia-
413쪽
De Natura Animae Beliuinae. 4or.
tellectu operans polleat. Iam . vero bestiae nec ex inventione propria, nec cum Iegum cognitione, sed cum aliqua duntaxat, phantastica operis consciendi apprelisensione laborant. Prosecto, qui haec a bestiis cum intellectu, & ratione eisci contenderit, tribuat iisdem, necesse est, Ihtellectum humano multum persectiorem; cum enim ob sum Raam cognitionis intuitivae dissiculta-inen ne homo quidem ante sermonis usum
in cognoscendis veritatibus universalibus, ct in ratiociniis contexendis aliquem progressum faciat . 65. sch. r. , consequens omnino seret, ut bestiae signis arbitrariis
destitutae β. a 5.) , si in op rationibus suis intellectu, & ratione uterentur, & intellectu longe excellentiori polleant, & eo melius uti norint, quod quamquam ab Rorario
duobus libris propugnatum, aperte tamen a vero abhorret .. Ut porro clarius pateat, actiones bestiarum, quantumvis miras, Sine intellectu, & ratione ope solius analogi rationis, & expectationis casuum similium per- .fici, eas cum Boelimio in tres classes di--nt, stribuo: aliae astutiam quamdam , dc calli- pen. V. ditatem , aut etiam mutuum pactum. & 67s. sch.
- Conventum arguere videntur i aliae sunt naturalia quaedam artificia; aliae denique artes, quas ab hominibus condiscunt. i. Serviet casus, qui a P. Bourgeant resertur, atque a laudato Boelimio ita, proponitur, & resolvitur. Non nemo in campo ambulans conspexit lupum, qui Didebatur Rr
gi ouium insidiari, imminensque pericvium L lari
judicaDit opilioni adiungens consilium, ut gag. desipsum canibus suis fugaret. Minime gen-- , tium id faciam, respondit custos; hic e- 'nim, quem contueris, Iupus saltem adest,
ut dissipet attentionem meam ; se alius quidam lupus, qui e regione se abdidit in
occultum, illud unice momentum, quo ca
414쪽
go, Phy, i. n. Append. C. II. nes mei illum persequHntur, πrinus dein praedaturus ovem. Ater igitur cOIIocumr, num res ιta se habeat, cupiens promisit seetaerunt omnia a pastore praedιcta. Stratagemo tam provide, ut ventum pactum, somonem, is
brutorum iudicat. Salvis oculiorum
nobis ita videtur res accrprrenda. I. Lupus -sterior inter post fruticetum videns OUesmatio praeseos) inde oritur appetιtus ensilious rapiendi uniam,
Oculis suis videt canes sensatio praesens . Canes illum olim morsu Deaearunt Uraeterita . Semet ipsum sibi repraesentαι Ine occastione oliis a canibus sauciatum,' ' O fugarum imaginatio rat sibi se morsum tri, hctatio cas. sim . . Inde oritur metus
cunilao rapiendi oυem, se melus a canibuasimul adsunt; hic praedom in tur maehementwr, ut patet eae facto. Non quasi invitus cici gregem ni et nileiente explicatio status itima animae ).5 ridet etiam alterum dupum gregI NICι-mum sensatio praesens . Hse gregi Dicinus conscius est se videre oves, is appe-ite unam ex illis sensatio praesens e CX- nectat eandem visionem, eumde ue an titum in aureo nihil finai docet canιs, quι, dum os rodit, Abeium luem diligit, editt. Semei sum Ssebi repraesentret data ejusmor occasione alsegata. uuam firmiter animae Innaerere , ex
te adhuc effectu, nempe metu patet in . Expectat itaque alterurn lupum es in mcanibus fugatum expect. cas. sam. 3. ve,
respondet eventus docente historia. 4ὼ Lu- pus Oidet alterum Impum fugere, canes se- insuta a grege amoveri sensatio praesens).
415쪽
De Natura Animae Beliuinae. 4o
itur ratis metus hactenus animum mnimbentis cessat. IPSe metus cessato quia sublata ratisne tollitur rationatum: non
quasi ita argumentaretur lupus, sed quis urtiυersaIissiino principio Omnis subsunt. petitum rapiendi ovem solus metus hactenus refrenauit supra . Ratio igitur, obgum appetitus bactenus in actum monerupit, Cessat. Appetitus in actum erum-sit explicatio status animae secundi). Alterius classis actiones. cum iiitellectu , re ratione non fieri ita porro Boehmius ostendit. I. Haud praecipue urgemus ediutam magis ab insectis, auam ab ii3 animmalibus, quae se corpore hominibus magissimilia, O calliditate aliis praeterea meciaminibus declarata propius ad nos accedunt. I. Autem advertimus ejusmodi al quod anima laurum semper idem facere ,
omnemque ejus artem in uno eodemque semper opere conficiendo collocatam erae: quae, Si ct ratione esset, magnam subinde, theoriam, is ad in finita cito exhibendas cientem argueret; ita spes, quas minus artis, ac videtur, impendere constar, si fa Dos suos cum reflexione conStruerent, integram l. 5. Euclidis notitiam animo comprehensam tenerent. I. Omnia ejusdem L Blie speciei indiυidua semper unum, idemque Meae una materia, uno ordine, uno modo,
uno sine faciunt. 4.ὶ Quorum individuorum vero quodammodo differunt, ea pertinent
ad Darιas unius speciei species subalterna quarum quaelibet in suo peculiari amissicio persciendo desudat: ita varii aranearum ordines varias telas texunt. 5. Quamprimum lucem aspiciunt, Deι ris aptitudinem, B Uires susscientes com Sectata Sunt, Stiam Opus aggrediuntur, e iam numquam visum antea. Ει 6.9 paristatim ante, ac aliud quodcumque exercitatinimum , eamdem; perfectinem operi
416쪽
4os Psych. P. ra Appendiae C. II.
