장음표시 사용
681쪽
tentia propositionis: Si sustinere dictionem tuam senectus
At mehercule ego arbitraborposse it pulo nostro probaris te ad jus re fondendum δε-
disses. uamobrem,cάmplacebit,tibi experiendiscensio. M. Siquidem, Quinte nultam es et in emperiundo periculum: vereor ne dum minuere velim laborem, augeam: at , ad illam caussarum operam,ad quam ego nunquam ni aratus tam ditatus accedo Adjungatur haec juris interpretatio: quae non tam mibi molesta sit propter labore, quam quod dicendi cogitationem aufer l, ne qua ad nullam majorem unquam causam pum ausus a
cedere. A. cuin igitur ista ipsa explicas nobis his succisi diis sui ais temporibus, ta consiribis de jure L. subsicivisciol ubtilius qum caeteri. Nam primo tempore aetatis juri studere te memini, cum irae etiam ad Scaevolam ventitarem: ne' unquam mJι visita esita te addicendum dedisse, ut jus civile contemneres. M. In longum sermonem me revocas, Attrcer quem tamen, nisi Vu/ntus aliud quid nos agere mavult, 'scipiam: quoniam vacui siumus, dicam. Ego vero libenter audierim: quid enim agam potius Z aut in quo melius hunc consitimam
diem 3 M. Quin igitur ad illa Oacia nostrasedess
pergimus Z Ubi cum satis erit ambulatum, requI
scemus ne rofecto nobis delectatio deerit,aliud ex alio quaerentibus. A. Acos vero, ta hac quidem adire placet per ripam S umbram. lA MEHx Rcuta J Ex occasione proximi loci contexitur postulatio juris, quae propria operis universi quasio est. SiquidemJ Recusatio ex ad; uncto labore: nustam esse/m experiundo feraculum,facerem :
682쪽
que te negaretur antecedens. ut in Logicis docemus. Pa- atus Commentarios causarum, quas acturus esset, Cicero conficere solebat, de quibus Quintilianus lib. m, cap. ultimo meminit. cog at onemJ Id est, meditationem& commentationem, quomodo primo Oratorio dixit, Nam si subitam& fortuitam orationem commentatio &cogitatio facile vincit ,&c. Cum g/in Resisti texe
ficienti facultate: succiiiva nempe habes tempora, & jus iapsum nosti. Memm/J Frequentius cum praeterito jungitur: ut, Memini luna mos fuisse,paulo post. Non raro tamen & presenti iungitur: ut ad Papirium Memini te mihi Phaneae coenam narrare. Itaque labitur Valla,quod in illo Virgilii versu, Cantando puerum memini me condere Idiles, putat licentiam cile poeticam, pro condidisse. Sca L J Scaevolarum veluti familiaris & domestica fuit juris. prudentia. Hic vero & in Mucius augur intelligitur, de quo sic in Bruto: Ego autem juris civit: s studio multum perae dabam inscaevolae, P. F. qui quanquam nemini se ad docendum dabat tamen confluentibus respondendo, studiosos audiendo docebat. Hic est qui Crasso comparatur hi Bruto, quod Crassus sit elegantium parcissimus, Scin la parcorum elegantillimus: Crassis eloquetium jurispe itillimus, Scaevola j iiii peritorum cloquent stimus. Deni- rue primo Oratorio cum Crailo & Antonio disputat de iratore : quo mortuo Cicero se cotulit ad ejus filium Sc volam Pontificem, virum & ingenio & industria praestantissimum, ut e Laelio jam dixi. - In longum J Admittitur postulatio de jure, quia est ocium, quia etiam id est utile. Di J AEstivum , quo perorata dicetur haec quaestio. cum igiturJ Haec ad decorum dialogi praecipue in teri' mintur ex adjunctis loci: ubi Platonica est imitatio e priamo Legum, ubiὰν αυλα σὐαρα , sedes ad requiescet dum opacae Iroponuntur. & caetera, de quibus comm
dius paulo post. Est illud etiam genus orationis in Phaedro de Ilvio flumine,de aqua allatan vento ierba. Spati Spa
683쪽
67 spatium deambulatio est,ut fpytiari deambulare. sic pro Muraena: A quibus si uno Basilicae spatio honestemur, filigenter observari vulamur: hinc spatium per Meton) mi-am subiectum Sc destinatum deambulationi locum s nificat. Spatia academiae Cicero dicit in Oratore, alia Meto nyntia pro disputationibus 5c disciplinis:led ad praesentemsgnificationem illustrandum id nihil attinet. , AoudenatioJ Videtur ad illud Platonis i Legum aspexisse: λογιρτε
α ηλου παραμυθουμενους, sermonibus nos invicem conso-
Iantes. Per ripamJ Sic paulo post, In viridi opacaque ripa.
