장음표시 사용
631쪽
tutem beatae vitae effectricem faciunt. Petipatetici in corporis S animi cumulatis & assilientibus bonis idem illud extremum summumq; bonum collocant.contra quos Omnes oppositi Platonici magnificentius quiddam senti , neq; in corpore collocandum esse extremum illud hum nae vitet bonum,quia communis sit ea pars nostri cum bel-Iuis: neq; in animo, cum in eo nulla virtus nullaque pers ctio iniit: aut si quid in eo laudabile videatur, id totum ex radus quibusdam a divinae virtutis splendore profectis in eo relucere existimantataq; quia illinc initia numanae perfectionis oriantur,eodem summa extremaque referri putant oportere Africanus igitur, Platonis videlicet aemulator sectatorq:,monet ne in praemiis humanis,sed divinisspena potueris rerum tuarum:suis te illecebris oportet ipsi virtus trahat ad verum decus.nam,ut ait Horatius,
Ergo virtus ipsa suo nos amore capiat & incendat, nec tamen seipsa contenta sit,sed sublimia illa spectet. QuaΑ- quam enim sapientibus conscientia ipsa ut initio sermonis huius Emilianus ait factorum egregiorum amplissianum virtutis est praemium: tamen illa divina virtus non statuas plumbo inhaerentes, nec triumphos arescentibus laureis ted stabiliora in cςlo & vividiora praemoria genera desiderat. Quid de te alii loquatur, ipsi videant: tamersi nim arrogatis est negligere quid de se quisq: sentiat fortis tamen animi est, rumusculis vulgi non commoveri, prae es Eque apud Ennium Fabius ille cunctator laudatur:
Ergo quid de te alii loquantur, ipsi videant,sed loque tur tameminvidia enim quam propter leges Agrarias o pugnatas subiisti restincta, tua virtus magis elucebit, α verius sine odio sine calumnia laudabitur.
Sermo autem omnis illa ta angustiis cineisuriis region um quas viaci, nec unquam de ullo perenni uit,ta obruitur hominum interitura obtivi ne posteritatis extinguitur.
632쪽
DIlo ista fuerant argumenta extenuiaς gloriςbumvnae quod in augustis lima terrarum parte,& quidem , vissimo temporis spacio, vixaudiri nomen hominum cel brariq: posset.
suae cum dixisset go vero, inquam, ὀ ε PLLlimen cane se quidem bene meritis depatria,quasi' times adcrii aditum patet, quanquam a pueritia vestiagiis ingressus ta patris ta tuis,decora vestro non δε-
fu nunc tamen tantopramiopropositio enitar mu io vigilantius.
E M i L I A N i responsio ad confirmandam conclusio nem proximam adhibetur,ubi justi veriq; principis decora est significatio quod se majorum virtutes adhuc aemu latum ait,& tamen tantis muneribus in caeso propositis, profitetur se diligentiorem in conservanda patria, vigilantioremq; futurum. qua sermonis brevitate conclusa quodammodo est totius adla ortationis summa. propositio enim est,Bene meritis de patria quasi limes & via ad c li asitum patet. Assumtio deinde, Amilianus paternis & avia. tis vestigiis ingressus Rempubl. sicuti sortem principem decuit adjuvit,& in posterum adjuvabit.
