장음표시 사용
691쪽
num ingeniis excogitatam, nec scitum aliquod esse populorum: sed aeternum quiddam, quod univet iam mundum regeret imperandi prohibendique apientia. ita principem legem illam & ultimam, mentem elle dicebant,omnia ratione aut cogentis,aut vetantis Dei ex qua illa lex quam dii humano generi dederunt recte est laudata. Eii enim ratio mensq: lapientis, ad jubendum di ad deterrendum idonea.Haec Cicero a Platone tuo nempe mutuatus, sacit in Philebor ῆι λασιλέα ουρανου tici γης, animum regem cali & terrae.Et primo Legum, cum duos con iliarios inter se contrarios & amentes iecillet voluptatem & dolorem iisq; saturorum opiniones addidit let, spem dc metum, qui b. hominis animus diversε traheretur & retrahetetur
HS omnibus τον λ γει μον, rationem praeficit, quae doceat quid in his boni mali ve sit c :μν ό -: ος ή όγμα πιλωας κοινον, γοώρα ἐπων ααται, quae facta civitatis commune decretu. lex appellatur. Et ibidem ait, τα/r ό' O. 'nis του λογισας
ν in Hanc vero elle rationis regulam auream di lacra, quae civitatis communis lex appelletur. Quam vero sit naturalis homini, amplissim ε prinus de Republ. libris disseratur, An juste vivere sit ex hominis natura: nec lex homini Urannica sit sed naturalis. Haec igitur definitio non Chryrippea potius est quam Platonica : Et cum Cicero fontes Platonis sibi proposuerit non convenit aridos Chrysippi rivulos consectari. D concluditur E legis definiti
ne prudentiam legem esse:& notatio nominis Graeci batinique profertur, ονομος απο τοῦ ν ιέν, a tribuendo,lex a legendo: ut Graeco nomine aequitas, quae suum cuique tribuit:Latino desectus & sapientia contineatur, quorum trunque sit proprium legis. Sic Plato in amatoribus appellat eandem virtutem nomine διωμοσ- υ σωοῦρος se. ης, justitiae&prudeliae: propterea quod sit ejusdem ακολαται -
justε agentes recte punire: ους γνωσκέν, probos & improbos nosse. Sic appellabitur a Cicerone paulo post sapientiae Ratio ait cum adolevit atque perfecta est, nominatur ritε sapientia. Aliquando tamenrrudentia, quae proprie apud eundem Platoncm *ροδεσιρ
692쪽
est specialis est virtus,& quaedam ευζουλία, capiendi conmili solertia ut de Republ. De Graeco nomine duodecimo Legum illud est etiam nonnihil dissimile, τού eμανω αος-
ti consentaneum pollidet divina nobis & admirabilis lec. Quodsi ita J Concluditur a legis definitione recte duci legis exordiu m .lde em in j us & lex est ut initio secundi Cis cero ipse testatur: Nihil porro tam aptum est ad jus, quod cum dico legem a me dici intelligi volo. Sed quoniami Prolepsis est quaedam. quod populus secus legem sibi deliniat,& nullam legem nisi scriptam intelligat attamen con
tra populi abusum rectε illo modo legem definiri: quod iadem fere repetetur initio secundi libri. Nara J Sic pro
Milone eleganter & magnifice lex naturalis describituri Ei enim Judices non script sed nata lex, quam non didicimus, accepimus, legimus : verum ε natura ipsa arripuiamus, hausimus. expressimus:ad quam non docti, sed facti; non instituti sed imbuti sumus. νηῖeJStatuitur ita deta nitam legem confirmandam esse, ut legem naturalem esse doceatur quia leges ad politiam,id est civium vitam,r ' ferantur: at vita civium beata secundum naturai quare M leges. S rendi mores Quod praecipuum esse censet Pi tondeoq; in prima Republica nil sei e nisi mores seruntur. ossa duce i lite lententia multis apud Ciceronem locis reiteratur. sed uno praesertim insigni.In hoc sumus sapientes ait in Senectute Cato quod naturam optimam ducem tanquam Deum sequimur eique paremus. Quid enim est aliud, Gigantum more bellare cum Diis, nisi naturae r pHgnaret
M. DAnestitur hoc hobis Pomponi nam Quin
ti novi siententiam) Deorum immortalium υ, tura, ratione potestate, mente, numine, de Podat iis o sia est abrad verbum, quo planiussignificem quod. v νι-r diu, L naturam omnem ' regiri Namsihoc non proba Π- ά Deo nobu caussa ordienda inpotissimum.A.
