장음표시 사용
701쪽
Iestes motus ratos & constantes contemplati, cognatos nostrae mentis,sed vagos & errantes motus,illa rata constantia componamus. De eodem Aristoteles,ro cap de Partibus animalium est, ὀρθον ν ἐτιμνον Ak ζώων, δια το-ῖφυσινιαλοῦ 1 ἀυ ὐσίαν Mνω es αν ἐργον δε τῆ θ πατου. το υριν υ φρονεῖ, Solus quidem ex animalibus homo erectus est quia natura ipsius & es lentia divina est: opus vero divinissimae rei est intellisentia & sapientia. Idemque
naturalem praeterea caustam erectae hominis formae attulit, T cap. 2 de Parti bas, ista γαρ τρν πιρi ἀυ καρδiαν hueta τον πν ον τραν, θερμοτατον ura ἐνωμοτατον' διὸ isti μ νο di de eis: Etenim cordis& pulmonis locum c
lidissimum&plenissimum sanguinis homo habet; ideoq;
solus ex animantibus erectus. Addit idem Io cap. lib. ejusdem operis, o δ' ανθρωπιρ ποδαρ μγίτους ἔπι - ζωων, ως κατὰ μεγεῖω, ευλο ιι γαρ rςηκεν ὀρθον: Homo praecaeteris animantibus merito pedes habet maximos, pro ratione & proportione solus enim erectus est. Galenus 3 de usu partium, docet hominem solum erectum esse, sed finem illum contemplandi caeli cavillatur. Opinari aute, ait ob id recte homu. 'in stare ut ad caelum promte respiaciat,& dicere possit, Re picio adversus Olympum fronte intrepida: hominum est qui nunquam viderunt piscem
ςρα οσκοπιν id est, caeli contemplatorem: hic namq; vel in- . vitiis caelum semper aspicit: Homo autem nisi collum ref erit retrorsum, caelum nunquam viderit. hoc vero reflectere non soli huic inest animali ed nihilominus S. asianis iit omittam aves longum collum habentes, quibus nosolum facile est shrsum ii voluerint aspicere, sed quoquo versum etiam circumferre promte oculos. Puod vero ne Platonem quidem intellexerint dicentem, Id non est su sum aspicere,cum quis supinum seipsum reclinaverit oscitans, sed quando ni fallor mente naturam rerum considerat turpinimum est. Sic Calenus Platonis sententiam interpretatur,vel potius meo quidem judicio impi E cavill tur. Nec enim Plato obtaire loquitur, tam de oculorum sensu non de mente loquitur. Et csim caelum sit undique, certe illud perpetuo videtur a nobis, non solum cum collo
702쪽
tio valeat'. Cicero potius etiam locis aliis audiatur, boni nem quasi contemplatorem cςli ac Deorum ipsorum cui torem factum.i Tuscul. Natura homines humo excitatos cellos & erectos constituit, ut Deorum cognitiovem caeluintuentes capere possentSunt enim ex terra homines non ut incolet & babitatores led quasi spectatores supernarum rerum atq; caelestium, quarum spectaculum ad nullum liud genus animalium pertineri 2 de Natura Deorum. or bHic faciem totam tigni ficat, ut i AEneid. Os humerosq De imitas Oeuti De signi: icationibus oculorum multa Quintili nus praecipit libr. II, cap.3, ut hilaritate enitescant, tristitia contrahantur. Nusio m an mani Vultus a volendo diacitur: cumque voluntas in selo sit homine vultus in eo quoque solo erit,dc MAui πν,quod an idem sit quod vultus, mox di quiretur in solo homine dicituriro δὲ υ πο τω -τω-
Pars fronti si1bjecta prolopum dicitur, quod solum in hominibus sic appellamus: in animalibus si uidem prot men, id est si tamen nostro generali verbo id proprie reddi potest, os sicut in avibus rostrum. Sic Artitoteles ait s
xo calvae subjectilia est, prolopum dicitur in solo aliorum
piscis enim & bovis non dicitur prolopum. Et idem tu sus i cap. 3 lib.de Partibus,ces m de caeteris partibus dixisset.
