장음표시 사용
61쪽
men , nimirum , ut mox dixi, mi asina Variolarum habere se quidem uti fermentum, sed corruptivum, & sanguinem non Versus persect ionem , sed versus depravationem effervescere cogens, quod non fit in musto &c. Ratio prioris est cum enim venenatae hujus naiasmatis particulae,subjecto impinguntur, alia statim corpuscula sibi ipsis similia, & nobis connata exsuscitant, quibus amociatae, totam pervadunt sanguinis mansam,eamq; insigniter turgescere & ebullire,ac post aliquale e servescentiam, in partes secedere & coagulare faciunt, scilicet, dii per a veneni semina, cruoris mixtionem solvunt,spiritus puriores statim profligant , deinde crassiores ipsius particulas sibi consciscunt, & adhaesu suo velut congelatas reddunt; portiones ita coagulatae, una cum implexis veneni si minibus , a reliquo sanguine in circuitu ejus, inter vasorum extremitates derelictae, cuti affiguntur: quo pacto si natura sa- . tis robusta, congelato sanguine totum virus climinat, reliqua. cruoris massa, licet minor & pauperior facta, utcunque salubris, & vitae prorogandae habilis existit. Si vero cruor nimium Coagulatus, hoc modo depurari nequit, vel si porti nes sanguinis Cum veneno coalescentes non plene erumpunt, aut denuo intus restagnant , & ΩΗguinis liquorem penitus corrumpunt, visceribus & imprimis cordi assixae, eorum crasin & robur destruunt. Diomodo Differt aia. Fermentatio vini & sanguinis , quod ina; sti it Vino nulla sit Veterum partium absumptio , & novarum a serment cessio , quin liquor Vase conclusus , usque idem perstet, se-tio DRqμ ' clis in sanguine , in quo partes quaedam Continuo de
perduntur, & earum loco, semper aliae de novo generaniatur. Nodus qualiter sangu s incute sua
excrementa in vario Iarum ruptione de. Ponat.
nu modo Differt IIA. Quod in vino cruditatis, maturationis &MI defaecationis tempora sint distincta, & successive in toto
62쪽
peraguntur; in sanguine autem triplex ille status eodem tem pore, & per partes celebratur. Differt 4tb. Quod sermentatio in vino semel incepta, usis trique ad finem prorogatur, in cruore autem eo usque renovari debet, quo usque humoris nutritii particulae non congeneres reliquo liquori adaptentur, quare ad hoc opus praeter fermentationem semel in sanguine inceptam, fermentis quibusdam opus est, quae eandem alias destitutam aut deficientem conservent, & perficiant. Haec autem ebullitio seu ser- Pu e. ut mentatio pusillis ut plurimum, aliquando tamen adultis, & justi ζ' aetatis provectioris contingit, cujus ratio est, quod semper a liaee sen- causa aliqua externa commoveri soleant,qualis inter reliquas gViri iς communissima est , certa aeris dispositio , huic morbo ana- Dbveniat, toga, unde quoque fit, ut nunC Variolae, nunc Morbilli gra d.tur ratiosari soleant , quia nimirum illa aeris dispositio , nunc his, . nune illis sit magis analoga: circa quod tamen bene obser. fiad posi-vandum, quod si a causa excitante & externa,v. gr. acre in a- ilia elica uinctum deducantur, plerumque Variolae & Morbilli fiant con- . . t.' , tagiosi, & epidem ii , si vero natura solum, a causa interna billi iam excitata &stimulata, hanc expulsionem tentet, plerumque 'exhVδ' privatim & sparsim, morborum sporadicorum modo, diver h '''
tempore nunc hos, nunc illos infantes invadunt. si ab aere Aliter,nec inepte ac breviter hanc causam explicat twn- sent etiam
Ioar cum Hippocrate de natura puerili , hoc modo: foetum hi quidem purissimo ac dulcissimo sanguine nutriri, sed labem ς'
illam ab utero impuro , non secus ac vinum in dolio foetente mil. solet contrahere , eamque ubi ex utero exclusus & robustior factus, per ingentem naturae conatum ut denotant deliria& febres &c. excutere, qualiter fit butyrum ab agitato lacte, quod prima vice separatum a lacte seroso, separari amplius mi nime possit, quia ex ejus potentia educi non Valet ulterius,
unde est, quod semel tantum homines invita Variolis Iabo-F 3 raucis
63쪽
raverint, cum nempe tota deserbuit sanguinis massa,nihilque reinansit ex illo fomite haereditario, alias enim bis terve laborarent homines, quod est contra Amerrho : verum tamen prior sententia ei usque explicatio magis arridet, infantem quidem purissimo sanguine primis ingravidationis diebus nutriri, non inficior, dum tamen grandior fit foetus, impurum etiam attrahere sanguinem, certissimum est. Ex qua deinde causa, sive interna sive externa commovente, ut infra dicemus, accedente, hi affectus producuntur. Haec hactenus prolata sententia , quamvis multis fulcita rationibus, pluribus tamen in statur argumentis in contrarium , quae proinde ordine proponenda & refutanda, Ut tanto firmiorem opinionem nostram proposuisse videamur.