693쪽
IN LIB. I. D E L E G. Q vium repitumh fluminum,non vereor condisi pulorum ne quis exaudiat. M. M qui cavendum istent enim sidquod virorum bonorum AP admodum trasci. nec vero ferent si audierint te pria
mum caput libri optimi prodidisse: in quos ramis,
nihil Ormeum neJur,nec alieni A. Perge quas nam idquodlibi concessi, quosvmpertineat expetito. M. Hon faciam longius, huc enim pertinet:. nimal hoc providum, Agax, multiplex, acmrum, memor, plenum rationis ta consilii, quem vocamus HOMINEM, praeclara quadam condi
tione generatum esse ά summo D EO:selum est
nim ex tot animantium generibus atque naturu, particeps rationis cogitationis, cum caetera tomnia expertia. Quid GF autem,non dicam in homine, ed in omni calo ais terra, ratione divinius qua cum adolevit etts perfecta est,nominatur rite
D A s N E sequitur primum argumentum, quod lex natura constat, non opinione: Lex Deorum,natura conssae: Lex hominum, I Deorum lex: Lex ι tur hominum, nasura constat.
Propositio non exprimitur, & postulatur ab Epicures A tico providentia Deorum sine qua nihil efficeretur hoc argumento locus vero, quod providentia Deorum mundus regat'. a Platone saepissime tractatur, ut in Sophista, Quod omnia fiant a causa non fortuita, neq; temeraria, sed sapiente & divina: Et in Philebo Quod animus sit rex coeli de terrae: Sed in Lesibus quarto, Quod ορεος αρχε τε η τε- λς'- nra μεσω ων ον των ἀ- ον, Deus sit & principium.& extremum,& medium universarum rerum.Sed decimo Legum,oratione longissima, providentia Deorum res h manas gubernari demonstratur, idemque duodecimor
694쪽
peritur: quodq; solas genus hominum recte gubernet,in Republ.& politico amplissime tractaturii deoq; ut boni
rum omnium author Deus,omnibus sere locis invocatur, quod & Poeta noster tam saepe: AbΡυeprincipium Musa Jοὐμ omniaptemr. Idem,
Sed id ab Attic' postulatur , quia Epicurus ociosos esse Deos .nec sibi nec alteri negocii quicquam exhibentes docuerat ut mox patebit. Do saueri tam cenio iocularia ex adjunctis loci eaq. Epicureae personae congrua. Fiam nrimi Fibrenide Liris de quibus initio secundi. Primum caput J Epicuro iunc librum inscripserat Mi ριπιδο α: dest,ratas sententias ubi inortis, doloris, Dei metum tollere conabatur; cujus Cicero meminit 2 de Finibus. dum Epia cureos alloquituri. Quis enim vestrum,ai non edidicit -- ρίας . οἱας, id est maxime ratas, quia gravillimae lunt & ad beate vivendum breviter enunciatae lententiae3Et i den tura Deorum: Quanquam video nonnullis videri Epici rum. ne in offensionem Atheniensium caderet, verbis r
liquisse Deos re sustulisse:itaque in illis selectis ejus brevibusque sententiis, quas appellat κυρίας δ.ἱαε, liac ut op
nor prima sententia est, Quod beatum de immortale est. id nec liabet, nec exhibet cuiquam negotium. Ne a-ciana Sequitur assumtio, quod lex hominum sit Deorum communis quia recta ratio, tuae lex est,sit communis. res illustratur initio definitione hominis. Solum HI J Galenus in oratione ad bonas artes liquid videtur rationis bestiis attribuere hominemq. no tam genere rationis quam praeliantia disti iasuere:& Aristoteles octavo capite secum
di Physici, quaestionem eandem attigit,& Plutarchus in Gryllo, ut mox patebit. Sapientia 4 sic antea pro lege prudentia, ut jam lex & prudentia, & sapientia, &persecta ratio sit idem.
