장음표시 사용
191쪽
tius, re ablata. regressiim adversus auetorem suum habet, l. s. h. t. Wincnb. th. 7. T. Succedunt R E S, in quibus hoc remedium obtinet. Et quidem res cunctae veniunt in restitutionem . nili minor ipso jure tutus lit, quo casu saepe diximus, non esse locum huic beneficio;
qui ales sunt praescriptiones temporales, tuli. C.
in quib. caus restit. nectis non es. ubi J ustinianus
generaliter sanxit, ut omnes temporariae praescriptiones cessarent adversus minores, quod incertis tantum speciebus obtinebat, veluti in praescriptione quinquenni, qua α olim finiebatur querela in uicioli testamenti La. C. d. t. in quib. V. praescriptione longi temporis, LI. C. Ouo. non obsec. long. temp. praescr. Sed adversus ulti-
capionem opus olim erat restitutione, ut appa rei ex I. um C. Si advers. ψια Sunt tamen fiodieque praescriptiones aliquae, in quibus rellitutio plane etiam cessat quaiis est praescriptio quinquennii, de qua in L a. D. Ne de satu dejunct. prescriptiones quoque poenalium judiciorum
contra minores valent, quatenus utique in delictis restitutio cessit, L I7. in pri s g. r. h. t. deni-ue, spatii in biennsle vel triennii peragendis ju-iciis praefixum obtinet indillincte, nec minoribus quidem exceptis t ιε;.C. de ae de quo ad .rit. D Ler. ac tim; duntaxat, u tutores curati rei ve , qui jura minorum persequi neglexerint,
1bavendo sint. Nam si ab illis pupilli atque minores indemnitatem adiplici nequeant, adhuc iis subveniendum./L s. g. ult. adi cult. C. de re- p t. here ae N. l. cap. ι. g. 7. Nov. loo. cap. 2.
arro datur restitutici de rebus etiam firmissimis, ct quarum v lor alioqui maxime savorabilis est, ut adversus sententiam & rem judicatam, adversus transactione a , divisionem. tit. C. Si adversrem judicatam. l. .es a. C. Si advers. e. Contra dotem quoque, ubi mulier supra vires patrimonii sui dotem promiserit,uel omnia bona sua,
citra necessitatem magnamve utilitatem dederit
in dotem; non si decus & excellentia matrimonii tanta sit, ut dos omnium honorum haud male collocata videatur, Ly. g. l. b. t. Cui non obstat I. s. dejur. At. in pr. ubi constitutio dotis supra
vires, ipso jure nulla dicitur. At hoc ideo, quia
curator sciens bona mulieris non sufficere, dolo
malo dedit ampliorem dotem: Tametsi verum est,majori quoque seminae succurri ex hac causa, judicio dolis, quod in bonum & aequum concipitur : Quo loco id observandum posse locum ellerestitutioni, ubi major jure communi rutus esse potes. d. Ly. g. r. junct. l. s. de Dr. Dot. Nonne hoc adversetur ei, quod antea dictum, restitutionem cessate, ubi minor ipso jure tutus est Non videtur; nam 'quando major promisit dotem patrimonii vires superantem,tunc ea non est
ipso jure nulla, sed rescinditur judicio dotis; Minor reseindit illam dationem beneficio restitutionis; quod non est otiosum, licet majori aliud quoque remedium Lex imperitatur; Nam reis stitutio certior est & Deilius indulgetur; in mainjore etiam causa laetionis & minor indulgentia
8. Caput ultimum superest, videlicet, quibus casibus res litutio cessat, qui vel considerantur ratione Rei, de qua agitur, vel respectu Personae. Ad rem pertinent omnium primo modo dictae
praescriptiones, quas etiam contra minores tene
re praemonuimus; sed praescriptio longissimi
temporis 3 . vel 4o. annorum adeo generalis est. ut etiam contra minores sine ullo remedio currat , I. ult. in . C. tu quo. eaus res. necus noues. LI. C. de praescript.3o. vel 40. annor. ubi tamen contra pupillos ipso jure locum non habere dicitur. Ideoque si contra maiorem Opponatur praescriptio XXX. annorum, ille potest subtrahere annos pupillaris aetatis, quibus praesciptio. currere coeperat. Ut notabili exemplo judicatum est a Curia suprema, anno I 68 I. Inter charistas Λmplissimi Viri Senatoris Glinstra repertum erat testainentum anno I 678. Eq, o liquebat, hereditatem matronae cujus sana nobilis suisse delatam ad liberos I. arria Burmania, ante 33. annos. Reliquerat ille filiam luperstitem quinquagenaria majorem, & nepotes e filio partim majores, partim minores. Prima non potuit admitti, licet justistina ignorantiae causa, propter expressam sanctionem d. l. s. nec opprobata est a Curia sententia Doctorum contraria, de qua ad tit. Ex quib. caus maj. Posteriores admissi sunt, eo quod praescriptio currere caeperat, aut Continuaverat, adversus eos in aetate pupillari ;t Minores Se qui horum jure utuntur in probatione occupati, si intra tertiam dilationem, quae Ipsitu extraordinem eonceditur, nondum officio suo fungunturi restitutionis in integrum beneficio non gaudent, facultate conveniendi tutores administratoresve, aut eorum actores advocatusque iis unice relicta. O. P. S. E. I. N E. Tu. ast. s. D
192쪽
LIB. IV. ΤΙΤ. IV. quibus annis subtractis, non supererant XXX. praetcriptionis. In caissa G. a B. ET J. a Rctim joc. contra M. a B. cumsec. ante ferias Pa- Ichialas in . Si quae praetcriptiones ex jure municipali oriantur, qualis est praetcriptio retractus gentilitii. hae secundum rationem juris civilis
Ialendae iunt, ut currant adversus minores, salvo restitutionis heneficio. Tulden. ad d. l. ult.
