장음표시 사용
101쪽
lib. I t. Deorati uoratorium νιibr, . Addidi etiam armis eos praelusisse: & rem di Nici
Sumneta licet velox Agathi pericuti ludas, DAparma cadat. lentem equitur tenue vereuersper aurab. , ve tergo, clune , vel eue erit. peccare ν ω, cim Ieceris omnia
'per . . Neoptu est, Ptidiparma cacat Nec parmas solum, sed& hastas, ut praedixi: Qitasse. dios, id vocabant propriὸ Ventilare. Seneca pater lib. Di. Controu. Teinde res ipsa diuersa tota est: aliud est ventilare, alui pignare. Seneca filius Epistola C x ii L fisum est,m rumpugna accepera , ventilareἶ Martiali si s currit, ese in toto Nentilat arma boue. . Plinius etiam elephantes doctos ad hane praelusionem ostem
. Hoc ergo Proetu dere at cum desierint, dicuntur elusille, aut delussi . Cicero de Is rate: NI enim in acie versetur in ferro: quasi rudibus meludi oratio Nec absimili notione Litis definiebat Aquilius eladeret id est, ludere desineret. Plinius Deludendixtile videtur, lib. x x x v ii. Luxatis potus medetur, ut licet τι g AE tρη cum Asierunt, huiuuaripotione. Auditis eiam, M. - inici, tubas signum commissionis sunt& vera pugnae. Cotti hQ pH l . 'b: terminalem appellat, quia primitias de
- . ludicra certaminis finiret terminaretque. Libro X. At ubi di is
m. - canis V reludus. 'tiu:nus in Gladiatore: Sona sta. tius in Silvis: . - f GL dant signatuM. Nec alcerius sententiae illud Satyrici Areio prorsus o Zimatrona tuba. ui est, digna quae cominissione Floralium I Oaucatur. 1dque in omnibus ludis factitatum, etiam M'
102쪽
oynicis. Seneca epist. L X x x v. In comessationibi semendo cla- s area re re, commissionibus) nostru plus cantorum quam in theatro olim Pectatorum fuit. cum omnes vias ordo canentium impleuit , inca Dea aeneatoribus cincta ea, &c. AEneatores enim, Tubicines. Plinius lib. it. epistolar. numquam castra riderunt, num quam rubarum sonum nisi in Jectacula audierunt. Iuvenalis de senum incommodis.
Gi resert magnis deat qua parte theatri 'vix cornicines exaudiat atque tubarum Concentusὶ
Seneca hoc signum pugnae intellexit. guamsi tum est umsi gnum pustnae accNeris, ventilare' Dirempta ergo P Iulione, abiectisque lesoriis armis, transibant ad vera. Atque hoc est quod Dimicare ad certum Tertullianus alibi vocat. Appella- bant id etiam pugnare versis armis. Capet litterator: diuersis vis .ma armis pugnassebadiatores non ea dicendum,sed versis idest transemutatis. re non inversis 'pannis astitasse aurigas taedure . Plauti veti
ssime Cassina illustrabit haec nota: s
Necessum est vorsis gladiis depignarier. Nec enim aliud in ea armorum versione esse facile persuadeor ' Ouidi j versu De arte: Ponite iambadios hebetes, pugnetur acutis. Alias suspicari possimus, siquis a genere ad genus alterum transeat, puta a Secutore ad Retiarium, dici eum pugnare versis armis. At placet prius. etsi in Plauti versu saliuam etiam num mihi mouet mea olim divinatio, veris glad*. C A P v T xx. Pugnae ipsius desicriptis. Inflatu stabant. petebant, repetebant. Ex lant, excedebant. Latus tegebant. UAE so oculos mihi nunc date & aures. Pugnam vos bis ostendam: sed cum Ioue Homerico in monte sitis, oc extra teli iactum. Ecce componunt se gladiatores
colligunt in arma: deua bonet quanta arte curaque, sui descia-dendi,
103쪽
dendi, alterius petendit Nec mirum. Gladiatori enim compositota pugnandum ait Agellius in hac proposita sors est: aut occi ere, si
occupauerit. aut occumbcre , si cessuerit. Hanc ex arte posituram, DI a. vocabant Statum. Petronius de anu: Statumpraeliantis componit.
