장음표시 사용
401쪽
De Axistent. Animae Beliuinae: 380 coercitus ipsis sat praeda, famemque ill rum expleat. Audi jam mirabilem explicationem. Ambo lupi urgente fame praedatuquaerere dicuntur : qua in re non ratione, Sed sola atomachi vellicatione, O mecha nica determinatione est opus. Deinde inter incedendum odore canis feriuntur, quo adducuntur ad rustici rugurium', ita rG-men, ut eorum alter forte fortuna in sepem incidat, quo canis odor praepeditur, ibique proinde immotus consistat: alter
vero recta in atrium pergens canem excitet. D eo pariter necessaria non est ratio. Dum canis excitatus latratum edit,
quo Ia'atu lupus, qui in latrio est, . ad fugiendum, qui vero latet pone sepem, ad consistendum, se sepi se applicandum inf-chanice determinatur. Quemadmodum Sitectum ruinosi cujusdam aedificii corruat, illitus fragor homines prope parietem fit an tes ad se colligendum, se' parieti applicandum; remotiores vero ad fugieredum excitat. Sed ubi canis pri orem lupum insequens praetergressus est eum, qui stat in insidiis, tunc odore suo ipsum ad se pertrahit: sicque inter ambos lupos conclusus canis ubri Π-que dentibus apprehenditur, is devoratur. Omnes igitur ii motus in mechanicas Ie-gUS, quaS naturae auctor sanciuit, refundendi sunt, non verae, se proprie dictae rationi aut prudentiae sunt tribuendi. Sed adverte, a Purchotio hic. per rationem non modo facultatem superiorem, sed inseriorem
quoque , seu omnem veram cogitationem
intelligi, ac fxclusi, ut ex antecedentibus
colligitur. Inde vero ingens fingsndi libido
in Cartesianis apparet, quae hanc sententiam merito suspectam reddit, neque ullum ei
inter probabiles locum admittit. Alii denique ad harmoniam quampiam praestabilitam confugiunt, docentque Deum praevisis omnibus adjunctis, ac impressionibus ab externis
402쪽
39o Psych. R. IT' Appendiae cap. L. objectis efficietidis ipsam bruti machinam ita
aptasse . ut vi solius mechanicae strussuras omnes ii motus successive edantur, qui tam accurate cum objectorum in organa actionibus congruunt. Hi praeter solam possibilitatem nullam habent positivam rationem , quae ipsorum caussae vel probabiliter patrocinetur. Sed jam cominus cum Cartesianis congrediamur iaMDI. a. i. Ajunt: Deus certe efficere potuit, ut in brutis vi solius mechanismi sinis principio cognoscente omnes motus peragerentur : igitur etiam ita fecisse censendum est; secus enim otiose quidpiam molitus
Salvis universalibus motuum mechanicorum legibus istud Deus essicere nequaquam potuit cons .a68. . Quoiu si autem possibilitas in abstracto spectetur, nulla quidem in id genus machinis contradictio apparet; at non, proptorea Deus aliquid otiose molitus suissa
oicendus erit : ut enita pro suprema sua libertato mundum condere, vel, non condere potuit, ita quoquct liberrimum ei erat caussas ita ordinam , ut essectus certi ab hoc potius, quam alio ente, hacque poti us, quam alia ratione proficiscantur. Non dubium est, ait du Hamelius, quin Deus potuerit ejusm di machinas incere sed utrum fecerit,quaestio est, se an bratiae, quae omnibus ad sentiendum organis, iisdem oculis, paIato, lin gua sunt praeditae , quibus corpus nostrum fuit instructum, eae tamen non magis semtiant, aut Dideant aut Dant,quom homi gium, aut quaevismachinarac nescis,an non haec quaedam illusio futura sit,quae nos ine rorem neceIsarium in cat, quaeque in s pientissimum, O optimum naturae condit rem cadere non potest.Et quidem nobis licet ab iis,qui contra sentiun vicissim requirere, an non potuerit DeuAut sensuum organa lavim sentiendi tribueres Si potuit, quin iuc
403쪽