obi;e; ut Objicies Imo. Non videtur foetus nutriri sanguine impu- I. contra ro, sed potius purissimo, a quo nulla labes solidis partibus inuri
. hi, im po est, cste Galeno se Epid. Comment. 3. tu.73. Et Hipp. Lib. sententia, de natura pueri, inquit: trabit foetus quod dulcissmum es ex di proh - sanguine, unde Galenus dicto loco infert, fodimpurissimo auribi, hi, flume nutritur , si enim in gravidis retentus ille sanguis, totri impuro gravia symptornata generat, quomodo ergo innoxie foetus ιδηsMin' eo frueretur: accedit, quod selectissimi olim δc etiam moder-ni , ac recentiores Medici , in dubium movent , utrum fretus in utero sanguine ejusmodi nutriatur, & partem nega-Resprinde. tivam mordicitus defendunt. Rest. Imo. nutriori foetomm . i. purissimo quidem quantum potest , & quaindiu pusillus aettenellus est, sed eo incres ente, semper impuri aliquid proI
ctare, aut saltem ab impura portione inquinari , sicut vasa a rebus impositis inficiuntur , ideo natura illas impuritates per cutaneas excretiones tandem cogitur secernere. Re1'. ii. et . Sanguinem quo alitur foetus, quemque e venis allicit,purum quidem esse natura sus, non nego, sed humoru qui ex ptero expurhari solent, colluvie inquinari omnino assero, ud
64쪽
te statur Aristoteles io. de hist. animalium; uterus , inquit, membrum servile,ad ea expellenda constitutum , quibus corpus expurgari debet. Resp. 3tio. Dubium a recentioribus moia III.
tum, alio loco a nobis re luendum proponemus. Objicies adb. Saepius homines patiuntur morbos gravis Chi ς tursimos, multas febres, in quibus ob sanguinis effervescentiam,& vena secatur, & purgationes aliaque remedia instituuntur, pro depurando Corpore, quae ergo ratio est, quod venenum illud post multas febres, post multos morbos superatos, non ' . fuerit quoque ex fermentatione evacuatum Z Quae praeterea ratio, quod mulieres, quae ex menstruorum suppressione laborant , iisdem malis non sint obnoxiae 3 Re P. Imo. Non Responda. 'quamlibet effervescentiam Variolas procreare, sed eam tari-xVr i tum, quae ex sanguinis menstrui reliquiis prodit, si enim illa sola in venis fiat simplex fermentatio, ut in Synochis febribus, nulla fient exanthemata , unde. Res. ado. Quod in sup. Respm de
pressione menstruorum, foeminae aegrotantes Variolis non cor - il
ripiantur, ratio haec est, quia sanguis per partium substantiam non disperditur m nec malignam illis qualitatem imprimit , sed venis ntinetur, & ideo Variolae non fiunt. Sed urgebis: Hippocrates Lib. de nat. Piιργι inquit,tro urgetur.
e se partes in sanguine, unam purissimam, qua nutritur foetus, alteram impuriorem, qua nutritur mater, se tertiam impuri ULmam, quae in enis, toto gestationis tempore'. uterinis aler- matur , repost partum per lochia expur atur, ergo cum mater impuriori quam foetus nutriatur sanguine , citius aeque aestietus hoc malo inquinari potest. M'. hunc Hippocratis lo- Responde.
