장음표시 사용
51쪽
numenta conscripta sunt, sese totum illis colligendis & illustrandis addixit . Atque id in primis proposuit , ut praecipuorum nostratium Sanctorum acta, quorum admiranda conversatione, di multitudine Hibernia olim Insula Sanctorum dicta fuit, per anni menses, & Sanctorum natales dies distributa , & variis appendicibus notisque illustrata, pluribus tomis emitteret , sub titulo Hagiologii Hiberniae , praefixo apparatu, seu, ut ipse Vocat , protegomenis universam sere reliquam historiam Hiberniae continentibus , quorum idea ab ipso xv. sectionibus concepta ,& hue Romam transinissa, Maddingum inter cetera valide mo-Vit , ut omnem operam operi promovendo impendere decrevisiset, ipsumque certo jamdudum ad finem perduxisset, si ipsius directionem sequerentur alii. Sed cum suis in ordinem redigendis
ab anno circiter Μ cxviii. incumberet Vardaeus, anno MDC XXV.
immatura morte sublatus est: & illi in eodem studio Reeessit Ioannes Colganus, do flus & religiosus vir, saerae Theologiae in eodem Lovaniens Collegio Lector emeritus, qui Uardaei studium laboriose per annos multos prosecutus est. Verum cum res in longum protraheretur, multi dolebant nusquam prodire Ecclesiasticam historiam Hiberniae. Quapropter Igaddingum prioribus tuncΑnnaliumTomis,aliisque operibus gratum historiographum, epistolarum precumque nimbis pulsabant eκ ipsa Hibernia , ex Hispania, Gallia , Germania nostrae nationis Praelati, religiosorum ordinum docti viri. nobilesque latet, etiam abalienae fidei professoribus , sed antiquarum rerum studiosis , & Hibernicae gentis gloriae cupidis ad id invitati, ut patriae suae historiam comscribendam susciperet; rem quippe genti nostrae suturam Ionge
honorificentissimam , nec minus utilem universae Ecclesiae , aut reconditae antiquitatis curiosis doctisque omnibus gratam. XXX.
ET sane Igaddingus , qui etiam adhue in Hispania juvenis,
quidquid per occasionem in libris ad hanc rem reperiebat, inter adversaria sua reserebat, sicile se duci sinebat tot tantorumque virorum instantia, & proprio Zelo honoris, patriae, ac gentis optime meritae; sed vel rem suam communicandi incuria, vel potius aliorum injuriis praessae impotentia, reliquo orbi quodammodo ignotae, atque adeo aemulorum sollieito , si tam licito studio , obtre stationibus & scriptiunculis succumbentis , cum tamen esset, ut olim scientia & sanctitate illustris, & antiquissima portio Beelesiae Christi; se semper ab initio Catholieae Romanae fidei constanter tenax, & Angliae Regibus in eis, quae per Deum licebant , fidelissima, ab eo tempore, quo non tam propria necessi tale, quam devota, & sincera in Romanum Pontificem reverentia sese illis subjecerunt. Hinc ergo ipsum sollicitantibus,operam suam Dipit ipso by Coc le
52쪽
Damnon negabat Igaddingus, tametsi alios Iabores exponeret, rogabat non ut expensas, sed ut monumenta ipsi, vel ministrarent vel indicarent saltem. Nec cessabat interim impresilas libros conquirere, in quibus esset aliqua rerum nostratium notitia, aut ullam intermittebat occasionem, Vel parcebat e pensis, ut ex Romanis Archivis, aliisque per Italiam, scripta manu monumenta colligeret. Sed cum videret haec ad rem per- fetendam non sufficere sine ipsis Hibernorum codicibus , &inteliseret multos esse Lovanti, per Patres jam nominatos, eXIpsa Hibernia comparatos, nec speraret se quidquam amplius accepturum , ex Regno jam tum Bellonae furiis, & Haereticorum persecutionibus agitatissimo , qui ejusmodi antiquitatis monumenta, Vel consumpserunt flammis, vel alio asportarunt, tunc
egit cum Colgano & superioribus Collegii Lovanienss, obtulitque facturum se, si ipsi vellent, ut monumenta omnia, & persena Colgani, & Amanuenses, aut Socii patriae linguae periti, quos ipse vellet, Romam ad hoe Collegium S. Isidori tuto ducerentur; ad Iliturum etiam se, & Hiquaeum Ecclesiasticae historiae, & Hibernicarum rerum & idiomatis admodum callentem, sumptus quoque omnes tum parando operi, tum imprimendo necessarios Provisurum, ut integrum corpus multorum voluminum Hiberniae illustratae varia vetustaque historia nobile . quam citissime , dc annuente Deo, non minus prospere prodiret, quam emissa sunt opera Seoti, & alia quae tractavit Igaddingus. Et quamquam hic vel consensus denegatus suerit, Vel praeteXta mora, nihilo tamen per id diminutum fuit Luem studium illustrandi Patriam , quominus, cum per Colgani litteras percepisset, parari duos operis rimos, quorum prior contineret opuscula nostratium Sa ctorum, eaque digna, quibus Veterum Patrum Bibliotheea cresceret; posterior autem complecteretur plura ex prolegomenis Vardaei, quibus tamen edendis non suppetebant sumptus, tune rescripsit Lucas, ut hos duos huc ad ipsum transmitteret, &securaturum ut cito prodirent. Sed cum hinc etiam nihil, praeter gratiarum aetionem, complendi operis moras, & allegata viarum pericula referret, omnem hujus studii cogitatum abjeeit.