De Ita istent. Animae Beliuinae. . 9I fecerit, ne illi. quidem dubitare mSsunt. Enim Cero nemo dubitat, quin Ca, quae Cernimus, omnino existant in rerum natura, ut sol, terra, ct Iia quoque sensuum Objecta I et tamen potuit Deus ita Sensus nOsrros asscere, ut simili modo moverentur, ac si adessent objecta. Non dissimili proinde mtione id Deus potuit cere, ut bestiinessent machinae omni sensu, et cognitione destitutae, sed eis iis, quae Cernimus, non major de earum sensu, et perceptione nobis relinquitur dubitandi locus, quam de rerum, quas intuemur, existentia. Universi nanempe probe notandum ex sola rei possibilitate nihil concludi posse, cum de illius Existentia agitur; hoc autem loco non quaerimus, quid fieri potuerit, sed quid factum fuisse prudentem censendum sit Quare, ut judicium saltem probabile formari queat, posita primum possibilitate in utranaque partem, rationes deinde aliae investigandae sunt; atque has analogiae leges nobis suppoditant . a. in ipsΡ, quod: actiones, quae a bestiis cum vera ratiFinatione poni videntur, Sine . Ea poni possint, non est ratio probabilis ipsis intellectum, & rationem tribuendi; quia nempe, ut habet vetus verbum, essentialesentium persectiones sine necessitate multiplicandas non sunt; ergo etiam hoc ipso, quod actiones quae a bestiis cum aliqua co- gnitione poni videntur, absolute rem Speciando, a pura machina perfici possint, non est ratio probabilis ipsis veram cognitionem tribuendi; nam similiter aliud axioma vetat: ne entia sine necessitate multiplicentur.
Similitudo illa actionum omnino non sum-cit, ut bestiis intellectus, & ratio tribuatur; nam & longo intervallo eae a perfectionuearum actionum, quas nos ratiocinando prnimus, distanti & rationes praetctrea positivae satis firmiter evincunt, mhil veri. i
404쪽
Psych. P. II. Avendiae C. Ltellectus, & rationis in illis inesse, ut deinceps videbimus. At vero contra brutorum CO-gnitionem nulla ratio probabilis adferri potest quare argumentum illud ab analogia de
sumtum totum robur retinet. Quod si quis Communem hominum consensionem adjicerae velit, non abs re secerit: certes ut vulgo Omnes bruta cognitione, & sensu pollere; ita contra intellectu, & ratione destitui, ac antinalia irrationalia recte dici arbitrantur.
. Similitudo organorum inter me, & alium
hominem probat eum non tantum cognoscere, sed etiam ratiocinari, quemadmodum id mihi de mo sensu intimo constat; igitur stiam si similitudo organorum in hoc argumento aliquid probaret; probaret ea simul bestias ratiocinari; atqui hoc nimium est,
ct qui nimium probat nihil probat. 8'. Sola organorum similitudin6 nihil aliud
directe colligitur, quam existentia alicujus yntis, quod iis organisi ad percipienda obJecta sensibiliae utatur: cujus deinde naturae Θns illud sit, aliis ex rationi s determin ri debet. Si itaque videantur ab eo ente tales quoque actiones emi , quae ratiocinium certo pustulant, degitimΘ concluditur, illud intolle , & ratione instructum esse. Atque istud in hominibus menit 9 non ex s la organorum similitudinΘ, sed ex sermoci aiatione , aliisque actionibus adaequa te illis. ω similibus, quas a me sine ratiocinatione po-i ni non posse experior, colligis in alimo quo-nue animam rationalem esse: nibit contra
horum in brutis obtinet. Neque obest, quod ojusmodi actiones in infantibus, aut amentibus non deprehendamus, quibus tamen animam quoque rationalem tribuimus; nam experientia satis edocti, scimus insantes adolescere, annentes ante hunc morbi statu in rationatos suisse, quin saepe quoque medicamentorum ope iterum rationis usum adi-
405쪽