II. Cessat in delictis Restitutio, quae in minori-hus nihilo magis, quam in majoribus tolerantiir. I. 37.pr. ET . l. b. t. nisi sorte leviora sint adinissa, in quibus imprudentia magis quam malitia,onus fione magis quam commisisue, ut DD. volunt, peccatum est; cujusmodi habetur, si mater an .nis 23. minor non petierit tutores liberis suis, i. r. C. Si advers. del. Si heres minor non vindica- caverit necem destincti, L ff. C. de his, quae ut indign. Ir. I.Ia. σι A. Se. Silan. Impuberes. ut conscii fuerunt falsae monetae, domi suae cauisae, excusantur a poena, ut tamen tutores, qui neglexere,quid in aedibus pupillorum suorum ageretur, e ruin loco mulctentur, L . Ders impuberes. C. defas. monet. Alioqui in maleficiis. ut dictum, non auditur minor restitui petens; non modo, si ipse deliquerit, sed etiam ubi contra delinquentes agit. Ita actionem injuriarum cis a num haud motam repetere non potest,pr. d. l. ,T. nihilo magis adulterii accusationem, quam intra dies sexag. utiles jure mariti instituere poterat. MI. LII. s. t. Denique sic videtur; In levioribus delictis succurri minoribus, non in gravioribus.
Leviora autem videntur esse, qua sunt contrajus civile tantum. Et haec disinctio melior videtur esse, quamsidistingvamus inter delicta comismisonis σ omissionis, Wissenbach. tia. I 8.
tius est, retinere distinctionem leviorum s graviorum. P ssunt enim juris civilis prohibitioner ejusmoi epe, ut Reipublica ratio ne minoribus quidem ignosci permittat. Ill. Inter causas prohibitas est etiam manumissio; nam in favorem libertatis non placuit,t Ita& Serenissimus Legislator Saxonicus restitutionem in integrum, illis, quibus hoe beneficii in jumdatum eis, etiam contra fatalia, ita ut non prius luat Excutiendi Iutores Curatoresve, etiam contra ae que privilegiatos, ulterius equidem concellit, in unoquoque tamen fatali ex una eademque causa nonnili temel. Damna εc imponias ex hac mora oriundas, Iutor ferat. arbitrarie, si ita viii eatur judici, lumul pucendus, aut eum jurameimo maliciae constringerulus. O. P. S. E. I. N E. Tu. ν. I.
temeam lamel datam revocari. ne quidem si dolo malo seductus sit minor ad eam concedendam, l. s. f. ult. h. t. l. a. C. Si advers . liber t. At quana diu libertas actu collata non est res adhuc in lutegro intelligitur esse, dmirque relli tutio. l. l. d. rit. Quod si manumisso quidem facta sit. at non vindicta. probatis apud consilium causis. restitutio ne tum quidem obtinet. sed ipsb jure datur revocatio libertatis, i s. eod. tu. Excepti additur in I. o. h. tit. nisi ex magna causa hoc a Principe fuerit impetratum. Is etiam, qui mi norem decepit, tenetur de dolo, vel utili actione in id, quod minoris intersuerit, L ιι. infr. b. t. I U. Denique, non datur restitutio contra solutionem. cum auctoritate judicis facta ii, cf. de auctoritur. g. ult. Ins. Ouib. allem sic. MI
9. V. At hoc quoque caput rerum videtur rein serendum, quod est in s. r. F l. r. C. Si se restit. in integr. negari restitutionem.quae bis in eodem negotio petitur,t quod recto sensu intelligenduin; Nam alioqui Depe videas evenire ut in dem negotio diversae restitutiones impetrentur, cujus rei exemplum est in I. 7. g. p. h. t. Minor, qui hereditatem repudiavit, vel ab ea se abstinuit. impetrare potest, ut restituatur sibi facultas adeundi, vel se miscendi, eaque restitutione impe trata, denuo restitui potest, ut repudiare vel abstinere liceat, d. l. 7. atque ita in una hereditate his habet restitutionem. i. a. s. Io.F. ad SC. TertulLVidelicet in contrarios fines,non ad eundem exitum. Filio tamen non idem lihere contra aditionem vel repudiationem a Patre suo factam, ut bis contra eam restituatur, singulari ratione placitisse videtur potius, quam ut ius vetus Per eam abrogatum videatur. l. ult. g. ult. C. δε Bom qualiber. Wissenbach. rh.s. h.
Ita respondet Wissen b. d. th. Is. Mihi vera placet responsio aliorum, quam viae ad Strauch. XXVII. Io. P. 4IT.
Sie habet ibi; Minor contra omissam hereditatem restitutus, iterum auditur, contra aditionem. L T. g. 9. h. t. Λt contra aditam heredita.
