장음표시 사용
91쪽
Mammai I. Theologiae Professor, utriusque Medicinae Doctoriad Lectorem.
Ine caussa. Lector,nctum non est, quod tanta cufidelitate hunc librum conseripserim. Si enim conditionem statumque meum vidisses: nee ipse quidem arcanum ullum reticuistes Veterum quidem libros hic perfecte& ad unguem non exprimo praesentem tamen hodiernamque constellationem ad concordantiam suam ac fundamentum reduco.Horum etsi filii quidem mineruce schola Monspeliensi&Salernitana geniti parte quadam gnariene possint. omnia tamen in principio ab ipsis remedia illico inuentaMinime sunt,sed ea demum aetas posterior prodidit, singula nimirum pro ungulis nouis morborum instillibus, quod Astronomia ac ipsa Philo λphia euidenter conuincit. Nihil hic dissimulaui, quod ad breue compendium referri
poterat: licet praesens hic annus me magna ce intolcrabili miseria inuoluerit. Malevolentia enim ac vis, A pedicae nimis grauiter me presserant:&modo non oppresserant. Hac iniquitate pulsita S,regiones exteras adire sine mora contendi. Ac vibreue mei itineris rationern habeas xprimo Oenipontum visitaui. Is locus cum meae conditioni utcunque quadraret,pedes inde promoui dc Stert Zingam assecutus in fautores ac amicos intimos prae ceteris duos incidi,M reum vocatum, Ararcum Poschimram: qui humanitatis orticiis omnibuS mccxceperunt,&, quod pestis regionem illam tentaret, me rogarunt,Vt,qu.lntu fieri posset, cius auertendae&declin .indae modum docerem ac communicarem, lai di- gentiam meam conuderando. vcro felix pignus, quod suum do ininu σedi-
92쪽
redimit Arcanum ergo nullum supprimendum esse censui semper tamen hac moderatione praefixa, ut quaelibet dies suam seorsim curam ha
beret, ac crastina etiam dies suum peculiare pignus inueniret. Sed te, Lector, paupertas&cgestas mea non orrcndat. Eam miniterendam relinque itaque cum laborem illum precibus amicorum irro- atum subiissem opusculum nuncupaui eo modo , quem ex secutura epistola intelliges. Sed quid accidit mihi Hoc quod iis, qui sese attiaci
permiscent. Hunc enim siues ac porci deuorant. Duo mihi vitio dabantur, E Orobitas. Pauper rus mihi mea ab ipsorum consule exa brabatur, qui sors oti moeni ponti Doctores in aulis principum holosericatos&vndulatos incedere,non palmosos ac laceros insole aduri viderat. Iam ergo sententia decreta crat, me Doctorem non esse. Propter probitatem
pro concione me publice praeco seu Parochus vellicabat quod Veneris
nepotulus no sim, nec foro ut sciam. Sic ergo cum contumelia acceptus summon quidem ab ipso senatu ac populo,ucrum ab eo,quem dixi. Loco ergo&hoc mutato una cum a binos am diuerti. Ibi:
honoristi fortunae fores milii patuerunt amplissime. Hinc iam Lector, aestimare potes, quidnam arcana me prodere de reuelare coegerit. Nam si cum simili mecum egestitio aerumnaeorufiiciat iis esses profundere utique,si quod pondus etiam triplo maius recondities. Si quidem professionibus,beneficiis: similibus commoditatibus donatus essem, possem Harpocrates est &inciturnum os gerere. Quaecum deessent tamen,tentandum fuit an pignore mihi promto mercaamer Megestatem solari possem Sedri hoc male cessit. Pro pignoro enim me ipsum oppignoraui. Sic ergo margaritas meas male proludi. Quod si tamen libellus iste meus senatui populoque integer&tantan-
desitat qua eum conscripsi,traditus fuisset nullam meae nec probitatis nec eaestatis culpam utique luissem. Sic tamen currus euertatur,etu rotis quatuor incumbat. Dictum ergoChristi mihi in mentem venit,ouo ait: Vae illi,qui cadit, nec habet, a quo erigatur. Nam ea plane mihi sors fuit. Arcana ergo haec,ex meis Archidoris depromin, tibi Lector, singulariter commendata habe,5 stude arti,praeparationi: experientiae. Ua
