장음표시 사용
71쪽
eauiam ita. riolarum & Morbillorum sanguinem menstruum esse, sed iI-ἡitu. 'Eh. larum causam antecedentem in glandulis renatibus latere sta libui. tuit, a causa procatarctica id est vel aere maligno, vel alimen-Caurum tis peculiaribus, vel terrore &c.) saepe excitata. Causam
ἰόπὲζ vero pmximam attribuit vel acrimoniae salino- lixiviola, Vel
M;ehies;, Michaelis causam proximam adstruit lympham, quovis
Lympham. modo,seu vitio digestionum, seu inspiratorum, corruptam, di in liquamen acido-salinum praeter naturam transmutatam, ejus naturam esse volatilem,cum sit contagiosum,glandulosas quoque partes maxime occupans.c.,hessu, Cartesus cum Hesmontis in veneno innominato subsi convenit stit. Mercurialis a sanguine Parentum jure haereditario de--,hi , ' ducis, ab aeris tamen vitio destendere etiam non negat. Lirin Meleuria. cherus ad animatam putredinem reseri, cui se subscribit Lmiis ungui- datius , qui exanthemata nil aliud esse dicit, quam Vermino-y. lentum λrum estiuViorum conceptacula & hospitia. Digbaeus in asserit. sanguine qui post partum in vasis umbiliCalibus remanet, Addvςμ ' causam hanc quaerit, de qua opinione audientur infra plura. tu QPΤ0ΤV Al repetita post semel factam conceptionem Ve-Firciteri. nerea libidine deducunt.
o Lb, .' Hodierni Authores, inter quos est Eumulierus & Douus.
et aliorum statuunt, esse in nobis aliquod implantatum principium, ra- Lx z6- tione cujus nemo Variolas & Morbillos effugere queat, cu- ωti, aiunt ius causam deducunt ex lacte nutritivo, tam in , quam extra Lae e re uterum hausto ab infante, quatenus hoc, more omnium la-ς Rum cticiniorum facillimae corruptionis , abeat in liquamen aci-rxplieitur do-salinum, ut testantur foveae, & sub vistiditate saepe diu, quomodo imo ad plures annos in tubulis aliisque locis latent,quod post Mihς pQ modum acidum aliquandiu occultatum , tandem Occasione data , vel ab aere , vel contagio, vel victu &c. producta,
massae sanguinis, per fermentum simile extrinsecus haustum, successi-
72쪽
successive quasi coagulando, tandem pernitiosas febriles e fervescentias excitat, donec per Vasta capillaria hinc inde sub cute defixa , beneficio glandularum subcutanearum milliarium excernatur, & ibidem sub cuticula haerendo, successi τὰ in pustulas coacervetur , quarum succus nitroso-acidus, effervescendo ulterius mitescit, & in pus abit, quod incrustam tandem desinit. Quae sententia, uti nova, ita etiam fundata nobis videtur, nihilominus tamen ut & Veteri &Novae sententiae favere videamur. Resolutis igitur hactenus objectionibus atque aliorum Veterum&opinionibus, firmum manet tam juxta Veteres quam pluri NςQt ico
mos Neotericos, inter quos millistus, Variolarum &Mor' g, , , 'hillorum causam continentem esse Archaeum, seu facultatem larum conis expultricem irritatam , cujus Causam proximam seu antece 'ςηλςtitia. dentem esse ebullitionem , seu effervescentiam peculiarem,
reliquiarum sanguinis menstrui acescentis , quae redigendo se in actum , totam & universam sanguinis massam ebullire& effervescere facit, ubi Notandum Imb. Acidum adesse in Variolis , testantur
foveae saepe in facie remanentes, item ulcera maligna late se pentia, & tam internas quam eXternas partes quandoque erodentia :Notandum Ido. Non quodvis acidum in eorpore nostro peccans hic intelligendum esse, acidum enim ut sic, latum habet imperium, & multis attribui potest: nam aliud in Podagra , aliud in Epilepsia , aliud in Morbillis , aliud in Vaariolis concipi debet. Et licet haec & omnia alia acida, in se ab invicem specie non differant, & ad unum genus referantur, tamen secundum magis & minus, Vel potius in modo tant aliud magis fixum, aliud magis volatile, aliud hoc modo, v. gr. sapore, Odore, colore, densitate, raritate &c. aliud alio modo sit constitutum. Acidum autem in Variolis est acidum