Edidit autem postmodum ipse Colganus unum Tomum , quo SS. Patritii, Columbae,& Brigittae virginis, & alterum, quo Sanctorum Hibernorum, quos Januarii, Februarii, & Martii di hus colimus , acta, notis & appendicibus illustrantur.
ALiud autem immensum opus meditabatur 'Paddingus, quo
non Religionem tantum, aut Patriam suam, sed universi terrarum Orbis Religiones & Regiones obligaret, nempe thea- 2MToti trum is aluum totius mundi. Cum enim aliorum studiorum Tom. I. e causa
53쪽
eausa multa pervideret, multamque reperiret harum rerum nori
titiam , sed sparsam tum scriptis manu monumentis , praesertim Vaticanis, tum aliis libris prelo publicatis, nec paucos deprehenderot errores in iis, quae alii de particularium Ecclesiarum Praesulibus jam ediderunt, judicavit rem optimam se facturum, si uno corpore integrum, & ut in Ordinis Annalibus secit, Vati-eani tabulis directum roboratumque exhiberet prospectum, in quo universalis Ecclesiae maximo ornamento, & peculiarium singularium utilitate propagatae post Christum fidei, & Ecclesi rum origines, progressias , jura , Episcoporumque omnium per petua successio, vitae acta , quantum fieri posset constans cohaere tia doctrinae, ejusque & potestatis dependentia ab uno capite, di Ecclesiarum omnium legitima matre &Magistra Romana, atque obedientia Romano Pontifici numquam seliciter aut impune negata cernerentur; & simul illustrarentur, tum personae , tum familiae, & res omnes illis cognatae , tum Civitates, Regna , di Provinciae in quibus erectae aliquando fuerunt sedes Episcopales . Neque praetermisit occasionem ullam, aut parum temporis , eX pensarum, aut operae in iis colligendis, & quadantenus etiam disponendis per se ipsum & alios impendit. Interea vero quia non suam in his gloriam, sed utilitatem decusque Reipublicae re spiciebat, cum Ferdinandus Ughellus ordinis Cisteretensis tunc aetate junior, nunc venerabilis Abbas SS. Vineentii & Anastasii ad Aquas salvias, virtuti semper addictus, & Erclesiasticae praesertim antiquitatis studiosus, atque in hoc Episcopatuum theatroselix o to jam voluminum auctor id ipsum quod V addingus de omnibus , ille de Italiae tantum Episcopis meditaretur, & adhuc ignarus quod Lucas moliretur ejusmodi opus , ipsius , ut in aliis consuevit, ita in hac re judicium consiliumque rogaret, tantum abfuit ut optimus mddingus id Ughello invideret, vel tanti opexis honorem sbi praeripi doleret, ac propterea, quod inplerisique naturae vitium est, rem illi dissuaderet, aut texeret moras , vel operis perficiendi difficultatem aggravaret, ut potius laetatus suerit ad nuncium, laudaverit consilium, suaserit omnem industriam & studium, suamque promiserit opem, & reipsa quidquid ad operis complementum ab ipso desiderari posset, id aSsque invidia communicavit. Cujus rei testimonium quod ipse Abbas oretenus mihi fusius explicavit, his etiam verbis scripsit primo Tomo suae Italiae sacrae de νaddingo loquens: Limen, qui no-Hrum hoc de Episcopis Italiae opus maturius , quam ies decreveramus , suis meI adhortationibus, mes Himulis in lucem prodire eompeliit. Verum quod Lucas magno animo, & optima voluntate proposuit, aliorum studiorum, negotiorumque torrens, & superveniens indes medius impedierunt. Sed in magnis voluisse sat est, & invenire
54쪽
diffieilius, quam inventis addere . Sed neque huie litterarii laboris parti defuit animus, aut conatus ipsius; cum enim , quod ante diximus, Ciacconianas Romanorum Pontificum & Cardinalium vitas , Urbani VIII. jussu perspiceret, advertit ex recenti rum Poplificum, & Cardinalium gestis multa defuisse, neque tam