De ' istent: Animae Beliuinae. 593 pisci, quo fit, tu sine dubitatione pronun- ciemus in infantibus, aut adultis amentibus' antimam rationales nostrae similem inesse,
siquidem nullam veri speciem habet, idem Corpus a pluribus successive animis incoli. 4 ) Haec organorum similitudo non deprehena ditur in omnibus bestiis: inde igitur omnibus inesse animam non probatur; quod si autem non in omnibus, jam sententia
t. Verum est, in bestiis esse quemdam descensum in serie continua a perfectis homini simillimis usque ad plantas; ut igitur argu
mentum istud ab organorum analogia concJu- 'dat, per gradus, &pMetentim instituendum est. Argumentamur nimirum primo ab hominibus ad bestias nobis maxime in organorum numero, & persectione similes; ab his deinde ad alias, 'quae illis magis, n is minus similes stini, & sic denique gradatim ad imperfectiores quasque pervenimus. Hoc
porro argumentum tamdiu stringit, quamdiu organa quaedam sensoria, Iicet jam admodum i meersecta, adsunt ; vim vero amittit, quamprimum constat nullum vero sensu
organum sensorium adesse : Tiod in plagiis evenit, quae vasis solum aliquibus ad numorum circuitionem aptatis instructae sunt. Praeterea ubi primum argumentum ad bestias persectiores apelicamus, easque anima instructas essct conficimus, jam rite concluditur omne illud, quod ad bestiarum genus sertinet, anima praeditum esse ; quaestio so-um quandoque superesse poterit, utrum res quaepiam determinata, ut exempli caus-- ' polypus, hoc genere contineatur: Verum istud; definire ad , Pi naturam scrutantur, pertinet. Similitudo itaque organorum tametsi non in omnibus bestiis eadem deprehendatur, in omnibus tamen inesse animam, si non eodem, saltem diverso modo Probat
406쪽
394 Psych. P. LI. Appendiae C. L. 5. Si in bestiis anima inesset, forent eae quO-que doloris, & voluptatis capaces; at hoc non est verisimiJe : nam cum divina bonitatΘ non congruit, ut sine propria culpa miserae sint; essent autem certe ; praesertim cum Deus hominibus plenum in ipsarum vitam dominium concesserit. Usurpant
hanc in rem illud S. Augustini: sub Deo
b strii N. Vera miseria,. verumque gaudium absquo Theod.p. reflexione distincta super ea, qua' quis pa- - ν -J0 titur, 3c sine aliqua in suturum providentia subsistere non potest, quemadmodum Leibnitius monuit; certe nos homines non tam iis, quibus affligimur, malis cruciamur, quam reflexa eorum apprehensione, & cogitationes in futurum porrecta, qua eadem vel diu duratura,veb augenda etiam praevidemus equare cum his facultatibus bestiae careant, veram quoque tristitiam h aut gaudium persentiscere nequeunt. Et si autem aliquos tamen dolores patiantur bestiae, nihil inde contra divinam bonitatem, aut providentiam arguitur; non enim inconveniens est, ut Deus quodvis ens producat, & ad suam naturam
congrue conservet; sunt autem bestiae sua
natura his malis obnoxiae. Pleno deinde jures Deus bestiis dominaturi cur igitur nequeat illas hominum sΘrvituti subjicere, ut iis tam quam nobilioribus creaturis singularem nevolentiatu exhibeant λ Ut homo homini
servitutem serviat, cum ' justitia naturali
non pugnat, cur justitiae divinae opponatur, ut bestiae ad hominum servitium destine turὸ Deniqus compensantur etiam dolores temporalibus voluptatibus, q*ibus absque omni suo me ita bestiae perfruuneur, ut adeo ipsis Divina Providentia non desit
407쪽
De Natura animae Belluinae. CCLXX. Anima bestiarum est ens yimpleXOmno ens, quod cogitat, est ens Simplex β. b., ii 'a a. ; sed anima bestiarum cogitat . 267.): rem est igitur anima bestiarum est ens simplex. ximPlax Schol. Falsae igitur sunt opinationes Epicureorum, Peripateticorum,& Gassendistarum, qui etsi bestiis sensationes & appetitiones tribuerint, ipsarum tamen animam vel in atomis sortuito coalescentibus, yel in fluidissima sanguinis portione, vel in spiritibus animalibus , vel in flammula tenuissima, aut quibusdam igniculis constituerunt. At eX-
