장음표시 사용
301쪽
ELEGANTIARUM LIB. VII. 1, i Porrὸ Dure potestate est plus qu/Facere potestite.Est
enim Dare potestite,rem alterius arbitrio comittere.Ex hoc Veniam dure,admoneor, ut dica de Poenitere, quod nonnumquam pro p ideresue taedere accipitur:ut Lmus lib. r.Nee me eoriam sententia esse poenitet. cice.de sene.
Nin igitur si ad centesimum uixisbet annam ,senectutis eam sie poenitereis Vergil. Nec te poeniteat calamo triuisse labella. Quod qei er Eclogri ponunt pro,parum videatur,mihi non probantur.
Arabitis in animo est, Ambitus in actu.Na qui praeter
modum cupit aut honores,aut lavde,ambitione pe cat. Qui vero dilargitur pecunia fuam,aut populo muneribus,tudisriblanditur,aut caeteris artibus,qitae legitimae notisunt,ud publicos honores tendi ambitu comittit. Cui similis est,qua hodie Simonia uoc t,d Simone Mago,nisi quod huc tantu in rebus sacris uolunt esse. Ambitus ab ambio venit,sive quod is,qui uo suae uirtuti confidit,no recte graditur,sed p circuitu: siue quod R Omani, qui bonores peteret, singulos circuiba prehensantes,rogitess, ut se
insufra ijs adiuuaret siue quod qui pro adipiscendis ho-
ηοrdus solstitisunt,quum rogat,exordio qstoda Iogiore, Cr uerboru circuitu utuntur.FIaee omnia,qriae ambitus mei ambitio ficere copellitia qua Ambitiosi dicuntur , noab ambitiLN uqua Ambitus .p lectu ambitio is accipitur apud Quint sive .p spe quada fruoris, quasi capretioe misericordiae: ut, S i iuuenis inocetigimus,l dices,uti uellet ambitu tris finiae calamitatis,poterat allegare vobis amiJam cu oculis cogitition et omniu temeritate. A bhoe etia ambitiosus dicitur:ut apud clide lib.v i. No sum In prooemibitiosus in malis,nec lucr mara augere causas uolo,rit nam p
302쪽
ασα LAURENTII VALLA Euinis esset ratio minuendi. Ovid.lib.ui .de Ponto: - sed stimen hoc actis adiunge prioribus uniam, Pro nostris ut sis ambitiosa malis.
Icus pars urbis. Diuisa est enim urbs i uicos, quasi iamcbra minora,sicut Suburra,Carinae,Exquiliae,uici R Ome ut opinor erant.Na regiones circa κ κ. fuerunt, hodies tantu tredecim seruat nomina. Vici alite cr olim, Cr nuc ultra mille. E xtra urbe uero frequentes uicis,ac
frequetes domus instir vici, Urbani vici vocitur,si modo suburbanu no sint.Tsic nunq; suburbanu dicptur,pluraliquiae mmeminisingulari significatur praedia in suburbanis ut, suburbansi mesi,et suburbaηa meas plura sunt.
Q nale est in similibus:ut,Fui in culmuno,in Tusculanorus,in undo meo cumano: praedio meo Tusculano:Eramus in Formiano tuo,CT in Popeiano Varron d est nuilla tua, CT Varronis. Caetersi ut ad re redeamus hic uicus paganus stre muris curet nisi haberet muros,Castelli nome acciperet,s a Castra descendit,quo significatur Iocus muris munitus,et utSeruius ait urbs. In pluralive. ro notii est appellari I si, in quo milites tetoria fixerpt. Quiet uarius mos est castrametadi. Veteressolebat illa, 'se,uullos circi dure,et alijs p natura loci munitionib' Oppiau,omnis urbs est praeter RomZquae peculiari note V rbs uocari coepta cit ut caeterae urbes oppida uocarentur,qa ipsa oppida amplius no est. Unde dicatur urbs, et oppidu,tu alij dixere, tu para attinet de etγmologia dimitare, quae plersis hilax est,eti primis nisi fideli Νη-
dumeto nitatur stiuola. Vicinia aut no tu boles,q esidem incolat uicusgnisicut, qui .ppe domu tua habitant. Via cinitas aute non homines ed propinquitate proprie qΗi-
303쪽
dem uicinorum, abus hie uero etiam caeteraram rerum. Nonnunquam continens pro contentorsit, Laudanda, vel potius amanda vicinitas.
