장음표시 사용
521쪽
IN LIB. DE FATO. synaturalem. Da emper verumfuit, oriet Epicurus, quum duos Geptuaginta annos vixerit, Mochonte Ataratorne , tamen erant caris e fatalos cur ita accideret:sed quod ita cecidisset certe casurum sicut cecidit fuit. Nec ii qui dicunt immutabilia esse quae futurasint, nec posse verum futurum conveni infalsium fati necessitatem confirmavi. sed verborum vim interpretantur. At qui introducunt causarum senem sempiternam, hi mentem hominis voluntate liberabpoliatam ieressitat fati devinciunt.
Nac ualu M HAtcJ Tres adhuc de sato sententiae disputatae sunt, Posidonii & Chrysippi, qui fatum confirmantsed ita ut refutatio magis quaedain quam ulla confirmatio perciperetur. Tertia fuit Diodori fatum verbo oppugnantis, revera satum stabilientis & confirmantis. Quarta deinde sequitur Epicuri. Dialecticam aute totam contemsit Epicurus: Mathematicas artes. si qui iis artibus eruditi ad eum venissent,dedocuit: Ethicam philosophiam voluptate terminavit: In physicis quadam a Democrito sim sit de atomis in infinita inanitate rectis lineis deorsum cadentibus, addidit ex se eas aliquantulum declinare, ut sitis fortuitis adliaesionibus omnia facerent. Ita matςriam
xerum omnium posuit in atomis: cssicietem caussam sortunae & temeritati reliquit: Deos nullos esse, aut mortalia non curare, animos mortales esse docuit: quae sceleratapbilos bia tam multos sectatores habuit, ut tota Gretcia, atq: Italiae integras urbes ad se pelliceret: nec jam Epicurustat philosophus audiretur, sed ut Deus quidam coleretur. Hanc sectam Stoici vehementer insectati sunt,&quae ad versus Epicurum hoc libro Cicero disputat, suspicor e Stoiacis este translata. Fatum itaque tollebat Epicurus,& Stoicam naturalium caussarum seriem, quia sine certa causisa fieri credebat omnia. Obscurior autem est logica Cic ronas hoc loco, ubi apparet argumen tu fuisse cliuiippi ex
522쪽
enunciati definitione, quod necessario sit verum aut sati sunt,unde fatum concludebat attamen ex hoc argum e to tam sequebatur fatum non esse quam esse. Id vero a sumentum Epicurus negabat, & negationis causiam repetebat E phylico atomorum motu quem triplicem fing Dat,rectum suo pondere, secudum violentum, tertium de clinationis: de quibus mox plura. Atomui Individua paulo post Cicero dicet corpuscula minutissima , & iis etiasubtiliora quae infusis per rimam aliquam solaribus radiis volitant. Atomos Democritus commentus est esse principia rerum quem deinde Epicurus est imitatus. Contra at mos Aristoteles vehemeter invectus est . qui ne lineas quidem ατι ut elle disserit. Sed hac de re pliysicae scholae t quentur. Inenodabiles J Inenodabiles res vocat in L
cullo inexplicabiles: in Universitate, indissblubiles: Quintilianus libro s,insolubiles. Res inenodabiles J De duobus rebus inenodabilibus prior per calumniam duplicem a Stoicis imponitur Epicuro.Nec enim sine caussa fieri dicit Epicurus, quod fortuita caussa dicit fieri, cum fortuita caussa etiam in caussarum generibus contineatur: quod Cicero ipse paulo post confirmabit. Nec item fieri de nia hilo quicquam dicit qui confirmat ex atomis omnia fieri:& quidem manifestior ista calumnia fiet, si legatur Epici ri epistola ad Herodotum de Physicis ubi θεώρ-illud in I rimis celebrat Epicurus. Ex mlulo nihil fieri, nec in nihi-um quicquam reverti. Quod Epicureus Lucretius etiam