193쪽
ιem semel restitutus. non auditur iterum contra repudiationem. Hactenus Thomasius. Imo,
nec prior po tio; Minor contra omisistin hereditatem restitutus, iterum auditur contra
aditionem, in d. l. ult. permittitur. Ait enim. Sin pater hereditatem repudiaverit, insante filio, quam is dein adeundam tradiderit. licentia datur ei, vel Curatoribus ejus, hereditatem adire; nulla ci in hac parte liccntia, contra priorem sitam
voluntatem in integrum restitutionem petere.
Proinde veli elatis est haec constitutio ιθ er aditione vel repudiatione per Patrem facta; vel ind. l. vltifus vetus de restitutione bis circa eandem hereditatem in contrarios fines inuec tranda, mutarum es, ut G eius ex sententia Thalelaei,G ei interpr. lib. 43. Τασιλικων saluit, referente issisachis d. th. s. N. ADDIT. Atque huic ultimae sententiae G eii jam eonsent ire mallem, propter verba ab sutore ex d. l. ult. hie adducta, functis verbis praecedentibus, ne ludibrio leges nant, i nora saepius eandem ocamplecti & respuere hereditatem cupienti. Videlicet, si res post minoris repudiationem adhue sit integra; nam si distractae res hereditariae finitaque sint negotia, non audietur minor petens restitutionem a repudiatione, ne ad partam alieno labore pecuniam veniat ut docet Scaevola in L ain. g. a. d. tu. proinde hic etiam est casus restitutionis cessantis. Quod si adierit minor hereditatem oc rebus bona fide distractis, sentiat,
hereditatem non esse selvendo, videtur adhuc posse reuitur, ad damnum evitandum, ut probatdc judicatum refert Sandius lib. t. t. in des a. Hoc
enim aequitate majore se commendat, quam si
repudiata hereditate, bonisque ab alio distractis. minor admitti velit. Tamen id ei perinissum volunt a Iustiniano, I. ult. C. de repuae es abstin. hereae in M. Duar. ad tit. C. Si advers repud.
Pata cent.I. Antis. Ouril. r. Aliter Sandius a. sic. qui textum illum de suo herede loquenteiri ad extraneos non censet producendum ; & reete.
Hoc autern est singulare in L I ult. quod si ius heres minor, rebus non distractis, 1upra quadriennium adhuc habet triennium, quo hereditatem repudiatam, ipso jure, sine restitutione, ut videtur, adire potest. Caeterum bis non datur restia tutio in eundem finein nquain; qui semel petiit restitui a repudiatione, atque repulsus est, dein
eandem restitutionem non potest repetere; qu
niam & liactenus obstat exceptio rei judicatae.
Quae res tamen non obstat, quo minus adolescens impetratam restitutionem in integrum , possulante adversario, ob poenitentiam recusare possit; quin dabitur ei exceptio adversus alterum, actione rei iudicatae agentem ad implementum restitutionis, i. r. h. t. Jam id, censeo, non re. petimus, restitutionem non competere, quando
fatale damnuin accidit, vel eiusmodi casus, qui prudentissimum quemque fallere potuisset,quod jam monuimus ex L 1. g. q. s s. h. t. Magis id
monebimus, quod non omisit Oddus P. . de reis
sit. qu. D. art. I. adversus matrimonium non esse
restitutionem, quoniam indissolubile est. IO. Sequuntur casus,quibus restitutio propter respectis personales cessat; quos inter primo omniumcollocamus. si ininor veniam aetatis imω petravit, Li in pr. de minor. l. l. C. de his, qui voniam impetri quae conceditur majoribus annis viginti maribus, ct sceminis biennio citius, cujus discriminis rationem dedimus lib. I. Digress. cap. s. scilicet si aetatem illam frusalitatemque sua in pmbaverint, i. a. pr. s s. t. d. tit. C. at tamen post veniam aetatis a donationibus inconsultis adhuc restituuntur, quae demum confirmantur silentio longi temporis, computandi ab annisas. completis, L ult. C. Si maj iact. alien. rat .hab. Quin si res immobilis a minore alienata suerit, et li veniam aetatis habeat, nihilo plus haec alienatio valet, quam si veniam non impetrasset, LI. a. s. l. in 'n. l. 3. C. eod. Quaeri haud inepte potest, numquid ab ipsa aetatis venia impetrata, si minor, aequus sui judex reperiat, eam sini esse noxiam restitui possit; quod videtur adfirmandum,arg. l. r. h. t. Struv. ad h. tit. u.D. ut tamen ea re
stitutio non pertineat ad ea, quae medio tempore ab illo pro majore gesta sunt, rescindei da. Per d. l. t. st de his, qui ven. aer. Praeterca II. cessat restitutio, si minor se mentitus sit esse majorem, idque fraudulenter, LI. C. Si min. se maj. secus, si per simplicitatem, ιι. eod. tu. cujus tamen ad se Veratio rejicitur a primo auditu, si juratus in inis strumento majorem se adfirmaverit, d. l. I. in M. Quod tamen nihil habet commune cum eo quod
illic IIL easus est, Fridericiis Barbarossa dein
constituit. secundum Authent. cramenta puberum. C. Si adversus vendit. ubi omne jusjurandum a minoribus p stitum, super contractibus
rerum suarum non retractandis, firmum ratu in
que statuiti ir, adeoque beneficium restitutionis in integrum excludit; quae res a disciplina juris antiqui sine dubio aliena est,secundum quam jus
194쪽
randum non Iaabet maiorem vim quam pactum nudum, neque poteilius linere quicquain jure invalidum, niti quod simplici renuntiatione confirmari queat, Vcri. A, o. 1. de Pacit. cf. de LL. ut infra Tit. de rurejur. latius videbi.