73쪽
acidum Ialino-Volatile, ut ex contagio apparet: hoc quandoque fieri corrosivum Patet, ut mox diximus ex foveis&c. Ferresce. Notandum Itio. Hanc ebullitionem seu effervescentiam suili is in causis expressam, juxta doctrinam Amicennae, ita & mo quotuplest. dernorum duplicem esse, unam persessivam, alteram corru-Q0jd per- ptivam. Persectiva seu depurativa ea est, in qua partes tan-iccti ε seu tum impuriores, de excrementitiae sanguinis putreicunt, & a P ' Τ - natura expurgantur, ut tota massa pura postmodum relinquatur, & tunc Variolae fiunt, quae sine ullo medico auxilio curan-Quid eor- tur. Corruptiva vero est, in qua non solum partes sanguinis ruptiva. excrementitiae, sed etiam ipse sanguis sincerus computrescit, unde periculo & Ietheses Variolae oriuntur, & pro majori vel minori putredine, majoris vel minoris participes, plures vel pauciores sanguinis partes occupantes , majus Vel minus Quando periculum emergit, talis effervescentia corruptiva praecipue sole. t h ς contingit,dum epidem ice grassantur isti morbi, & a malignaehu i i ζ' acris constitutione excitantur, a qua humorum effervescentia, contingere & maligna putredo ducitur, unde Variolae multae & periculose generari solent, quae aliquando Pestis prodromi & nuntii esse consueVerunta Cum hic facta sit mentio persectionis corruptivae & putredinis, tempore Variolarum quandoque obtingentis; pauloque supra breviter infinuaverimus ex Mrchero, ob nimiam corruptionem & putredinem,in variolis vermes & alia id genus progenerari, me quoque hoc loco non posse non meminisse, sententiae cujusdam recentioris, asserentis , in suis HG- ω, Eisi i scellaneis curiosis medicis . Variolas esse animatas, hoc est, eujusdam esse animatum, ac innumerorum minutissimorumque adici-AM horis, star Atomorum insensibilium vermiculorum pullulaginem, esse iii mi. non absque singulari naturae providentia ut putat Author i saueren- productam. Subdit enim I. s 8. verminosam hanc putredi- Τ nem, videtur natura moliri pariter non sine intentionis benignitaete,
74쪽
gnitat dum causam morbificam,& pes imi moris excrementa, alis ac pedibus velut instruere sic tentat, quo citius illa causa nempe morbi in aufugere & ex viridario vitae exstirpari queat. Sunt ergo pustulae, pergit S. so. seu rdidae illae Papulae, nihil prosecto aliud, quam vermino rum emuvio. rum conceptacula & hospitia: Haec animalcula seu Vermicu- .los Author g. 69. efformat multipedes, & instruit rostrellis a- h: ues..' cutissimis, atque hanc causam este putat, cur Post Vari lasci- mieulorum catrices & foveae remaneant, ut videre est 3 72. Denique ne in hoc morbo aliquid imperfectum remaneat, curam aggre' thoiem. ditur Author, suisque mordentibus animalculis dentes evellit instrumentis variis,in promptu habeo, inquit g. II3. pulve- Cvr Au rem admirabilem, magiserium manuum, pulverem renovationis, ,halia' magi serium roboris, marearitam beZOarticam fm. Curationi eausam
val0ris, quae primum ante trimestre sibi innotuit, se haberem 's' asserit, qua Morbillos & Uariolas ita praeservare possit, ut ad Praeservν incrementum, vigorem seu statum pervenire nequeant, imo' ' etiam jam apparentes pustulas , unius horae spatio abigere sciat, nullo amplius remanente morbi symptomatumque V
stigio. Haec dictus Author, quae meo iudicio admodum raram,& ferὰ nimis curiosam physiologiam & therapiam sapiunt.
non improbo quidem studiosa haec recentiorum ingenia,dummodo non tantum ob argumenti nimiam novitatem, legentium admirationem aut incredulitatem, quin potius aegrotantium salutem promoverene, & practici judicii prae se ferrent
firmitudinem ; interim aliqua tamen sunt, quae sine admonitione in hoc mirabili & vere novo argumento transire Inon
possum: Imb Quidem scitur P. Athanasium Κircherum e Soc.