HONESTIS, ERUDITIS tibis Dominis, consuliosnatui ciuirat licrictetensis,os. Non immerito vir prudentes &honesti,libellum hunc vestro honori, uniuersi populi utilitati dedicaui quod hoc temporeicitis Ic- minarium non leue se prodat, quod deinceps, ut coeli influentia Utc-Pars III. Lil
93쪽
rioris globuli proprietas non obscure minatur,in malum multo atrocius erumpere possit. Hic autern dedita opera repudio libellos illos quosdam, qui de pestis ordine cura passim circumferuntur, fiandamento omni carentes, nec emolumenti quicquam cuiquam ferentes. Nec enim illi aliud, quam labor inanis sunt, si ad summum veniatur. Id quod mihi veluti Doctori, onendum proserendum omnino est. Cum enim Deus, Pater beneficus, sanitatis&morborum dator, benignitatem&misericordiam suam in medicinis ad nos testetur,adeoque in verbo suo nos co- firmet,quod Medicus a se creatus,& Medicina e terra producta sit, sicut vir sapiens annotauit ob id cum aegri Medico opus habeant,breuem pestis ordinem quia defectum non leuem apud vos animaduerto cum receptis probatissimis conscribere necessarium Mutile duxi. Meum autem lucitudium est, plus ipsem Medicina virtutem ii sicaciam designare,quam verborum gratiam aucupari. Quae mea Recepta si pro institutionis nostrae doctrinae modo parentur ministrentur usurpenturque,non dubito,qui maxima aegrorum pars ad perfectam sanitatem integritatem reditura sit. Nam exquisita mihi indagatione inuenta,&diuturni temporis usu probata,& stabilita sunt. Etsi vero de hac ipsa materia similiter quoque iam ante in Academia Basiliensi tractarim istis tamen ac rei ratio postulat, ut coelum ac regio quaevis separatim in naui Concordantiam reducantur&conferamur: quod hic a me singulari industria praestitum est,itav clinatio cum ipsis Receptis apprime concorderi conueniat. Sic ergo, viri prudentes eruditi Iibellum hunc inquatuor partes distribui, otiosas nugas aliis familiares omisi, iuncta quaeque neccssaria proposui ut eo tacilius ab omnib singula recte capi: intelligi queant. Confido autem plenissime, fore, ut etsi quidem incumbens pestis vehementi urinae saeuitura, nec multos datura cillat,medicina tamen nostra per benedictionem diuinam mortis vim parte maxime infring.Itd proterat Deus enim per opera sua celebrari expetit. Quo inco studio labore si vesiae prudentiae gratificatus sum illumvi me una vobis sub-
94쪽
.Ad siuitatem Stertet. Rua ratione breuiter e P orbis cognosci
PRO cognitione morbi,attendite,pestem duplicem esse V interius risis. latct. Altera foras crumpit. Interior exterius nulla signa exhibet. In i κ. hac inualescunt, rapidus ardor, iolor capitis ingens S smilia. Exterior t apparet post aures. subalis, in inguine. Ita etiam cura duplex est,cuiusq; I estis generis sua Principio m a tali ratione obteruari debent. Horror, Ircruor,phrenitis,dictorum trium locorum immunitas, pestem lucrnam.
denotant. In hac phlebotomia non conuenit talis,qualis adhibetur pesti externae sod tres venitundendae sunt,ad caput pollicaris, Mediana,&ad hepar in digito minimo. Si non omnes tres tundantur: una tamen admi- nimiam secetur,vel binae pro consilio Medici. . Postea attendendum est ad alia signa,mores nimirum gestuiqueri querimoniam aegri pro quibus Medicina instituenda est dirigenda. Et primo potio sequens praebenda erit,aqua sudabit Sudor iste horis ad minimum quatuor vel quinque continuetur. Ita purior&syncerior cu det sanguis, S humores infecti per sudorem exigentur. Hoc facto lpectanda consideranda accidenti sunt, qux aegrum .is . occupant. Visi somno profundiore narcotico Oppimatur,isita auferen ia ...