ii. Quin eandem Friderici constitutionem tamen, de licitis tantum contractibus oc jure validis, 1ed restitutioni obnoxiis, accipiendam esse, monet Duaren. ad i. t. QAadvers veni Pacius adae auth. Perez. ad L tu. C. Secus vero judieant, si contractus iit illicitus,ut si minor curatorem habens rem n an perituram alienaverit, siue conseivili curatoris, vel praedium line decreto magistratus vendiderit: At hoc defendi non potest, ait D. Wissenbach. ad h. tir. n. II. Λuthentica generaliter est concepta,=1Τer contractibus scit. quibusvir, etiam videlicet jure civili invali. dis. Λddere debebat D. Wissenbachius verba
textus, non retractandis. quod vocabulum arguit, stibilitisse contractum inde ab initio; Nam quod nullum est, το μὴ ον, non potest retriti tari, ut ipla Praeceptor ille noller alias ubique nos docet. Et obstat ei inprimis, quod nimis sit enorine, Fridericum ita intelligere, ut Theodosii constitutionem, qua su l. F. C. de LL Rrζαγμα πικῶς tradiderat, jurejurando nihil contra Leges stabiliri posse, abolitam voluerit. At certe, instat o et M Wissent,ac bius, l. t. eod. tit. C. Si aue versvendit. loquitur de praedio a minore venis dito, scit . ut innuere vult, sine decreto; Nam quid Fur, pergit, furamento confirmari contra-ectum licitum, qui suis viribus subsitiit Ego
causam non video, cur praedium in d. I. l. contra
juris formam venditum esse praesumam , quod simpliciter venditum dicitur. Instantia a juramento adiecto parum valida est si quidem di mi. nor & alii quilibet, majoris securitatis ergo,acta contractusque suos jurato s aepe firmant: alioqui statuendum sciret, neminem Rirare praesumi nisi in causa turpi aut legibus prohibita. Denique, ait idem Vir summus, Rescripto Principis si a tur contradi iis jure civili illicitus, i. a. D. deris. eor. quisub. tui. quidni & juramento, cujus religio potior Ac potentior est quovis rescripto Imperatoris 3 Enimvero hoc novum est jurisiurandi majorem esse vim quam rescripti, prorsus contra I. Ls. C. de LL. Dividi sane oportet inter obligationem, quae est inter animum jurantis atque Deum; oc efficaci.un ejus erga alios, quam legum autoritas iuramento adscribit. Contentisimus igitur hac interpretatione, quod Friderici menS fuerit, adolet ut . qui jurati contractus 1lios inviolabiles fore promiserant,deinceps Praetorium restitutionis beneficium impet mare non pol snt. Et tamen ne hoc quidem sensu tela Aurbentica in uiuin forensem admitti potuit, te
Icqu. Prudentissimeque Ordd. Fritiae lib. r.
Nut. tit. 7. art. s. luper contractibus minorum
jurejurando firmatis jus dici vetuerunt, utique ui hilo magis,quam qui sine jurament a celebrati esserit, Notariisque prohibetur, super ejusmodi juratis contractibus instruinenta conficere, vel ab
ipsis minoribus exigere jusjurandum, sub poena interdicti osticii aliaque arbitraria: ut ita nou modo Proceres nostri vitia 1ubtrahant juramentis
saepe temerariis, sed etiam ne temeritas committatur, efficiant.
I 2. Dein VI. est etiam per nate restitutionis impedimentum, si minor id. quod gessit, major factus coiti probaverit, L a L I. de minori quod etiam secisse intelsigitur . si negotium in minori aetate inchoatum major sectus ablolverit; idque etiam pertinet ad sententiam contra majorem latam, ubi litis contestatio in minori aetate ficta erat, utique nisi doIo ct calliditate advertarii tractu ut sit judicium, hoc conii lio, ut major factus condemnaretur, ae l. I. g. l. Enitiavero, ii minor hereditatem adierit, vel miscuerit 1e Ulpianus existimat, eum rellitui posse, Iieet major factus debitores hereditarios exegerit, d. l. i. g. a. VII. Restitiitio cessiit adversus Parentes atque patrO- nos, L ult. C. Oui s adversus quos in integr. rest. noum . quam Thesin a variis objectiunculis ii-berat D. Cisseiiboch. h. t. num. 22. Praecipua est, quod filius reflituitur contra sententiam pro patre adversus se latam . l. a. C. si advers rem Jud. Sed hoc non laedit reverentiam paterni nominis cum sententia sit factum iudiciq, iton ipsius: Filius igitur in factum in id, quod interest, non ad rescistionem contractus agere debet. l. v. g. . de Acmal. Moribus, hoc parum custodiri videtur in quam rem citat Schilterum M. M.th. 27. Thomasiuq ad posit. 24. b. t. ne apud nos quidem, ubi lumina alioqui Juris seripti religio est, exemplo recenti decilio is Curiae supremae in hac specie: Patersi vis hujus urbis honestissimus. cum filio iron posset rationem reddere bonorum maternorum, uili per siinplicem
195쪽
nis latis inuri esse, 1.ilvis centum ducatonibus. quos Pater ei hoc nomine deberet; Filius deinde in extremis agens testato declaraverat, libi nunquam constitisse rationem bonorum materinnorum; illam coinsessionem sibi a patre partim esse extortam partim promissionibus, deinde non servatis, elicitam. Filio mortuo, vidua nomine Iiberorum probare quidem non poterat Dei iuri extorsionis aut doli: sed cum Pater. Mennonita, nollet ad articulos iurato respondere positiones Actricis pro consessis habitae 1unt: Iola in integrum restituta, Pater condemnatus est, etsi ne doli quidem mentione fuerat abitentum. Minor etiam non restituitur adversus alium minorem, si is exinde etiam laederetur, L . . pen. suis. h. t. s ecus, si alter tantuin captus esset, L . C.
