장음표시 사용
391쪽
De Neeras. Dei Voluntate, sec. . uio .rmandσ- Isti enim, Spiritus tam- . quam hujus mundi incolae cum reliquis entibus eum constituentibus connexi sunt. Ad nostras autem animas attenti deprehendi- mus ' spiritus cum aliis entibus connecti' Per sua corpora, quorum nempe benescio O sentiunt res alias, O motus delideratos producunt. Quodsi vero inter multas illas spirituum perfectiorum classes talas etiam deprehenduntur, qui v. integrum viliquem uniυ rsi statum,vel ιntegrum quoqucttantum globi alticujus planetarii statum
simul clare intuentur : quoniam, si eorum intuitus supponeret impressiones in Orgα-- factas, corpus ejusmodi spiritus totum mundum, vel totum globum planetiarium penetraret,quod absonum est asserere',spiritus tam sublimes corporibus carere videmur. Atquo hi quidem assirmantiqm partes sustinent, uuid negantium ab omni aevo musto major fuit haedere numerus; horum rationes in summam legit CΙ. Moschemius, ex quo nonnullia proseram. Me quidem, inquit, primum ab hoc dogmate recipiendo id revocat, quod ab g. a . initiis parum honoriscis esse prosectum Dideo. Vetustissimum est illud, quod ante, ostendimus, sed plabsum potius, quami philosophicum. Non illud viri sapientes ratione, ac ingenio duce excogitarunt; Sed
philosopia ta poetis, O plebe acceptum in
scholas sum recentiori aetate transtulerunt, et exornarunt, ne nimis a ratione aIienum videretur. Poetas autem ad hoc dogma confingendum permotos suissct putat partim communi rumore, qui defunctorum animas
ad sepulchra in forma, & hasitu humano
saepius comparuisse serebat, partim ignoratione naturae simplicis, & ab omni corpor segregatae. Tum ita prosequitum vir doctissimus: Videntur mihi deinde, qui Gnimam immortali cuidam corpori alligant, vehe-
392쪽
Mo Psych. P. II. Seci. IV. Cap. IV.
menter res eorum juvare, qui vel animam naturam esse per se subsistentem negant, Dei totam eam Corpoream eSse pronunciant. Natura enim, quae numquam Sine Corpore est, nec esse Sine corpore potest, quid quaeso est, quam reS parum perfecta, nec per Se constans, pars, aut si maDis, facultas corporis, quod animat Z siccine vero corpus perfectius eSt, quam anima ; nam cum liaec corporis omniS expers esse nequeat, corpus e contrario perfectum, is suis numeris absolutum esSe potest, tametsi anima plane caret. Sed ajent existere quidem posse animam absque corpore, at non percipere. At quis hos viros doctissimos docuit Gni- . mam nec Sentire, nec percipere posse, nisi
corpus adjunctum habeatὸ quasi vero nulla possit ulla esse sentiendi via praeter eam, qua nunc utimur Z equidem Deum, cujus infinita est potentia, Irmiter credo ani- mam D doloribus, is voluptatibus asscere posse, corpus licet illi nullum sit additum:
idem ego cur credam nihil caussae Dideo, res extra se constituta haud percipere posse, nisi oculis, auribus,' aliisque membris praedita sit. Tantane nobis data est animorum cognitio eae tria corpus Diυentium, ut de rebus ejusmodi secure aliquid decernere, 6 aliis credendi leges rogare queamus p Denique concludit: Postremo eae hoc dogmate consectaria duci perspicis ad sanctam illam, quam sacri libri nobis tradiderunt, de mortuorum corporum resurrectione doctrinam quodam modo labefactandam. E enim si corpore instructi sunt animi naturali, se hinc discedentcts corpus suum Coelesisteae mortali hoc corpore augerunt,non necesse
Nidetur esse, ut ad ipsum,.quod hic ges-Serint corpus, purgatum, se notis qualitatibus donatum in extremo hujus mundi die reciPiant. Utraeque nimirum mentes tam
393쪽
De Meess. Dei Voluntate, M. Dr