tionu libro Seneca declarat,quu dicit Sine comentat rio nunquam dixit ed comentari0 contentus erat, in qua nudae responatur. Et cicero in BrutoἰNon est oratiose capita reru, r orationis comentarium paulo plenius. Et Quintil. Plerus aute multa agetibus accidit,ut maxime
1:ecessaria, Cr viis initia scribant caetera quae domo ab i-rut,cogitatione coplectitur libitis ex tepore occurranuquod misse M. Tulliusvis cometarijs apparet. stafrunmtur Cr aliorti quoqώσ inueti forte,ut eos dicturi sq:usi coposuerat,er in libros digesti,et causaru,quae sunt ήδη a Seruio Sulpitio, cuius tres orationes extant. Sed hi, de quibus loquor,cometetri ,ita sunt exacti,ut ab ipse mihi inmemoriam posteritatis uideantur die compositi. P er haec Quintil. uerba colligitur,no modo id qs diccbi, si is in plurali hoc nome esse generis mas cillini,qua in singularisiit neutri,de quo mox etii dica: rerum etii cometarioside esse quod libros quodcicer.co firmat, tam tertio libro de Finibus,dicens: Tu ipse quu t tu libroru habeas,quos hic lainde requiris comentarios quosdam inqui Aristote- Iicos.tu secundo de O ratore: T res patrn Bruti de iure ciuili libellos tribus legendos dedit,ex libro i. sorte evenit, circ. Acstatim post Vbi sunt hi fundi Brute,quos tibi pater publicis cometarijs cUignatos reliquit quod nisi putere te tu haberet,quartu libru. copo uisbet, ex se is balacis locutu cum filioscriptum reliquisset.Ecce eunde rem tri
304쪽
χ7 LA URENTII VALLA Erijs. Q nare iri sentio,omnes coinctarios libros esse ed nocotimio libros comentarios. Nans ubi res sunt late diffu-- se sexplicatae, T no brevius,qua poterat, tractatae,libri αntrem sunt,non comentarij. Vnde Caesaris comentar auquibus ad exequeda histhrum alijs uidetur subieciste nu-terii:quisii fuerint singuli,commetarium,ilet commentarius,vel Liber dicitur. Liu.lib. κ L v 111. Cn aeri infit ab eo, que de bis rebus comenciriu a patre accepisset. Qua
restodisset accepisse se,nihil prius, nec potius visam es e, , quam regis ipsius de singulis restosa accipere,librupoposcerui. Si plures,primus, Cr secudus comentarius no primani, Cr secudum commentaris ut Hirtius De Oppius, qui dece1fione adiecit caesuris comenrijs,uit: Proximus,' alter ue comentarius.nunquam comentariam. I lx mihi ri ' magnis autoribus uidear annotaste. Quida tame aliter Iaciunt,utiq; in alia significatione,quae est ut sentio expositio, r interprentio autorum, utros genere promiscue utentes ut Au.Gellius, Esst adeo Probi gramatici comentarius satis curiose Actus.Et iteru:Nonnulli grammatici, qui c5mcnciria in VergiMomposuerui. Iteru quos:Noster Scaurus in primo commentarioru, quos in Gorgium Platonis copositis riptureliquit.Bozibius: Quod iη hiseomentari s diligetius expedivimus, qui a nobis in eiusde Ciceron. Topica scripti unt.Et iteru: Ono aute modo dei' sit e P his dialectieis laris distuletur,in his commetarijs, quos initam,&coeli Aristotelis Topica a nobis translata coscripsimus, expe- convexa ser dita est. Quidam etiarilia huiusmodi opera commentum aura uocauersit: it Nigidius,Donatus, Prisciati alij p nonulli In il udi py- semivi commutdiriu,Commenmrioss probo me acci- moetales pere videtur,quu inquit in v ii. Aeneid. Dicit quida conertereterra. meririus,collem legendu. Et in Georg. i. superstuo mouent
305쪽
ELEG ANTI A R VM LIB. Ii II. a silent quaestionem commentur .