De nihilo quom fieri nil posse videmin Calumniae sunt Stoicorum, qui Epicuro infensissimi su runt,ia quem multis similibus confictis maledictis oner verunt, ut ex Laertio in Epicuri vita percipi potest, & Cic ro postea.cum dicet Quam declinatione sine caussa fieri. si minus verbis, re cogitur costeri indicabit id ab Epicuro non esse dictum, sed ex ejus sententiis collectum: verum fallaci collectione collectum illud est, ut tum etiam demonstrabo. Perinan fatem Democtici, Leucippi, po eaque Epicuri principia physica fuere πληρες uti κενον, plenum & inane.inane vel inanitas verbum, ut Plutarcnus
athnovatum est a Cicerone in philosophiaequi primus di-
523쪽
rit ειυ φανωσίαν nos ἀῖ καταρε ν Uta Qui ἐπιχλν atra etiagii το α μον,το ἁ-ρM, Te κενόν, percepti nem,suspensionem & retentionem &comprehensionem. praeterea individuum in lecabile inane. attamen insecabile quamvis in Quintiliano legatur,non est in Cicerone: αLucretius inani verbo utitur. Sed Lucretius junior, quamvis ante mortuus attamen a seniore Cicerone diicere potuit. E regioris Parallelas rectas lineas ejusmodi appellat Euclides, quae in infinitum productae nunquam concurrunt,ouod Epicurus videtur dicere sed non satis physicis iulis motibus congruenter a peripheria ad centrum tende tibus. E regione J Epicurus cum atomos rerum principia secisset,ires motus eorum faciebat ut Lucretius libr. 2, amplissime describi Eprianus est naturalis deorsum,omnia
um corporum communis. nec enim ullius corporis nat
ratem motum sursum statuebat: - Eiam rem pesses. a Corporea usum ferr/fursumis meare. Et hoc motu Cicero nunc ait corpora e regione moveri, . quod in Tusculanis dicit. ferri rectis lineis, & ad pares angulos i de Finib. naturalem omnium corporum motum
quo fertitur e regione & ad lineam : paulo post ad perpendiculum dicet.Epicurus f αθμην pondus, id est gravitatem, statuebat hujus motus esse caussam, eamq; corporibus mnibus attribuebat: Nec ramen hac quantum e Π, dubitamus, opinor, in cuum per mane deorsum eun ferantur. . Secundus motus est violentus. Itaq: ejus caussam appetilabat πυ1γm plagam,ictum,quo corpora leviora pellere tur a gravioribus: Nam quonia per inane seagatur cuncta. recesse est. Autro far .a ferra pomorria rerum,
Et paulo post illum violentum motum explicat apertius Wr partes:
524쪽
Tertius motus sortuitus est, que declinati ne nominabat, eoq. inotu corpora nain imu declinare de regione seu de via a. a recto motu discedere, ut hinc complexiones,& copulationes,& adhaesiones atomoru inter se ferent, unde eniceretur mundus, omnesq; paries mundi, quae in eo ellent: quos tres motus cum alias saepe Cicero, tum in hoc etiam libro comprehendat: Itaque tertius quidam motus oritur extra pondus & plagam, cum declinat atomus intervallo minimo; id appellat ἐ/ χι ν, ut erit paulo post.De tertio motu sunt etiam Lucretii sequentia:
Istad m his quo'. te rebus cognsere aseems . . Corporis cum deorsum rectumpermaneferuntur, Ponderabu proprias mccrto temporeferme
. Incertu h locis pacis decederepaulum, Tantum quod m/nimum mutarum dicere Gis. Oan declinaresolerent, omnia deorsum Iris urs gutta caderent per mane profuniam: Nec Drer Ufensus natus nec plaga crear
Poncipiis, ira mi quam natura creassee.