perimentis constare putant bellu inas animas tur du reapse in partes secari posse ,eamque in rem bio. sequentia profesrunt: I. Lumbrici, viperae, Serpentes, aliaque similia insecta in plures divisa partes longiore tempore vivunt; singulae enis partes moventur, signaque dOl iris, cum acu punguntur, edunt. a. Polypiaquarum dulcium, observant Cl.Τrembley,
in plurimas partes dissecti, octo circit*r dierum spatio, in totidem integros polypos ab- υir a l .unt, qui omnes actiones ei animalculo compotentes exercent.5. Scharabaeus, teste P r-diesio, ablato capite ultra mensem virili, in. '' volavit, aliosque motus edidit. N. Etsi haec naturae mysteria difficiliorem εχ- , plicatum habent, non tamen conclusionis veritas periclitatur; nam evidentissimum estens compositum cogitare non posse I cum i-pitur, sui haec, ct similia objiciunt, veram
in bestiis cognitionem agnoscant, non minus perspicuum est animam cogitantem: in his
casibus non dividi. Sed ne tamen nihil dicam. 3.ὶ Μotiones in dissectis vermium partibus a subtilissimo fluido, quo pristinum motum aliquamdiu conservat, progigni, quin
408쪽
etiam per sermentationem cum diversis pamticulis in aere volitantibus, & corporis putrefactionem augΘri possunt; neque contractio illa, quae ocu admota fit, doloris signum est, sed ex structura corporis, certaque annulq-rum, quibus illud constat, conjunctione ori-
Ihitii h polypis ita doctissimus Scheria phys p.,. serus scribit; hinc pereendenti su ocul dubio
exert. q. Degetationi3 specie S Dideretur polypus, nisi a nalogia cum altero marino, cujus O- deprehenduntur, inter animalia collocandum
suaderet.At annon dici possit, pellem illampo pi esse quasi indumentum quoddam nimalis, quod exiguum fortassis sit, isti - testa pluribus est piscibus Jormari hanc pel-tem e Succo quodam 3lutinoso animalis:esse praetere pes vim erus generis, quod simul semen foecundas habet, ut in re o vegetabili fores antheris,se theca seminali praestiti, latere in illa pelle plura semina jam fecundata,ad quorum excIunonem nihil desit, quam ut se expandere possint: si igitur secetur polypus, Cur non eaeclusum aliquod L. . tum Ceterismaturiusinchoatam jam te' fiam suam mestem, si ita Docare ricet, Per-sctiasse Etenim universum mihi Dalde crestibile Didettar, admodum dissiculter determinari posse, quae'am apparentes alicujus corporis Orgainici partes vere sint animales,quaenam praecise muniminis,DinwLucri loco additae,ut saepius alias pro aliis habea- , mus. Non incongrue sortassis dici posse alius quidam autumat, absectam polypi partem in novum corpusculum brevi concrescere, cui Deus secundum generalem legem a se constitutam ani mam infundat, qua hypotem assum, ta nihil insolitum, & extraordinarium seret
praeter generationis modum,nequΘ hunc tantoperes mirandum,cum & ramum terra com-m issum radices agere,ac in arborem exciesceres peexperiamur.Verisimilitudinisspeclepi
409쪽
De Natura animae Belluinae. auget tum, quod ipsum polypi corpus aliud sere non sit, quam tubulus quidam posteriore parte contractior; anteriore brachiolis quibusdam filamentorum instar armatus, ac vegetabili similior, quam animali. Tum quod lumbricis quibusdam in duas partes dissectis, aliquot dierum intervallo, & caput, & cauda succrescat, quod Reamurium expertum suisse Scipio Matai scribit: similiter limacibus, o
quibus caput absecuerat, novum succreScere formiis.
