장음표시 사용
551쪽
IN LIB. DE FATO. beat non principalem, hanc habet rationem, ut G sinus vult quam dudum diximus, non ut i tu quidem si possit nulla vi extrinsecus excitatae
necesse αἱ enim assensitonem viso commoveri. CHRYsippus AuTEM J Declarat quid Chrysippus
inter veteres medium sequatur idque caussarum distinctione,qua ille sperabat se necessitatem effugere ut fatum tamen retineret,quia omnia fierent caussis praepositis: sed alia principalibus & necessariis, alia proximis &non ii cessariis & ut clarius antea locutus in externis,ut assensiones,&actiones, & appetitiones hominum, quae a visis extrinsecus oblatis principium quidem suae motionis accuperent,quod reliquum estet suapte vi & natura movere inrised Chrysippea calumnia est ad invidiam odiose opinionis detestandam inventa.Quid enim attinet potius appellari caussas illas adjuvantes, quam perfectas, si principium motionis inestoatae reliqua motio necessario consequatur3Nam si visim aliquod assensionem movebit, & t men non necessario assensio ipsa consequatur, sed resistat. imo etiam in contrarium sua spolite, nulla externa caussa feratur, sempiterna illa caussarum catena dissolvetur: nec omnia antecedentibus causis fient, quia assensionis motio voluntaria erit,& ex se suaq: natura prorsius orietur. Et sic antea Carneades Tullio acutius agere videbatur, cum
voluntatis nostrae non esse caussas externas & antecedentes disserebat. Sic etia ipse sua & voce & persona in exemplis Stilphonis & Socratis disseruit, vitia quae naturalibus
α antecedentibus caussis nascerentur, voluntate, studio,
disciplina d est interioribus & principalibus,persectisque
cauuis extirpari,& sunditus tolli posse. Quare mirabilem disserendi scientiam in Chrysippeo isto arbitrio nobis ostendit dam persectas & principales caussas ab animis, &persectas externis & adjuvantibus subjicit: antea contra Chrysippum disputavit, caussas externas interioribus &principalibus edomari & comprimi: nunc pro Chrysippo contrarium disserit,externas illas principales ita conseri de conteri,ut fatum ciliciant. Haec Chrysippi sentenuam
552쪽
gis paulo post intelligetur. Commota πιμJVistim vocat non sol una quod oculis visuin sit, sed phantasiam in Ac demico interpretatur, id est oblatam a sensibus speciem, vel etiam cogitatione fictam & depicta, qualia dormientium, ebriorum, furiosorum visa saepe nominat Cic. sic i- dein visiones dicit. Nulta mu' Hic definitio quaedam est, ut idem sit vi externa excitari assensionem,& viso commoveri. I Acad.Esse censuit ε quadam quasi impulsione oblata extrinsecus, quam ille φαντασίαν, nos visum appellamus. In Divin. Huic omnia visa objiciuntur a mente & ratio
Sed revertitur ad cylindru Sad turbine suum. quae moveri incipere nisi pulsi nopossunt. Id autem fora nutati δέ id/ς μώpte natura, quodsivere L U c lindrum volvi, ta verseri turbinem utant. Us igitur nquit,qui protrusit cylindrsi, dedit eipri
cipium motionis, volubilitatem autem non dedit:
fio visum objectum imprimet illud quide, quas signabit in animos'eciem suam sed assensio nostra
erit in potestate, eaqῬquemadmodum in cylindro