beatorum, quam improborum voluptates , dolores , hoc licet corporct concreto careant , aIterius illius: corporis interventu percipere possunt. Deinceps singulatim Cud--orini rationes refellit, quae cum alioquin nullius sint ponderis, per sese concidunt. Joannes Christianus Loersius contendit angelos caid non Secus, ac Animas humanas, cum suis corporibus copsociatos esse : triplicis gene
ris argumentis, eam In rem. utatur, quae prs' eorpori
mum ab auctoritate veterum, tum ex phi- bustlosophia, denique ex S. Litteris desumsit. Primis, & ultimis brevitatis caussa omissis, de philosophicis quaedam attingam . I: Ex essentiali inter animum, & corpuS ο -t discrimine colligit, nullum per se inter corpus edi mentem dari po3Se commercium : llum corpus moveri posse per mentem itam vi propria e nullam mentem, cum nullam supersciem habeat, assci posse a corpore. Tum multis de fine mundi disserit,
mentesque praecipue conditas esse docet , ut ex rerum corporearum contemplatione, summam Dei potentiam, ac majestatem agnoscant, ac glorificent. Inde vero concludit, cum spiritust per se nullum cum
habere, nihil sentire, nihil percipere possit, fore, ut angeli, si
corpore carerent, mundum corporeum necantueantur, nec divinas in eo perfectionesi agnoscant. At quis illi sine probatione asserenti dabit, spiritum corpore vacuum res corporeas percipere non possct. Deinde, quod praecipue Stephanus Vitus in suo ἘOn- tra LOeniunt schediasmate. urget, secum I
pugnat ; si enim nullum ες;s possit e. ρο '
m o spiritus sum eurpors conjungetur λ -uein ope sui corporis res alias corporeas p.rcapere. poterit 3 certe alteru-itrum sit, necesse est a vel datur mutua ma-
394쪽
Ma Psych. P. II. Seci. IV. Cap. IV. Iis actio inter spiritum, & corpus: vel Deus per Se eas perceptiones in spiritu essicit: si illud, adest commercium spiritus cum aliquo corpore λ quod Losrsius negat; si hoc: cur non Deus id aeque praestare possit absque omni corpore.
ria munia inter homines obeunda, quae sine corporis interventu fieri posse haud videntur; Saepe enim necesse est, ut diversa Corpora moveantur, quod spiritus ab omni. Corporis concretions separatus essicere minime potest. At rursus, Si Spiritus per se nequeat movere corpus, quomodo id poterit praestare interventu alterius λ nonne neces- .se erit, ut per se suum, quocum Conjungi --tur, Corpus ad motum concitet λ Item si necessarium sit corpus ad munera obeunda,
quid vetat dicere, tum angelum sibi corpus assumere, vel a Deo illo donari, cum ad id genus negotium conficiendum mittitur.
destitutos, ut qui caeci, surdi, muti suturi sint, cum absque corpore nemo idere, audire, loqui possit. Sed reponit Vitus caecos, surdos, mutos dici non posse, nisi quibus videre, loqui, audire naturale est, quod in angelis non evenit; tum angelos potius ad divinae cognitionis persectionem propius accedere, quo minus ad percipiendas res ex
Haec igitur cum ita sint, nulla omnino adest ratio, quae verisimilius persuadeat recedendum esse a communi, maximeque vulgata opinione : esse nimirum mortem Veram animae ab hoc aspectabili corpore separationem, neque transitum ad aliud subtilius; ipsam proinde. a morte vitam sibi vivere separatam ab omni corpore, donec suo rursum , quod Revelatio docet, circumdetur. Ita Socrates
apud Platonem : Numquid aliud mori ,
395쪽
De Necess. Dei. Iuntate, Dei 363
quam animae a corpore Separvi 'numquid mortuum esse est solutum ab anima cor a per se seorsum eSSe; SeorSum quoque a corpore animam solutam ipsam 8 numquid aliud aliquid est mors, quam istud Z mn, sed hoc ipsum, inquit Simmias. Ouod si vero animaea morte omni corpore solutae putandae sunt, multo magis idem de angelis, quos communi consensione spiritus puros vocamus, sentiendum erit.