nuper adeo Spalanganius Mutinae in Italia detexit, quod experimentum felici successu Ratisbonae in Germania nostra Christianus Schei rus saepius iteravit. 5.ὶ Quod ad
scarabaeum: dici non incongrue poteSt, sen- .sorium commune, in quo animae sedes est,
in insectis non in capite, sed vel infra illud,
vel in altera corporis parte constitui, quare si caput ea arte rescindatur, ut illud illae sum permaneat, fieri poterit, ut animal ca- si te multatum & vivat, & actiones per re-iquam corporis structuram possibiles exerceat, donec tandem alimet i inopia pereat. CCLXXI. Bestiae frequenter casum similem expectant. Cum enim facultate sentiendi, ctante imaginandi, & memoria polleant a67. sch.); sum Fr- expectatio autem casuum similium hisce facultatibus efficiatur . 75.ὶ, hanc iisdem ricompetere negari nequit. Id ipsum quoque , experientia, luculenter testatur; certe quando canis conspecto truci heri vultu, elevatoque 'baculo cum ejulatu fugit, satis ostendit, expectare se verbera, quae alias cum dolore sentit.
coroll. Expectatio casuum similium & rationis Habent analogum, & quampiam ratiocinii uia, ramcontinet ἰε- 75. : igittar & haec bestiarum eum.
animis tribuenda sunt. Vid. Tullium. non Selivi. Bestiae itaque syllogismos nonnumquam conformant, verum imperfectos admodum, utpote quorum praemissae & sinquia res Unt;
di sensatione tantum, ac imaginatione nu
410쪽
398 Psych. P. v. Appendiae C. V.
tuntur. Ita exempli caussa canis seram pem sequens, cum ad trivium venit, explorato uno, & altero tramite, animadversoque odoratus ope, neutro seram fugisse, tertium sine nova indagine ingreditur, tacite secum ratiocinatur: sera haec via trita incedere solet: sed ista, &illa non incessit: ergo hac. Ad ser- CCLXXII. Ad sermocinationem soni artiam λη - culati,se eae arbitrio instituti necessarii sunt. ,, sermocinationem reuuiritur, ut singulitieulati soni si noulas ideas partiales, eorumque con- requi- junctio ideam' partialium in unam: compo-νηntur. sitam conjunctionem significent, ut in nostro sermone patet: nos enim per vocabula ideas
singulas. per propositionem, sive vocabulorum consscivio m integram ideam totalem, ac pastalium. inter se relatIones denotamus I atqui id , nisi soni articulati, & in arbitrio
instituti non praestant; qui enim soni consu- si, de naturales sunt, integram quidem ideant
compositam, aut integram unam aliquam appetitionem exprimere possunt, ut videre est
an pamomimis, aut hominibus mutis, qui si- gnis Suis integras actiones, quas vel ipsi susceperunt, vel ab allis exercisi viderunt, aliis exhibent r.ergo ad sermocinationem soni articulati, dc ex arbitrio instituti necessarii sunt. vini e CCLXXIII Bestiae sermocinari nequeunt. sermoci- Εtsi bestiae signa quaedam naturalia edant,qu.- inter se aliquod loquelae genus consti- tuere videntur, ut patet in gallina pullos ad
eaeam convocante i carent tamen sonis .articulatis, aut aliis similibus ex arbitrio instititutis: nam id genus signa condisci debent, ad quod tempus, institutio, usus requiritur, quorum nihil esse in bestiis experientia d
cera ilis quippe, quae ab incunabulis ab aliis
γα Separatae erant, eo momento, quo cum suissimilibus conveniunt, pari, qua aliae sann-liaritate eum iis .conversantur. Atqui soni