bene digesta , quae scripta sunt. propter sibi proposuit talementis VIII. Leonis XI. Pauli V. Gregorii XU. Urbani VIII. &Innocentii X. omniumque ab his creatorum Cardinalium vitas conscribere . Sed cum aliquam operis materiam in sua scrinia eorrivasset, effectum tamen interciderunt eadem obstacula aetatis& negotiorum.
N Eque vero adeo multum in Naddingo fuit magna voluisse,
qui tam magna, quae diximus, ludens tantummodo &tamquam nihil agens perficere potuerit, subcisivis nimirum horis , & casu, seu opportunitatibus principalis ipsius, & stati studii occasione oblatis. Etenim a quo primum coepit coepit autem sere quam primum venit Romam γ Ordinis monumenta in Ordinem , & Annalium formam redigere, ita huic studio, ceu certae suae professioni, pertinaciter incubuit, ut singulis trienniis singula dederit volumina, quae litteratorum Orbis materia , mole , scruptionisque persectione miratur, & laudat, & quae alium sblertem quamvis doestumque virum per plures annos totum satis occuparent et Cum tamen Inddingus in his, atque illis perpetuo sic versatus fuerit, ut crederes negotiorum, quae tractabat, continuum
pondus, & multitudinem non posse loeum ipsi dare, ut vel pro animi oblectatione librum ullum interlegere posset , aut si tot, tantosque libros cum legisse & scripsisse consideres, non sicile pos-ss adduci, ut credas negotium ullum ab ipso tractatum , nedum plurima & gravissima, sngulari industria & mira prosperitate, superatis obstaculis abs Iuta suisse. Quod scriptionem attinet, nam actionem alibi explicabo ut tu rem palpare possis, ego calculum duco, neque me ligo ad illas annorum notas,quibus Annalium T mi e prelis prodierunt; etsi enim ille continuo scriberet, Romanorum tamen aut Lugdunensium vel bella,vel pestes, rei alia imp dimenta non continuo libros suos imprimere permittebant: sed ab anno Christi Mocxx. quo Tomi primi eompositioni serio studere Poterat ad Mucι. quo parum admodum Tomi octavi scribendum restabat, annos numero xxx. supputaveris per quos ille octoΑnnalium Tomos conscripsit, quos si inter se comparaveris, di seX a nos dempseris, quibus ille, vel extra Romam in aliis negotiis, vel extra hoc Collegium in Conventu Aracoelitano, & procurandis in Curia Romana totius ordinis negotiis, sine musaeo, sine libris, sine secessu, vel otio scribendi consumpsit, repe-
55쪽
ries profecto si ngulis,uti dixi,trienniis singulos Annalium Tomos respondere. UT vero huic studio tam impense se applicuerit Lucas, non temeraria praesumptio, Vel temporis ociive, ceteroqui male perdendi, copia , non communis illa 1cribendi cacoethes impul runt , sed inculpatae , quod uunt, tutelae necellitas ipsos ordinis Superiores coegit, ut illum justis rationibus reluctantem hortatibus , prece, praeceptisque compellerent. Etenim non parum T ferebat Ordinis Minorum, ut ejus Annales , aliique Iraddingi labores, nervis & ossibus robustissimi, & perquam castigate conscripti prodirent, quando alii tum adversae, tum contentientis fidei homines nervos omnes intendebant, & exerebant lacertos, ut omnem ordinis decorem, vel quaesitis undequaque umbris Obscurarent, vel sortius emicantem ad se ipsos jure veI injuria traherent. Ipsum auctorem audire praestat, nam praeter ea, quae de motivo conscribendi opuscula S. Francisci ex ipso prius ait limus, hanc Annalium operis necessitatem, cum Tomi primi lectoribus propositi sui rationem reddit, amplius his verbis declarat et Immensem ageredi opus, iatra majorum praecepta , fecerunt o v
tus no Da gloria, o recentes aliorum ealumnie. Consenescentem v dimus memoriam eorum, qui eternam meruerunt, squalorem Osduci
