장음표시 사용
101쪽
malaere, imperia tiniantibas idem diei non potest. F ulla est pars Theologiae, in qud facile est aut errare aistae sari, est illa ae Trinitate. De Justificatione 'mae ego quidem vidi Semeti, plane consentisint eum sententia Ecessae Romanae. His respondit Andreas Rive tus, qui notatGratium,ubicunq; in Servati mentionem i-dit, non pille sibi temperara ὰ bile in Calvinum ct ejus discipulos. Αn Serveto Calvinus iniquior, aut Gilavius aequior fuerit, penes Theologos ac Iuris-consultos esto arbitrium. Ex iis autem, quae ad Serveti defensionem Grotius attulit, & refellere tentavit Ruvetus, apparet id, in quo cauia vertitur, non fuisse, an Servetus Haereseos reus suetit, id enim negasse minime videtur Grotius sed an Remisti m ι--baverit, in coetus collegerit. Neuter putat cuiquam liberam dissentiendi aRelligione per Legea stabilita denegandam esse potestatem ι At vect si quis eatis sedilissis rasilendo Rem publieam turbare incaepErit, aequum.est eum, quod leges jubent, pati; non qua IIaereticum aut Schismaticum, sed qua Rebpublica Conturbatorem. Eadem autem Apostolici manda. ti interpretatio Calvino & Begae videtur placuisse, quaePapicolis jurene an injuria nullus affirmo, attri-huitur; scilicet' meretieum vivitis idem esse ae eodemrelicum de mitia r Illi enim de Haeretico pianiendo scripserunt, hi de eomburetido edictum tulerunt. .O Tum ovo non similius. Nostrates quidem Schisma-
102쪽
ries, minumvis alias obstinate operam dent, ut si Papistra longe recedant, mire tamen cum eis in eo minis iant, quhd, quoties penes ipsos gladii jusfuerit, mmmam eis, qui aliter ac ipsi sentiunt, ne ullo summae dignitatis habito respectu, pepercerint. Sanguinarium tamen illud hominum genus nihil in ore faequentius habet, quam Moderarionem, mi minus, in pectore. Nil magis reformidant quam arbitrariam Rot nanorum Pontificum Regumve P testatem, ut fiam liberius exerceant. Ecclesia Anglicana imp pabile amborum odium satis e Perta, quum non minus ab illis quam ab his sibi imminere periculum sentiret, sapientissime cavi ut auream veiamati diligens mediocritatem x aeque ab
Uvi discedem in Scyllam non incideret, dum vitaret Charybdim. Anno 1 s s '. Beza a Roberto Stephano nuper, quum una essent, & ta Graeci Selmonis pronuntiatione sermo incidis t. sollicitatus, ut sententiamae hae tota re suum paucis scriptam aperiret, adissim C R. - usannae datam Epistolam mitisu, qua quid sentiret explicuit. Ea scholia Bezavium suo Graeco Alphabeto Robertus excudit. .