Si majjact. rat. bab. Quid si minor erodiderit
pecuniam fili familias, an ctiam me uet Macedonianum 3 Non metuet, quia potentius est beneficium aetatis, quam SCti. I. l. tr. y. ulti verum si S ille filius sum: fuerit minor. tuni metuet SCtum, nisi ille filius m. minor, sit locupletior ex pecunia inutu . I. I . h. t. I. '. D. ad Sc.
Maced. Quid si mulier apud minorem si deiusserit, an hic metuet M. velleiaWum3 Hactenus reverebitur SCtum, ut prius debitorem principalem conveniat a quo si non possit muni consequi, tum demum mulier tenebitui,hoe casu non amplius opitulante SCto, Ira. h. t. Ex his omnibus facile apparet, quin ada & quando implorare possunt Oiscium iudicis, ut. eo implorato, pars adverta vocet ur in jus: caucique cognita restitutio indulgeatur. L t. s. l. b. s L a . f.
I. quo sensi capitis diminui io sit eausa restitutionis, s in quibus locum habeat. II. Cur h die
nonsis causa restitutionis. III. mancipationem hodie non esse capitis diminutionem. IV. De aquae s ignis interdictione, atque deportatione.
CApitis dimini itio, de qua dictuin adfus. est
causa relli tutionis .veteri potius quam novo jure: nam quia filiussam. emancipari non pote. rat, quin redactus quasi iii servitutem esset, LI. h. t. quod etiam adoptatis eveniebat. I. vlt. C. de ancipat. hinc subtilitas juris forensis Rom. iuilla mutatione jura oc actiones occidebat. d. l. I. adeo ut Praetoris heneficio actiones essent restituendae. Quia autem subtilitas haec mere civilis erat, ideo ad pretestationes naturales non pertinebat. l. a. g. l. l. S. h. ubi dotis exemplum prO- sertur, in qua fit praestatio naturalis.
Sed quid per has inteligat Cavus in d l. 8. Ob-Jιrum es, necper exemplum ibisubjectum satirigustratur. Sane G in illis contractibus. aj quos
edictum peritat, capite minutos naturaliter obligatos manere. dicit Vlpianus, i. a. s. a. h. t.
Naturales praefationes Lex ait esse, qua in bo num saequum concepto unt quas aequitas is ipsis res dictar essepraestandas, non modo civi Romano, sed cujuslibet nationis homini, ut est repetulo δε-tis data marito h. L 8. dc seqin praestatio alimentorum sannuorum, quibus aque casue minuri
egent, quam cives integri capitis, i. IO. h. adeo ut Franciscanis etiam, quibus pecuniam habere noulicet, alimenta legata debeantur, ut arg. h. LBariolus s Mornacius probant. Et puro, quoties aliquis cunt alieno detrimento locupletior fieret, in his omnes juris civilisjubrilitates custare debere, notat affornacius ad h. l. narrat qtie ch pinum in bane rem solitum esse valde commendare hunc textum. In cateris causis, ubi nou Pertitur aequitatis ratio tam praegnans, es etiam n hilominus obligatis aliqua naturalis, ut in fasipulatione, quae manet. d. l. a. I. a. Et hoc s. quod dat locum restitutioni in integrum. N. ΛDDIT. Consentio is huic explicationi Autoris, utpote quae obscuritatem Cain in Seholio notatam Iam
Nec etiam ad maximam & mediam capitis diminutione in spectabat, quia per illas iura ita extinguebantur, ut a Praetore nullo modo res litui possent, L 2.pr. h. Publica iura quoque S munera per capitis diminutionem non intereum, ut magistratus & Tutelae l. s. s. ult. l. 6. s l. 7. mpr. h. t. ubi verba, Tuteus non amittit capitis ni nurin exceFtis his, qua in alieno jure positιε per-
196쪽
sonis deferuntur, eelebrem habent dissicultatem, de qua Cissent,ach. th. ult. h. ct aue Ores ab illocitati; quibus quod heic loci addatur, non ha
a. Hodie, quia modus constituendi & lvendi patriam potestatem, a servili causa ejusque imitamentis alienus est, ideo hanc restitutionis causam cessare, dubium non est,c vlt. δε ranan cf. i3. Plerique volunt emancipationem non esse hodie capitis diminutionem, idque 1 ubtiliter loquendo, recte: imo nulla potest emanciputio intelligi, ubi filiqs non mancipatur, id est, venditur amplius: Quamdiu tamen mansit idem et lactus, qui Dit olim, hoc est, quamdiu adoptio S dimissio ex Patria potestate, mutationem familiae
ct agnationis adserebat, non sine ratione antiqua nomina mansisse videntur; nec sequitur,tunc et-isiti Patris mortem fore capitis diminutionem,
quia per illam aeque Patria potestas solvitur; nam eapitis diminutici debet secundum legem seri. προχα- των νομουν, V. lib. I. Durus e. 6. sed nil cst lolius opus naturae, nec per eam tollitur jus familiae ct agnationis totius, ut per emancipationem, sed nil nisi vinculum patriae potestatis, manente cum reliquis agnatis coniunctione priori.Verum hodie cum nihil in sanguine quam naturalis cognatio spectetur, MU. I S. c. q. css. quae ct olim cum jure familiae late sumptae emancipalis manebat, L θ. g. ult. de Leg. XL 'F. g. l. de V. S. sequitur, emancipatione statum familiae amplius non mutari, eamque nullo sensit capitis diminutionem, sed resolutionem simplicem patriae potestatis appellandam. Perinde ac dignitas, quae facta quidelia est modus tollendae P: triae potestatis; sed nunquam capitis diminutio, quia haee est flatus mutatio εις το in deterius.