Xostrum luesrium. Florum Sambuci an A . Coquantur in dimidia parte vini de aceti rosati,ut aliquantum bulliant. Exprime,& herbas capiti impone. Refrigeratas in praedicto vinori aceto iterum tinbue seu calefac, denuo applica. Id saepius iderandum est.Ita somnus Iethi fer nutescet, Δ naturalis ne ac sine noxa vanescet. Si vero aegrum vomitus infestet,is his remediis inhibeatur. .mis
Granorum Ianiperi M. Probe omnia contundatur, addatur duplex quantitas vini,cum cochleari subigantur, A mixtim in olla ebulliant. Exeminita calida emplasti modo cum panno praecordiis imponantur spatio dimidiae pithamae. Si refrixerint,denuo calefiant,& iterum imponantur. Haec rc media omnia sedulo praeparandari admini stranda sunt prius, quapotio praebeaturvi eiusdem revomitio declinetur.
95쪽
Maj. QVρds aeger de doloribus laterum conqueratur, iique a prima po---- tione non mitescant eadem secundo illi propinanda erit horis . post ν- misi a sudore primo linito. Ita punctiones lenientur,&sudore uberio reco z--.. pus magis purgaDitur. Conduceretistiam latus dolens adipe murmen- ,--- torum illinere pannos calidos aliquoties inponere. Huius vero des cstu Bolus&Sandalum in aquam rosaceam imponantur lemunciae uni libra dimidia aquae attusa. AddeCamphorae drachmam unam.In his panae ιυν num rubrum intinge,&lateri impΘn
. : de dolore capitis& vigiliis queritur aeger,secanda erit vena pollicis
pedis dextii,si vir est: sinistri,1s1 mina: d remedium sequens capiti im-
Sotini MHan. G. Bulliant inmensura vini dimidia,&dimidia aceti rosacei, ad consumtionem quartae partis. In hoc decocto intinge pannos lineos, calidos capiti applica .rcsiccatos denuo imbue&iinpone. Hoc iterabis,donec quies Mimnus obruat. Huiusmodi pani quoque lateri dextro applicandi sunt, tardor hepatis retundatur&extrahatur.
Si Prunera quod sepe fit signa prodeant, accipe cancros vivo
inis iis Vel 8. sed manipulos tres vel quatuor. Contundantur mixta probe inmortario,succum exprime Succo isto linguam fricabis ablues diligerer,ac de eo etiam parum bibendum dabis. Ita prunella lenietur auseretur. Similiter&pruna parua candida, quaea Acri in germanis vocan-R turinalem bicodestillentur,&de aqua illa cochlcar unum vel geminum i. m. subinde bibatur. His deficientibus,pruna maiora substituantur. Praeter accidentia iam dicta alia multa non sunt,quae curam interna n. m. requirant . ideo recensui,Vt sciatur,eadem nonanunquam mortena
accersere posse, etsi pestis quidem iam abiisset. Talia,ut dixi,sunt,somnus profundus,vigiliae immoderatae,phrenitis,vomitus, runclla,&C. Porro a etiam attendite ad signa pestis externae, si ea in Apostemata ν.a abit. In hac enim cum praedicta medicina, sequentia usurpari debent. ι Considerationis tres viae sunt. Tribus enim locis illa erumpu&foras vergit Primo erumpit instar bubonis sub cute latentis,quod tractatum huc illuc moueri potest. Deinde surgit in tumorem, consilientem: fixum, idque vel vi medicinae, vel a natura ipsa, a qua pestis imateriaim
uersa incentrum unum expellitur&cogitur. Tertio maturescati rumpitur.