binus Stephanus, ne uti Patriae ita et Latinis Graecalvi literis nuntium remisisse putaretur,HOMet
e Iisse nexae Epistol. praeliati Alphabeto. - . A l
103쪽
manni in Ciceronis orationes commentarios hocianno & anno Issue: Lodoici Enoci Geneventa Praeceptoris de pueriliGraecarum limrarum doctrina librum edidit. Cal. Febr. persolvit, quas annos jam octodecim debuerat,Latinas Bibliorum coh Ndantias, ' est ipsis Bibliis multorum scribanim manu per annuum spatium descriptas ; sed et fide Iiberata, alterius promissise fecit reum.' sponde 'se Gradicas, in quibus eandem diligentiam adhibuetat, propediem in Novum Testamentum exhibiturhit quod, cum mors, ne impleret, obstiterit,mitis Henricus praestitit. In Latinarunt Contardantia uni fronte, Typographos obsecrat, ut sibi as 'aliquot pogr. aphis, sed ab illis, qui omnino illiterati essent, IbI m
- Anno editis Prophetis quinque minoribus elim Thargum & aliorum Commentariis,i se Hebrai- eorum studiorum curam non abiecisse testatuti est. χ ' anno. xis 6. ex cele Ur cademia Maturinus Corderivsi i Robe tum. Stephanum amicorum integerrimum mpital dedit;
104쪽
impressam, nunc a piaxibus, quibus saepius ab imperisisHpographis edita foedabatur, mendis repurgatam, pro
vetere squa inter eos, ex quo juvenis . Lutetiae docebat, acerevit amicitidia rursus excuderet. Verum an e
Cuderit, incertus sum ; certe cum Corderii Epistola pra fixa prodiit anno is 6 r. Oliva Roberti Stephani; sed procul dubio nam Robertus Iri 9.clecessit e vivis Henrico filio edente ; eoq; magistia inducor credere, quod Henricus eam in suorum librorum indicem, non Patris uti in omnibus, quos suis inseruit, solitus est nomine adjecto, reposuerit. , Robertus anno iam s4. aetatis suae, qua plerosqρ vires deficiunt, & obrepens senectus ingenii aciem Caepius hebetat, ea molitur, quorum dissicultatibus perrumpendis Viriliue paucorum aetas sussiceret ; ipsius enim labores occasum, studia senium nesciunt. :Latinam Bibliorum versionem saepius ediderat; cumq; multi nullum eorum vert*ndorum finem ifieri quererentur, ac e re Ecclesiae esse existimarent, certam aliquam, cui non nimium morosi homines acquiescant, ex tanto numero deligere ; iis ferε omnibus copiis, quae necessariae videbantur comparatis, novam suscepit editionem, quae anno rues . Cal. Mart. prodiit; in qua paginae pars in- tςrior continet tral3tionem Veterem, exterior No-t Pras mi II : - '. ' . , i P 3 vam
105쪽
vam Sanctis Pagnini emendatam, recognitamq; ex ipsius annotationibus, Vatiniiq;, qui non r/ro ab ejus interpretatione nunquam sinε optima ratione in discedebat, praelectionibus, quas Bertinus postea in illius locum doctrinae ergo suffectus' ex ejus ore fideliter exceperat, quae primas tenent in notis cuique paginae subjectis, ubi variae isterpretam lectiones cum Hebraismorum explicatione habentur. Dxhibetur in Novo Testamento Bagae ver cum ejusdem Scholiis; Apocrypha ex Complutensi editione quod emendatior nulla extaret) transtulit,& notis illustravit Claudius Baduellus. Ilis adjumentis se opus illud Biblicum concinnasse fatetur Stephanus; qui gloriam alieno labore partam nunquam in se transmovere studuit.
In puerorum usum duo dictionarioIa, alterum Latino-Gallicum, alterum Gallico-Latinum eXQu- die ; Quoq; linguae vernaculae consuleret, & exterarum nationum hominibus, qui ejus perdiscendae desiderio tenentur, inserviret, Grammaticam Gaulicam sermone Gallico edidit anno 1s s 8. & in L linum vertendam curavit; magis id adeo, quod Maigreti Grammatica ob Orthographiae mutationem, & Iacobi Sylvii quam anno excuderat) ob admixtat multa Picardita, qua Ortus erat, vocabula minus placerent. Hebraicae studiori
106쪽
Phrases Hebraicas serie literarum explicuit, eadem ferε ratione, quam in Latinae Linguae Thesauro tenuerat, quantum Hebraicae Linguae consuetudo tulit, observata. Erasmi, cujus Am megmata anno I s T. VulgaVerat, Adagia publicavit, ' opus quod 1 primis initiis Lutetiae, Rnno Iso . II. Iun. a Iohanne Philippo Germano, dein 1 Iodoco B dio ox Argentorati 1 Matthia Schurerio excusum, cum ad voluminis magnitudinem increvisset,Venetiis apud Aldum Manutium anno Iso8. postea, Erasmo inscio, Basileae apud Iohannem Frohenium plus septies, nunquam sine accessionibus, prodierat.