dictum est, extrinsectu pulsa, quod reliquum est, suapte vi ta natura movebitur.Quod aliqua resessceretur sine caussa antecedente, falsum esset mniafat erifin omnibus quacuus fiunt, veri miles causam antecedere; quid asserri poterit cur non omniafat eri fatendumsi modo inre Agatur,qua sit caussariι distinctio ac d Umilitudo
SED REvERTI Tu R Declarat apertius Chrysippi sen- tentiam exemplis, quorum similitudine Chrysippus is a. utebatur. At collationis hujus tum propositio, tum redditio falsa est:nec enim unquam cylindrus aut turbo suapte natura volverentur, cum pondera sin ued Ulindrus deo sum sua gravitate labitur, in eoque motu ligura cylindriaca causa est adjuvans; non persecta & principalis ut Chrysippus putabat. Turbo autem tandiu volvitur, quandiu is
553쪽
extrinsecus impressa in eo permanet. Neq; vero animus noster tanquam cylindrus est, qui externo viso impulsus labatur tauquam pondere: sed cubus potius in . qui quan-cunque in partem ceciderit, possit tamen aptε coninck,et mens enim externo visorii motu impulsa resistere potest. Imo vero etia aliorsum suo & libero & naturali motu ferri potest caullasq: impulsionis externς potest edomarcitum
mutabilis dissolvetur.Cylindri Chrysippei meminit Gelli lib.6,cap. 2,&locum transfert bis verbis a Chrysippo.Sicut inquit lapidem cylindrum si per spacia terrae prona atq; dirupta jacias, caussam quidem dc initium praecipitantiae feceris, mox tamen ille praeceps volvitur, non 'quia tu id jam facis, sed quonia ita sese motus ejus & sormae volubilitas habet:sic ordo & ratio & necessitas fati Ienera ipsa Scprincipia caussarum movet, impetus vero consiliorum mentiumq: nostrarum, actionesq; ipsas voluntas cujusq; propria &animorum ingenia moderantur.Accommodat Gellius exemplum ad locum declivem & praecipitem: res eodem redit.labetur enim motus primum externo aliquo motu cylindrus,& secundum motum aliquid volubilitas adjuvat sed praecipua caussa motus erit pondus S gravitas,
eaq: caussa erit necessaria, qualem Cli sippus in animis nostris minimε vult.Itaq; dii Cluysippus distinctionibustamcaptiosis utitur, delabitur in eas docuitates.ut necessitatem fati confirmet invitus: quod antea Tullius etiam
sentit, sed nescio quomodo in Chrysippi laqueos, quos antea ta prudenter evitaverat, sese induit, ut ad extremu quod improbarat,comprobare videatur.Quamobrem totu hoc
arbitrium Chrysippi aequitatis nihil habet, sed fraudis est de malitiae plenissimum. Quamvis enim prima impulsio sit
externa,li reliqua tamen necessario subsequatur, qugnam relinquetur animis assensio libera3 Cotexit Chrysippus c tenam ex caussis cosertis inter se Scssempiternis indissolubilem: deinde cum invidia libertatis hominibus ereptae prematur, in hac inquit, caussarum catena sunt etiam voluntates nostrae liberae ab omni necessitate&solutae . Ve ba hic sunt ies nulla. Na si voluntates nostrae sint consertae caussis antecedentibus, sic ut eas necessario sequatur, quae-
554쪽
'x P. RAMI PRAELECTnam est ista verborum libertas , cui rerum necessitas imponiturὶ Quod Q Repetitur argumentu Chrysippi toties adhibitum M concluditur fallaci connexo, si aliquid fieret siric causia, fessio esse omnia fato fieri. Sed primum veru, secundum igitur.