inferunt minime majoris deaeteritatis pro gressus Successise facientia. Duo hi pο- Steriores numeri non tantum clarissime eLincunt, nulla praeυia meditatione, ac duliberatione, inueniri ab insectis hisce rerum faciendarum ideas; non illas demum erubcolligendo, aut media finibus comparan ,eae: rorumque intuitu illorum determinatιο-nes inferendo : sed probant praeterea etiam, . nec desumi negotii subeundi exemplum G beo, quod majores. praestituerunt, aut forte inuenerunt, nec: doceri quasi, fir informarι juniores a quibusda/H prseCCptoribus. Quo
rum utrumque. uberius inde consi matur,
P. quod semel alicui speciei proprium O
nibus locupletetur, mutetur, persciatuὸ ς sed usque ad Saeculorum sirem Semper , nec tantillum mutatum gubsistat, quale fuit ab eorum initio . Tandem nec hanc adnotationem putamus prorsus eSSe Super suam, quod 8. insecta etiam. artifciosi S- Sima, postquam solemnem suam subierunt metamorphosin, nihil eorum ampliuS COnscitant, quae antea fecerunt, se olim actorum vix ullam conseruare memoria υι-
deantur ; interim tamen p.ὶ Ουa sua in I is locis reponant, ubi recens eaeclusi tenellι
Opisces continuo materiam, Occa Sbonem inueniant artem suam exercendi. Haec Omnia, quae hactenus recenguimus,uit a Inultorum aliorum, ita imprimis a formica- leonis exemplo facile abstrahuntur . 5. 3 Denique ea, quas bruta ab hominibus condiscunt, etsi nonnumquam adeo mirabilia,
ut vix ab homine expectanda videantur , ' absque intellectus, & rationis adminiculo psrfici vel indes liquido patet, quod IPSI institutores eum docendii modum teneant, qui praeter sensum, imaginationem, & memoriam nihil postulat .. CCLXXVI. Bestiae carent Doluntate, ac Le-
417쪽
ra indisserentiae libertate. Vol eas, ac vera volansa- indifferentiae libertas ad facultates superiores pertinet I. ro8.schol. i. ai 5. sed his bestiae destituuntur: s . praec.coro: igitur & voluntate, ac libertate carent. Adde veram libertatem in bestiis otiosam prorsus, ac superfluam futuram; cum enim nullam justi, aut in justi, honesti, ac inhonesti, legis , ac legislatoris, utpote quae ideae universales sunt, cognitionem habeant, nullius quoque praemii, ac
CCLXXVII. Bestiae ad omnes actiones suas sed ad aper ideam clariorem praesentem , aut per Te- gendum hementiorem appetitionem, seu a rsationem probabilius determinatur. Imprimis enim cum tho. bestiae voluntate, ac indifferentiae libertate tione de- careant β. praec.j, 'nequeunt habitis omnibus termi- ad agendum requisitis non agere .i II.), proindeque nec se ipsas ad actionem ponendam libere determinare. Deinde num diversas actiones per experientiam ponant, ob quod spentaneitate stricts sumta , dc arbitrio sensitivo I. io 5. Io8. schol. I. in gaudent, ne cesse est, ut. aliquid sit, quod ipsas ad unam prae aliis actionem ponendam potius , quam omittendam determinent; atqui nihil convenientius statui posse videtur, quod istud praestet, nisi idea praesens ceteris clarior, aut 'orta inde vehementior appetitio, aut averSatyo : igitur bestiae ad omnes actiones suas a clariori idea, aut vehementiore appetitione probabilius. determinantur. Coroll. Ita igitur bestiae agunt, ut homines agerent, si sententia V olfii,ceterorumque Leib-nitian qrum de humana libertate obtineret. Schol. Sic dum canis porrecta carne, at simul
elevato cum minIs Daculo iam accedendo, jam recedendo quasi consultare videtur non consultat reapse: sed ad accessum ab appetitione carnis, ad reeessum ab aversatione, seu timore verberum ' determina Hac .