inter caput & collum est proseptim dicitur, ab actionei psius nominatum ut videtur: luod enim solus exanima tibus homo erectus est, soliis ante respicit, & ante vocem emittit. Adhuc patuit in solo homine vultum & pros pumelle. Nomen non habent Cicero suae linguae cesei andae studio, interdum Graecae linguae, quae tanaen se cupletissimam putat, inopiam arguit, ut a Tuscul. de doloret
703쪽
dolore & labore,quae Graeci confuse uno τοῦ πόνου verbo di- nn& Oratorio a de inepto cujus Graeci nullum nomen habent. ita nunc ait vultum Graece non appellari. Est autem vultus Lati no propriE pars faciei ,quae oculos, superci-ha & Irontem complectitur. Sic in Pisonem Cicero, Non pilos genae non dentes putridi deceperunt,oculi,supercilia, Irons vultus denique totus, qui sermo quidam tacitus mentis est: & sic Quintilianus ultimo cap. II libr. nomine vultus,oculos supercilia,srontem significat: quam partemotas τρ ac οσωπ Graece non proprie tignificat. Nam quod quidam Pollucis locum jam expositum afferunt, nil esserunt. Nam definitione Pollucis το αρ ωπον complectitur
oculos,genas, nasima, os, mentum: vultus autem minime.
Est autem Polluce major hujus praesertim rei & melior author Aristoteles, qui tamen του πορσωπου nomine faciem totam complectitur non sistum vultum:nec sane verisimila est Ciceronem Graece institutum, & Graecis doctoribus semper usum haec fine accurata d: luisitione scripsisse. O in to J A πο*ασή longiorem divinorum beneficiorum inductionem perstringit. Conciliati A J Sic a Cicerone Orat. x, Sed tantam vim habet illa, quae a bono poeta dicta est fiexanima atq; omnium regina rerum oratio: quod
Suadam aurem reginam homin, sussolam,
Latinus toeta flexanimam & reginam converterat. Iuris lismi, Tertio de Repubi fuerat hic locus: ubi ad eadem quaestionem, Quod hom imbus j iustitia naturalis esset, haec enumeratio divinorum beneficiorum fuerat: & eademesim Tuzulana & 2 de Natura Deorum. Nunc reus fodii mJ Concluditur princeps quaestio, sed obscurius, qu re homo naturaliter ad rationem p sectam, id est legem tend:z. ranc primum caput disputati nas dicitῖmmime. quid enim diceret Cicero 3 Hominem Deus principium reliquarum rerum, id est. primum caput reliquae disputationis ei e voluit: Sed hominem Deus este voluit principium,id est, caullari i&finem reliquarum rerum. Nec enim a boru herbarumve caussa tautatu rerum
704쪽
molitio facta est id enim es Iet absurdum ine l. bestiarum nec enim probabile sit Deos mutarum & nihil intellige tium caulla tantum laborasse: sed hominis caussa facilis est mundus. quaeq: in eo sunt omnia: ut sepe Cicero stabit ed praecipue α de Natura Deorum. Ergo sententia loci hujus est, Cum hominis caussa reliqua omnia Deus genuerit perspicuum sit hominem longius natura duce progredi , ac sine magistro naturalibus notitiis informatum gener erum & species cognoscere, rationemq: in se inchoatam perficere, quae ipsa lex est. Di, immortale Collaudatur collatione majorum, item minorum , tam magnifica primi argumenti ratio, de communione legis divinae&humanae: ubi Marcus seipstim laudati facit ab
Attico ut an tea a Fratre, Alte Hero, oporter,a capite, frater, reperis quod quaerim- : idque tamen non sine e
emplo aliquo sui Platonis, curi cum de Republ. Cretica ALaconica primo Legum disieruisset, ita se laudari facit a
dignum facit Platonem. Sunt hae J Proxima collatio fuit,argumenta haec quaestione majora: nunc ejus est ἀντι- Φασις, argumenta quide magna, sed quaestio major, quod
lex humana constet natura, non opinione. Hominum
doctorum J Periphiasis est philoseptiorum uicut antea fuit, istir doci mra iuru prosi si placior: & Plato significatur apud quem primo, secundo, quarto, nono Reipubi gravissime disputatur justitiam naturae hominis congruere non opinione contra naturam hominis ad sublevandos afflictos introditi tam esse, adeo ut si vir justus annullimGygis, imo galeam Plutonis habeat a justitia tamen nolit omnino discedere. Id jam Adhuc principis quaestionis primum argumentum fuit secundum sequitur ex adjuncta hominibus & naturali societate, quae legis subjectii
est,in qua tuenda occupatur. Sr naturata ect hominum ocietas, lex: sed primum:
705쪽
Hoc argumentum Aristoteles 2 cap. primi politici attigit,
αγλωου ζα)ουμά. EG,δῆ ,ον.IJOino autem civile & populare animal est,magis quam omnes apta ac caetera: congregabiles animantes. Nistaeis Allumtionis ratio ex alii: cta similitudine, luae societatas caussa est.