obsevionis praeclare factis in rei Chrimanae pusticum emolumentum. His accessi aliorum aemutatio, qui suo honori detrahi putant quidquid accedit alieno, nee proprias res laudari posse, nisi eum magnorum strp/osrio. Gusre fuit, nee immerito , Franciscanorum nomen , ob re praeclare gestas in Ecclesia Caiboli, dignitatem , os e iras doctas lucu-srationes in dei Romanae commendationem , os misas tiberaliter profissas incirimani nominis auctoritatem, sed quanto secessu meliore profecit, tanto invidi in majus incendium I oris ignibus exarserunt. A principio fueruηt, qui tantum ferre spuadorem non poterant, qui
mendaciorum . ealumniarumque nebulas tentarent obducere , neque
aliquando defuerunt, qui promicantem uηdique amplissimi DLtituti gloriam obductis adversae , via diminutae famae tenebris nonnumquam atte
Sed cum haec universm sufficerent, quae Minores ad prOVidendum ordinis honori obligare possent, & ut virum quempiam zelo & scientia praeditum ab initio provocarent ad opus ejusmodi aggrediendum, suit etiam ipso tempore Lucae rerum nostrarum sollicitus denigrator, cui id nos debere testatur ipse Igaddingusrquod noriri Sodatitis Seniores er Rectores ad res Das dilucidandas ex
cita verit, neque enim quidquam minus curabant, quam ex major msectis gloriam sibi advehere. Is enim ita Minoritis usique detraxissut ins ii Suefacticis Anaalisis, illorum praelara quaeque passim ἔψ
56쪽
euerit , plurima suis adscripserit, o quod graviorem reddit injuriam milia universa ex quibuscumque Scriptoribus, avique ullo meritatis
examive, aut pietatis antidoto , in eorum conglomeraverit contumeliam . Solus ilis lassar omnium homum Francisianorum eΗ, pro omnibus unus su est, imo eunctos transgreditur ', nam aditurum injurias addit suas , Hudiosius exaggerando , o frequenter repetendo quidquid minus aequi , minur pii finxerunt, vel mentiti sunt Scriptores: o in hoe
ipse minor esset osse a ,s fideliter exscripsist, quod illi scripserunt,
nee vehementius ponderaret, vel injuriosus amplificaret, aut freque rius inculcaret, quod malorum depravatus dictavit animus , meI ex atra siti infirmus Romaehus evomuit. Hine mihi remmissa Provincia licet valde reluctanti , ut ab ipso Retigionis exordio binoriam omnem repeterem et sic ille. NUnc vero cum haec ad opus nimium premerent, quam juste tamen ipse reluctaretur , & quanta animi sortitudine subierit onus , sicile declarabit tam arduae occupationis dissicultas; quam si comparaveris cum ipsius viri perspicacia, qua rei pro dignitate perficiendae impossibilitatem quamdam sibi praesentabat, non minus laudabis obedientiam, qua se submisit aliorum arbitrio . Quis enim vel opticus tubus Franciscant ordinis originem tot saeculis remotam historica auctoritate praesentem exhibere poterat Z Curabant olim nostri ut praeclara quaeque quisque praestaret, at vero quia non fuerunt Caesares , sed coelestes, nemo curabat , ut acta sua aliis innotescerent. Aliqui libri, qui typis impressi prostabant,erant in primis,quos triumOrdinum SanctiFrancisci firmamenta, & monumenta, non tam Vero nomine vocant, continent enim non omnes, sed aliquas tantum bullas a Romanis
Pontifieibus ordini concessas , praesertim quae ad privilegia pertinent , quibus antiqui Minores se ab antiquis aliorum intuitibus tuebantur, & opuscula quaedam, non tam historica, quam doctrinalia, quippe regularum eXplicationes, & mutuae defensionis apologias . Deinde Chronica Marci Ulyssiponensis, quae in sanctorum , piorumque Franciscanorum miraculis fideliter & candide recensendis, magis quam in enarrandis rebus praeclare gestis versantur, quas, si quando tangant, tangunt solummodo, nec nisi simplici assertione confirmant. Praeterea Francisci Gonzagae solius Regularis Observantiae Coenobiorum non plena recensio, eaque etsi pro tempore 6c occasione laudanda, cruda tamen & chronol giae praesertim erroribus ubique scatens. Denique Rodulphi Tossiniani Episcopi Senogalliensis historia Seraphica, quae non tam historia est, quam Coenobiorum & quarumdam personarum