Plautus facete, ut solet, allusit Milite: in statu Misenex Ut adoriatur moechum qui forma est ferax. Quadrigarius in singulari certamine Galli cum T. Manlio:
Ita τt ante dixi constiterunt. Gasius su discipbn scutoproiecto. can- tabundus sinatim , castabundus quasi vitabundus.ὶ Manlius animo magis, quam arte conlus, scutum scuto percussit, atque Za- tum Galli conturbauit. Galgiu dum se iterum eodem pacto constituere studet, Manlius iterum scutum scuto percutit, atque de loco hominem proiecit. Vbi videtis curae iis sui illa atque adeo laudi, mansisse in statu. Laberius: Auem nulti ambitio , num unquam largitio
Mouerepotuit in iuuenta deflatu. lino nec laesi deserebant. Seneca Consolatione ad Polybium: Omnes cient quomodo te in isto gesseris vulnere , utrumnestatim per o, cussus arma submiseris, an inflatu ω in gradu steteris. quem locunntentant frustra. Idem enim est, Stare in gradu . Seneca: Σ-rum alter vulnus premit, , constat ingrata. Lucanus , siue quis alius auctor Poematij ad Pisonem: Arma tuis etiamsi forte rotare L certis, Inquegradu clausis bbuit consi ieri membris, Et vitare simul, ut captare petentem. Ita malo prorsus,quam viedunt,In uegradum. Hinc apud Te tullianum : Degradu pessire, aduersus Marcionem : cedere degradu , Praescriptione aduersus Haereti com Construere gradum, Apologetico. Cicero etiam ab hoc gladiatorio more elegan- tem metaphoram plus semel usurpat, Delici, dc turbari, de statu animi, statu mentis: dc restituendam in Oratore eius ad ita, Brutum libro, qui non legendus iuuentiati, sed edisccdus ccn- 'ς tenere nos mediocres, aut multo etiam minu : sed magno semper usi impetu , sepe aduersarios destatu animi deiecimus. Sic eligam, prae vulgata, deflatu omni. Certe hoc Ciccro voluit, de
accommodat ad Hortensium, Catilinam, Curionem, quibus vis
104쪽
vis illa dicendi linguam imo mentem eripuit. Clim hoc modo . igitur paria in statu: petebat alter, vitabat alter. Petebat dico. εὐ-rita enim proprie: & ictus ipsi, Petitiones. Servius ad illud Virgilij, in solo Volscente moratur: Petitibias, inquit,
proprie dicimus impetiu gladiatorum. Cicero in Catilinam is tego tuas petitiones, ita coniectas ut vitari nulli modo possent , parua quadam declinatione, cie, ut aiunt, ' corpore, excelsiZ idem in Oratore: Vt enim athletas, nec multo secus gladiatores, videmus nihilnec vitando facere caute, nec petendo Nehementer, in quo non motus hic habeat palaestram quandam: sic oratio neque plagam grauemfacit, nisi petitio fuerit apta. Videntur etiam appellasse conatus inuasionesque singulas, Manus. Quinctilianus lib. v. cap. XI II 'gladiatorum manus quae secundae Nocantur, sunt in tertiae, Brisma ad euocandum aduersari ictum proluta erat: in quarta si geminuta captatio est, ut bis cauere , bis repetere oportuerit. Idem lib. I x. cap. I. Nam ut in armorum certamine aduerses ictus rectas manus cum evidere tum etiam propulsare facile est auerse tectaque minus sunt obseruabiles : sic oratis , occ. Nec diuersa multum ratione Seneca dicit, Manum mittere, epist. v i i. Nunc nihil habent quo tegantur , totis corporibus ad ictum expositi. nunquam Fustra manum mittunt. Paullo aliter Apuleius lib. i II i. Gladiatores illi famosae manus , venatores O probatae pernicitatis. Significat enim veteres gladiatores, dc quorum dextrae non una caede imbutae. Magis conuenit, quod
in ludo aleae singulos iactus siue missus , ratione simili appetitarunt Manus. Augustus in epist. apud Tranquillum: Nam sita
quasiumque manus remisi, exegissem. Petere igitur , arenae ver bum. etiam Repetere. Ita appellabant geminare ictum. La-xurim. ctantius: Percussῖs iacentesque repeti iubent. In Quinctiliani verbis supra , bis repetere oportuerit. Inde natum in Caligulae caede symbolum: de quo Tranquilliis: Iacentem con tractisque membris clamitantem se uere , ceteri vulneribtu triginta
confecerunt. Namsignum erat omnium, Repete. Haec inuadcndi vcr- telis. ba, at vitandi cauendique, Exire. Virgilius: corpore tela modo atque oculis me antibα απ t.