96쪽
In prima processus iste seruetur. Accipe semunciam opponanaci, soluatur mace coquatur informam Emptastri,imponaturq Hoc bubo elicietur In secundi, quae incent siccatum in aere aut Sole Busonem. Illum recta tumori impone. Ibrallest intumescet, per cutem integram venenum pestis
implebitur. Ita impletus abiiciatur,&recens alius imponatur. Hanc autem medicinam nemo fastidiet. A Deo enim hoc ita constitutum est, ut per bufonem venenum extrahatur. Sic enim malum a malo clicitur. In tertia, maturitati proxima, accipe conos abietum,cacumina laricis,radicem althece Bulliant in aqua horis duabus Aquae istundatur leuexcipiatur, nouiter coquatur ex ea fiat Emplastrum ' dimpositum tumori promte maturat, de pus extrahit, nec sinit ullam pestem ad cor intro remeare. Peste postea expurgata .instandum hac medicina est, dum penitus sanetur. Accipe vitella oui duo, detrimenta corioru cochi duo: subas stentur probe, dum unguentum mane ac sub noctem imponatur tam diu, donec consolidetur. Et ille ordo re mcdiorum diligenter ac sedulo seruandus est, ut medicina acinabita commodo sit. Praeparatio potionis sudoriserae, in peste ministrandae. r. i. -
Camphora j. Mixta omnia in purumVitrum comiciantur,ac in ipso bene obturato ad Solem stent per octiduum. De hoc aegro cochlear dimidium vel integrum pro ratione personae praebe Pro integatur, cibum sex horarum spatio non capiat, nec potum, fiantq; quae supra scripta sunt.
additamentum quo prascrista aqua suavior re
ditis otii tiri, tris augetur, 'pora acilius ac tutius
97쪽
Artarum bonum purumque subtiliter tritum peralem bieum vitre-' um bis destilletur. De hac aqua, arfunde prioris potionis quantitata quantitatem dimidiam,probeque misee, itere ceu dictum est. In potu hoc,dicto modo praeparato, praesidium summum poni potest. Visi eius secundum naturam quidem magis intendi nequit Paucis quidem in cognitione: usu est sed vis de operatio eius inestabilis exsistit. A P. II.
De praeseruatiuM,hoc est de anteuertenda pesci
Ἀ--,. V nquam multa a multis praeseruatiua proponantur,&multis verbis s. si , i, Mexornentur: ea tamen non magni facienda mihi videntur. Adeoq; - nonnulli dicunt aerem corrigcndum csse, naturae inimicum. Qu'd fieri tamen non potest. Aer enim pestilentialis inpenetrando tam potens est, vi multo magis cum odoriseris irrepat& subeat. 'aerit enim, quod intus sibi simile est. Ideo aeris ratio non potius habenda est, quam interioris corporis probe muniendi&roborandi. Eodem modo nec cibus potusque mutatus quicquam mutare potest. Nulla enim mortalis pestis per haec auerti potest. Cum ergo corporis praeseruatio in rebus externis sita, is , non sit sed rhombus, rei cardo omnis in praemuniendis internis parti- ius vertatur ut hoc fiat, consultura omnino erit, id subiectum Pestis e- si n in tribus locis invadit prius tolli&amoueri,in quo pestis vim&tyrannidem suam exserit. Talia sunt, Sangui nimia caliditas, inartu omnes, . . in corpore latentes Ad isthaec subiecta amouenda, praeseruatiuum,i iis optimum lc compendiosissimum est, scitis singulis diebus praescriptae su- perius potionis drachmam unam cum vino aut similibus calide ebibere, Ec in lecto strenue sudare. Haec potio praeseruat lex diebus. - Porro qui continenter Myrrha utitur, in ore massicata, deuorata, aut auellaneae nucis quatitate in vino epota diebus singulis sub aurorarii, tutus est Radix etiam Tufflaginis drachma una cum Zinribere manete inlisia. iuno stomacho stata,horis in praeser uat. Et licet quidem sub istorum praeseruatiuorum usum pestis quendam interdum inuadat, facili tamen labore tutoque curatur. Qui balneis ksacrificationi allueti sunt, morem suum illum teneant sed id fiat separatim extra plurium hominum con
- Mirum autem non est,eos,qui aegrorum curam habereri cum ipsis versari coguntur,ab aegrorum acredi halitu infici. Id ut caueatur, aegrum I t. inuisens thus ore masticet,5 aegro in os indat radicem Magistratiae. Hoc modo radix Lilius venenum nullum praeualere patientur.