Haec cum itolat a Chusino explicata si illi qui
negant assensiones fato feri,fateantur tamen eas sine uso intecedentesieri alia ratio enised si nc dunt anteire vis, nec tamen fato fieri assensiones, quodproxima illa 2 continens caussa non modios assensione viaeneidem dicant. P es enim ser Appin concedens a sensionis proximam contia copiam . nentem caussam esse in viso positam, ' ncque eam M'. - caussam ad assent endum necessariam esse conc det ruisi omniafat ant,omniafant caussis ante
I illi cedentibus ta necessariis.' Behu isti, qui ab hostdissentiunt, confitentes no eri a sensiones sine praecursione visorum,dicen Si omniafato serent ejusmodi, ut nihil rei nil gressione causse, coptem dum esse aio fieri omnia. Ex quo facile inteEAE . , quoniam utris patefacta ais explicata sien
tentia sua, adeunciem exitum venian verbis eos,
non redissidere. Omninos quum hac se distinctio, ' His duit, ' - Ο i vere dici possit, quum halebit, euita, uviei e simi Di nostra potestate,
ant. quin in eveniant, orsi cause fuerint: quibus 'tale vita autem rebus caussis antegresson nostra tamen σίς lxζΠ, si potestate ut istud aliter eveniat. hanc distincti Phis diu sis ' ΠΩ p b ut alteri censent, i qui in anteeesse qμum caussa antecesserint ta ut nonsit in norint a rebus stra potestate, ut aliter illa eveniant, ea far eristatua sic. qua auteis nostrapotestatesint Ab his fatu abesse
555쪽
IN LIB. DE FATO. NHAac cuM 1 TA J Fuit adhuc fallax arbitrium cir
fippi inter contrarias veterum sententias medium : simile
Ciceronis arbitrium sequitur, Chrysippi sententiam cum
adversariorum sententia comparantis, & eandem essicere contendentis,quod utrique fateantur quidem causis antecedentibus omnia fieri, alia necessariis,non necessariis
alia: sed alii caussis tantum necessariis propositis fatum comprehendant, alii quibusvis: eos itaque verbis, non redissidere captio & staus est. Negari enim potest Chrysis
D antecedentibus & externis visis omnia fieri,cum possit ex nobisipsis primus voluntatis, appetitionis, assensionis motus esicivisis extrinsecus oblatis excitati. Aoa otiolHic mirabilis est Ciceronis logicane an memoria neades enim hanc ipsam rationem disserens Ciceroni videbatur acutius agere.Cum enim cocessisset,inorum nullum esse sine caussa, non concedebat tamen, omnia quae serent fieri caussis antecedentibus: voluntatis enim nostrae non esse caussas externas & antecedentes.Haec verba Ciceronis antea suerunt, at nunc contrarium disputans Scarbitrans logicus sibi peracutus videtur. quo in loco est syllogismus conexus inconstans: Si fateantur sine viso fi ri deserunt Sed primum falsum secundum igitur. Assumtio etiam fallax est,& a Carneade improbata. Nectis 6 J Quid igitur, inquam, si necessaria non est externa impulsio, non sequitur ergo assensio: sed si resistat, fatalis series turbabitur,utjam dixi:& hic apparet logica Cicer nis. IronasConnexi hujus Si omnia fiant praegressione caussae,confitentes assensionem non fieri sine prccursione visi confitebuntur fato omnia fieri, consequutio fallax. Et antecedens Carneadi falsum videatur:sed in verbis prθcursionis, antecessionis, praegressionis adlliberi debuit a Cicerone externum illud Carneadis verbum, quini cali inniam sephismatis totam aperiret. Verό- J Sed Chrysippus abutitur fati nomine in quo liberas & non necessarias caussas complectitur; alii propriε appellant. Omnia GJ Distinctio hic repetita est vera,& utrisque probata.
Sedis se Hic propria est fati appellatio; deest aute comparationis pars altera pro Chrysippo.