nuda, & corrupta nomina , aliarumque rerum catalogus, potiusquam necessaria notitia, nec ubique constans aut castigatus. Plu-
57쪽
rimum tamen luminis attulerunt, Zc vel ipsis suis desectibus oecasionem dederunt Iraddingo, ut rerum veritatem solertius indagaret , & solidioribus comprobaret monumentis. Sola historia Henriei Sedulii Belgae, Sanctorum & Beatorum ordinis vitas gravi latino stylo narratas, & ipsius doctis commentariis illustratas apte continebat. Sed quae haec particula in mundo Minoriti eo
si qui suerunt alii libri peregrinis linguis stylo putido, nulliussere auctoritatis, quam dare poterant fiduciam 3 Atque hanc superiorum temporum negligentiam ipse Petrus Rodulpnus expressius deplorat cum scribit: eo dedec ris rem fuisse progressam , quod
egregia Majorum noHrorum facta tam incerta edi obscvra relicta silat, ut quo Aeo, quo ordine, vestempore facta sint larveniri satis non posist. Multa nusquam memoriae prodita, multa quoque temporis injuria ollita: quo quidem factum est, ut innumerasilium Sanctorum ae Beatorum res getae exempla o DBituta, partim superiorum temporum negogentia penitus interierint; partim mero adeo rudi, o inepto 'lo contexta fuerint , ut eorum majeHati multum detractumst, ut sine magna dissΠcultate veritas erui non passit. Neque haec parum juvabant Ordinis adversarios , ut non solum famae cujuspiam detrahit qui vituperat, sed etiam qui remisse laudate eximii corporis exiguam speciem isti repraesentabant. &alii Deilius opprimebant Ordinem, cujus nullum experti sunt defensorem .
successu per summam tertiam & pertinax studium superavit Iraddingus, pervigili, perpetua, & prospera inquisitione detegens si quod alie ubi latebat seagmentum , quod ipsius propo
sito conveniret, neque sibi vel Superioribus dabat requiem , dum vel ipsae vetustae membranulae, vel probata eorum exemplaria ad ejus manus pervenirent. In qua re plurimum illi contulerunt
per Umbriam, Τusciam, Picenum, & Lombardiam Bartholomaeus Cimaretius Provinciae Picenae , & per utramque Germamniam Iacobus Potius Provinciae Coloniensis , exactissimi monumentorum vezerum indagatores, ab ordinis Superioribus ad id missi , ut illarum partium cartophylacia , & tum nostras cum exteras bibliothecas perlustrarent, & alibi alii, quibus ipsi Pr vinciarum praesecti, Generalium Superiorum praecepto , id imponebant . Sed cum isti plerumque rerum apices mitterent, neque typis editi ordinis libri res integre referrent, Lucas novam ex utrisque nactus est difficultatem: quoniam enim , friaddit mentiam , addiι o lasorem , ipsa vel obscura , vel mutila
rerum indicatio cogebat integrae, clai ae, certaeque Veritatis C
pidum ad aliarum Religionum, omniumque regionum & ciVita tum historias recurrere; quas quia domi non habebat, ea causa sutis
58쪽
suit ut primis praesertim annis, antequam ipse codicum supellectilem comparasset, domestici studii tempus de bonas horas perderet, quotidianis excursibus & remoris, quae inde nascuntur , ad remotas V rbis bibliothecas. Cum etenim habitaret in Coeno hici sancti Petri Montis aurei, nimis procul ab omnium bibliothecarum proxima Vaticana, singulis tamen diebus aliqua illi