Paratum in omnes partes animum Versat, ut nurulam Rei-publicae literariae provinciam cura vacar permitteret.' Anno Is s9'. Henricus a. Rex Galliarum in questri ludicro cum Mongin rio concunens, aperta sorte casside, in oculo vulnus accepit a ictoq; cerebro & abscessu inde contracto τ' Non. Quin fit. decessit, cum annos Ap. menses 3. dies 3I.
vixisset, Ia annos, menses tres rugnasset. Robertus Stephanno vitae prodigus nullis laboribus pareebat, in Sacrorum librorum editionem am ntius in dira incumbens s ut qui alios omnes in δερμ' Praes. Erassa. : Thuan P. Is . 381.
107쪽
piendis cr ad exitum addueendis illis laboribus miserat, ad extremum semetipsum quod pulcherrimum victor genus est in iisdem superaret. ' Catholicam igitur in Vetus se Novum Testamentum expositionem aggredi atq; adeo prelo committere, d Testamento Novo a picatur, coepit. Sed ut hanc ejus editionem perdueere ad umbilicum posset. aut prelum magis festinare, aut mortem magὶs tardare necesse fuisset. Parturiebat olim in universa Biblia eommentarios ' d quo proposito eum multae asseultates eum remoratae essent, ubi diu non minis; patienter quam avido oritum aliquem hujus operis artificem expectavisset, tandem in Augustinum Marioratum incidit, eui sua mente perta persuasit, ut rem tentaret s ac, ne opus disserretur, eum ingenti librorum, quos ad id praeparaverat, copia instructum operi manum admovere, cum de institutd ejus conficiendi ratione prius inter eos convenisset, hortatus est. Dum res tentata belle & ex animi sententia succedebat, interea Calvini Institutiones II. Cal. Sept. denuo edidit i & Glossas cum ejusdem comment riis in tria Evangelia quae, adjecto Iohanne, anno Is6o. prodierunt) ad medium perduxerat, Cum mors interveniens, ne absolVeret, Vetuit. .
. Siste, Lector, & antequam Viri Magni oculos
claudamus, audi, qualς aliud opus ab eo inchoatum mors nobis inviderit. ' Pam ante multos annos meditatus fuerat, ct promiserat Iraesurum Graeeum suo
H. Steph. ad Genesin cum Calla Expos. Epistol. H. inteph. ad quosd. Latino
108쪽
Lailao similem, qui totus velut is fundamentis erat ean pruendus. aeuoties aliqua nova Lexiei editio aucti in L putari prodibat, dicere solitus est, Nunquάmne Hisqua Loiei editio mendati etiam ct eorrecti me repurgati prodibit y Ae prosem ab .se repurgatione initium sumere olim ei in animo fuit, ct tanquam veteres aedes instaurare ae resarcire, dum novas aedificandi oeultas
esseti sed postquam ibi Augiae stabulum esse, postquam
omnia ruinam minari eo erit, sui illum inearpti puduis pariter ae paenituit. Parata autem jam bona materiae, quae ad novum indificium requirebatur, parte, reliquum opus Henries Filio moriturus commendavit. IS erat Ro-herti animus, ii labores, ea operum molimina, eum LVI annum vitae agems VII. Id. VIIbia fatis concessit, serti gloria dives, O domi liberis, qui Gene manerent, relicta opulenta supellectile. Hanc enim legem ingratae patria peNUM, non tam e tui odio, qu justae, ut putabat, ultionis ratione in Testamento dixit. Itaq; Robertus filius, qui eandem Artem Lutetiae summa eum laude pro saeuitatibus exercuit, ab haereditate pateres e clusus est 3 quam Henricus tanta patre digni mus filias crevit. Alium inter' plures, quos habebat, filium reliquit, nomine ' Franciscum & filiam ' Κatharinam, tam literatam, ut eorum, quae Latinὸ dicuntur, interpretem non desideraret. Multa verὸ ct ipsa eodem