cum minime nobis obstare, posito enim non concesso, ma- tur ad id. trem impuriori sanguine nutriri, ex eo tamen male sequitur eam citi sis hoc malo corripi, cum alia quae id ipsum vetant, Occurrant. Primo enim cum mater partes habeat duriores Rationes
de solidiores, non tam facile recipiunt impressionem,quemad- Σμῆ μ'
65쪽
scelus po tius hoc malo , Instaturatur ad inis stantia
modum foetus corpus tenellum; deinde portio illa sanguinis impurissima, quae astervatur in venis uteri & secundinarum, toto gestationis tempore, inficit in transitu sanguinem, quii., docti. desercur Per ea loca qd Qetus nutritionem, unde foetus conpiatur. trahit malam qualitatem,quae suo tempore causa est effermentationis in sanguine foetus , at vero portio illa impurissima, in dictis locis remanens, non inficit corpus matris, uci jam supra diximus, & rationes addidimus. Sed rursum instabis, vertitur singuis menstruus in partium substantias nutritione, sed partes non patiuntur ebullitionem , aut emermentationem, ergo si in venis continetur, Respciride in iis quoque eandem patientur matres. Res'. non ipsas, a quidem partes effervescere, sed ex maligna illa qualitate, qua ex menstrui reliquiis contraxerunt, humores & succi easdem inficiunt, qui enervescentes in curiin propelluntur, sicque
partes ipsae depurantur; sicut vasa quae non sunt sincera, sed mucida,vinum inquinant, quod si illud effervescat, simul qumque Vasa expurgantur.
Objicitur 3tio. Si fiunt a sanguine n struo, cur non statim primis mensibus & annis , quibus debilis & tenellus est infans, sed saepe longE ob ortu , in ipsa senectute se produnt, quae ratio est, quod tam diu sine noxa , venenosa illa substantia potuerit retineri t Antequam respondeam,sescndum , quod illae impuritates substantialiter in corpore r maneant, ut plerique docent, ratio, quia mora longissima corrumperentur & putredinem deterrimam acquirerent, seclab iis Prava tantum quaedam qualitas, partibus foetus imprimitur, ouasernet est imbuta recens, confervat odorem tem diu,
quae tandem humorum Partem aliquam inficiens , naturae molestior redditur, eaque suo tempore insurgens,insectas il- Responde. las humorum portiones ad cutem propellit. unde Resp. aci μ i factam objectionem, quod hi affectus modo citius, modo tardi
66쪽
dius oriantur,. ideo fit, prout nimirum materia pauca fuerit vel copiosia, naturam vel parum, vel nihil irritarit, sic latet saepe per annos Plures venenum , nec nisi post longissimam cemporis moram sese exerit, ut patet in rabie, in tuis Venereae & elephantiacorum virulenta labe, quae per multos annos Occultantur, idem die de Mercurio, Antimonio, Arsenico , quae diu latent in corpore, antequam virulentiam prodant. Ideo non semper excretio haec statim a natura instituitur, nisi aut contagio, aut externarum causarum Vi stimuletur, ideo epidemiorum more interdum Variolae saeviunt, ratio, quia ab acre incitatur natura ad excretionem, quae alias otiosa fuisset es quia materia pauca est,uel quia natura assueta est tabes autem illa solidis partibus impressa,si exigua sit, nec externae causae vi commoveatur, sensim alimentum inquinat& multiplicatur, ingravescit in corpore, donec a natara amplius ferri non possit, hincque Ose tandem in virili &consistente aetate, vel plane in senectiite interdum prodit, citius vero,si copiosior illa fuerit acriorque, ut in iis, qui pueri hos morbos patiuntur: eam autem accelerat impura victila ratio, quae humores pravos coacervat, a quibus citius corpus aegrotat. Resp. ado. Et brevius,hanc quaestionem quod nimirum ad tempus innoxie ejusmodi affectuum semina incor. poribus delitescant ) esse de lana caprina,quomodo enim non raro semina aliarum febrium , praesertim petechialium , latent: an non habemus sanguinem ita a nativitate constit tum, ut data occasione plures mutationes , coagulationes, fusiones subire debeat, ut paulo ante de rabie aliisque ve
nenis dixi, &dici potest ZObjicies 4to. Sequeretur,unumquemque his aliquan- φ' V.