Ize cito motu riridos eludere cellas
105쪽
Nune exire leuis missos. Hi . . Etiam Excedere. Cicero: paria quadam declinatione di,ut aiunt,
corpore excessi. Prudentius idipsum,uti & Manilius, Ludere via Lludere dixit: Namsinostrasidessedo iam tuta quieto, si bis insessu se que arte petita est:. Cur miti fas non sit, lateris sinuamines xi
Ludere ventosas iactu pereuntesagittasἶVbi ambigo, num,Sari , melius. praecessit hastae autem iaciuntur pilaque, non sagittae. me in Prudentio ver- , terra. borum non tam acer dilectus. In vitando praecipua cura,vi latus tegerent. Apud Terentiu elegantissimo Mureto admo ten te iam innotuit: Liceat modo tecto titere discedere. Senecavlib. iIH. Qi st. Naturai.. turba quantum potes te separa, nec ad atoribus latuspraebeas. Et latus certe ad uerrarius maxime petebat. Ammianus: Sediue in modum omisionis operiens, hostium latera, quae
nudabat ira sagrantior, districtis mucronibus perforabat. Et Quin istilianus in Declamatione quapiam, de Gladiatoribus qui
vinci volebant: Concurresaint luteribus nudis. Tibullus Saepe dabis nudum, iuncat ut iste, latuae. Nec rarum erat, ut cum plura paria pugnarent, vulneraretur ,-ωω ὰ quispiam per alterius latus. A qua mente Ciceronis illud Inter--- m. rogatione in Vatinium: Omnia mea telasic in te coniicientur, I ne , mo per tuum latus,quo oles diceresaucietur. Et Liuius lib.xab. Vt a me coeptum scelus in me sinem batia nuper meum latus tu retaris..C A P v T X XI.
clamor ad vulnus, Hoc habet. Dunbωbant, gy arma submisi bavi. populum, editores, orabant. siis vellit, mittebantur. Gi missio, γ' pugna sine misone. ET cum exclamationesubit ibicVictor:En, inquit.Hoc habet. Nos commoti, Quid sibi hic clamor vult inquimus. Non etiam videtis Zinquit.laesus est ,cecidit Birria.Vox ea propria insultantis aduersari j,aut acclamantis vulgi.Virgillius: teloque orantem multa trabali Desuper alim equograuiterserit, atque ita futuri Hoc
106쪽
Hoc lubet: haec niurnu melior data mictima Huis. Prudentius meus Psychomachis
Tunc exarmatae iugulum meretricis adacto Transfigit gladio: calidos vomit in vapores. Hoc hoet, exclamat victrix regina.