Es Detitur quoniam nihil est ratione me A eag
ta in comine I in Deo prima homini cum Deo
rationi ocietas. Inter quos autem ratio inter eos
dem etiam recta ratio communis eris Udi cum iis
695쪽
IN LIB. I. DE LEG. si lex, ge quoq; con*ciati homines cum Dii sputan-d sumus .Lnter quos porro e F communio legis, tu ire eos communi uris eris: Quibus autem haec una inter eos communia,ta civitatis ejusdem habendi sunt.Si vero iisdem impertu potestatibin parent, multo stiam magis: Parent autem huic caelesti δε- scripti ni,mentim divinae,&praepotet Deo unde Lutetiam
etiam universus hic munduύ,una civitas commu-
nasDeorum ais hominum existimat. εἰ quod L existi ima tu civitati m ratione quadam de qua dicitur ido- yyy neo loco, agnationibus familiarum, disti se itur satus, id in rerum natura tanto erit magni Dem
itus,tanto D praeclarius,ut homines Deorum. Gn
tione d gente teneantur. am cum de natura hσ- minis quaeritur 'disputarisolet nim rumi :pem tari petuis cursibus, conversionabiti cate tibis exiiij j ς 'UVR 'quandam materiamsere generas humant, quod s uni ut dis sparsium in terras at alum, divino austum Atta- putatur: pe nimorum munere. am quodaliqvibus cohaerent petuis curchomino emortali genere sumserunt, quae fragilia L m- .m csent caduca animum esse ingeneratum a Deo, ς eae quo veret vel agnatio nobis cum caelestibim, vel' genu vel Brps appellaripote ratas ex tot gener lim nultam ens animal praeter hominem quod habeat Motitiam aliquam Dei dei Pq, in hominibus nullagens es vel tam immansiueta,nei tam fera, qua non,etiamsi ignoret quale habere Peu deceat, . tamen habedum stat .Ex quo licitur ista ut is agnoscat Derem, qui unde ortus sit quasi recordetur ac noscat. D vero virtus eadem homine ac Deo est,ne1 aDo ulti ingenio praeterea. Olaute virtus nihil
AEliud, quam in seperfecta. adsummiι perducito
696쪽
1σ1o P. RAMI PRAELECTnaturae Erit igitur homini cum Deo similitudo. uod cum ita sit, quae tandem pote i csepropior,
certioris c gnatioZEs T r o IT urJ Sorites contexitur quinq; graduum ad
illam legis communionem gradus vero sunt, ratio, recta ratio,lex jus civitas quae sunt omnia Deo cu homine communia. Locus hic est in Gorgia Platonis.Tradunt vero sapiences& coelum,& terram,& deos,& homines comm mone quadam & amicitia constitutione,& moderatione,& juris descriptione cotineri. Et ibidem citatur a Pindaro,
mnium regina & mortalium,& im in ortalium. Et quondam Socrates interrogatus cuiatem se esse diceret, Mum danum inquit: Totius enim in udi se incolam & civem a bitrabatui : ut est s Tusculana. Quod idem circa finem liabri hujus iterum dicetur, Sestq; non unis circumdatum moenibus popularem alicujus loci,sed civem totius inii di . quasi unius urbis agnoverit, &c. Ergo haec Platonica sunt.non Stoica. nisi Stoica dixeris etiam Platonica, ut dixi titulata sane haec est a Stoicis sententia, ut patet ε 3 de Finibus: ubi censent mundum, quasi communem urbem α civitatem hominum & Deorum, & unum quenq. nostrum hujus mundi esse partem. sed hominis suerit valde negligenter in Platone versati, Stoicorum haec inventa propria confirmare. Si Uerol Disseritur eae caussis civistatis, magistratibus nempe eadem communio. Si δει Cr hom/neVareni osdem fiunt irat