do in vita corripi debere , contrarium tamen evincit cXperientia , cum multae familiae sint, quae his assectibus nunquam obnoxiae fuerunt, ita Diemerbroech tra'. de Variol. Cap. 3. &
67쪽
ego,in propria mea Socro & Uxore asseverare possum ; neminemque his posse secundo vel tertio affici, quod experiennesponde. tiae repugnat. Resp. si veritati simul & experientiae standum trer adob. sit, candide fatemur, vix millesimum hanc labem es gere, nisi
j v ψης R juvenis ex alio morbo decesserit, vel in utero matris deten tus, eadem coinquinatus fuerit , ut testantur multa Autho-
Alia re- rum exempla, de quibus supra jam dictum est: Vel dicamus, sp*RsQ. quod causa Variolarum vel Morbillorum quaecunque demum illa sit, sub alio morbi genere possi prodire, capitis V. gr. zinea, scabie, pustulis, ulceribus & aliis id genus, idque exinde patet, quod, qui similibus assiectibus prius tentati&multum assini fuerunt, raro Variolis& Morbillis laborent, & licet iisdem corripiantur, longὰ mitius & parcius assiciantur,&vicissim , qui abunde Variolas passi sunt , a scabie & aliis
ejusmodi morbis esse insontes. Hunc affectum autem non facile repetere, modo lassicieus & copiosa fuerit excretio, negnisi ex relicto fermento, quod postea novi morbi historiam orditur; ratio, quia teste Hippocrate : quae in morbis relinquuntur recidivas facere consueverunt. objicitur Objicies sto. Variolae sunt novus morbus ante Arabes vix notus, ast vitium menstrui est sempiternum. Ergo Retsponito, Rem Jam supra ostendimus, hunc morbum minime recenter excitarum,sed Graecis fuisse cognitum. oblidituri objicies εto. Variolae fiunt vitio aeris, ut plerique t 'i. nent, & autopsia probant, fuisse ferme extinctos incolas U n spolide. riolis, morbsei coeli vitio contingentibus. Re θ. breviter.
M. non negando aerem esse causam, non autem proximam BC
internam, sed externam & remotam, quae internam suscitat. Seu illud fermentum, ut patet, quantumvis morbidum sit co lum, multiquo morbi ab eo pullulent, non fiunt tamen Variolae, nisi in iis , qui hujusce labis seminaria continent,quinimo dico, illos, qui ad malignam aeris qualitatem Vario larum
68쪽
Jarum causam proxime referunt, toto coelo aberrare , nam
cum singulis annis , mensibus, diebus , puerulos hic morbus corripiat, aerem perpetuo inquinatum esse fateri cogemur, neque etiam pueros tantum, sed etiam omnes homines ut Pestis invaderet , nec siemel in vita tantum taviret , sed quoties inquinamentis consipersus esset aer, ut caeteri pesti lentes morbi. objicies 7mo. Si a menstruo fierent Variolae, quaecunque animalia menstrua habent, iis quoque forent obnoxia, ut equa , canis, asina, quod tamen nunquam fuit observatum.
Rest. Bruta uti victu sinceriore & sicciore,vitam in labore degere , sicque sanguinis impuri reliquias digerere: Praeterea, praedicta animalia menstruas habere purgationes etsi Arisο- teles dixerit, id tam verum est, ut inter multa millium millia vix uni contingat , parumque absit a fabula , hinc tam debili fundamento subnixa ratio , sponte facile corruat.
Dices, si menstrui sanguinis impuritas foetui communi- Cata , Uariolarum causa est, quare illas non producit in ipsis mulieribus , quibus menstrua praeter naturae ordinem subsistunt, & praecipue in iis, quibus illa toto vitae decursu non fluxerunt, & tamen foecundae fuerunt sui usque pepererunt. quarum plurima exempla inveniuntur apud Authores, uti referunt Trincavellius, Gainerus, Bertinus, Moercesius Donatus, Jolibertus, Furitis, & ego ipse exemplum habui in mea Cognata, quae nunquam menstrua experta , octo filios consequenter peperit , & post octavum petechiis obiit. Res'. Quoad primum, quod de cursu ordinario foeminae quidem, quibus menstrua subsistunt , Uariolis denuo non corripiantur, sed tamen contigisse, easdem iis tapius fuisse correptas, quod id autem ordinarie non contingat , non sufficit sola sanguinis materni subsistentia, sed illa certa & specifica im-G a puritas
69쪽
puritas fermentativa, de qua fusius alibi, adesse oportet. Neque etiam tam facilis est impressio in solida & adulta foemina , quae est in subtili & tenero infante , cui quaevis stig-Relaonae-mata, quasi cerae facile imprimi possunt. Resp. ad adhin.