adeunda suit, ut messem in horreum conferret, quamn stuma lucubratione in operis sui formam digerebat. Et ut hanc veXationem ex parte saltem redimeret, integros plerumque dies in libris evolvendis & punctis ad usum excerpendis impransus ominnino persistebat, nulli suo parcens incommodo, ut commissum sibi opus omni persectione compleret. Duo autem illi prae aliis maXime profuerunt ad sequendum chronologiae rectum filum, &narrationis certitudinem comprobandam, nimirum historia manuscripta Mariani Florentini Regularis Observantiae Minoritae , qua hic, etsi inepta latinitate, sincera tamen, & continua narra tione per annorum seriem deducta, res multas. praesertim Cis montanas, ab initio Religionis ad annum Christi MCccccxxxv l. in ordinem digessit. Alterum erat registrum Vaticanum, eX quo Lucas Gregorii XV. & Urbani VIII. Summorum Pontificum auctoritate, Scipionis quoque Cardinalis Cobellulii Bibliothecarii, & Nicolai Alemanni Praesecti benevolentia, magna cura, sumptuque per tres & amplius annos, tot bullas describi curavit, ea scilicet, quae ad Franciscanos pertinebant ab Honorii III. ad Julii II. Pontificatum, ut in libros. compactae, octodecim justa voluminae Consecerint, eκ quibus gravia negotia per Sedem Ap stolicam quandoque Minoritis commissa, . & ab istis feliciter peracta diescit,. cum variis certisque circumstantiis , & secura ratione chronologiae, per quod id lucratus est, ut simplices ali rum narrationes indubitata fide firmaverit, actionumque initia , progressus, & successus explucuerit, atque praecipuum antigonistam alioquin speciose,. & reverendo sui operis argumento tit loque tutum , non argutiis e Logica quaesitis, sed sola ostensione , tabularum, quibus alter contraria sulciebat, sine selle, vel sali cia in plurimis consutaverit ; atque adeo suis juste restituit, quam adversariis modeste dempsit auctoritatem ..ET quamquam tractu temporis, & magnis sumptibus insignem sibi conquisiverit impretarum voluminum Bibli
thecam , alteramque manuscriptis monumentis resertam,. duo
tamen studiorum omnium obstacula ad mortem usque illi perdu- Tarunt, nempe temporis angustia, & adversa eorporis valetudo Nam Vix unquam , aut certe rarissime, diurnas horas his studiis
impendere visus est ; totos enim dies, qua parte vel officio divino
59쪽
reverenter solvendo, vel necessariae & frugalissimae eorporis e rae, Vel domestico Conventus regimini, & directioni aedifieii , vel adventantium satisfactioni , vel aliis tum sacrarum Congregationum , tum aliorum operum & occurrentium casuum studiis
aut conscribendis epistolis subtrahere poterat, expediendis per Urbem negotiis impendebat, ut sane de ipsis etiam Annalibus dicere pollimus, quod de aliis operibus diximus, subcisivis tantum horis , & furtivis quodammodo eonscriptos fuisse; seu quod
ipse de sexto eorum Tomo praesitus est: Laborami utique o ingemiscena sub ingenti sarcina mariarum occupationum aegre fetum i Ium cordieepi , o lento eoagolo perfectam prolem tandem eoagmentavi. Flux Inoctis est, quia in soti noctis decursu licuit opus compingere , die uηiverso per mole Ias curas diAracto, ita ut fere totum noctu fluxerit volumen , o obinde proprie appeliandum Zasulon , fluxus noctis , seu elucubratio nocturna. Quae eum ille de solo sexto Tomo pronuncia-Vit, nos in reliquis usu venisse conspeximus, & saepe dolenter et isrustra querebamur, hominem diurnis laboribus plane lassum, nocturnam saltem requiem non admittere; continuabat . enim studia semper ad undecimam horam a meridie, nec raro sui tum, & in studiis absorptum ipsum in se revocabat mediae noctis major campana sanctissimae Trinitatis Montis Pincti, qua noctumnae lucubrationis pertinacia reparare satagebat id litterarii laboris, quod occupationibus diurnis praeripiebatur:
Ab iης-- C Ed & ipsas Meupationes , & studia simul longe molestius illi
' 'i' rapiebat ineommodum valetudinis . Habuit enim Luzδ banno aetatis suae xxi I. comitem, viro praesertim litterario molestissimum , acrem dolorem capitis, quo plerumque semel in mense. rarius in bimestri, & Pindeno quandoque vel viceno quoque die amictabatur; nec cestabat sine vomitu flavae, & amarissimae bilis, qui per biduum triduumque subinde durabat, atque corpus