556쪽
M P. RAMI PRAELECTme modo hanc causam discepta oportet, non
ab atomis errantibus de via declinantibusl Drumpetere. Decimat,inquit,atomus. Primum curZ Aliam enim quandam vim motus habebunt,
a Democrito impulsionis,quam plagam ille appe . iat,a Ie Epicuregravitatu ta ponderis. sua erga
nova caussa m natura est,quae declinet atomum aut num Fritantur intersi,quae declinet, quae non aut cur minimo declinent intervalgo, majore non3 aut cur deriment uno minimo, non declinent da
bus aut tribu Z Optare hoc quidem est,non disputare. m neq, extrinsecus impulsam atomum loco moveri 2 declinari dicis, neque in illa inani per quo eratur atomus, quisquamisisse caussa, cur
Onῆe regione ferretur: nec :n i a atomo mutati nis aliquid facitum est, quamobrem naturale ui ponderis motum non teneret. Ita quum attuhsset nullam caussam,quae istam declinationem Upiceret, tamen aliquids ibi dicere videtur, quum idicat, quod omnium mentes asserveturac refluant.Nec vero quisequam magis co mare mihi videtur non modo D;um, verVm etiam necessitatem & vim omnium rerum, Astulissessi motus animi voluntarios quam hic,qui aliter obsistere fato fatetursie no. potuisse nisi ad has commetitias aechnationes com
fugi set. Na ut essent atomi quas quidem esse mihi L geri sum p Mr Πηδε modopotest, tamen decimatione, ista
ferantur. ηνηqua mplicarentur. Nasi atomis, ut gravitatet .seratur 'ferantur,iribulum est necessitate naturae, quod o- deorsu nec. mnepEdus nuda re impediet e moveatur U fer L. tributu ei- tur necesse est illudquo' necesseest,declinare qui'ς Πῆς My atomo is volunt,omnibus ' natur ab ter.
557쪽
IN LIB. DE FATO. M. Multa desunt.
HOC MODOJExclamatio quaedam est pestientis Ciceronis, tanquam praeclare veterum controversiam arbitrio & disceptatione siua diiudicarit at inconstantia & levitas summa est. Disputavit Cicero contra Chrysippum initio tam subtiliter tamque dialecticε omnibus ejus argumentis restitit: tot locis eum Diodoro, licet erranti, licet iimpiae fraudis authori, tamen postpnsuit, ejus sententia fatalem necessitatem comprehendi confirmavit. Qui introducut inquit caussatuseriem sempiternam hi mentem hominis voluntate libera spoliata necessitate fandevinciunt.deinde in illis praeclaris caussarum distinctionibus Chrysippi quid de Chrysippo alti ' Dum verbis inquit)utitur suis delabi tur in eas dissicultates ut necessitatem fati confirmet invitus: & revera sicuti docui necessitatem fati confirmat. Quid igitur est causae quamobrem haec Chrysippi sentetia toties reprehensa,toties improbata, to ties damnata,tandem laudetur & approbetur3 Vidit Cic ro Chrysippi argutiolas& distinctiones ad veterum disce piandam discordia compositas earu acumine nescio quomodo captus est Itaq; non solum probavit sed imitari etiavoluit S Chrysippeae logicae Tullianam logicam pare demonstrare. Hoc modo j Conclusa superiorum concordia revertitur ad Epicurum,& ejus declinationem multis modis insectatur imperitiam q. divisis caussarum & subductis generibus exaggerat. Nogam Antea Lucretius etia pla ara Democriticam attribuit Epicuro, non tantium ponus & declinationem. Sortiunturi Allusio qu dam est ad Rom. magistratus, qui delecti a populo provincias sorti eabantur quod est paulo aliter.& I de Finibus:Nam si omnes
atomi declinabunt, nullae unquam coliaerescenti sive aliae declinabiit aliae suo nutu recte ferentur, primum erit hoc quasi provincias atomis dare,quae recte, quae obliquε serantur. Cur minimo J Urget tanquam e paribus motibus minus autona illud antea dictum est Itaq: quidem te tius motus oritur extra pondus & plagam, cum declinat tomus intervallo minimo: id appellat άλάχις . Opta riSic antea, O admirabilem licenciam, & rniserabilem
558쪽
inscitiam disserendi. Nam nehJ IIrget caussam des,
nationis per species motus Violenta naturalis. Ita quumJ Concludit αλογίαν Epicuri in commento declinationis.