loqui sermone poterat, O qui em it. litat nonnunquam
109쪽
pingeret ut ab omnibus intelugeretur. Artem aust- Grammatteam haud magistram habuit, nee alius ais M. in re quam usus pνinivit. Eodem enim mοὐ Latisam Linguam didieis, qua intre Gallos Gallio, istre Italos
Italica, inter alios alia disi bolet ; ea superstes arat anno I 1 8 s.cumGellium HenricusStephanus ederet.' Idem dies anno xy 36.eripuit Sebastianum Gryphiaum, qui anno Is s 9. Robgrtum Stephanum Parisiensem, Typographum lRegium, ' seundum AIdum Manutium Romanum, qui Venetiis, ct Ioannem Fr benium, qui Basileae eandem operam summa lauδε exemeuerunt, clariss um; quos ille longo spatia supergressus est, aeri judicio, diligentia aeeuraia, ct artis ipsius legantia ; eui ob id non solum Gallia sed unive usChristianus Osiis plus debeti quam euiquam forti uno rum belli dueum ob propagatos fines patria unquam δε buit: majuse ex ejus unius industris, 'μ- ex tot pra Hare bello se pare gestis ad Franeiseum ineus se nunquam interitura gloria retandavit. Illius maxima laus Igloria suit, quod non sua semper adeo staret opinione, ast aliorum virorum etiam doctissimorum plurimum tribueret sententiis, quos L saepius Pr habat & sequebatur. ' a αοd si non minον Use riberinter Musarum eultores Typographisa, quὼm into armo rum amatores militaris gloria, ct f ex opeνibus ad pub ea pertinentibus eommoda aestimari utramq; 'ον est; moumajora Alexaniar in patriam suam armis suis, ruὀm
110쪽
Stephanus in suam prelis suis benefieia tantulit. Ille enim civitWm in ganas, hic totω Latii totiust; Graecia vel potius γ barbargi gentes exeipias totiu/ orbis thesauros in patriam reportavit. Ille Nesauros suos aueratoi sibi habebat, aut, s partem aliquam, Gnὸ miniminam amisis uraiebatur: me eum omnibus literarum bonarum studiosis tam benignὸ suas illas opes eommuni cavit, ut, quum Nesumis Latii rata propemodum ejus Homus plena est, in ta ne minima quidem portio reman serit. ' Heuretire praeditus erat ingenio, et maina ejus cogitationum pars non alio intenta ferebatur, qu ad e cogitandum quidpiam, quod Sare Sancti voluminis lectoribus utilitatem asserere; quanquam nulla ars fuit aut disciplina, de qua non bene meritus fuerit. ' Eam tamen Iibrorum saerarum et profanorum discrepantiam habuit, ut
pecuniam m hos quidem 'profunderet, In illos meia prodigeret. Non solum libros, quos studiosi legerent, edidit; sed eum in edendis ordinem observasse mihi videtur, ut inde quandam studiorum rationem elicere Tyrones possint. Mirum est, magnis se propemodum Hereuleis laboribus ferendis parvum ejus co pusculum par fuisse, animis magnitudini respondere po-rusis. In illius scriptis nihil mihi occurrit, quod vel minimε Romanos errores sapiat; cui nunquam ex corde adhaefit, & tandem palam renuneians Lutetiam Geneva,Papam Calvino commutavit.' Praef. H. Steph. ad Concord. N. x P aes Η. Steph. ad Gen Cath. exp. . ibid Quale quidem ingenium ubiq; fer. laude digniani est, nisi ubi res agitur do fidei Christi- an dogmatibus; in quibus ti es a plerumq; fuere ai επω.