Et ille, Tu vero enitere, sic habeto, te non esse mortalem sed corpus hoc Mec enim is es quem for
ma ista declarat. sed mens cujussis e T qu D nouea figura qua digito demonstrari poteris. Deum te igitur stilo esse siquidem Deus e f, qui viget, qui
iis,qui meminit, qui praevidet,qui tam regit, smoderatur, is movet id corpm, cuiprapositus ericquam hunc mundum princeps ille Deus: S ur psium mundum ex quadam parte mortalem ipse Deus aeternus sic fragile corpus animis siempiternus
REvERTI Tuli Africanus ad intermissam quaestionε de animae immortalitate, plusque suam qu stio illa recrupit, essicere conatur; hominem quippe & immortalem, Sedeum etae. sic, inquit, liabeto, te non esse mortalem, sed corrua
633쪽
corpus hoc cum enim corpus humanum ex discrepantibus inter se naturis compositum & coagmentatum sit, calore igneo aereo humore frigore aqueo, terrena siccitate: quorum temperatio, moderatioq; quandocunque dil- solvetur corpus i plum dulcivi diispariq: necesse est quo ex genere hominis natura minime constat: neque cium homo est ea moles corporis, materiesq; quam forma coloribus.& lineamentis distincta declarat, sed mens cujusque is est quisq;.mens hominis vitiis corrupta depravataq: sit, hominem perversum vitiosumq; dicimus: lit eadem sortiti dirae patientia vovitate, prudentia caeterisq; virtutibus instructa & ornata bonum & honestum virum judicamus. Neq; vero ut socrates cum Alcibiade disputat idem est instrumentum atq: id ipsum quod instrumeto utitur m nibus autem, pedibus, reliquisque corporis partibus tanquam instrumentis homo utiturnaliud itaque homo. aliud corpus est hominis, recteq: hominem mentem esse consitemur c cum Apollinis oraculum monet γνῶθι Gaiaxrον, noid praecipit ut membra nostra aut staturam figuramve,sed anima nostru noscamus; ineritoq; Iidedi, qui corpore hominem definitum existimant.Trahit interteinim Hect
rem ad currum alligatum ut in fabulis est Achilles:quem Hectoremi aut quandiu ille erit Hector Z melius Accius inquit Cicero Scaliquando sapiens Achilles imo enimvero corpus Priamo reddidi, Hectorem abstuli. Non i tur sicinora traxisti, sed corpus quod suerat Hectoris.
Quid levitas illa Demosthenis3 qui illo susurro delectari se
dicebat aquam ferentis mulierculae insusurrantisque ait ri, Hic est ille Demosthenes: non enim digito demonstrabatur Demosthenes, sed forma corpusque Demosthenis. vetaq; totius illius levitatis studiolum contemnitur atque irridetur a Persio: At pulchrum ess digito monstrari: ricier, me eLLHomo siquidem mens est, non ea figura quae digito de monstrari potest. Deum te igitur elle scito. tIndenam quaeret aliquis ista consecutio λ nempe, inquam , ex illis antecedentibus immortalitatis argumentis , homo est imita ortalismeque enim corpus, sed mens dei est igitur. Homines enim ac dii animalia ratione consilioque
634쪽
praedita philosophis visa sunt sed immortalitatis excellentia homines a diis stuperari. Ne sint igitur mortales homines,sed immortales iunio, discrimen inter homines deosque reliquum nullum erit. Haec Euripidis poetae sententia est de quo Cicero Tusc. i. Ergo animus, ut ego dico. divinas aut,ut Euripides audet dicere, deus est. Non multum ab Euripide Ovidius discrepat 6 Fastorum, UI μ λ ns bu agitante ea seramin id b, Imperavi hic e semina mentis habet. Verum aliud est longi hominem praepotentis aeterniq; dei similitudinem & imaginem quandam elle,animuinq; divinum credi quam deum esse: tametsi hanc etiam sententiam video λristoteli a suis quibusdam interpretibus attributam esse, quibus Themistius Peripateticus irascitur: qualia opinionum monstra fortasse eorum sunt, qui statuunt unicum et Iedei spiritum, qui in omni natura vi geat, animas hominum nihil esse, nihil daemonas, nil cael stes angelorum mentes, sed divinam illam vim simplicem litariamq; ad omnes caeli terrarum oras pertingetem, cujusmodi deus esset ille Virgilianus lib.6 Aneid.
Principio caelum ac terra ,campos' oquentes, Lucentem' gloίum Lunae, Tuan use a in Spiratus νntus alis, totamque m per ar Asens et eae molem, magno se corpore miscet.