DE BESTIARUM ANIMIS.β. CCLXI v. Dixi de anima humana pro
Scopo, non pro argumenti gravitate satis pauca de bestiarum animis ; quod res haec mul- . . tum tum jucunditatis, tum connexionis, cum . praecedentibus habet. Duo autem potissimum quaeri possunt: primum utrum quaepiam in bestiis anima existat; deinde cujus ea naturae sit. Ea brevem hujus pertractationis Summam. - ,
De Existentia Anima MIIuinae. CCLXV. 'stiae perfectiores organa Sensoria
nostris simillima habent. Veritatem experientia docet; canes enim, vituli , equi, cervi orissa habent quinque organa eo prorsus modo con- ut m structa, quo nostra sunt; nervi quoque a singulis organis ad cerebrum porriguntur, atque iis sectis omnis in illa parte sensus, ut 1 ni nobis, desinit; cerebrum i denique ejusdem, Est cum nostro consormati0nis, quantu Culo etiam armato detrii potesta, iMMI. Bestias perfectitaret cum V ao voco
396쪽
3M PVeh. R II Appendiae cap. I. .
illas, quae quinque organis sensoriis instrii. ctae sunt; impersectiores, quae paucioribus ad illas quadrupedes pertinent, quibus proxime aves, dc pisces judicio laudati philosophi adnumerari possunt,' harum pro gradibus imperfectionis diversae omnino sunt specim, ut ostreae, Cocleae, muschae, for- polypi, aliaque insecta. . ponunt 'CCLXVI. ponunt actiones simillimas quae in nobis cum perceptione conjunctae cum per βunt Praedem aterum habes experientiam; oeptione bestiae certe ita agunt, ut videantur Se ipsas P rivus;ab objectis externis, & objecta ab se invicem discernere. Adverte ad canem domesticum,
numquid herum in ingenti etiam horninum turba a quovis alio discernit 3 ad venaticum, . numquid seram ab arbore, leporem a perdicedisesi minat , cuin alici signo hujus, alio illius
' , praesentiam. indicat λ nonne universim omnes
utilia sibi a noxiis optime internoscunt λ jam vero discretio haec conscientiam:conscientiaveram perceptioi m arguit et in aperto igitur aest, poni a bestiis actiones simillimas iis, quasn cum p rceptione exercemus. rossent pollent facultate sentiennealia- Imprimis enim organorum analogia sit.: .i , . 265. dubitare non permittit, quin objecta e)' terna eodem modo in ipsarum organa agant; quin motus ab organis usque ad cerebrum nel - . Vorum ope propagentur; quin in cerebro ide: : materiales excitentur, prout haec omnia i inobis effetuntur. At vero in nobis singulis deis materialibus respondent ideae sensuales innima, atqus ideo nobis facultas sentiens icompetite igitur & idem in bestiis fieri celsendum est. Certe sicut ex similibus offectibi eadem caussa effciens: ita ex similibus medieadem caussa finalis recte colligitur. Deindistud quoque firmissime persuadet altera actu inum analoqia prae in tametsi enim corpor. bus, organisque nostris mechanicum illud a l
397쪽
De Existent. Anim. Beliuinae. 585tificium minime desit, quod in bestiarum corpore deprehenditur, actiones tamen hae a nobis sine perceptione poni non possunt: igitur etiam idem de bestiis putandum est, licet sortasw, rem abstracte considerando, hae ipsarum actiones ex solo mechanismo & provenire, explicari possent. - Schol. i. Simili rationis conclusione ostenditur . et
bestiis suoque phantasiam , & memoriam . Ut
competere s& quidem quoad primum: Vi-&memo- demus utique eas secundum lέgem imagina- 'tianis β. a .) operari ; ita canis , qui alias verbera persensit, vix elevato ab hero baculo cum ejulatu sugit; piscis semel hamo . laesus omnibus unca cibis aera subesse putat. Quid de somnis, quae a phantasia essiciuntur dicamὸ certe in canibus, equis, aliisque bestiis dormientibus manifesta somnii signa persaepe deprehendimus. ΜΘmoriam deniq iequis ipsis denegare audeat λ Nonne sole iti. hominum institutione plurima condiscunt,& longo tempore tenent λ nonne apes longissime in prata a volantes, cum redeunx, suum quaeque alvearium ingreditur Z hirundines non raro, ex longinquis, regionibus, transacta hyeme, revertentes prioris anni nidos repetunt ρ verisimillimum igitur egz - pollere bestias facultate cognoscendi inseriore. Jam vero hanc altera, quae appetitiva dicitur, naturaliter comitatur' igitur ut ochanc iisdem tribuamus, consentaneum est. Ssed di ex earum actionibus appetitiones, aversationes, affectus clare elucent ;cum summa aviditate pabulum quaerunt . . praedam rapiunt ; irritatae excandescunt, Omniaque hominiς sirati signa arrectis pilis, candentibus oculis, inflammato vultu prae- 'sserunt; raptis catulis iram, dolorem, tristitiam manifestant. Schol. 2. Argumentum ab analogia, quo hic