Quodsi forte aliquis credit grassicio potesse
Sic declinationis ille minimus motus declaratur. LiserenimJ Hic se Cicero patronum praebet Epicuro, & docet eum Chrysippo melius respondere pociuile ex distinctione cauti aruin: quia non sequeretur, si diceret Epicurus sortuitis cauliis omnia fieri, ut idcirco sine caussis fieri diaceret. Haec ad Epicuri propositum Cicero constanterii constanta vero ad suum,qui proximo loco id velut ineno
525쪽
. bile in Epicuro reprehendebat, quod nuc enodat, & qui
Diodora antea probaverat, omnes rerum caussas neces fas efficietem, nullas fortuitas relinquente. Nam cum diceret omnia vera esse necessaria, verum autem sit ex vera caussa effectrice verum certe caustas verorum necessari rum necessarias efficiebat. CarneadesJ Cari ades, no-- Academiae philosophus & dialecticus acerrimus fuit,
nec ullam rem unquam in suis di sputationibus defendit, quam non probarit.nullam oppugnavit, quam non eve terit,ut ait Cicero 2 Oratorio.de lioc postea. V ora
Dam J Essicientia significat non e sicientem caunam,nec effectum, sed efficiendi vim , ici est, efficacitatem, ut in
Tusc. vel emcaciam .ut Plinius loquitur. Sic et de Natura Deorum est cientiam Solis Cicero vocat, quia diem sol est. Epicur- J Mortuum hoc anno elle Epicurum scribit Laertius libro io. Quod autem Cicero ait Amehonre morato, morem Allienientium Graeca dictione,
sed Latin E declinata expressi. ut enim Romae per Consules fasti praescribebantur & anni, sic Athenis per A
chontes. Suidas author est Archontes Diis novem, de intercos numerat Thesnothetas. Erant autem Athenis quingenti viri Reipubl. rectores, quorum decima pars quinquaginta dicebantur urs: irrαευον ες, qui per orbem singulis mensibus praeerant. Summus igitur ille quinquaginta virum princeps ν αρχων dicebatur. Vide Budarum in Graecis commentariis Siccum de Callicis quibusdam propriis rebus Caesar loquitur, vocabulis Gallicis utitur, sorma duntaxat Latina expressis,ut constat de Solduriis de Uergobreto Heduorum.& hic notabis Ciceronem dicere Archonte, non autem Archonde, ut hodie vulgo τ post ν profertur. A c/ι Coparat secundo loco D odorum cum Chrysippo, hujusq; sententiam codem nat illius approba error idem qui prius fuit,&manifestius etiam propositus. qui vera om nia, necessaria: fausa ampol Eb:lia faciunt non cofirmant fati nocellitate ait Cicero imo vero inquam fatii contumant quia liberis Acontingentib. caussis quia hominis albitrio nil relinquut, cum necessitati omne v nate tribo & Cicero.ut pollea
pparebit in Carneadis disputatice, albitrio bomina. tu
526쪽
lato constitui fatum putati hac autem Diodori sententia libertas arbitrii tollitur:fatum ita l. re ipsa con stituitur. lucet verbo refellatur.& Aristoteles in logica vere ait si coim tingens nil illiit.fati necessitatem constitui. Itaq: Aristo: les non ferret istas delicias Diodori fatum verbo oppugnantis reipsa confirmantis. At inquit Tullius,uerbori inviin interpretatur & definit. Concedo, inquam: sed in te pretatur & definit intcrpretatione & definitione cap.: sa, fallaci impia: nihil enim possibile dicit esse uti: quod necessarium& immutabile sit: vero quod vos sit & esse S non elle nihil relinquit, ideoq: ait Aristotele tanti necessitate cofirmat.Atq; ut Epicurus ne in Athenica. sum offensionem caderet, vel bo reliquit Deos te li illu-hu sic Diodorus &cum Diodoro Tullius lud scami in ista problemate videantur. Quamobrem Aristotelis hac de re logicam solidiorem teneamus. Set om 'Atqui 'rus in eam seriem caussas etiam voluntarias in ludi bat ut antet ea liberae permanerent. & laaec sempiterna series diavinae providentiae valde conveniat, qua vel minimi rerum apices ab aeterno provisi sunt. Quapropter in utroq; Tullius parum consideravit quanto sophismate sese de, inciaret,& quod fatum non existimet a Diodoro omnis veritatis immutabilitate confirmari &quod existimet sempiterna Chrysippi serie confirmari. Sed id prius in i 'ra
Sed hic hactenus alia videam m. Concludit
nim G sinus hoc modo: Ste i motus sine causa.