Nee seero J Disputat, Epicurum hac commentitia decim
tione non modo non evitare fatum, sed etiam confirmare. Argumentum ex paribus est Motus ponderis est neces sarius, ergo motus declinationis etiam necessarius eriti Epicurus utrunq; negaret. Nuggo modo J Geometricum
illud antea fuit,Non modo corpus,sed ne lineam ullam esse individuam.
apars libri deinceps amissa e L
Habemus autem fati Ciceroniani disputationem ex his reliquiis utcunque per nos collectam,in qua fati necessitas nulla perhorrescenda est sed potius levitas hominum d ploranda &miseranda.Posidonius caeli affectio , Chrysippus naturae cotagione, divinatione, enunciationis dei nitione, caussarum antecessione dum fatum suum nobis inculcant, perspeximus quam miseris modis impediantur& haereant: Diodorus, Epicurus, Carneades contra fatum Stoicis vehementer opponuntur,& omnibus viribus quasi praeliantur sed ita tamen, ut graviores ipsi plagas a seipsis accipiant quam adversariis imponant.Diodorus dum se tuitam accidentiam,liberam utriusq; partis potetiam tollit Dei hominisq: potentiam tollit. Epicurus providentiam
hominum Deorumq; destruit,dum omnia fortunς, temeritatiq: tribuit. Carneades divina ionem, omnemq: futi rorum contingentium cognitione de caeso detraliat Deosque suos hominibus minio sapientiores facit. Cicero qui judex harum sententiarum disceptatorq: videri voluit. Opicurum tametsi nihilo deletiorem cotem nit, caeterorum sceleratas & impias fraudes defendit: cum Diodoro necessitatem nobis imponit cum Carneade divinationem cd stibus eripit:cum Stoicis aequissimo tandem, ut sibi visus est arbitrio fatum licet oppugnatum initio & damnatum,
tamen ad extremum ita constituit, ut verbo libertatem rolinquat re ipsa & aeternet seriei immutabilitate nihil hominum potestati relinquat.
559쪽
ctionibus explicatum. XPLICANDuxi sumseram primis hisce diebus, quibus Academia respirarc, Sc e superioris anni pestilentia se paulisper recrear coeperat, Scipionis somnium ex sexto Ciceronis libro de Repub. Atque in tanti, tamque gravis somnii quaestione, existimavi vetiuti deliberationem quandam non ariolorum aut conjectorum imperitorum, sed corium hominum, qui de his rebus scienter & prudenter loqui pollent,habendam esse: neque metuendum,ne nobiles authores, qui seisin studiis singuli probarentur,universi unum in locum advocati,cum sententias nobis suas explicarent, moleste aut fastidiose audirentur. Itaque quae tunc habui in illo tumultuario, subitarioque docendi interpretandique midio, magis ea rapui, quam distinguere vel ornare potui multos locos a Platone, Aristotele, Cicerone, Plinio, nonnullos a poetis,quosdam etiam a nostrae religionis hominibus huc conjeci.Hujus igitur cosultationis partes tanquam librarius aut notarius nihil enim
amplius meum hic esse duco conscrip si: easq; ad studiosoruin utilitatem in publicum emisi.Vale.
560쪽
P. RAMI PRAEFATIO, IN SOMNIUM SCI-
Atq: his libris annumerandi sunt sex de Republica, quos tunc scripsimus, quum gubernacula Retratu. tenebamus. magnus locus plutosepniaeque proprius a Platone, Arist
tele,Tlieophratio, totaq; Peripateticorum familia tract tus uberrime. Qua disputat/o in quorum hominum pomyona in stituta, o quomodo ab ter mitio disis, uta fusor, dem perscribιr epistolai ui a rari em Due.3. Quod
quaeris quid de illis libris egerim, quos cum essem in Ci mano scriberethlii tui; non cellavi, neq; cella,sed cepe jam stribendi totum consilium rationemq: m utavi. Nam jam duobus factis libris, in quibus novendialibus iis feriis, quae fuerunt Tuditano&Aquilio Coss. sermo est a me institutus Africani paulo ante morte, A Lelii. Phili. Manilii,
Tuberonis S Laelii generorum Faunii & Scaevolae. Se mo autem in novem & dies & libros distributus, de optimo iratu civitatis, & de optimo cive: Iane texebatut opus luc