IESU in suo scrutinio de Peste ex quo Author suam de Ua. dones ei H riolis
75쪽
ea dictam riolis opinionem probabiliter mutuatus est animatam luem, ..tasEh animatas putredines assignasse. Scitur iab. Quod intestina, tentiam hepar , caeteraque Visterum parenchymata, infinitis scatere. Adicruntur minutissimis animalculis scripserit Kerchringius in sticile ο atomico obserm. 93. Scitur Ilib. In sanguine etiam vermiculos, sed sine pedibus, tanquam cete in mari rubro natantes, ad pravum sanguinem hauriendum , determinasse Petrum Borellum Cent. I.obf4. Scitur 4to. Eundem Borellum Cent. 3, obfΠ. Cent. 2. obf. 72. Zacutum Lusitanum Praxi Med. admirabili Lib. s. obf47. Ioannem Rhodium,&apud hunc Horatium Augenium cint. 3. Obs 64. Apud Ephemeri-dM Germ. An. Is 7. obf fol. I42. & aliis adhuc in locis, in
Uariolis quandoque vermiculos & habitum corporis verminosum adnotasse. Scitur demum , putrilaginem tam intra quam extra corpora viVentium , eo sirpissime augeri, Hi verminosia soboles exinde pullularit perquam copiosa : Nemo hir.efmi tamen prudens, ut opinor, eo adduci se patietur, ut credat, in nos. sen. quacunque puris generatione, in quacunque Peste,in quibus- ὰhaiies' cunque Variolis, sive benignis, sive malignis, mox&semper νrofertur. Verminosa haeC effluVia enasci , multominus similia insecta in partibus & sanguine semper reperiri; nam si viscerum paren-chymata minutis vermiculis naturaliter instructa esse dixeris, an non hisce vermiculis iterum sita viscera, & haec denuo suis' minutioribus vermiculis, atque sic de aliis aliisque naturaliter repleta esse, in infinitum affirmabis 8 aut verminosam hanc colluviem, ad solius hominis naturalem constitutionem Ad expe- pertinere existimabis r Et licet ope microscopii, in visceri- Abi is ' bus aut sanguine similia aliquando fuisse detecta animalcula sitima leuia dicant ', Respondeo tamen ex particularium inspectione non ba ad uniVeralia argumentandum. Deinde quis facise asehens,' hi firmaverit, an vermes microscopiis deprehensi, jam prius in- in corpori-tra Corpus ejusque sanguinem haesitaverint i vel postea quod 166hdEiu, probabiliva Videtur,. nora α facillimametamorphosi succre- . Verint 3
76쪽
verint 8 sanguine scilicet per Vulnus emisso, atque adeo non amplius intra conservationis suae locum naturalem existente, suaque vitali flamma penitus exstincta & corrupta.' Dicam ergo, quod mihi hac in re videtur verosimile ego existimo, minutas ac distinctas sanguinis fibras, sero suo si sopi innatantes, & aeri expositas, sese naturaliter contrahere &nlo. dilacare, ita quidem, ut intuentium ocillos facila fallant, ad Vermiculorum motus imitando,curiosis & credulis inspectoribus levi negotio illudant; accedis , quod microscopio i certum fiat in anatomia judicium , etenim vitra nunquam .ita exacte confecta esse credo, ut oculorum & specierum radios varis disjungendo, incertos objecti motus facise non re- Praesentent. Quod vero concernit alterum ab Authore prois
latum , an variolae & Morbilli, ne ad incrementum & statum perveniant, possint in principio statim, & quando adhuc tu fieri sunt prout loquitur & credit Authoc cum aegrotantis salute supprimi, vel saltem, ut alii existimant ita praeservari, ne unquam stiperveniant; videtur sitis utriusque propositionis assercio nimis liberalis ; movet quidem hac de re aliquam quaestionem disertissimus Horatius Augenius Lib. Io. de sedi Cap. I. sed non sine distinctione concludit, afferens, a quibusdam Variolis praeservationem tuto fieri posse,a quibusdam riolis,diete
non tuto: Nam Mariolae inquit, in pestilenti constitutione invadentes, pernitissae adeb sunt, ut quos use invUerint,o I. Eis ' .cidant. Ac proinde omni studio ae opere incurabere debemus, quae ineon.