Secam ordire explicare, quaeso, de Iure civili qui enitas. M. 'Ego meminisummo uisse in ci- L Egone' vitate nostra viro qui id interpretari populo & rs summos L
ipis Pare solitisint ed eos magnaprofessos,mparvis.
esse versatos. Uuid enim e i tantum, quantum jus civitatis Z Quid autem tam exiguum, fu eLEmunus hoc eorum qui consuluntur Zη quam estpo- L quaquam puto necessariums ec vero eos, i et muneri prae- est populo fuerunt,universi Iuris experta uisse exisi mo sed Πςςςilari ut
hoc, iuris quod vocant,eatenus exercueruἰ,quoad
populispraestare voluerunt: ' id autem incog nutum L. Illud auteeit, minuss inusita necessarium. uamobrem quo inco'nitu, me vocaουὶ aut quid hortaris ut tibesius conficiam δε η' μ' ς' stillicidiorum ac de parte: Ayuυὶ aut ti stipulatio 'R--q'num &judiciorumformuLucoponam3 quae co-
siriptassunt ά multis dii genter, es sunt humiliora, quam illa qua άnobis expeditari puto. A. 8 squi qua γ,ego quid expectem,quoniamscriptum esξάie satis de optimo 2 eip. statu, consequens esse vid tu ut scribo tu iam de legibus bic enim scisse ει-
deo Platonem illum tu , quem tu a traris quem omnibus anteponis, quem maxime dillis. M. Vis- , in Cretae cun/i itur,ut iiis cum Ure ν Clinia,2 cum Laceda- Ciuia
684쪽
crebro insistens ni dum acquiescens, de institutis rerumpublicarum, ac de optimis Agibim diri intai: sic nos inter has procerissimas populos , in viridi o paca s rapa inambulantes, tum autem residentes, ouaeram in istam de rebuwas quid ubertim, quam
forensis σιι desiderat Z A. Ego vero ista aud re cupio. M. V: d ait Uuintuta Z T ulla d
Sto 3AM J Repetitur problema horum librorum trinitio ad illud planatis conitatuendum reprelaeduntur R inaniJurisconsulti veteres, qui non totum aus, sed partici iam attigerint: qua liquerat Marcus,an Romanorum in re velit de jure jam disieci. imitatio videtur cile Platonica: sie enim primo Legum. Hospes Cretentem & Laconicam Respubl. reprehendat, quod sortitudinem militarem partiaculam virtutis, non totam utatutem legibus litis aniplecto . .. rentur. Summos Rutilius in vitis jurecons illo ni ita rat usque ad Trebatium triginta quatuor jurecoluitos Romanos. Resso turri Sic paulo antEdixit, 3 respon- dum. laod tamen etiam addita praepositione ab eodem dicitur ut in Bruto: Magnum munus de iure Iespondendi sustincbat. Nerfer J l 'rolepsi repetitii ridem, Quod non totum jus ignorarint, ted certe patrem tantum tenuerint. CH, quod Qoc in J Nec enim jus civile totum est quod a veteribus est descriptum: sed id demum jus civile fuerit, quo penitus civitas regitur, ut de religione de manistratii bus, dereliquis Reipubl. pallibus. o tabis rursum dicet: Hoc civile quod dicimus, &c. qnae vocantur jura civilia. Euamob/ em l Declaratur inductione rerum particula juris a veteribus propoli ta: de quibus ad buc in Digestis prae cipitur: de stillicidiis enim & parietibus agitur S lib. t tuto secundo; de servitutibus urbanorum praediorum de stipulationibus, quae solennium verborum fiunt conceptione, quibus interrogatus daturum factitrumve se respondet, i quaeque tot sunt quot summae,quot si cichquot res omni