Ut in corpore nostro unicam esse confitemur animam, cujus vis tamen ad omnes artus, omniaq; membra pertianeat quorum si quod vulneratum, sauciatum, amputatum fuerit, non mutari tamen animam, nec interire dicimus, sed in se recipi.Sed ne tam absurdum quidem tamq; hebes commentum existimo Ciceroni unquam in mentem v nise: sed ut cognatione conjunctos cum diis immortaliabus homines ostenderet,eaq; persitatione vehementius ad amorem justitiae inflammaret atque accenderet,animos non tantum divinos,sed deos quoq; affirmasse:quod a Romana tamen religione nihil abhorreret, cum veteres Romani Romulum Herculem Castorem in numerum de rum retulerunt, quod animi essent optimi ari, aeterni. Sed enim novas nostrae divinitatis caussas & rationes audi
mus:non enim illa discriminis usitata inter homines deos que
635쪽
que detractio communionem naturae sola demon strat, argumenta certiora subtilioraq; sunt. Quaenasti inquies, aut quomodo de tanta qu-stione & deoru& animorum disputatio certa ulla esse potest' neque enim deum, neque
mentem cernimus. mentem autem hominis quamvis novideamus,ut deum non videmus, tamen ut deum agnosciamus ex operibus ejus sic ex memoria rerum & Inventi ne,& celeritate motus, om niq; pulchritudi ne virtutis vim
divinae mentis agnoscimus: spectemus igitur deorum hominumq; facta atq opera,quibus hominem deum esse sibi Asticanus petitia iusiqui clem deus cst qui viget qui sentit,qui meminit,qui providet. At vitam in homine &sen sum,& memoriam,& providentiam perspicimus:deus igiatur homo est. At mundum regit deus,& omnes ejus partessia providentia tuetur. quid homo an non idem ac par es.ficitὶ qui tam regit & moderatur, & movet it cor pus,cui praepolitus est, id est, mundum illum molis corporeae, cui tanquam custos praeest, gubernat, quam hunc mundum princeps ille deus. An non deniq: 1sta similia sunt3dc ut iapsum mundum ex quadam parte mortalem ipse deus Ge nus sic fiagile corpus animus sempiternus movet. In in i do supra Lunam, ut antea dictum est, omnia sunt aeterna: infra autem nil nisi mortale praeter animos hominum g ncti deorum munere datos. Mundum igitur tanquam corpus dei Africanus appellat,ut poeta cum ait: - tamsi Ua per arro Mens agitat molem: magno sic corpore miscet. Hominum deorumq; cognatio nobis adhuc insorin ta est deus est immortalis, homo est immortalis: deus viant, lentit, meminit,providet homo viget, sentit, meminit, rovidet: deus munaum homo corpus suum regit &mo-eratur: deus mundum quadam ex parte mortalcm in
ve homo fiagile & dissipabile corpus agitat: lcniq; cum
interiore illa penitusq; insita animi natura, tum corporis qualitate deus homoq; consentiant, ut mundus corpus sit dei,dc corpus mundus sit hominis,& deus homo, &homo deus esse videbitur. Verumenimvero sit quid in hac ars mentatione temere nobis assumsimus, temeraria & m-
considerata coplexio coficietur. Ergo primum illud,sic ha,
636쪽
L. desinitur. L. nulla ex restia oriri potest: L vel conci
cesse est, L qua primo impulsa nam
in .te nyn esse mortalem diligentius Sc accuratius explicemus: nec hominem adeo mortalitatis ratione separari doceamus. Res ita me deus ipse de quo loquimur, amet dissicilis &obleura aciem in oculos contra quam naturassertiretorquere atq; covertere,animo animum penitus inspicere,viresq; ejus,proprietates,motus comprehendere.
Nam quod ρmper movetur,sternum HS quod autem motum adfert alicui,quo , Vsium agitatur aliunde,quando finem habet motus, vivendis inem habeat necesse e f. Solum igitur quod si se movet, quta nunquam desieritur se, nun7uam ne moveri quidem ' definit, quin etiam cateris quae moventur, hic fons, hoc principium eji movendi.