Simpliciter etiam, Habet. Seneca in Tragoediis: Habet, peractum est: quas petis poenas dedit. Idem: Habet, peractum ess suasi nota ex cant. Et apud eumpse pluriens. Nec alius sane clamor est,quem Augustinus indicat lib.v I. Consess. cap. vIII .vbide Alypio. Laen autem gladiatores &moriis metuentes,submittebant arma. --m Id signum victi fractique. Seneca De prouidentia: Gid ego 'istam aduersarium mi bisumamrstatim arma ubmittet. non opus est mi tota potentiamea: leuicomminutione detur. Nec ideo tamen cre liberi. a nutu populi pedebat mors eorum vel salus. Horatius: . Ne populum' extrema toties exoret arena. Seneca: Gladiatoribus licet arma submittere, misericordiam populi itentare i tu neque submittes arma, ne vitam rogabis. recto tibi inui ctoque moriendum est. Idem epist. cv II i. allunt: Non faciam quod tiaia, i victisolent, itprouocem ad populum. Sive etiam ab Editoris.Cicero ii: Tuscul. Mittunt etiam vulneribus confecti ad Dominos, qui rubo. quaerunt quid velint. sitissatisfactum non sit, se velli decumbere. Dio in Caracalla,cum inseόtatione saeuitiae eius :
id est: Muni Nicomediae praebuit die suo natali.in quo ferunt victum quempiam egladiatoribusμnlisasse Onton movit seruaretur. restondisse, Abi, ν' aduersario tuosupplica. Nam Autoninus ibi M. i. Editor. Quanquam reuera Imperatori, cum praesens, sempere: ius liberandi. inimo de solo superuentu suo: nisi fallunt me Ouidij verba de Ponto:
Exit, cr auxilium non leve vultus habet. rem
Haec liberatio,Missio dicta. Non enim audio viros eruditos, ut cum Rudecosundunt.Errare eos scio tota via Misso ad vi- thinuos pertinebat: Rudis ad victores. Illius esse ius ivt ab inimi ' π ΦO i ncrati
107쪽
nenti periculo, & in eum diem duintaxat liberarentur : huius, ut aetatem. Martialis: Nuper cum Murino peteretur missis ο. mittebantur ergo laesi. Itaque sine missione dare gladiatores,& sine missione pugna ; non aliud, quam ad certam mortem dari, nisi vincas: ius non esse, Vulneratos supplicesque liberandi. Satis clare vim eius verbi expressit Liuius de Perseo,lib. xLr. Deinde sepius itidiatores danis,stmoL νιuneribus tentu, modo fine Ussione etiam. & Florus de pugna cum Spartaco: Taudem eruptionefacta, dignam viris obiere mortem; o , quod subgla latore duce oportuit, sine missione pugnatum est. Nec video quid iis locis polit opponi. non item quid huic Senecae: Abscisia missisnest diator, quem armatus 'erat, nudus ivsequitur. Non enim certe hic de Rude. & Senecae mentem satis illustrarunt sub Caio auinque retiari , qui totidem secutoribus buccubuerant: cumque iuberentur occidi sid est, abscissa missione θ unus resumptas cim omnes victores interemit. Hinc illud Augusti decretum, qui Gladiatores sine missione edi prohibuit. ait Tranquillus cap. XLV.Clementer. quoniam reperti saeui munerarii, qui omnes dabant in certain mortem .Qualem fuisse credimus Domitium auum Neronis, qui Munus gladiatorium edidit cverba Suetonij sunt, Neronis cap. I i I i. tantasaeuiti ut necesse fuerit Augusto clamst fisa monitu edivio coercere. Et suspicerbioc ipsum edictu esse,quo vetiti dare sine missione. De hae missione Quinctilianus in G ladiatore: Gas ego illius preces' quam pertinaces lacrimaιὶ quam miserabilem obtefiationem vidi nemo unquamsic rogauit missionem. Idem: Nec dissicilem tamen sub illa praesertim auctoramento had uis'misonem sed noluit gladiator vivere. Ad hanc etia resero, non ad& decenter transsata scriptorum loca, ut Se-
sione nascimur. Apuleij lib. II. ubi nequissima feminarum, Hodierna pugna, inquit, non babet missionem. & in simili nequitia illud Petroni j: Donee 'βι nilia ballinatiam tenens virgam, alteque
succincta, iugis infelisibus dari misonem. Eiusdem: Inhibuitqueo Mna tam grande sacinus, non dismulata mi One. Sel inprimis elegans Martialis epigramma, quod in Catalectis vulgauit Ios Scaliger, antea publice non visum: quod totum subii cio libens illustrandae huic rei.