που depravatio consuetudinum si opinio
num variet: non imbe Elitatem amn crum re
queret se Ieret octing c c etsi nemo ipsera misse stet, quam omno uni omniam. Ita .L. quam quacunt eris hominis definitio una in omnes vile .m des omni UVId argumenti satu erit, nullam dissimi laudi I nem esse ingenere quo esset ron una omnoue definitio contineret. Etenim ratio, qua unapraestamus h uisperquam conjectura valemus , argumentamur refellimuου, disserimus, sicimus aliqua AE mcludimu , certe AE communis, HIIrina dioerens,
disiendi quide cultate parmam Usiensibiu eads
omnia coprehenduntur, ta ea qua movet sensus. iidem movet omnium. quas m animis imprimuntur,de quibus ante dixi, inchoatae intelligentiae similiter in omnibus imprimuntur: inter prcise iamentis oratio, verbis discrepans ,sententiis congruens. ceris qui siquamgentu ullam, qui ducem naturam nactus ad virtutem pervenire non possis. . .
selum in rediis, sed etiam 'in pravis arilibus libita est ' signiferis humanuenerissimilitudo: nam' luptate capiuntur omnes qua esse F HIecebra rumpitudinis, tamen habet quiddam simile naturalis L in re boni' levitatis enim Hs, 2 suavitatu: Henim,ut '. i aes fuatritate detestans sic ab errore mentis tanquam ctin,' QAsalutare aliquid scis itur. Similis inscitia mors ea.
706쪽
63a P. RAMI PRAELECTfugitur, quasi di Olutio naturae : vita expetitur, quia nos, in quo nati sumus, continet. doliar in maximis malu ducitur,cum sua asteritate, tum quod, natura interatus videtur sequi. Propter quam h nestatis ta gloriae similitudinem beati, qui honor ti sisnt, videntur: miseri autem, quisunt inglorii. Iolestiae Littiae, cupiitatω,timorosimi ger mutum mentci pervagamur a nec si opiniones alia sunt apud alios,iccirco, qui cane Gelem ut Peucolunt,non eadem superstitiove,qua C stera genu confictantur. Ouae autem viatio non mItatem, non benignitatem, nongratum animum, ta bene Ga memorem diligitξ qua superbos, qua in abscos, qua cruritis,qua ingratos nan asser natur, nkodit' suibus ex rebus tarm omne genus hominum .