Deos vero minores intelligo: ubi non est allusum adeo; qui mittebantur in provincias ed propria civitatis est habita ratio. Et quod J Collatione familiarum. id est. in
norum rerum,declaratur idem. Agnationibus Proprie
agnatio est propinquorum, per virilis sexus propinquitatem& contanguinitatem conjunctio. Nam mulier familiae suae&caput & finis est, ait Paulus iurisconsultus: gnatorum igitur samiliis status in civitate distinguuntur,
697쪽
IN LIB. I. DE LEG. cxi ut alii patricii sint. alii plebeji: cognatio autem generale
est. Gentri Gens aliquando juris civilis est verbum, &stirps est nobilium ejusdem nominis: qui nec ipsi,nec eorum inajores servitutem serviverunt,nec capitis diminutionem passi sunt & stirps generale est, aliquando omnes ejusdem nominis etiam ignobiles. Fuit enim meo regia te gentili ait Cicero:& sic in hac pagina agnatio,gens, gemis,stirps,cognatio communiter accipiuntur. Consider
bis an illa gentis significatione nostri nobiles appellentur, vulgo Gentiles. Nam Disseratur e procreantibus cauisis proposita agnatio materia hominis cςlestis est,so ma ipsa plane diuina.Et sic summus Deus in Timaeo Platonis animos hominum creat minores Dii sed ejus imp rio, corpora fabricantur. Quo parsum J Hanc sente tiam Ovidius primo Metamorph. attingit cum ait, homo Mysive hunc di inmmefecu
Duxit in em moderantum cuncta Deorum.
Segbaec confusiora sunt. Ir ea Probatur idem ex adjuncta notitiae divinae proprietate. Solus homo tanquam filius patrem Deum sui similem novit. ηδε γνDσια τοῦ ομοίου σωό- . Notio vero sit similis per simile, ut ait Emped
cles 4 philosephiae Aristotelis:quod in Plutarchi Gryllo videtur Ulyssis maximum fuisse argumentum, ad confirmandam hominis sirpra reliquos a mantes excclletiam, quia selus homo Deum novit. Plinius tamen lib.8, cap. ait Elephatis inelle intellectiam sermonis patrii, obedientiam ossiciorum quae didicerint, memoria, amoris & gloriae cupiditateia nimo vero,quae etiam in homine rara sunt, probitatem prudentiam, aequitatem a eligionem quoque, yderum, Solisq; , ac Lunae venerationem. Nusta gemJSic Tusculana prima: Porro firmissimum hoc afferri videtur cur Deos elle credam quod nulla gens tam sera, nemo omnium tam sit immanis, cujus mentem non imbuerit Deorum opinio. Jam ὐero J Probatur eadem commi nio ex adjuncta Diu ia hominibus eadem & communi
698쪽
L. nec satis apertas intelligentias inchoavit, quasis. virtute: ut in Deo sic in homine prudentia sortitudo,te: perati a justitia, genere quidem eadem,at certe specie pe sectior in Deo. Eis .iutem J Sic s de Finibus ex Acad mica sententia definitur virtus, rationis absolutio. Erazitur Concluditur agnatio Deorum & hominum.