108쪽
Ios LIBER II. cum traberet Priscus, traberet Grtamina Verus,
R et in aequalu Mars viri que diu. Missis sepe miris magno cumore petita est. Sed Caeser legi paruit ipse suae. Lex erat, ad digitum 'po tam concurrere palmam.
Inuentus tamen es vis distriminis aequi scMM P nauerepares: succubuere pares. ipse vir que rudes palmas Caesar trimue. Hoc pretium virtus ingeniosa tulit. Conti it hoc nulla, nisi te, Iub Principe, Caesar: Cum duo ρ arent, victor uterque t.
Vbi tamen quid sit, ad digitum concurrere, ambigor an non ita propinquos iunctosque pugnare, ut digitus modo interessetὶ . iAlioqunt Dilitum opportune moneboὶ Gladiatores solen t
cum victos se faterentur. Vetus Scholiastes ad illud a , Persij -digitum exere, peccas. Digito, inquit, subtito omnis, victum te esse a vitius. Tractum agladiatoribus,qui victi sensione dia ingiti veniam a populo postutibant.
C A P v Τ XXII. Populus moderator oe arbiter horum ludorum. Intercedebat. inter sciebat motu pollicis. Ferrum recipere iubebanturprostrati: qui non uno ictu interficiebantur. Manum mittebant in 'Pulaus. Postremo Libitina in Ampheatris.
PO P v Li ergo, ut ridetis, in arena praecipuum iust & ad
- eius voluntatem Domini plerumque se conformabant. Intercedebat pro victis laesisque. Seneca de Tranquillitate lib. i r. Auaris quidinter duos intersit 3 quod inter gladiatores semp0Ministissimor.quom alter premit vulnus,inconstat in gradu: alter rejiciens ' -- ad clamorem populusignificat nihilesse,in intercedi non patitur. In terfici iubebat idem. Signum,conuersus pollex. Iuvenalis Munera nunc edunt m versepolsce τι iaeuemlibet occidunt populariter. ηυmm. Prudentius, de Vestalibus: --- confugit ad ictus
109쪽
, Et quoties Victor serrum iu ulo inserit , in Delici in est esse suas lectusque iacentu Virgo modesta iubet cot uerso pol erumpi.