Coenaculum locus ad cornandu in loco superiori: Coenatio locus ad coena det, sed in imo potirg. Iuuen. -E t Satyr. 7. algentem rapiat coenatio solem. Verulame C crvacvlκ notam pro loco coenandi, cpium pro parte domus superiore accipitur,quefrequenter hostilibus ad habit indu locari solet, sui totam domsi coducere no post iit: π parte instriore, iue illa riberna,sive oscina fit,no habet opas. cuius rei proferrem exempla,nisi abunde Varro si meret, Lib. teli dicens: Ubi cornabat coenucula uocitet bat. Postquam in D LRx s periore pie coenitare coeperat,siperioris domus universe coenacula dissis,postq ubi coenabit,plura βccre coeperui.
EPulae sunt cibi ministerio homini; , er in nostru isumcoparati.Epulum solenniores qttaedi epula, π proprie publicu conuiuiu in propatulo uniuersis ciuibus e hibitum , siue in dedicatione tepli allanius, hie in honore Deorum,uel in magnificentiae ostentationesve in funere magni alicuius viri. cui simile est, qd' hoc tepore sit, quupublice pascimus pauperes, ut hi mortibus propinquoru . Quod ide est pene quod Parenta re, si Hieron ino credimus,qui ita tertio libro in Hieremiam inquit: Mos autem Iugentibus,sere cibos, Cr praeparare colinillia,quae Graeci περίδειπνα uocat, Cr a nostris vulgo appellantur paretilia,eὸ quod a parentibus isti celebrantur. Dapes u0- sunt esse uel Deorum,uel nostras in sacrifcys Deorum.
Sementis, ' Mesiis. CAP. XXI m.
SE metis est satio ue ut sic dicassemnatio.Liuitis cu- pauistinente Acere postent. Miror quare cum in alijs locis epud Hieron iure plurimis tu in Genescos principios α symcntis
306쪽
α ό LAURENTII VALLAE sementis pro semine positum est. Nectis tum ipsa insta
Lib. r. est,tum seges iam matura. Cicero de Oratore: V tsementem ceris ta meres.
SEges est e rim seminum, ex quibus conficitur panis, nondum demes s. Nonnunquam contentam pro coni,nente usurpantes, ipsim hamum ad accipiada sentana sub addim,segetcm uocaturis,lit Vergilius: c.b illa seges demora votἰs respondet uuari. Agricolu,bu quae solem,b:s frigora cnsit. Fruges uero quicquid ex fructu terrae in alimonia uert, mus. Liuius: Eam gentem tradit Ama dulcedine fugam, maxime uini, noua tamen uoluptate captam. Idem: Non Lib.is. Wrbores tigistra, non sat.s in spem relictis. P linius titulum dedit de nuturis arboram frugistrarum.
Malleolus,& sarmentum. C A P. X X V I.
Lib.3. cap.6. Alleolus a Sarmento sic distit, ut pars a toto. Gὶl ' I. enim Malleolus ut placet Columellae) in modum Liul. deeadis mallei rostra habens,uptus plantationi. Quado alite are-3 tib λ sim firmenta sunt cum malleolis igni reseruari,inidi strenter uocantur. Nu er Annibalem legimus sermeta cors unda' sides h0Mn ali 4be,eas incendiisse,ut hostes Alleret. E esci Catii.' nonnulliἰs ciuibus Romanis, quod domos haberent plenas malleorum,ad CapitolJ,uel urbis incendia, fraudi fuit.
AR bora Frutice ita dis eri, ut frutex ab herba. Est enim Fretex,qui ad iustim magnitudine arboris non assurgit, stitura similis est multis herbis sed non demoritur,nes arescit ut herbased perennis est. l nter frutices est soboles quos illa arbora,cν plantula. Ab hac Fruticari uerba, quasi frutice renasci ex arbore. Marc. Tull.ad Attic
307쪽
ELEGANTIARUM LIB. IIII. a νAtticum:Excisa est enim arbor,no euulsariris quam ru- Epist. 3. llas licetur vides. Nam illud, quod saepe legimus fruticari pi-Iam,translatum est.