tum inter se esse intelligatur, illud extremum eri quod recte livendi ratio meliores efficit quas approbatis pergam ad reliqua .sin quid requiritis id explicemusprius.A. os vero vibi ut pro utros respondeam. Quo o sil Caussa contraria dissimilitudinis disseritur
ex educatione,non natura, de qua plurima disieruntur a Platone sexto de Republ. quod multae sint virtutis corruptelae in animo in corpore,in rebus externis, in distiplina, ichola, magistris &qubd pessimus& nequissim' sbphista, ct summus juventutis corruptor sit populus & in lioel bro rursus frequenter ibidem. Suni omnium J Intelligenatura. aut viae num legendum sit essent. I p qua-cunc Resellitur proposita dissimilitudo ex definitionis
707쪽
IN LII. I. DELEG. AElumno prima est. Complexio secunda, Propositio ultima. Gemm ratio J Confirmatur definitionis commi nio e communione disterentiae & ejus effectis. Doctr/na disserens ar ιι πολυμαθων μημα θοντος, ὁ γ μνασαμενος τοῦ ι η γγ μνασμένis: Differt aute plurimum
doctus ab indocto,& exercitatus ab inexercitato, ait Pi ro 6 Legum. Facul iste νJ Id est, similis: nec enim vel inventione rerum, vel judicio, vel memoria pares sunt nanes homines cum sint alii acuti alii obtusi alii leves, alii considerati alii memores. alii oblivioli: ed omnes tamen. di tendi facultatem habent, eaq; similes sunt. Nom ob Disseritur proposita rationis communio ex communibus Hus instrumentis, sensuum, sensilium. intelligentiaruin naturalium,orationis. mοψens J Peripluasis est di - , των, sensilium quod verbum apud. Lucretium legitur lib. 2, , exsitibio nil credas sensiZe gigni. Ea veto Aristoteles s cap. lib. philosephiae appellat τα υ-ποκε μνα, α ποιεῖτά MOησιν ubjecta quae faciunt siensium. De quisu. dixi J Bis antea dixit, Rerum plurimarum ob- sturas & necessarias intelligentias enodavit. Item, Quo rum ex prima & inchoata intelligentia, genera cognovit. Interpresque id est, nuncia ut sensus interpretes ac nuncii dicti sunt. Verbo dis repans J Sic Aristoteles initio τηρψ 1νείας ait φωνα:; γραι morae,id est, voces & scripturas, esse symbola & signa sensorum mentis. apud omnes non eadem; sensa vero ipsa, quae vocat τὰ της ψυχῆς me ατα, apud omnes eadem. NeceVJ Probatur instituta hominum similitudo ex adiuncta omnibus ad virtutem propensione. Ne sum J Disputatur idem lon- iore adjunctorum omnibus hominibus affectuum in- actione, sed involuta & fortassis etiam mendosa. ILlecebrol δελεαρ υκων esca malorum, in Timaeo dicitur; de quo sic de Senectute Cicero: Divinε enim Plato escam malorum voluptatem appellat, quod ea videlicet homines capiantur , velut hamo pisces. Molesta J Adhuc fuit topica η επὶ ταυτὰ ακ:λουθησι: quaedam , sed confusa ut jam dixi voluptas in siinvitis bonis alciscitur, dolor in maximis malis ducitur: vita expetitur, mors suo
708쪽
gitur, honorati beati, inglorii miseri.Hic genera quatuor
ponuntur,quibus superiora sunt omnia comprehensa duo.
praesentis, molestia & laetitia . duo futuri, cupiditas & tiamor. Nec J Prolepsis est. Quanuis populorum de diis
variae sint opiniones universi tamen Deos habere volunt: sicut paulo ante, Nulla gens est, neque tam immansueta, ne triam fera, lita non etiamsi ignoret qualem Deum habere deceat,tamen habendum sciat. Canem J AEgyptii multas beluas propter utilitatem consecrarunt Ibina, spidem Felem, Canem, Crocodilii, Apim bovem, Ichne monem cas l. tam religiose coluerunt ut quam is carnia sicinam ante subiis lent quam violassent, quorum etiam si imprudentes quippiam fecissent, poenam nullam recusabant ut est s Tuscul.& i de Natura Deorum duobus locis. De iis superstitionibus ample Juvenalis Is Satyra.Plinius porro lib. 6, cap. 3o, ait ab AEthiopibus Ptoemphanis pro rege canem haberi, motu ejus imperium augurantibus:&ejus lem lib. cap. α9, felem auream a Rhadatis pro Deo coli. Ove autem 'Conti nuatur eadem similitudo ex as/ juncto & communi virtutum amore, vitiorum odio..iuem ex rebmJ Concluditur naturalis hominum socio. tas,unde naturalem quoque legem esse constet. Haec igitur sententia est: Cum ex sim litudine hominum inter se communi. nempe definitione, ratione, rationisque communibus instrumentis, sensibus. sensilibus, intelligentiis
inchoatis, oratione communi natura, communibus ais ctibus communi tum virtutum amore tum vitiorum
dio pateat societas hominum:extremum quod conclud tur est, recte vivendi ratione, qua lex est, homines effici meliores eamq; ideo hominis natura: congruae.