ne adveniant; neque profecto istae, naturae bono judicio fiunt,' sed ex aere pestilenti, cujus summam aliquando impedire, hebe- inridunt. tare aliquando, possumius malitiam: at veris inquit ulterius a benignis Variolis praeferiatio nequit feri, nec posset, esset ρ- : .. . ' cura, quia intrinsecam illam, a nati talis principio in solidis si quis bri
partibus contractam labem, nullam artificium emendabit , &, natu haec Augenius.Unde clare colligitur , doctissimum hunc vi-H a rum
77쪽
rum in hac siua praeservatione, pestiferum potius contagium,&funestam aeris malitiam respicere, quam ipsius Variolas quatales, utpote quae absolute praeservari non debent, nec possunt; Nam ut Fracastorius Lidia. de m b. contag. Cap. a. recte docet,& communis Medicorum Schola consentit, ebullitio haec purificatio quaedam est sanguinis qua sanguis defaecatur per quandam quasi crisin a natura factam. Porro quod supra allegatus Author & novator addit,is nempe sua risentia brumitti maloris noviter a sa reperta, pustulas jam etiam apparentes intra horam abigere posse, nullo amplius remanent pustularum,morbi ac symptomatum vestigio, utique meo judicio inter miracula chymi quae apud doctos Portenta . apud vulgum mendacia sonantJ scribenda res est; nam mirum prosecto, ni dicam ridiculum, rostratos & multipedes vermiculos, tam subitanea metamorphosi in papiliones abire, & iIIico avolare: sed relinquamus isthaec iis, quibus selummodo Author 5 r. se locutum fuisse protestatui, altioris sapientiae, vel insipientiae filiis. Haec interim per parentheta, sed nunc rursus ad rem nostram; Igitur nuplex Notandum vib. In omni sanguinis massa duplex.reperi-
h. sepeli. ri excrementum, unum crassum, alterum vero tenue, ex crassior exere- so Variolae, ex tenui vero Morbidi generantur. Et licet ea... e..' dem & una-prara & maligna qualitas, utrumque excre- .Enipe ' mentum inficiens, attamen diversa est utriusque exoremen- crassio Ua- vi natura, diversa etiam est causae externae ad utrumque anal
. i. o P gia, unila', ut aliquando Variolae , aliquando Morbilli ps. tenvi Mor. pulariter grassentur.
Ratio eui Notandum sto. Causas mediatm, quae rurssis supradictam
modo Va- ebullitionem, seu esservescentiam sanguinis excitant, etiam 's i 'S esse plures , easque vel internas, Vel externas. Inter internas,
s Mutu . est constitutio corporis calida bbumida, intellige immoderata,
78쪽
nam alias vita nostra in calido & humido consistit tempera. Canta memento : habitus nimium tener, aut nimium obesus, aetas pue: ν id sitirilis N iumenilis, sicut enim pueri magis obnoxii, quia san- ebullitio'
guine ichoribus ex maximo calore abundant, facultates natu- nem ex ςi rates habent robustiores, unde scribit Plinius magis eos terrutari Peste quam senes, quod & alii quam plurimi Authores Internae. etiam contestantur : Rationes autem hujus variae dari possunt; primo, quia sanguine multo, multum humido ac minus cocto abundant et secundo, lac & alia Potulenta fermentativa plurimum hauriunt, nec fere unquam saturantur, hina multos acermant fermentantes & pravos humores, ob ingluviem, assumendorum ordinem praeposterum, vitiose sempe alimenta bonis praeferendo. Antate autem provecti Minus assiciuntur exanthematis , tum quia minus validam habent excretionem, tum quia temporis diuturnitate, vitium illud sanguinis partibus impactum , per insensibilem transpiratio. nem diminuerunt, vel absumpserunt: Quod si tamen eos aL. fici contingat, periculosius aegrotant, quia maxima & tenax illa causa est, quae tam diu in corpore delituit. Hic obiter objici contra allatam Neotericorum, praesertim Etimillieri, sententiam , & dices: Plures adulti, imo stanes assiciuntur Variolis, qui nullo amplius lacteo alimento utuntur & nutriuntur, ergo haec sententia non subsistit. Reth. Licet antecedens totum verum sit, Verum etiam tandem est, quod in adultis & senibus depravata victus ratio, materiam talem si ve nutrimentum circulantibus humori hus afferre poLsit, quod singulari advecto aethere, Variolis aptam materiam tam suppeditare, quam in aliis aliter dispositis febri ardenti, aut maligna: absque talibus exanthematibus, ansam ministra- .re capax sit. Nescio an inepte an curiose Ebasiem scripsisse dicam, dum pueros magis quam puellas obnoxios esse dixit ego,quantum opinor, superstitiolam omnino hanc esse &
latam Ettis mulieri sententiam minus Ileroue sexus conintra Rhaseὶ aequalites
79쪽
hoe malo minus fundatam propositionem, patet experientia, quae osten-
ωὶςt δ*ςi dit pariter sexum utrumque affici, nec facile sit observare, puellas minus quam pueros hoc malo interire, vixque ulla sit puella, quae illud effugiat. Politicam tamen si quis desiderat . rationem, ea dari Potest, quod puellae ob conservandae speciei formam magis timeant, &ideo etiam cautius contagia effugiant.