Principio autem nulla est origo nam ex princ is oriuntur omnra. Ipsum autem ' nulta ex re erip te finec enim esset hocprincipium, quod gigneretur aliunde. quod i nunquam oritur, nec occidit quiadem unquam. Infm pi incipium extin D m nec i-
Huni ab alio renascetur, nec si aliud creabitos quidem necesse est principio omnia oriri. ita sit ut motu principium ex cosit, quod ipsum V mo et O
tur id autem nec nascipstes,nec mori ' et ei concidat omne Calum, omni I natura consipat necesse e L nec vim ullam nancisiatur,' qua primo impulseu moveatur. m pateat igitur aternam id es
se quoda*pse moveatur, quis qui hanc natu
ram animis esse tributam neget inanimatum est enim omne, quod impulsu agitatur externo: quod aure animatum est, rumotu cietur interiore. nam haec est natura propria animae, atque vis quaesi est una ex omnibus quaesis moveat,nes nata est ce te,&cIerna est. is an
637쪽
SED tamen Platonem tanquam aliquem philoseph rum deum licet audiamus,ex cujus Phaedro,non autem ex libris de Republica Ciceronis haec oratio desumta est, ct jus quaestio est An animus sit aeternus: argumentum summum est ex effectis quia seipsum moueat: syllogismus ita concluditur,
Praecipuum certanae est in propositione, Quod seipsummovet, aeternum est, semperq; movetura deoq; advocantur in auxilium tum contraria, quod aliunde mota, mort lia sunt quare que a seipsis agitantur,im mortalia sun totum
adjuncta,& quod natura neque se deserat,sed se diligentis simε tueatur,d quod a se mota principia sunt sui motus ideoque aeterna. Ad assumtionem argumentum est uia uiri ex adorsis,quae moventur aliunde,inanima sunt quare animata,quae a seipsis moventur. Haec praesidia sunt & propositionis & assumtionis ad illum principem sillogismum
accommodata .Partes ergo videamus universet disputationis,quamobrem sempiternus animus esse videatur. Prima
confirmatio principalis propositionis est pleno conclusa syllogis imo:
ο emper mosetur,aeternum ea: Quod ese m ovet semper moserum. Quod iratur sese moque aternum eLI. Cujus conclusionis pars illa prima, Quod semper ino vetur sternum est pompae speciem similem quandam obtinet ad seriam enim contentionem non multum valet, sed quoniam indubitata est praetereatur: ad assis nationem veniamus. Quod sese movet, semper movetur: quid ita nempe quod contraria contrariorum consequentia esse videantur:ut si laudanda virtus, vituperanda sane turpitudo sit. Sic quia quae moventur aliunde, caduca mortaliaque sunt quae sitio impulsu nativoque agitantur stabilia atque immortalia sint neces le est. Age vero quia neque deseritura se animus ne moveri quidem desinit,quid ista ratio quid habet argumentiὶ Enimvero attendendum in tenuiabus tanquam Iesu. inclusim admirab:lerbi sici cujusdam
638쪽
numinis oraculum si animus a se moveatur,nuquam pr fecto se deseret.Omnis enim natura vult esse contervatrix sui,ut inquam optimo sui generis itatu retineat . Itaq; nec panem ullam siui,nec habitum, nec motum, nec statum
desciit:eumq: quasi finem propositu habet, in quo omnia
studia,Omnesq: contentiones suas adhibeat. Ex hoc fonte illa funduntur oracula philosophorum, naturam nihil temere frustraq; conari,naturam incredibili amore sibi ciciliari Itaq: si possit,ut posse confirmatu dum dicitur non aliunde sed a seipsa moveri,&velit ut intelligimus se iapsam tueri,sine dubio nunquam se deseret: sed itatum in tumq; suum in perpetuum retinebit : quinetiam caeteris, quae movetur,hic fons hoc principium est movendi: principii autem nulla est origo.Tertia confirmatio est illius rationis, Quod seipsum movet, aeternum est,ex ad junctis sumta quod ea vis se movendi principium sit:ubi plenus &integer syllogismus conteXitur:
Cuod seipsum mο ὐetersneipium e B Odigitu opsium moὐer,ect aeremum. Assumtio primo loco est: quinetiam caeteris quae nam ventur hic sons, hoc principium est movenda: nec tantum quod se ipsiim movet est principium sui motus sed caeteris rebus,quae aliunde moventur. Propositio est secundo loco:
Pars prior definitione principii declaratur. Principium siquidem ut physici definiunt) est ex quo oriuntur omnia: ipsum autem nulla ex re alia fieri potest : nec enim esset principium quod gigneretur aliunde: definitio enim repi
gnat.approbatio partis secundae consequitur, Principium caret interitu. ratio ex eadem definitione de ex adiunctissumitu extincto dissipatoq; principio universus omnium rerum cosequeretur interitus: nihil enim gigneretur, cum omnia a principio orianturinec omnino principiti ipsum
renasceretur natura enim ejus originem non capit, nec ex
se aliud procrearet, quia tinctum esset. Deinceps assi tin-tio propositioque positae antea repetuntur. Assianatio obscurius E Cicerone Latine reddita est, quam Graxe a Platone explicata. Cicero ait, Ita sit,ut motus petricipium ex
639쪽
eo sit quod ipsum a se movetur. Plato autem paulo secus,
di possunt, Sic ergo principium motus est quod scipstim
movet. Ciceronis autem oratio videtur significare cata.