418쪽
conservandam Suscipiunt, facilem viii habent. Nimirum facile concipi potSSt, ' ouomodo aves tanta arte nidos construant, rue cellulas aedificent; aranei telas texant, k idea admodum clara totum OPES, ous conficiendi exhibens in ipsorum anima existere, eosque ad ita laborandum dete
rnanorum compyratio, persectior est ,
t. . hobis naturae Auctor concessit; V
kt ud non obest: est illa ad bestiarum Spe .cies in hoc orbe conservandas necesSalla , cum enim bestias institutoribus, tutori . hus careant, absque tali corporis cortione nec victui necesSaraa sibi noxia sugere possent conf.-22b. Sc n.
CCLXXVII i. Anima bestiarin non est materia, seu id genus
rum non est elementum corporιS. QV m te' eriarum anima facultate cognoscendi sup
- , itust pellari possit, M. *βς μ .ri; itus in- Leibnitiani putantes ad ideam' i lisectum & voluntatem pertinere, propiuea: illud vocant ens immateriare, quod
419쪽
De Natura Anitriae Beliuinae. modio loco inter spirituale, dc materiale collocandum sit. Assirmant contra alii clini- vis cogitandi vi essentiam spiritus constitui contendentis. Quidquid tenuerix, a vero non aberrabis cons. I47. sch. I. sin. . Schol. a. Nonnulla tamen dubia resolvenda solvu,
a. Si bestiarum anima immaterialis, quin&NR, spiritus dici. posset, consequens foret, ut Cc immortalis sit, quod cum veritate minime congruere videtur.
R. Tametsi, quid cum bestiarum animis post Corporis corruptionem Divina Providentia
Constituerit, omnino Ignoremus, Consecutio tamen haec neganda est; neque enim ex
eo duntaxat, . quod ens & simplex sit, & facultate cogitandi inferiore polleat, continuo sequitur, illud quoque immortale Bsse. Ad immortalitatem nimirum naturalem requiritur, ut ens nec a viribus entium Creatorum, nec a Deo, ut naturae Auctore existentia, aut vita spoliare possit a 7.): at vero bestiarum animae poterunt sor-- tasse a viribus creatis, quae corporis corruptionem essiciunt, vita privari; cum enim incultatem cognoscendi solum inseriorem, re ab organis corporis pendentem possideant, fieri posset, ut a destructo jam corpore Separatae cogitare nequeant, quo casu existentiam quidem, non tamen rixam continuarent ac proinde immortales non serent. Posset item fieri, ut corporis corruptio Secundum leges universales a Deo constitu tas ipsarum anni hi lationem postulet, quemadmodum ejus organizatio illarum creationenti exigit; quod si ita seret, 'sent
hae animae a Deo ut naturae auctore, id est, ut secundum leges universales a se constitutas agente, destructo corpore, annutila-
ri. Istud quidem eo probabilius assirmatur, quo eertius videtur, nullum illis finem prae-
420쪽
co8 Psych. P. II. Appendiae P. II.
ter corporis informationem praest tum suisse ; quodvis vero Ens in hac rerum universitate naturaliter cessat, cum finem porro existendi non habet. Denique cum intellectu, & ratione careant, nec Deum cognoscere, & amare, nec actus moraliter bonos aut malos exercere, nec praemium, vel poenam promereri possunt, neque etiam iis proprietatibus, qulit aeternam conservatio nem postulant, instructae sunt, ex quibus supra animae humanae immortalitatem demonstravimuS.
a. In hac itaque senisntia congrue dici potest animas bestiarum, etsi simplices, & im- materiales, quin . & spirituales naturaliter
cum corpore perire ; inde autem facile quis occasionem Sumet, idem de anima humana affirmandi: igitur haec sententia ut periculosa Omnino prosicribi meretur. N. Occasio haec accepta foret, non data : mi- ni me istud ex natura doctrinae promanat, utpote quae immensum inter hominis, &bestiae animam discrimen constituit. uuare si quid ejusmodi eveniat, erit illud malevolentiae, aut imperitiae hominis tribuendum ; possunt enim & veritatis, sicut rerum Sanctissimarum abusus fieri. Sed telum in adversarios convertamus, reliquae duae opiniones, quae soJum in praesenti argumento aliqua probabilitatis specie tueri se possunt, certe longe majus pericula' adjunctum habent. Si quis cum Cartesianis contendat bestias non esse, nisi machinas , non-- ne promta inde erit ad homine conclusioὸ nonne dici poterit actiones hominum, quanta tumuis multo excellentiores, a subhmiori. quodam meghanismo proficisci 8 si quis cum - Gassendistis aut Peripateticis animana
compositam , Sed tamen vere sentientem brutis tribuat, nonne & istud facile ad animam humaoam tran seretur λ cum