98쪽
Et praetcruatiua quidem ista seniorum sunt Pi arseruatio autem iuniorum, infantum desumilium ita institui debet. His cibus nullus otieratur,cui aliquid pulueratae myrthae non admixtum sit. Nam infantibus iunioribus myrrha pliis commodat,quam adultis. Sua etiam praeseruatiua pro vulgo di plebe nota sunt velut Allium apum. ex aceto saepe comestum de die. Item nuces, raphanus sylvestris, ruta: aut haustus aceti rotati aut pestisai ulla recordatio vel imaginatio. Porro A M-- myrrhari theriaca cum vino sublimato mixtae, dein septumana una bis Σ - -
λέ ulti etialia hoc morbo corripiuntur, curorum complexiodi natura cum illo auanitatem non habet. Tales qui iunt, , et sormido eorum tollatur, plus roborari, quam aliis tentari medicamentis poscunt. His praestantillimum ac optimum praeseruatiuum est corallus rubetis tritus, singulis duodecim horis di ac luna dimidia ex vino potus. Quod si tanta coralli copia suppeteret, ut eo uniuersi compotes scri5 hac rationexti polletu ne pars quidem hominum di trudia inliceretur.De Praeseruatiuis autem iam satis. Regimen quidem cibi, potus aeris, rerum aliarum etsi recte ex consilio uno initi tutu non obsit haec tamen dicta palmaria&praecipua
in secreta, quibus recte adhibitis infectio haud dubio evitari queat. A p. III
De nonnultas morsu abucumpesse coincidentibus.
Requenter usu venit,vipestis tempore tres peregrini morbi alii inun M. Md cno concurrant ut lunt ulcuscula languinea,phlegmones,5 puri ctiones laterum. Hi quidem pia pestis minime sunt sed huius tempore tamen erumpunt ab influentia coelesti suscitati, qui tamen adias per se quoq; temporibus 'ostcris erupturi erant Qula ergo istiusmodi morbi ante consitutum suum tempus a peste singulariter promouentur,4 ipsa peste non magis contemnendi sunt ideo cum illis ita procedetur. Qui latus vellicant,morbi contra illos potio praescripta ministranda est. Sudore finito, vena illico digiti pedis minimi in eodem latere secanda est,nec languis sistendus prius,quam in colorem tertium mutetur. Et sit vero morbus iste pestis minime sit,qualis esse a multis centetur: idem tamen nihilominus pestis remediis subiectus est dis
Cum ulcusculis sanguineis procedendum est. Sume sephyrum,
illum externo tumori in ambitu circumducit sensim spati quadrai tis horae. Ibi circulus apparebit niger. Hocapparente desiste. Suppurabit i-i tumor, ven num omne trahetur. Sisaphyrus desit, crystallus,solis
instar radians ita circumducendus est, ae fiet idem, quod is aphyro. Eluz
99쪽
vero aut Phrenitis aut alius similis morbus concurreret, his tamen peculiariter nihil adhiberi debet. Hoc enim uno modo omnia tolluntur. Tettio Phlegnionibus duo genera remediorum conueniunt A dorem ingentem sepientia, A prunellam auertentia, quod sit prunellae remedio prius praescripto in cura pestis. Remedium alterum expeditum est, quo ulcus maturatur dc mala cetera inhibentur. Recipe praedictum Gummi popanacum cum oleo laterino permixtum applica. Hoc emplastium expedite maturat, dematum tollit. Praeter iam enumeratos alii cum peste raro coincidunt. De quibus hac caussa expressius dicere volui, ut omnia clarius intolligerentur.