685쪽
Ho,t, ,I2,26,27, 38, I libris de judiciorum formulis qua
Flavius Appii Caeci icriba, primus dicitur edidisse) libri ruinti titulo primo. Jam claris lime ponitur i-em problema ex simili: Scribe de optimis legibus, ut de optima Republ.scripsisti,more videlicet Platonis: tibi Platonica imitatio jam manifestior est: in qua tamen illud est dissimile.ut in argumento posivi,quod Plato in Legibus secundam Rempubl. describit, Cicero jam descriptam le- legibus instituit. Quem tu Prima Tuscul. cum Marco sic ait Atticus:Errare me hercule malo cum Platone quem tu quanti facis scio,& quem ex tuo ore admiror quam cum istis vera sentire. Et ibidem Marcus ipse Etenim si nullam rationem afferret Plato, vide quid homini tribu ipsa autboritate me stangeret. Et ibidem Panaetius Plat nem omnibus locis divinum, sapientissim uin, sanctissimum,Homerum philosophorum appellat:& Cicero ipse tide natura Deorum, Audiamus enim Platone quasi quendam philosophorum Deum. Ergo ejusnodi sunt admirationes Ciceronis de Platone. Ut i e J Hospes Atheniensis disputat in Legibus cum Crete Clinia & Lacedaemonio Megillo. Hospitem igitur Cicero interpretatur Platonem. riseriasius mentio est primo de legibus: κρυ ἀνα-
δένδρουν εἰσἰσπια ae: Sedes ad requiescendum in via sub altis arboribus ut par est, in praesenti a stu, sunt opacae. Sed dies ipse aestivus tertio legum describitur,non primo, cum desuperioris sermonis rursus audiendi caussa dicit Megil
Ac mihi brevissimus quidem videatur hic dies esse, tametsi sit ab Hii vis ad hyberna converso deo. Haec aestivi diei descriptio est quam Cicero notat,Sole nempe, quem Deum hic appellat Plato, a solstitiali Sc tropico puncto ad hyberna signa deest naΜte. Idem locus in medio seia septi
-θα ουκανατινος ἀπιπιοιας θεων. Etenim modo respiciens
ad sermones, quos ab aurora hucus': habui mus, non sine
686쪽
aliqua. ut apparet, deorum inspiratione. Et rursus paulo D t e quarto aliquid afferetur. Videbis autem quam dec re iit Sc apte Platonicus ille de Legibus tredecim librorum sermo, uno die aestivo in Creta praeserti in conclusus: cum
vix, ac ne vix quidem, duobas legi pollit. Cupre GH
Cupre an una. ut salictam,avella nerum, amygdaletum, livetum tignificat locum cupressis, salicibus, avellanis Minygdalis,olivis consitum. Locus est pii ino Legum cum fingitur a Platone progrellio a Gnosiis adJovis antrum &
enti cui Gloriam in lucis altitudines ta pulchritudines intiri lica: & prata in quibus requiescentes disseramus. Daemo e trib. JQuarti libri initio describitur Cretaetro Dνωτερα, asperior α agrestior. In eo, Jam de lioc aliquid indicatum de cupresiis, ubi requiescen
τια dc pravae Respubl. tyrannis, oligarchia, democratia quatio deinde libro describuntur. De educatione muscae&ra moestica primo S iecudo libris, inabile Legum prooemio usque ad initium quinti, deinceps de Legibus illaeli dissimilitudo. quam dixi, quod in Legib. Plato novam Rempubl.describit.