Acinus, Bacca,pomum,' Nux. C A P. XXV m.
Acinos inter π Baccas hoc interesse puto,quod Ac ni inter fructus minutiores arboru, fruticu live densius nascutur Buccae uero dist)rsus, cir rarius. Inter Aci- . nos enim numeratur grana liue,granahederae,granasambuci,grana ebuli,grana muli punici, addo etia mora, Crquicquid bis est in te. Inter Baccas vero ructus laurifuctas oliuae,corn loti, quam aba S riaca vocant, mγrti, lentisci native supra haec ante poma dici tur, du taxat quibus vescimur.cerassi uero,vel ut Seruio placet) cera seri in illud sium, 'r prunu,Cr msilu,poma,no acini,nes baccaeno Verg. 2. G minitur.Glis in numera soru no uenit. sfluebris enim, P lVer pastio porcorum est. Castinea in nuccs res tur: unde dotismi Verg. casianevis nuces,sicut pinus, corγlus, siue a loco ma sylva. avellana, amγgdalus, iuglans, er siquasunt bissimilia, Vt cerasti non poma dicuntur , sed nuces. Nonnunquam acini, er Eςlog 2. baccae indisserenterponuntur ut Vergilius, Eςlog Io. Sanguineis ebuli bucci minios rubentem.
Crepitiis, Strepitus, Fremitus,' Stridor. CAP. XXIX.
CRepitus, sonitus est uiolentus ex impulsu resultans.
Vnde Increpare, est ca eruptione vocis, cr immani stoicat , ut altsonitu reprehedere. Cγmbala,tγmpanus crepitat. Vnde ζ' Crepitaculu. T ubae quoqCr cornua, sim lius c repat, a si e 'pitu, siue crepitat. Crepitus quos speciali uocabulo quid signi aeque liberos,
Acci,malo me tacete minus notu esse, quam me dicente ni- ac ructi's essemis. Strepitus fit ex corporu tactu, siue collisione reru,et mulctra uocin in unu conlusione, si modo non sit immo' ille, pe
308쪽
ars LAURENTII VALLA Ecilium:Cr in populo murmur,vocatur etiastemius quiner indignantis,CT excandescentis, Cr quasi humana πο- cem prae iracundia immutantis vox, oratios Fremitus dicitur. Stridor est acrior, er quasi sibilans collisio. Strepitus tamen proprie pedum ambulantium, manu s aliquid pertractantium sonus est. Appellatur etiam Astus, Cr pompa divitiarura, quali a strepitu comitantiam: ut Declam. 13. apud M Fabiam, Hic quκ me euocassetfubito trepidum,
totos βrtunae suae strepitu circi stetilbet.
onicium est uirtutis aciis,quodGraeci καθῆκ', uocΩ:uci,ut latius explicem, pro loco, pro tepore,pro re rum dignitnte , simlibicisq;. Inde illud est, quod dicitur ὀ : multis, In simila bene instituta omnes in vicio sunt: id est,omnes agunt,quod debet. Et, Miftfiunt legatis obuii cives oscij gratia, Cr, circunstibat Senatores Caesarem scdente in aurea stila oscij gratia,i. honoris gratia, quς legatil,Caesaribe exhibere debemus. Nihil enim tam nos . . decet 1 mereti uel honore exhibere,vel opem Irrre. Quo Actu est et ii,ut Oscia significet beneficia, siue obseela. De Amic. Vnde illud Cicer. Odiosum sane genus horianu esὶ vicia exprobriusi,quae me nilbe debetis, in que collatasunt, non commemurare qui contulit. Et tilud Quintiliani: Duxit me si uitis aetas,euicerut incia, cepit fides, amantemodi be no potui. Magi Pratus quos inciu dicitur, sive qahonoru causa 'ctus est,sive opH popula strudae, siue quia ius suu cuis, Cr quod cliui; debetur,reddat. ceterae auteartes,quae modo honeste sintsua ratione victu uocBvit, o tu giamatici est, victu medici, o tum architecti.