'Licet foeminae reperiantur nunquam menstruatae , nihilomi-
'' ' nus non repugnat, quin in illarum ulcro mi asma illud, Variolarum incitabulum, reperiri possit ,' experientia hoc testatur , cui standum , & non similibus parum fundatis rationibus. mi; e; u, Objici 8vo. Natura tribus modis omnia foetus excre-ViIL menta repurgat. Primo deponuntur ea inter duas tunicasusque ad partum Secundo, statim a partu per intestina excluditur meconium ; Tertis & tandem per actiores Capitisque ulcera fit nova excretio, quae pueri excrementa ita secernit , ut ab epilepsia, aliisque morbis imposterum tutus ma- Responde-neat. Ress. Superesse quartam expurgandi rationem per exanthemata, nec enim praedictae excretiones siufficiunt,siquidem membranae foetum involventes sanguinem tantum continent, quem infans non attrahit , impurum quidem & vitiatum, sed qui tamen illum non inficit : meconio quoque non posse luem partibus conceptam educi, certum est , tum quia locus accomodatus non est, tum quia excretio exigua est, nec sufficit tandem. humori vacuando. Actores etiam non universum corpus, sed solum caput expurgant,necessario igitur menstruale vitium per corporis habitum debebat removeri. Fiunt igitur exanthemata, cum sanguis sicut vinum indoliis fervetu depuratur,) spumam suam & halitus crassores ad cutem demandat, etenim ex pituitossore fieri sanguine, ostendunt symptomata, fiunt enim somnolenti, Caput ingravesci oculi tument & lachrymantur,sebris non est admodum
vehemens, extuberantque Patulae; Morbillorum vero materia tenuior, maculas tantum inurit.
70쪽
Objicies 'nb. Si ad maternum sanguinem reserenda Vi
est Variolarum causia , tunc in liberis diversis ab eadem matre prodeuntibus , necessario eodem tempore esseta vescere deberentμ, quod iape contrarium observatur. Icel. In divesis liberorum corporibus, immutari pro Ungulorum temperamentorum varietate singula , sic divus tur. benex ait: disserre aetatem ab aetate, naturam a natura ζ nega re interim non Volumus, hoc malum etiam frequentius in Conlanguineos aequaliter π ranari , non quidem haereditario Jure, ut multi volunt , sed quia utplurimum consanguinei aequali gaudent temperamento, aequali humorum motu &c. id ramen perpetuum non est. Hactenus factas ex antiquiori tripode objectiones, s quuntur aliae quas Neoterici in medium proferunt. Ob lates 1omb Ex Helmontio, qui etiam huic sententi Seduuiitiircontrariatur, & asserit, Variolarum & Morbillorum causam objectio- non este menstruum Languinem, rationem addit, quia tunc ης' Nς0 dum nutritur foetus, menstruum non est ; unde judicit po ' μ' '. tius illas oriri ex veneno, quo cruor inficitur. & circa stoma - . elium, ob Archaei exorbitationem accenditur. Rest. Hel- montu authoritatem hoc in puncto non adeo esse attenden- tius probatCam, quia sicut in omnibus, ita etiam in hac materia aduer ψηsVi'ς' fari us est omnium, aliorum mentes opprimit, & de sua nihil exprimit, dacit enim ex proprio ore in suo libro; 'riolas ori vs in di-
sentia non est demonstrabilis a priori , I per egestus pruri
tatem veneni Messtitur; quo fundamento autem adstruit A ltior sententiam,cujus sententiae basis mentiri est λDie me= in oech candide fatetur, causas Uariolarum occulistas esse,&a nobis explicari non posse.
Fiantiscus de Ie Γυe Sylvius pariter negat, causam Va- sysei G ς teceden