Dat ad hominum commoditates ta usio, tantam rerum ubertatem natura largita est,Wt ea qua ignuntur . donata consulto nobis. non foriniso nara videatur nec tarm ea cluas ibus at' baccis terrae fatu profunduntur sed et tam pecudes, quod perspicuums illartim esse ad usum hominum tim adfructum partim ad vescendum pro eatas. e stes vero innumerabiles repertae sunt docente
natura quam imitata ratio, rci ad vitam neces-Has ter ter consecuta es F. Ipsum autem hominem eadem natura no solum celeritate mentis ornavit,
sed etiam sensu taquamstellites attribuit ac numcios,&rerumplurimaru objuras ' ta nec amias intriuentias enodavit, quasii fundamenta quodam scietia guramgh corporis habilem 2 aptam
ingenis humano dedit. na cum Cateras au manicia reis et adpotum, solum hominem remit, a colis quasi cognationis domiciliis pristini cois
Dum excitaυit. Ira speciem ita forma et oris, ut in ea penitus reconditos mores eo geret. 2 am Uocuti nimis arguti, quemadmodum animo a Mi
si mim, loquuntur: se iis,qui appeltasur et Dus, Li
n Eo m animante esse praeter hominem pos L indicat mores c us vim ci ci norunt,nomen omnino non habent. Omitto Vportunitare habilitat sq, reliqui corporis, moderationem vocis, orationuvi qua conciliatrix est humana maxime dici lati
699쪽
IN LIB. I. DE LEG. 623tatis. Nes enim omnia sunt bubim disputationis aetemporis: Ghunc locum satis,κt mihi videtur, in iis tib nis quis legistis, expressit Sc p;o. Nunc quoniam ham inem,quod principium reliquarum rerum e se voluit generavit ta ornavit Deus perfia
cuum sit illud ne Omnia disserantur ipsam perse
naIuram longius pro ireae: qua eiiam nullo docen-
leprofecta ab iis, quorum ex prima ta inchoata intestgent genera cognovit, conomat ipsa perseratioucm. tape scit. A. Dii immortales,quam tu longe uris principia reperta,at . ita,m ego non m
Eo ad icta non prope rem,quae expecta im ά te de jure civi sese acilepatiar te hunc diem vel totum in isto sermone consumere sunt enim luc majora, qua alioru caussa fortasse complecteris, quam ipsa '1Ea quo/um haec caussa praeparantur. M. Sunt haec quidam magna, quae nunc breviter attinguntur, se Ommum,quae in homini dotitorum dyutatione versintur,n hil spro sectό praestabibus: quamptine mestiginos ad iustitiam esse natos: nN NAntone si natura constitutum esse)us.Idyam pa- Drt. parebi rebit hominum inter ipse cietatem,conjun ii nem' perspexeris: nihils enim una uni tam mia se, tam par, am omne; inter no et sessi mucITAoua Continuatur eadem disputatio longa ben sciorum dixinorum erga homines inductione, ex qua pateat illa Dei parentis in homi ncs silicis agnatio. Quar α-νό- JHic locus idem prima Tuscul poenias: Hic auteni
700쪽
BA Cc Is rugis nomen generale est,omnesq; fructus comprehendit,etiam arborum, quae propterea frugi serae dicuntur; tametsi baccas, id est,minutiores arborum si ctus ut lauri,& olivae hic Cicero veluti distinguit. Pecmdes JSic prima Tusculana: Tum multitudinem pecorum, partim ad vescendum, partim ad cultus agrorum, partim ad vehendum partim ad corpora vestienda,&c. Platonis in Gorgia sententia est, artes omnes imitation
τix iis, ἀπέέα δε υτατυγD: O Chaerepho, multae artes sunt hominibus experientia solerter inventae: Expericiaea siquidem Do ut hominum vita artificiose, inexperientia vero ut temere progrediatur.quam magistri Platonis se tentiam Aristoteles primo primae philosophiae libro sequi tur:& in posterioribus, i cap. lib. I, & I 8 cap. lib. 2. planius confirmat,cum docet sensuum inductione& naturae imitatione omnes notiones generales omnesq; scientias inventas esse. Celeritate J Thaleti attribuitur apud Laeet tium illud, reex ipοννῆς, φιά - ντος γαρ τρέγs: Velocissimum mens, per omnia enim permeat. Sareantes J Sic secundo de Natura DeorunRSensus autem interpretes & nuntii rerum,in capite,tanquam in arce mirifice simi Musus necessarios facti,& collocati. NunciosJ Notabis active nuncios hic dici qui nunciant: cum frequenter passive sumatur a Cicerone, pro re quae nunciatur. Inre gentia δε-ίας ora σπολη ς appellat Plato quas animo antequam corpus intrarit divinitus impressas& colignatas arci lde que τας ei et ἁναμνησ et Vide Platonem in Men ne praesertim & Phedonem ec putes hoc Stoicorum inventum esse. Aristoteles cap. i8, lib. 2, Post. contra notionum ταρδυνλα et naturales nobis esse docuit, non o: sed de iis iterum postea. Ceterin animantes Illud nimirum est Ovidianum:
Onag cumspectent animalia caterarere ,
Plato tribuit oculis hunc finem in Timaeo, ut per eos lestes