omne sic conquassabat, ut stomachi, laterum, ceterorumque
membrorum debilitas compelleret eum, lectum & cubiculum observare vix unquam octi duo minus. Sed quamquam durante capitis tortura & vomitu, ipse nihil omnino legere vel scribere poterat, sed solum ossicium divinum partim e memoria per intervalla recitabat, partim ab aliquo nostrum legi sibi audiebat, cessante tamen dolore &vomitu, nulla habita cura languoris, ipse vel scribenda praelegere, vel aliena manu descripta corrige re , interpunctis distinguere, marginalibus notis ornare, scriptum aliquod ad sacras Gngregationes pertinens, aut ab aliquo
ipsius censurae consilioVe commisium pervidere , aut curare, ut
conscribendi operis materia apportatis ad lectum libris, per me
dum aderam , ibi quaereretur, & quae ille me legente cognoscebat Disiligod by CO dile
60쪽
sibi utilia, haec vel calamo excerperem, vel infixa in librum chartula ad usum notarem , aut aliud quidpiam ejusmodi sacere non cessabat, apposito etiam quandoque ad portam signo quietis , ne laboriosum hoe nostrum otium domesticorum visitationibus interturbaretur . Ceteroqui per cubiculum obambulans Virginis Rosarium, G usdemque, vel Delanetorum officia recitare, ut illi non minus proprium diceres , quod in saneto Hieronymo notarunt ejus vitae scriptores , quod quamquam varie morsis , dolor Iusque tentaretur, tamen eorporis incommoda piis laboribus, ae perpetua
lectione, meI seriptione μperabat. Nihil enim temporis magis perditum sibi credebat Lucas, quam quod sine publico vel agendi,
vel seribendi bono, etiam necessariae corporis curae, Vel conservandae valetudini tribuebat; nec illum diem se vixisse arbitrabatur, quae sorte sine linea transibat. Illum aliquando jacentem visitavit Religiosus P. Hippolytus Marracius Ordinis Clerie rum Regularium Matris Dei, ex editis in Divae Uirginis laudem libris notus, & eum ipsum de statu valetudinis interrogaret, respondit Lucas , dolorem capitis habeo vehementem, sed hoc non est malum meum: vomitus me nimium debilitat, sed id minus reputor gutturis inflammationem patior, sed id quoque toler bile ; & eum ab aliqua febricula non sim totus liber, neque t
men vel hoc est quod me pejus habet. Μiratus Marraeius haee Igaddingo hon videri mala , suspicatus est morbum aliquem his omnibus graviorem, & sciscitatus quod ergo malum his majus esset respondit aeger, se prae omnibus eo gravius affligi, quod
dum haec eum jacere cogerent, jacerent etiam cum illo calamus& libri studiorum, quae sub id iampus tractabat. Jacebant enim profecto hoe morbo Paddingi studia tantopere, ut ipsius obstita nata diligentia non sustecerit, quin sextam Ialtem , & saepe majorem anni partem perderet. Nam si morbus longiora quandoque dabat intervalla sanitatis, eo sortius tunc irruebat, pluresque languoris protrahebat dies, & praeter terminos, quos asseeta natura sibi ipsa ponebat, ab aliis etiam causis movebatur, ut aura serotina , australi flatu, frigore capitis , aut levissimo coeparum , allii, raphani, sumi etiam, vel ignis odore; postremis praesertim annis, quibus perpetuus hic morbus frequentius illi redibati subinde etiam sellis excessum patiebatur, qua tota cute flavese bat: & charta, vel tela munda lotio ejus intincta tota crocea reddebatur. Aliquot etiam habuit vices prolixiorum febrium , quae pluribus mensibus ipsum occupabant. Quod si his addideris amplitudinem propositi argumenti, nescio quem non terreret impositi oneris magnitudo, quando ille praevidebat orbem univer tum sibi circinandum, & omnium Principum, ac Provinciarum, omniumque Regionum, & Religionum historias, &quatuor sm m. I. f cui