M. Et recte ruidem namsic habetote, 'nulgo in
687쪽
tenereis' tandi magis honesta patefieri, quid si generedio
homini natura tributum quantam vim rerum o- putationisptimarnm meris humana contineat, cujus mune--ῖ- ςGςxuris colendi. espiciendiI caussa nati,&in lucem ediati sumus, quae sit conjuncilio hominum, qua nat rati ociet in inter ipsos his enim explicatis, fons logum 2 juris inveniripotens. A. n ergoά Praetoris edicito, ni plerit nunc, nes άX II tab iis, Π si periores,sed penitus ex intima philosophia hauriendamjuris disciplinam puta Θ M. Non enim id. aris hocsermone,Pomponi quemadmodum c et eamus in jure, aut quid de quaῖ consultationere 'ondeamus. Sit ista res magna, sicut est: quae quondam ά multis claris viris, nunc ab unosumma authoritate O scientias tinetur.' Sed noris L. sea n nul D. Complectenda in hac iustitatione tota caussa quaerituu universiburis eis ac legum,ut hoc civile quod dicia m. . mim, in parvum quendam G angustum locum
Concludatur naturae. atura enim juris nobis ex
licanda e E, eas ab hominis repetenda natura: considerande leges, quibuου civitates regi debeant: rum haec tractanda, qua composita fiunt, G descriapta juram sapopulora, in quibus ne nostri quia
dem populi latebunt, quae vocantur jura civilia. . Alle verita ut oportet,ά capite rater repetis quod querimus es qui aliter jus civile tradunt non tam
justitiae, iam litigandi tradici vias. a. n ita est, uintea potius ignorat: uris biliosa es quam solentiae.Sed haec posterius: nunc juras principia viariam: I. ET RECTE' Comprehenditur hoc sed confusus sum ma quaeda primi libri de rationibus juris naturalis, e qui bus virtus omnia dc honestas pateat, did sithomini natu
688쪽
ra tributum, at ratio nobis communis cum ipsis diis initia virtutum & scientiarum omnium, quantam vim phil sophiae & disciplinarum omnium mens humana coni,neat, quo modo filiis hominis est secundum naturam vivere: quaesit hominum conjunctio: haec enim sere capita sunt primi libri quibus explicatis sons juris patebit. Non ergo Repetitur e luperiore reprehensione dillimilitudo i gis Rotnanae Sc naturalis. Pratom Leges Romanae primo regiae fuerunt quas Papirius collegit, deinde duod cim tabularum:in quibus 1ppius Regilianus inprimis Glaboravit: Appius postea Caecus actiones, & judiciorum
formulas cona posuit. Pretior vero primo pro consule altero plebi concello factas e patribus tantam patestatem ii buit,ut jus vetus abrogaret, novum conderet atq; ob hune Donorem, jus praetorium honorarium dictum est quod praetoris erat edictum .vide Pomponium Laetum. Ergo abnoc jure velut antiquioris authoritatas quxdam incipiebant. A xii Tabuta Cum patres Romae plebsque de Les bus diutius contendissent. tandem placuit aequandae 'libertatis causia tres legatos Allienas naitti qui Solonis inclytas leges describerent,& aliarii Graeciae civitatum inli tuta mores, juraq; noscerent. Itaque a decemviris primum
decem tabulae compositae sunt: qiubus duae post adjectae summa Romani juris copleverunt:&hq leges decemvir les, quibus Tabulae x H est nomen, in aes incisae fiunt.&in
publico propositae.vide Livium lib. 3. Sit gal Hare laus
interponitur ad levandam reprehensionis hujus invidiam. ne ab Videtur Servius Sulpicius significari quiv teres jureconsultos Romanos, imo etiam doctores suos duabus virtutibus ample superavit, eloquentia & philos phia suit enim eloquentia Ciceroni secundus,& logicis a tibus egregie instructus suit: attulit enim hanc artem mmnium artium maximam quasi lucem ad ea quae con Risε ab aliis aut respondebantur, aut agebantur, ait in Bruto . Cicero reli iiii autem libros de jure civili centum & odi inta, ut ait Pomponius Laetus quos postea dioessit Aufi- ius. Complectenda Pream δοσι et dissit nititudinis. N Ora Parti tio quaedam est librorum de Legibus. Primo Gnim repetitur lex ex hominis natura: secundo de tertio lo
689쪽
ges considerantur, reliquis erant tractata iura civilia. Et certe primo Oratorio Crassi dialectica theoremata de componendo jure civili, declarant Ciceronem jam tum de juris civilis descriptione cogitasse. Mutei Comprobatio positae partitiosi is, & si perioris reprehensionis continuatio. Non ira ees Correctio ex dissimili ad majorem reprehensionem.