ἡ ἡἡ .is.c se externa seu procataricae sunt, quae in sanguiue
. tui ζ' effervescentiam, seu ebullitionem , & corruptelam efficiunt. nem sati. Aer sivE manifesta, sive occulta qualitate sanguinem exagi- . ui, 'Eh. x x , calidud bbu idus exce*me, lub quo perniciosae Variolae merantur. Concirentur. Dixi excesiis, quia si Aer calidus & humiduai H:s tempe id, utpote in quo vita nostra consistit, vitiosiis non dii; du,' imo summE salutaris existit, si vero in his qualitati. humidus. bus excedit, summe periculosus est , & putredini generandae aptissimus, quia teste Aristotele, putredo in calido & humido consistit.,dhTemp, Secundo, Constitutio austrina Tempus medium Uautum- ς 'μm nale .Regio calida re humida. Avicennas Ver magis obno- R - ς etium Auses vero Autumnum magis proclivem esse scribit, quae differentia meo judicio inutilis est,siquidem quolibet anni tempore grassiari observatum fuit,interdum ferocius autumno quam vere, interdum ipsa hyeme magis quam aliis anni temporibus. Rhastis tamen sententiae, si quis hoc in puncto favere vellet, explicanda sic foret, posito enim , quod in
autumno plerumque grassentur, id tamen non fit ex nativa autumni siccitate, quae, ut diximus, non ita apta est, ut humiditas, sed potius propter austrinam ejus constitutionem, ad relictos ab aestate calidos humores accedentem, unde est, quod in vere, ob naturalem ejus constitutionem, variolae non sint tam periculosae, omneN enim morbi autumnales Uuxta ilitauis. I lud: vel longi vel mortales) nimirum ob mixtam melancho-
80쪽
licam dispositionem, habent quandam pertinaciam,& fixi ma
Prae caeteris ad haec facit Victus ramus , e quo scilicet iura
tale vitium latitans in corpore excitatur, promovetur, & in actum deducitur,ex hac ipsa causa quoque accidit,ut idem homo his vel ter his affectibus corripiatur: cujus ratio est, quod . . licet illa labes in utero contracta, a natura plurima ex par- de est caute discussa sit , adeo ut minimam, si quae remansit, portionem,natura insensibili transpiratione facile discutere possit, fieri tamen potest, ut a simili causa accedente praesertim ae- pius eor. ris quoque vitio ) humores eodem modo iterum corrum ipi raro
Ad haec quoque faciunt Exercitia fimmoderata re intem- 4'. LM'pestiva, vehementiori cum motu & calore, Variolarum seras x Rinm mentum facillime in actiam deducentia. Nee minus tribuitur Contagis, tum per semitem , tum tb.Conta- ad distans,vitiato aere ex anhelitu aegri, quo modo malum in gium. alios postmodum serpitia Praestant id ipsum Balnea & Laconica, prae caeteris autem omnibus, usus mini meracioris, ciborum calidorum, pinguium, nea usus dulcium, corruptorum, lactis &c. hinc rusticorum infantes lacte vescentes, citisis & facilius Uariolis laborant, eX hoc bosum eis nim plurimum generantur ichores Variolis vehicula pro- lidorum, eus I. de symptomatum caustis a. tunc fieri proventum exan- de Galeni thematum, quando abundant ichores, ergo maxime hydropi- 'S' ci Variolis & Exanthematibus laborare debent. Ress. licet Responsio.. Mercurialis Lib. x. de Morb. puer: id ad Variolas applicet, o tamen probabilius existim hanc Galeni mentem non este, sed per exanthemata illum intelligere rubicunda illa tubercula,. quae in facie M toto corPore, guttae rosaceae, & vulgo unga' 'ru