2 pacto desieratius infecti peculiariter cognoscendi
sini quib- ramen iesis etiams. remedia decernendas ministranda uni inpese.
I Raegnantes in novilunio periculose habentis Luna deficiente mimis. Mulieribus deficiente Luna menstrua erumpentlapius inalipo tendunt,quam Lunaaugescente fluentia. Pestis si in suo signo corriplat,velut in Ariete,Tauro,Caput ingeminis, cancro, alas: in virgine, in scorpio inguina in aquario&piscibus similiter lethalio rest,quam si in aliis lignis corripiat. Si peregrini in Ariete, Geminis, Leone, Sagittario insciuntur, periculosius habebunt. Si rubicundi homines in Tauro, Leone, Capricorno incenduntur, peius est. Si complexionis nigrioris inficiuntur, in libra, sagittario,piscibus, periculosum est. Si ad ultiores homines inplenilunio,piscibus,aquario inuaduntur,
Si teneriores infantes sub noctem morbo obruuntur,grauius laborabunt,quam ii de die inuadentur. Qui interius putridi sunt,vix euadent.
Qui sanii laudato sanguine praediti, ac bonis cibis potibusque insueti in Leone, ariete dccapricorno inficiuntur, grauiter decumbent. Qui crassioris naturae, cibis durioribus assueti corripiuntur, magis ex lateribus, quam duobus locis reliquis peries: tabuntur. Iracundis Leo,Taurusvi Sagittarius ominosus erit. Sed quae singulorum idonea&conuenientia remedia sunt,prariet superius tradita,iam sequentur.
100쪽
Praegnantium cura praeter superius dicta perficietur potu vini rubri, in quo chalybs extinctus est. Alium potum non bibet. Manlii quoque inde lapidem Haematicum, quem iubinde mutabit,&ab una manu in alteram transieret. Id diutissime continuabit,5 superius recensitas Medi. cinas non negliget. In vinum chalybeatum corallum quoque iniiciet, de eo bibet vitabit omnes cibos carneos. Foeminae quae menstruorum fluentium tempore corripiuntur, sumant, plantaginem maiorem cum radicibus, cum aqua rostrum permisceant, S ter de ea potent,semper octonis horis interiectis. Sic malum declinabunt Qui in signis aduersis inuaduntur, his illico succutrendum impositione bufonnm resiccatorum. Reliquis in genere uniuersis auxilium praestabitur sequente pulue re descripto, qui ingulariter tiam Epilepticis alutaris est. Saepe etiam oppilariones seu obstructiones corporis coincidunt id quod neminem et rere debet nec etiam clysteres aut purgationes adhibendae sunt. Saltem bibatur de sena, &h.ilani in iantur cx inpone,aut vitellis ovorum cum sale mixtim in panniculum conceptis. Pulvis contra morbum puerilem seu Epilepuam. pat ora Drum rubeorum Iritorum S h. suminis cornu ceruini sti J. . l. aer cordecem D.
0 olbii Ithiconu sei cochlearia duo kna. Misceantur omni ad sit morbus sentiatur, ter de hoc bibat aeger, singulis horis semel.
gris his nullae carnes praebeantur, nulla oua, ac nulla frixa,nulli pi-ices sed tantum post potum priorem stula ex aqua cum acetorolaceo mixta, aut v quid simile de hordeo parari queat. Nec tentandum, cibis hic quicquam moliri Cibi enim cum medicina nulla conuenientia est. Nec is quicquam etiam prodessie potest. Satiusque est,aduersum d fastiditum quid ministrare, quam quod aeger appetat. Quoad potum,utilissima est aqua hordeata. Ceteri omnes vitentur. Prodest tamen etiam adsitum aqua veronicae aut cardui Mariae pro aqua hordei aut potibus aliis minii rata.
SI ccio, Dominυλ denti simio literatissimi, quod consilium de pes longa diu