litur Δmssimis viris profici placuit lege,
haud sicio an recite modo, ut ude definiunt, LAXe fratiosiumma insita in natura, quae Iubet ea qua facienda sunt,prohibetque contraria: eadem ratio cum ess in hominu mente confirmata 2 consenta, lex L Ita' arbitrantur prudentiam esse ledem, cujus ea vis sit, ut recite facere jubeat, vetet delin -'. 4quere ' eamqbrem illi Graecopulat nomine Uuum L. eamq; νό--ys tribuendo appellatam, ego nostro ά legendo. Grinam ut illi aequitatis sic nos deletitus mim in logopo 'ς': Τ qnimus &proprium tamen uirunt legi et f. Quod eo nomines ita recite dicitur,ut mihi quidem plerungi videri νομνasuum siet, a lege ducedum eni juris exordium: ea αἱ cu.nim natura vi ea mens ratio b prudentis, e uris
ais injuriae regula. Sed quoniam inpopulari ratione omnis nostra versatur oratis,populariter inter- qui necesse erit, I appellare eam legem, qua Fripto sancit quod vult,aut jubendo,aut vetando, Mi vulgus appellat. Constituendi vero juris ab illa summai e capiamus exordiis, quae seculis omniabus ante nata e hquamscripta lex ulla, aut qu omnino civita constituta. incommodius vero, ad rationem instituti sermonis ' sapientius. M. Lapsu et ipse ergo, i us juris ortum ά fonte repetamuri quo inventossion erit dubium quosint haec referem
690쪽
ci P. RAMI PRAELECTda quae quaerimus. CL Ego vero ita faciendum esse censio.A.nti quoq ad cribito fratris sententia. M. uoniam igitur ejus I Virbi. quam optimam ei edocuit in istis sex libris Scipio enendus est nobis taservandusatus,omnest leges accommodandae ad illud cisitatisgemuserendi etiam mores, nec si riaptis omnia sancienda: repetam stirpem juris a natura qua duce est nobis omnis dissutatio expbcandua. Rectissime:&quidem ista duce errari nutu pastopotes LI G i r u a. Definitio legis ad cujus primam partem confrinandam, quod lex sit homini naturalis, reliqua primi Iibri di sputatio resertur. Docti imi. An Stoicos hic Cicero intelligit totaque ista de Legibus disputatio ex Chi sippi libris de Legibus sumta est 3 Non videtur Cicero hos plutosophos imitatus esse: sicut antea jam de tertio libro citavi. .Nec consequens est siquis aliquid Ciceronis dictissimile dixerit, idcirco Ciceroni authorem ad imitandum propositum fuisse: praesertim cum Stoici sint Socratis&Platonis discipuli nec quicquam habeant nisi Socraticum& Platonicum.Doctillimos igitur homines Platonem αeos philosophos intelligo, quos Cicero tertio Legum itagnificat sibi propositos ruisle. Hau scio i in hoc genere negatio altera intelligitur: sicut in Bruto cum de Sulpicio ogitur:Atque haud scio, an par principibus esse potuis lenEt in olliciis, Tibi non minus. haud scio, an magis etiam hoc faciendum sit:pro, haud scio, an non par, an I in
sis. Lex eis J Lex est ratio summa, id est, perse, a
soluta. Insit.ι in n.ιrura Id est naturalis: tanquam dic
aut Lex est ratio naturalis, sed pei secta & absoluta: Falis nempe sit in Deo. Eadem Hoc e polita definitione consectarium est, Lex est ratio naturalis&absoluta, quae jubet ea quae facienda sunt, prohibetque contraria. Ratio igitur eadem cum adoleverit in homine, & disciplina a que usu confirmata fuerit exerit Sic initio secundi re titur haec eadem legis definitio : Hanc igitur video sapientisiniorum sui sic sententiam , leaena neque homi- num