iam quamobrem aliquid principium motus dicatur,nempe quod te ipsum moveat:nisi sorte phrasin illam ex eo sit, intelligas pro im. Propositio magis alienum a Platonis sententia quae in exemplaribus Graecis hodie legitur sei sum habeti Principium, ait Plato,nec nasci potest, nec in ri principii nulla est origo aullus interitus, vel consequetur interitus rerum omnium. Extincto enim principio, necesse est concidat omne caelum,omnisq; natura, nec unquam post habeat unde motum nacta gignatur. principium enim si nullum si unde motus erit initi uni In Ciceronis oratione verbum consistat translatilium & alienum est: nec Plato sic loquitur, cum ait, του ro δὲ κτ' ac αυβω,
ται.qui locus Latine sic reddi potest. Hoc autem neque mori neq; nasci potest vel omne caelum, omnisque terra concidant neces le est; nec unquam rursus existere quicquam possit, unde mota atq; agitata Sienantur. Participiumνηθέντα, pluralis ta umeri, ad casu in ii sagulare αξ v referri non potest Quod si putabis neglecta Platonis sententia Ciceronem non deterius quiddam sequi voluisse: quasi dixerit, principium neque nasci neq; mori potest, conlistari: necesie, licet caelum terraq; concidat, nec principium aliud principium nanciscetur, a quo primum moveatur, primoque impulsit agitetur:tu videris qui Ciceronis ingenium tam religiose tuendum susceperis. Nobis magis placet, nulla necessitate interposita, libere sentiendi potestas in converrendis authoribus, ut non annumeranda verba, sic sane retinendas sententias minimeq: immutandas existumo: sed tamen in hac defensione malim credere Cicer rem alio exemplari usum esse, luam ab eo sponte sensum authoris inversum praesertim cum Graece optime & luci Ientissime scierit.Verum de his nimium: ad reliqua sergamus. Confirmato illo fundamento ratiocinationis, Quod se ipsum movet aeternum est.conficit ad extremu Qvqsti
Dis conclusionem summam sic: Oo
640쪽
Munatio rebus contrariis addicitur, Inanimatum est quod impulsit agitatur externo: Ergo animatum motu cierur interiore ac suo.Animae vero motus quos appellar tit Plato lib.io de Legibus interpretatur, cum ait, umve sa ergo quae t ia caelo sunt,qine in terraiquet in mari,suis motibus anima ducit:quibus nomina time velle, considerare, curare, rei es & non recte opinari, Letari, dolere, audere, metuere, odii te, diligere. Quos motas Histoteles Plat nem praeceptorem imitatus non solum aninio tribuit, sed
liis ejus naturam disquirit ac definit. Aristoteles inquit rTuscul. Cicero longe omnibus Platonem semper excisso praestans & ingenio α diligentia, cum quatuor nota ili genera principiorum citet complexus, e quibLs Omnia orirentur,quintam quandam naturam censet esse, e qua sit mens. Cogitare enim N providere, &disecie, & doccre, Ainvenire aliquid,& tam multa alia memini te amare. is se cupere timere angi , tutari, baec ec sinitia cor bula, in horum quatuor generum nullo ineste putat. Quintum g ous adhibet vacant nomine,&lic iplum animum , λέαι appellat novo nomine,quasi quandam continuatam motionem & perennem. Quibus ex vcibis intelligi in iis cum Platone Aristotelem hos animae motus Uirmalle.
Tametii in physicis quae Aristoteli tribuuntur, magnis Avariis argutiis disputatur, nullos animae motus csse, nec
se moveri polle: quibus Platonici permulti, ac Macribius in hujus interpretatione Lirinii diligenter & acci
rate respondent. Immortalitatem vero animae Arist
teles vi actur nolui se eodem argumento in libris de anima confirmare, quod se ipsim moveret, quod per se disrutaret , meminillet, providcret, intelligeret, sed quod ii ne corporis ope id ipsi: in piae staret, atque e liceret. quod sine specie quadam dissimile Platonica rationis primo videatur revera ac veritate proritis ide. A se enim .ac per se m veri .sine externo auxilio Plato significat. Quare iam credo Platonicis Aristotelem calumniatorem appellantibus, quod praeceptoris sententiam tot statutinatis labes stare