disputatione ra esse factos e fas hoc in omni hac disputatione
sic uitelligi sic: metui volo,quod dicam naturam esse: tantam 'Vl Gratcm co utelam mala consuetudinis, ut ab natura esste: ω δ' j dm gnis δε tinguantur a natura dati,
709쪽
. IN LIB. I. DE LEG. 633 exorianturque 2 confirmentur vitia contraria. Guodsi quomodo ras natura judicio homines humani ut ait Poeta nihilo alienum putarent, coleretur jus aeque ab omni .: quibus enim rationatura data e se, iisdem etiam recta ratio data eLLergo I lex, quae eis recta ratio in jugendo G --rando Si lex us quoq at omnibus ratio jus igitur datum ea omnibus. 2 Etes Socrates execrari eum temt,qui primus ' utilitatem a natura se- fora. utit injunxisset id enim querebatur caput esse exitiorum xςm it 'omnium unde enim illa Pythagorea vox, in ἐπ φλλων-ἀ, G φιλίαν ἰσc-α. Ex quo perspicitur,cum 'hanc benevolentiam late longes diffusam vir s/piens in aliquem pari virtute praeditum contulerit,
tum iEude ci quod quibusdam incredibile videatur si autem necessarium,ut nihilo μβplus quam alterum dieat quid enim ea quodvisserat, cum sint cuncta pariat uod si interesse quippiam tautulum modo potuerit,etiam amicitia nomen occia iderat: cujus ea ea vis, ut, ut atlsibi aliquid, quam alteri malueris,nullasit. Uuae praemunitatur omnia reliquo strmoni, disputationiJ.n ira quo facilius jus in natura esse positum intelligi possume
quo cum perpauca dixero, tum adjus civile veniam, ex quo haec omnis ea nata oratιo.
ro jam perpauca sicilicet: ex iis enim quae dixisti,
e vitico videtur,mihi quidem certe ex natura or-
tum esse jus. A.An mihi aliter videripossit cum haec jam perfecta sint primum quasi muneribus Deorum nos esse instructos re ornatos: secundo autem loco, unam esse hominum inter ipsos vivedi parem, communem2 rat onem: rimis omnes interst na-
710쪽
ει P. RAMI PR AEL Z CT iurali quadam indulgentia ta benevolentia metiam ocietatemris contineri. Qua cum vera esse reficut arbitror coucesseramus,qu Iam licet nobis
a natura legci jur. 1 ungeres M. Recte dicis: Ures lasse habet.
S E QS I T u R io IruRJ Tertium plincipis quaestionis argumentum sequitur ex adjuncta hominibus & natur ii benevolentia, unde legem etiam naturalem et e constet. Participandum J Plautus in Persa, Prauam clividam de participabo. Idem in Ciste aternum servum participat consilii sui:& idem in Milit. Suo sermone aliouem partaci- paverit.Cicero a Tusculana aliter, Qui alteri exitium p rat, eum scire oportet, sibi paratam pestem, ut particii et parem.Nunc paulo secus,participare alium ab alio. Livius 3 libr. etiam aliter, Suas laudes participare cum Cetione. quare tam variam hujus verbi syntaxin considerabis. Impos natura J id est, ad justitiam natos ut antea: Nihil fprofecto praestabilius quam plane intelligi nos ad justit,am esse natos. Arrue hoci Prolepsi repetitur si perior ibia depravatae naturae caussa mala nempe consuetudo, qua lex non naturalis esse videatur. syllogi simus sic est, St n. truraeser integris ex colererum.
Assumtio praecedit hoc judicii genus est ἄσυαργις , si quenter tamen incidit. Corruptelam' Dixit antea Quod si depravatio consuetudinum, ii op:nionum varietas non imbecillitatem animorum torqueret,&flecteret quocunque coepisset: Et postea locus idein sexto argumento cinpiosius tractabitur Sed pertiri tat nos opinionum varieras. Quodsi Propositio eii syllogi sui Si natura hominis esset integra jus eque coleretur locus autem poetae qui citatur hicest apud Terentium in pinna scena primi actus H autont Homo suna, humani a me nihil alienum puto. Dtaq; Cicero Terentii integrum veritura non cepit, sed Mus quaedam tantum verba proposito suo accommodavit. Quibuu enum J Sorites est quatuor graduum: ubi concha' ditar