Τ i T. Theoph. d. e. K. Talis etiam olim erat in emancq- patione, juxta Pauli ratiocinationem in LI. g. l. h. t. quam ab objectionibus D. Vinnii vindicaviamus iu d. c. 6. DIgr.
gatam esse deportationem, multis in jure locis traditum videmus, i. g. g. I. de Poen. I. I. ad L.
Julpecul. Espas 1n. Effectus utri sque est unus idemque; sed discrimen. quod deportatum To πω περι κλειται, τουῖ ἐςι τῆ creto loco, id est. injvia includitur: ο δ , cui sequa & igni interdi
excludis vr. ait Theophilus: Unde lata fuga
eleganter vocatur, in I.f. de inter s. s releg. imitatione Graecorum, qui φευγων τὸν aro 6ιδα. την πολιι , exules dicunt, qui Iuliam patriam si
et e vrbψm: qua de re Rudaeus conit n. Gr. L. Doc. φεύγ. sic tamen, ut intra certos terminos; quemadmodum Ciceroni lege Clodia quadrinsentis millibus passitum ab Italia abesse licuit. Sus Λu-usto, quibus olim aqua ct igni interdicebatur, i coeperunt in insulas deportari, uiro pertinet lex eiu dem apud Dionem lib.11. MηδDαπυρος
Ne quis cui aqua s uui interdictum esset,in eoutinenti versaretur, dcc. Quod non modo poenae exasperandae, sed imprimis ut dominandi arcanum, Augusto placuisse videtur; ne videlicet exules, splerique enim, quibus haec poena infligeretur, erant nobiles,) in latam fugam acti libereque Vagi, coirent atque res novas molirentur; Ab fixeratione, quod ista quali quaedam poena Status esset, inedium censeo petendivn respondendi, quare Praesides Provinciarum in insulam deportare nequiverint, cum tamen in metallum d
mnare, quod est gravius, imo quodvis ultimum irrogare supplicium iidein possinti ε. s. t. de offici Praefl. a. g. l. dc Parmv I.
I. De absentia duplex Edictum ese restitutorium. II. Pro absentibus quinam halendi. III. Clausi a praei orta, δε quialibet justa cava, exposita. IV. Non esse locum es in praescriptinu Io. an
Concepta est haec Rubrica; quibus ex ea smo res annis V. resilvantur in integrum rq iu il fit, ob proximam oppositonem restitutionis. quae minoribus indulta suit: nam alioqui dolus & melus sunt etiam callis maioribus annis XXV. cum minoribus communes. Qui sunt laesi per absentiam, restituuntur in eum statum, in quo ante absentiam suerunt. Duplex remedi-
197쪽
LIB. IV. TIT. VI. QUIBUS EX CΛUSIS MAIORES. 69a
um a Praetore in Edie O hujus tit. proditum est. vel potius duae sunt partes hujus reinedii. Inerima parte ait Praetor, si de bonis alicujus, qui ,
sine dolo malo Reipubl. causa aberat, aut in vinculis , servitute, hostiumve potestate erat, aliquid ulticaptum sit, aut si dies actionis, quae competebat ei, exierit, actionein se intra annum utilem daturum. Altera pars habet hanc lenient iam; liis, qui abiens non defendebatur, vel quem in jus vocare non licebat, licet interim de alterius bonis aliquid usuceperit, adver1us hunc eadem actiores litutoria datur. Nec vero tantum ii usu pio sit commissa, vertim etiam adver1us rem judicatam, LIo. g. . h. LI. C. eod. adversus venditionem, L fi de restit. mih aliisque causis generaliter, L LIO. inf. cujusinodi exemplum est in I.
G. h. t. Ubi Titio annuum debetur quoad in Italia esset; Rei p. causa abesse coepit, utilis actio ex Qeio Praetoris, quae haee ipsa est, nihilominus ad
2. In priori specie exprimitur absentiaReipubleau . ubi scis in favorem absentium cavetur;
in altera parte, quae eli contra absentes, quilibet absentes intelliguntur; ne privatae aut temerariae causae jure meliori utantur. Tamen ιχ illa Reipubl. causa, non ita accipitur, ut inexcusatione Tutelae, ubi, δήμου ρα 4mων ωκα, Llo. inpr. mde Excus propter populi Romani commoda tantum ; at hic quoque civitatum dc municipiorum causae pro talibus habentur, Las fuit. h. Et generaliter, quotiescunque quis ex necessitate, non ex Voluntate abiit, dici oportet ei subvenienduin. d. l. aes in . qua de re plura diximus in Parte I. tu. de action. n. fu hi scripsimus etiam, jure novo, post l. a. C. de annat except. non videri hanc restitutionis Reciem amplius esse necessariam, quae datur scit . contra absentes; cum, etsi ad versarius nec a quoquam defendatur.