utimur, summae est essicacitatis, atque iatia
398쪽
taneisi videre e L m -- devorat; inchoant i
ζψrsit. Igitur νηὶ bestiarum motuum legei p. p. , ficto spontanesti
399쪽
De Existent. Animae Beliuinae. 587giae legibus contrarium: ergo hoc asseren
Schol. Αjunt conrrue dici posse stru9uramo corporis in bestiis eam esse, ut ex impulsione,, quam objecta externa in sensuum organis emc t, ii in corpore motus consequantur qui nobis spontanei videntur. At si ita, tum bestiae iii iisdem adjunctis positae eosdem semper motus ederent, quod cum experientia pugnat. Ponamus in iisdem prorsus adjunctis duas bestias, unam jam saepius insidias expertam, alteram numquam :- ista carce in easdem irruet, illa circuitione
declinabit. Nec dici potest in priori factam: fuisse minimarum in organis fibrillarum mu-- tationem, qua fiat, ut motus alii, declinandis insidiis apti consequantur; hoc enim ta. falsum esse vel ex eo patet quod bestia sar-- pius decepta , semper autem illaesa abire - permisSa , tandem non amplius insidias timet, ac plane mansuest.. CCLXIX. Dest in bestiis anima. Bestiae quare in sentiunt, imaginantur, recordantur, appetunt β. 267. sch. , motusque stricte spontaneos
.xercent g. praec. : ergo inest in ipsis harum omnium operationum princi um quod dam; atqui principium istud recte anima dicitur, quemadmodum in nobis hominibus: igitur in hestiis anima inest. Coroll. Bestiae Uitur non sunt machinae undique corporatae, sive automata, quale ex. gr. horologium. .
Schol. i. Jam olim Diogenes Cynicus, teste Plutarco a , & multi ex Stoicorum familia phorum
cum Seneca b) brutis omnem sensum de- opinio- traxerunt contendentes, omnes illorum mo-- tiones vi solius structurae, ut in quavis ma- . china, perfici. Recentius Gomeatus Peretra sitι. i. r. eamdem sententiam amplexus est in opere c. ao.
physico, quod a patris, ct matris cognomento Antoniam Margarita inscriptum anno i 554
400쪽
Sert. de carent. sens. Oc gri. in bruto
388 Psych. P. II.. pendiae cap. I.
in lucem dedit: tum saeculo insequentECartes ius a , nactus continuo plures sectato
branchium , aliosque tandem ab omnibus Cartesianis mira consensione recepta est. Verum hi, quamvis in re conveniant, diversas tamen vias in ea. explicanda ringrediuntur: qui rigidum occasionalismum prontentur, hic quoque Deum ex machina advocant , omnesque brutorum motus ab Qo ipso, occasione impressionum ab objectis externis in organis effectarum, produci arbitrantur; hos alias resutavimus . Atii machinam bestiae miro prorsus artificio a Deo constructam ab ipsis impressionibus in orgati ira smsoria factis. ad eos motus, qui spontanei videntur, determinari docent; utque hoc aliqua ratione verisimile reddant, ad eIΠuviorum congruentiam,. amicitiam , inimicotiam, sympathiam, antipathiam aliaque e smodi lascivi Entis ingenii commenta conIugiunt, ac mille hypotheses arbitrarias accin. mulante uti unam arbitrarie constitutam suffuleiant. Dicti veritatem ex Purcholio egre ει gio Cartesiano accipe : Sit in exemplum, alae ille, quod de duobuS lupis narratur, qui per noctem hybernam 1ame compulsi ad rustici tugurium accedunt, ut ιbi praedam inveniant. Unus eae iis Pone Sepem , quae atrium, seu horreum Claudit, abscondere se dicitur, dum alter recta per patentem aditum subit ipsam chortem, in qua ca- nis tugurii custos rec ubat: qui statim excitatus latrando eaesilit. D in lupum incurrit . Dum vero lupus fugere, G canis insequi, donec ambo extra chortem eaeeant. At ubi eae ea sunt egresSi, illico superveniens alter lupus, qui stabat in insidiis, canem g tergo Occupat, si itaque pricr
lupus, qui fugiebat, ut canem alliceret, faciem convertit, quo sti ut canis inter lupos