Sperai m insua xiictiugladiator arena, Sis licet infestopollice turba minax, HAE Tranquillus dixit, infestis spectatoribus dimicare,in Iulio O p. X x v i. Gladiatores notos, sicubi infestis l=ectatoribus dimica rent, νι rapiendosseruando quemandabat. Caussa huic malevolaepaim ris notae a contrario prouerbio in fauore pollices premendi. quod apud Plinium Horatiumque. Ceterum in quos fauor populi, in quos odium inclinare solitum: discite ab his exemplis. Aicio Cicero pro Milone: Etenim sitngladiatoria pugnis timidos cessi p- ρὐ-τiuere liceat obsecrauetes,etiam odisse Iolemus:fortes ina ιιμι - animo os o se acriter isos mort crentes, seruara cupimus. Seneca detra lib. i. Em tigriutoribus auare populus irascitur, cui tam que ut iniuriamputet quod non libenterpereunt3 contemni se iudicat, in vultu, sin ardore chlectatore in aduersarium vertitur.Et bene furorem hunc Quiritium tangit Lactantius lib. vi. Quaero nune
an posint ρῆ oe iusti bomines esse, tui constitutos sub ictu mortis de
myericordiam deprecantes,non lautum patiuntur occidissede gitant. Irascuntur etiam pugnantibus, misi celeriter e duobus alter occiμου es. Exhorruimus in hac commemoratione, & Heu saeuitia mi in
quit Dueta: supra fidem meam, nisi fidos dares auctores. Certa DuZares, inouam ego. sed meo voto, Vtinam illi Busirides omnes unu oculum habui uentlSed nos spectemus etiam . Dic Victor.Iterumque Victor. Posthaee ergo,inquit, suffragia vulgi, si alba quidem fauensque sententia; miser ille mittebatur, sed in eum diem aut id Munus dumtaxat, ut cςnseo. sin fune sta , boni gladiatoris erat decumbere,& libenter sortiterque recipere serrum. Id enim imperabatur,Recipe serru. Cicero pro Sextio: Usium vero quidaccusa3ὶnum defututidiuinum repugnaui num, ut gladiatoribus imperari seret , ferrum non recepit Iis verbis
subiecta vis, ut iugulum ultro praeberent: ne membra contraherent; ne manum opponerent. Mira firmitas, si in re bona seriaque. Seneca epistola X X X. Mors enim admota , etiam imperit animum dedit non vitandi ineuitabita. Stubinator tota pugna timi
110쪽
dissimus, iugulum aduersario praestat,m errantemsilium sibi attemperat. Cicero prorsus graphice totam rem depinxit in Tu scu la- lana secunda: eris mediocrratidiator non monstetit, verumetiamd cubuit turpiteri quis cum decubuisset, ferrum iussus recipere, cossum contraxisὶ Seneca iterum, De Tranquillitate: Fortuna illa quae ludos ibiscit,quo, inquit , te seruem malum di trepidum animab eo magis confodieris conuulneraberis , quia nescis praebere iugulum. Uiues tutius co morieril expeditius, quiserrum non subducta cerui cepaec manibus oppositis, Manimose recipis. Pertinet huic apud eumdem Tullium pro Roscio, C. Fimbriae impotens responsum, Scaeuulam accusemtis quod non totum ferrum corpore recepisset. Et allusit poeta magnus: Sic loquitur, iuguloque baud iustius accipit ensem. Etiam Prudentius: Ferrum in papillas omne recepero. Et tamen misericordia si ita placeto admixta his sceleribus, ει Milo M , quis caderet gladiator famosus. Statius,de leone: - quo tepopulusiquepatresque, Ceu notus caderes tristi gladiator arena,
Imo& quidam quasi mitiores, auertebant se a vulneribus. Quinctilianus Declam. C C L x x x i x. multi se a gladiatorum τι ineribus auertunt: m quamquam nemo dubitet istad blectaculum esse in parte poenarum, men nequissimorum quoque hominum suprema pericula babent siuamgratiara. At illud feritatis inauditae, quod Lactant ij ipsis verbis ponam: Ginetiam,inquit, percussos iaceu-ιvique repetiiubent, in cadauera ictibus dissipari: nequis idos simu lata morte deludat. Et e sine super alius ad saeuitiam gradus3 Est.
Nam &manum mittebant in vulnus,& sanguine velut se pro- vulam maluebant. Colligo ex Lampridi j Commodo: qui omen sibi ante
mortem, ut ait non icue fecit. Nam cum ingladiator, soccisi vulnus
manum misisset, ad caput sibi detersit.Illi ad scilicet prodigio habita
tum,non quod manum cruenta isset ex more enim: in sed quod capiti suo admouisset. quasi precatus sibi suoque capiti eadem. Sed nec defuisse e populo scite, qui gladiatorum sanguinem ex ipse vulneris hiatu biberent, calidum adhuc spirantemque. i 'contra morbum, fateor: sed tuta ' Plini j detestatione umpti nis uαι 'r