potest Λctor Praelidi, aut eo deficiente Episcopo, vel si neutrius copia . publico in loco libellum
proponere ad interrumpendam praescriptionem. Inde sequitur, non esse necessiim hodie. Ob metum & impotentiam praelciaptionis impediendae. ad hoc unicum remedium confugere; hactenus illa valet observatio, verum tamen, si quis renie-dio d. l. a. non sit usus. eum propterea restitutio
nis heneficio destituendum esse, non potest dici. Habet igitur adhuc locum, si quis, inquam, illo modo, qui in d. l. a. praescriptus est, non sit usus, praeter quod alii quoque sint casus. quibus restitutione opus esse queat, ut modo intelleximus. in Ave sertionis praeced. Denique pars Edicti prior factenus etiam absentes melius habet, quod eos indillincte, seu Procuratorem habuerint, sive non adhibuerint, restituit,ael. 26 Lult. quod ell lecus in ea parte Edicta, quae adversus absentes concepta est, ut de verbis Edicti ial. r. h. L al. s. a. s I. cum cseq. eod. patet. 3. I ii fine memorati edicti ite ait Praetor: Dent.
A qua alia mihi justa causa videbitur, tu int grum restituam, quod ejus per Leger, Plebiscita. SEIa, Uteta, Decreta Principum laeebit. Ulpianus Laue ultimam Edicti partem ita interpretatur in L l. 21. g. ult. s L seqq. uti pro nova sextaque restitutionis causa eam habere non videatur; sed pro extensione causarum absentiae, qua Prae4tor Omnem ex qualibet iusta causa ab lentiam, flatuit admittendam. Sed ipsiun Edictum abhorrere non videtur ab usu communi, quo heie loci rellitutio promitti intelligitur, quoties aliquis justum errorem non siinplici ignorantia, sed ita ut ratio positiva,quae in errorem induxerit,ostendi possit, lapsus d damno mulctatus est, quem adis modum Ulpianus idem in L . a. de restitui. in integri sexto loco dc ab absentia separato, post capitis minutionem, justum lollocat errorem. Exemplum pete sis ex l. i. g. ult. D. quoValf turia f. Gessit aliquis negotium cum pupillo, auctore homine, qui se tutorem esse pnaedicabat. cum non esset; adversus pupillum non habet actionem, sed advertiis falsum auctorem. 4. In universum de hac causa dici potest, quod Paulus in I. 16. D. Ex quib. ea . maj. ait, totum istud arbitrio Praetoris temperabitur. Sed nulla potest esse tam valida erroris ignorantiaeve causa, ut adversus praescriptio in longissimi temporis allegari possit, I p. t equ. C. de Praefr.Io. vel ψο. anu. ut etiam in Curia Sabaudica ju 1i tum suisse testatur Ant. Faber ad tit. C. Si advers. usucap. tametsi contrariam Dd. sententiam occommunem. dc in foro esse receptam, tradat Fachinae. l. controv. O. non tamen in nostro, ut exemplo ad tu. de Minor. n. 3. relato constare potest: ubi sane erat iuilissima ignorantiae causa. quod Testamentum in alienis manibus dc demum post annos 33, ab aliud agentibus repertum erat: Negata tamen est in integrum restitutio. Deusucapione longique temporis praescriptione, facilius hanc rellitutionem adini seris; et li verum sit, jure civili solam ignorantiam non sumeere, Lun. C. de usucap. transform. Et tamen, quia contra usucapionem restitutionis beneficium da-Z a ri cerin
198쪽
694 LIB. IV. TIT. VII. DE ALIENAT. IUD. MUTANDI CAUSA FACTA
ri certum est, L vn. d. t. C.'Si aIPers usive. non estabilirduin, eo quoque justii in errorem eXtendere, caut i videlicet politiva solidaque subnixum. s. Non est etiam praetereunda haec admonitio; ne quis praetextu clausulis generalis,admitti posse putet ad effectium restitutionis ejusmodi causas, tu se in aliis Edictis relectae liuit; quod eo sortius inculcandum, quo frequentius Advocatos hac genera si clausula quasi panacaea abutentes videmus, ad omne genus morborum vitiorumque sanandum. Verbi gratia, metu inani aliquis elicompulsus ad ineundum contractuna, vult restitui, non potest per Edictum Quod metus caula;
implonat hanc partem Edicti, si qua mihijusa
caula videbitur; poteritne restitui 3 nullo modo,nili hanc clausulain generalem velimus facere elusoriam omnium aliarum. Imponit tamen hujus rei specieq. Sic memini iobtinuisse reta- tutionem matronam quandam in tali specie. aransegerat de hereditate quadam cum stat remariti desuncti, conlilio fratris sui S propinquo rum ; sed praecesserant ininae alterius se non redditurum mulieri instrumenta quae penes le haberet, & quibus illa carere non posset; se litibus iI-lam vexaturum, usque ad Ordines Generales. Haeminae erant vanae; cum pro in liruinentis habere actionein in promptu, dc vexatio litium coram ordinibus Generalibus non habebat facultatem, cum nec cives Frisii illuc vocari possint,nec alias vexatio litium veniat in censiura restitutionis. Cum ita ex causa metus aut doli non posset agere, tamen obtinuit, hujus edicti ci .mlulae praetextu. Λn omnino juridice, exsupra dictis colligendum.