pellant aut vera aut falsa erit. caussas enim e cientes quod non habebit, idnec verum necfalsum
erit: omnis autem enunctatio, aut vera aut falsies T. motus ergo sine caussa nullus es L suo ita eLI, omnia quae fiunt. caussi sunt antegre iri ita eLE ,fato omniafiunt: e citur ergo ,fato feri, quaecunqsant.Hic primu mihi libeat assentiri
Epicurons negare omnem munCLIIIonem aut v ram
527쪽
IN LIB. DE FATO. ram esse aut falsm, eam plagam potius accipiam, qu fato omnia fieri comprobem. Illa enim sen
tentia aliquid habet dirifutationis,haec vero non estolerabilis. Itaque contendit omne3 nervos cir sippus, ut persiuadeat omne ο ξ α μα aut verum esseau alsum.Ut enim Epicurus veretur,nephoc co-
cesserit , concedendum se fato fieri quaecunq fiant:
si enim alterutrum ex aeternitate verumsit, esse id etiam certum: Usicerm etiam necessa me ita
ta nec statem ta fatum confirmari putat.) SD6hrysippin metuit, nesinon obtinuerit, omne quod
enuntietur, aut verum 'sse aut falsium, non teneat
omnia fato fera, ta ex caussis aternis rerum fui
Set D HA Revertitur ad Chrysippum,sc duos ejus verius Epicurum pro fato syllogismos proponit. Primus est: Si est motus sine caulla non omnis enunciatio vera est aut falla: falsum est secundum, falsum igitur &priirrum: inde colligebat Chrysippus omnia caussis antecedetibus fieri. tum syllogismus secudus ellicitur,Si omnia fiant cauia sis antecedentibus,omnia fato fiunt: primum verum: veruigitur &secundum. His duobus syllosuinis pro Epicuro veluti reo oratores duo respondent; Cicero priori, & Ca neades posteriori. Altero loco idem verbum Tullius interpretatur: fuit enim initio. unciationii quae Graeci ci et vocant: illic Graeci, hic dialectici auth res appellantur ut simul Graeci dialectici intelligantur: at tamen hcc repetita interpreratio subindicat librum ab auctore paulo negligentius elle recognitum. sed tamen in
hoc patrocinio mallet assumtioni relistere, negareq, Omne enunciationem veram este aut falsam, quam fatum confiteri: At patronus ille multo maiore clientis sui commodo potui let propositioni relistere: nihil enim cohaeret consequens illud, enunciationem veram cise aut fallam , cu an tecedente motus sine caussa. Nec verior est haec enunci tio, si est morus sine cata non omnis enunciatio v a est
528쪽
aut salsa; quam liaec, Si est motus sine caussa,omnis enumciatio vera est aut falsa: perinde ac si dicci es, Si Chrysippus non est dialecticus, non est omnis enunciatio vera aut fabsa : Si Chrisippus non est dialecticus omnis enunciatio v xa est aut falla. Ergo propositio primi syllogismi verE n igari potest, cum nihil habeat consentaneum antecedenti. Quin a Cicerone ipsb paulo post e Carneadissententia ii consequentia connexionis illius coarguetur,ad eum nempe locum: od cum ita sit. Ratio propositionis item falsa est. Quod caussas efiicientes non habeat, id nec verum nec falsum esse. In his enim verb:s, vcrum.falsum, vis est parchia tradictioni, verum non verum. At in verbo contradi- tio ad omnia vera est.Chimaera x quidvis fictilium caus. sas emcientes nullas habet, quia nunctum sactum est: a tamen haec enunciatio, Chimaera est balaena, vera est aut salsa id est, quod idem valet, vera aut non vera Quod Cic in tandem significabit, cum dicet, ex contrariis, quoru ab
terum est,alterum negat; alterum nec citario veru cile, Pl- .
ierum falsum. Quamobrem primi h llogismi Chusi pes .