Istris quipersonarus iustera tragoediis agit,comoediasch
309쪽
ELEGANT IAR VM LIB. IIII. avdiuque uoce,et corporis gestu. Mimus qui uel intrauies extra scena gesticulationes qiuifida exercet, imitaturei mares hominum inc naturo,praesertim obscoene. Nam mimoruscriptores,res obscoenas,ut amores, tructant. Primum Hister,TIi e Thusco quodi homine tractu nome esse,T. Liuius,ac zVale. Maximus autores uni. Alterue Graeco venit, απο II μιμεes η. Mimi tam homines,quam poemata vocatur. toi. ' .
A Ctor,er Antor ita di sirunt, quod A ctor dicitur
rutor,qui agit cavsam,quis gestu vultx et corporis agit. Unde tum ipsa pronutiatio, tu oratio quae habetur, tim oratio scripta, Actio est appellata. Ite Comoedus, e Tragoedus,id esὶ,bistrio qui agit gestus inscena, et quod huic generi sin alimu est,qui agit Atellanas, π Nimium 'mnis, A ctor uocari potest:et partes comoediae, Actus dicu-tiir.Nam Comicus Tragicusq; poeta ipse est comordiaru, tragoediarus coditor. Autor aute est ut sic dica fictor. N a Factor in uset non est,nil ἰ in quibusdi e Graeco trist tis. E t illud quotidianu, c redo in unum diu patre omnia
potentesctorem coeli, Cr terrae:Graece est radiariis,hoc est,poetam. At nos poetas,caeterossoperara conditores, Autores vocamus: Criqu qui 'cit aliquod opus,qui egit bellum,egit pacem, aurore operis,autorem belli,autorem pacis dicimus, nunquam actore. Gnidam originem eius e
Graeco repetui ἰἱάνω,sed a Latino quos Acilius mari potest, nisi quod nuda Latinu in or,a supino descedens, est conruinis generis,ut autor.Num quum est ab augeo οῖ modo unquireperitur Auctor, π Auctrix Acit,ut ser- sςx invio placet in V ergilius ribeti. Ide super Donati arte ita ait: CPeritur,autor utra perse,ande verbo oriatur. Sed deTs eY- sciendu est quod ase nascitur. Na illud quod est augeo,no hor.relise ε nos
310쪽
xso LAVRENTII VALLA Enos seducat, s inde ueniat. Aliud enim est Augere,aliud Autore esbe. Ego vero a Seritio no olao dissentio, quu hu-
νω: Cr inauditu est,significationis illius hic cr haec autor esse. Nu iiii quam aliud quanta ego sentio) significat,qua duo: V nu quod dixi: er alteru,quia 6ὶ huic sinate, homι-vem,in quo est uis,potestas, Cr digniris. Unde Autoritas I iui lib.I. ab dim est, ut apud Liuiti dicitur: D ecreuerunt enim,ut quil l ' populus regem ius siet, id sic ratu esset, si patres autores
ferent. hoc t,autoritate ut aiunt suam, er decretu irr-terponeret, ratum haberet,atq; ratisicaret, sive comprobarent. Et alibi: Maiores no stri nulla ne priuati quidentre agere forminas sine autore uoluerat: in manu este paretam ratru,uiroru s, Et Atitores pupilli uocitur,in quorum adnanistratione infirma aetas,ress eiusfunt. Ideoq;
regu pupillos sub autoribus suisse legimus. Vnde Paulus Iuriscosultus: E tia si no interrogatus tutor,autor fiat,ila- Iet autoritas ctus,quu se probare dicit, id qd' agitur. Hoc est enim autore fieri. E i P ompon. E si pluribus datis tutoribus,unius autoritas usticiat, tametsi tutor autoretur. Quare Autores sentet alicuius coliti j vocitur hi, quoru sententit,coldius secuti sumuη.Et duces misitsi, Auto
res uocabitur. Unde Autonare. Liu.li. XLur. Signo dato
suo impressas tabellas milli, vero pignore uelut autoratu sibi proditore ratus est.id est, obligatu, Cr subiectu.
3φ' avxilior ire discretione. E' quo fit, A utorumentu,uel quasi obligatis,nexuss,uel quas istipendiu quoddam, Cr quusi pretium cuiusta militis,ac pugnae,adio=usq; ut Quintil. Nec di cile sane, sub tro praesertim clitorameto, habuise