& propositio & ratio propositionis salsa est 5 in hoc patrocinio Cicero logicam suam ostendit .Quod autem Cicero tolerabilius putat negare omnem enunciationem veram esse aut falsam, quam fato omnia fieri coprobare, est qui dem es mores ta vitam spectas, illa quam haec culpa levior: si vero logicam rationem consideres, longe haec quam illa Irobabilior : paucioresq, philosophos invenias, qui disjui ctionis ex contradictione veritalcm negent,quam qui fati necessitatem comprobent. Tametsi enim Aristoteles insuturo cotingenti disserit nihil ei Iejam verum aut falsum: attamen contradictionem idem in omnibus rebus veram esse confitetur & quodlibet culiciatum esse verum aut sal sum. Sed aliud est quaerere utra jam vera aut falla. Ur
enimJ Comparat Epicuri & Clilysippi in hac disputatione
metum, sed in utroque stultum. nec enim si quid ex aete nitate verum sit aut falsum idque certum etiam erit ncces I rium & fatale. multa enim vera futura siliat & certa .n Cntamen ex necessariis caussis. Et quamvis necesse sit disjunctionem ex contradictione veram esse aut filsam . non estram en neεessanopars illa vera, non est necessario pars ista
529쪽
Ialla. Necessitas enim disjunctionis, sicuti conexionis.pendet. lim necessaria disjunistione&connexione non autem ex carum necestaria veritate: u Necesse est te doctu esse,aut non doctum vera & necessaria enunciatio est: attamen te esse doctum,non est necelle: attamen te nonesse doctum,non est necesse.In connexione res apertior est: ut
Si homo i ci est homo est bestia, connexio necessam est
attamen pars est utraque falsa, tantum abest ut sit necessona. ii rgo iaci essitas veritatis in hac disjunctione verum est aut fallum) non pendet ex necessitate partium: in quo nulebatur Epicurus qui putabat,si hoc vere diceretur neces le est omne enunciatum verum esse aut falsum,necessitatem hanc totius enunciationis ex partis alterius necessitate m . Guysippi vero par etiam hic error fuit. Nam q uod omnis enunclatio vera sit aut salsa, no magis est caussa cur concluderet satum eo quam non esse:quod Cicero etiam postea disputabit, cium dicet, Quid est cur non omnis pro- nunclatio aut vera aut falsa sit, nisi concesserimus fato fi r quaecunque fiant 3
Sed Epicurus declinatione atomi sitari fati nocessitate utaNitas tertius quidam motus oritur extra pondu splagam quum declinat atomus for . quo intra va o minimo id pellat ἐλάχα, quam disti dςςi nationem ne caussa fieri,simanus verbis, re cogitur confitersi non enim atomim ab atomo pulsi δε- clinat. Nam ' pote Delli alia ab a si graviatase seruntur a perpediculum corpora individuar tu fine: ut Epicuro placet Z Sequitur enim, ut si alia ab alia nunquam depellatur,ne contingat quiadem alia aliam. Ex quo es citur, ut jam lat mus, ' declinet, declinare sine ca D. Hanc rationem c I rus in auxit ob eam rem,quod die itus
est te semper atomus gravitate ferretur naturali Ac nec arua, nihil liberum no bu esset, quis ita mo-
meret λ animus, ut atomorum motu cogeretur.
. Hinc Democrit m author atomorum accipere
530쪽
o P. RAMI PRAELECTmaluit necessitate omnia fieri, quam a corporibus
individuis naturatas motus avellere. SED EPICu Rus Proponit Epicuri rationem adve sinsitum qui cum crederet ex atomis omnia fieri, & atom vim motu omnia moveri,metuebat ne moveretur omnia necessario, si motus atomorum ellet neccssarius. Itaque
declinationem induxit, quam Cicero Sori te quatuor se duum nullam este contendit,& sine caussa fictam. Si atomi recte seruntur, alia non pellitur ab alia: deinde si alia non pellitur ab alia, non se contingunt: denique si atomi non sese contingunt,neque declinant : sed primum ultimum Lgitur. Epicurus autem Ciceronis propositioni resisteret, quia negaret semper recte servi, cum aliquando declin rent. Epicuri fuit stolidus error, sed non refellitur his argi mentis a Cicerone. De tribus his motibus jam duci. naticus J Mathematicorum dictiones sunt, qui longitudines regula & linea, altitudines perpendiculo, angulos norma metiuntur, ut Vitruvius docet. Hoc modo Cic.ad fratrem: Columnas neque rectas,neque e regione Diphia Ius collocata eas scilicet demolietur,& aliquando perpen diculo & linea uti discet. I Ias autem rectas lineas Euclides vocat me perpendicularis autem linea definitur . Euclidi io di. ilib. constituitur ri&I2 p. I. Hanc rari
nem 4 Repetitur caussa Epicurei sigmenti & refellitur at thoritate Democriti, qui philosophus ab AEgyptiis, Chaldaeis, Gymnosophistis, Anaxagora, philosophiam variam
. didicit. In atomis autem materiam natur cujusvis instrutuit, easq; distinxit figura, ordine situ unde elicis uxus, Metus, conversio: ut Aristot. docet in Philosoph. lib. I, cap. exponitur latius Ide Fin. dc postea Democritus inter auctores fati nominabitur.
e Curius Carnearis, qui docebat pose Epicum reos suam causam sine hac commentis a decim tione defendet e. Nam quum doceret e posse quedam anima motum voluntarium, id fuit defend . melius, ' am introducere declinatione, cu spra