De Alienat. jud. mutandi causa facta.
do cesset. II . Det tume heredi es in heredem. Shoilis restitutioni est acl io in factum, quae datur ei, in cujus fraudem res, de qua lis metue batur, alienata est, per quam consequitur id quod interest l. t. pr. h. t. velut si diveriae hominem Provinciae', aut potentiorem adversurium nobis opposuerit, L. Dis. d. l. t. Nec eu potentiorsebius pares esse possumus ait Cujus in L; f pr. quod Pundarico illi respondet, Xαλεπη οἰ εριc ἀν Θρώποισιν ομιιλῶν κρειέονων, di ili, hominibus lis est i rem rorentioribus. Quippe ut Euripides in Hecuba,
Semper abit victus, damno probroque gravatus, ut Hesiodus. Proprie iamen haec res itutio non est, quia datur utilis in rem actio contra alienantem,quam si pati vulit, hanc evitat, LI. f. ult. h. l. 27. I. s. de rei vind. in: o dc directa contra possidentem actio in rem, L uv. C. h. t. Unde liquet, jus non esse ai: cn .ptum, cui proinde restitutio applicari non poteli. iuxta id. Quod in tit. primo diximus, sundamentum omnis restitutionis esse, ius amissim. 2. In pers malibus, quibus depraestatione cerinti corporis non agitur, si ec actio cessat,quia debitor nunquam facere potes , ne creditori teneatur, L . C. de Nov. Sed Actor, qui suum jus inpotentiorem transfert, tam in personam quam in rem, omittit jus siluin, oc extra ordinem punitur, I uv. C. Nelici poten. nec tamen ideo hoc Edi-eium ad actioncs personales producendum,ciuntiaee diversa constitutio sit, ut recte Thomasius ad Pos ψ. s. t. Paulo secus D. Wisten b. h. tb. p. 3. Qui ex necessaria, vel onerosa, vel mortis causa alienat, non tenetur hoc edicto, quia fraude carere praesuinitur, L S. F. I. ET L s. pr. h.
Si pro Synonymo ea e nece ariae fumatur
onerosa, concedo. Sin, uti communiter sit, opponatur lucrativae, ut Ansus sit, P. g. contra δε- nautem dari actionem ex hoc edicto, non vero contra v. g. Ucudentem, dissentio, cum leges hanc distinctionem hic ignorent.
Per necessariam intellaxi alienationem ad quam aliquis cogitur, ut ex Iriseria conventionsisne litis resperitu. Per onerosion, quae t exonerandisii causia, ut datis iv filutum, quae non Iertiver ad hoc
199쪽
I.IB. IV. TIT. VIII. DE RECEPTIS, QVI ARBITRIUM RECEPERUNT.
hoe Edictum l. Io. pr. h. t. Venditionem aut permutationem heie Mu licere, certum est; olunt hae cause onero a reise tu enitoris,cujus hie vj u
N. ADDIT. Acquiesio etiam in hae declaratione, quia evidens est, in datisne in Iolutum non adesse friaudens
Adde l. η. g. r. ubi casus, quo quis judicii mutandi causa rem alienat, sine dolo malo, ut is qui rem alienat odio litis, quam praevidet ac metuit. Hae enim verecunda cogitalio ejus, qui lites execratur, imo re carere maluit, ne litigaret, non es vituperanda in Ulpianus egregius inae l.
4. L i. quibus similia vide in LI.f. de Condict.
eausidat. l. . iu f. de Tristit. a t. Bene Chrysost.
Hom. 2o. in Mattii. Ei ριπον ταν κακῶν την ἀγορανς, Euripum malorum appellat Fortim: Multo eii optabilius, iuimicum non habere, quam vince re di illum Augustini, Mornacio ad h. tit. lau
4. Porro haec ael io est rei persecutoria, non partialis; ne quidem ex parte rei, quia haec qua litas tantum ratione actoris aes limatur; qua de re dictuin alias: in haeredem tamen non datur, quia ex delicto esl, l. 4. L ult. π l. 7. h. vid. P. t. ad tu. de action. n. ι . es ad tu. de perper. Gtemp. action. n. s. Discrepat ab hac Rubr. tit. de Litigiosi sicut lis movenda a lite mota, quemadmodum suo loco dicetur.
De Receptis, qui arbitrium receperunt.
I. Continuatio, s quot modis arbitri acripiantur. II. quia hete, is quomodo constituantur, Nde Compromigo. III. quinam compromittere es quinam arburi esse queant. IV. quomodolcon stituantur. V. De quibus rebus dentur. VI. De Coactione arbitri. VII. sualis furentia arbitri esse debeat. VIII. De essectu ejus, s comparatio eum re judicata. IX. De Reductione. X. De modis sulendi compronvi um. Ntequam partes disceptationi iudiciali sesea, committerent, periculum saepe faciebant, an boni viri privati, unius aut plurium urbitrio. controversiam finire possent. Αιρετον δικας 1ζιον,
Tribunal electivum vocat Harmen p. l. l. tu. q.
Et gratia immediate ante titulum de judiciis, de
Arbitris agere visum suit. Nomen hoc non eo. dem modo usurpatiim reperitur. Bifariam omnino vox usurpatur, deJudicibus,aut de aliis extra judices: De Judicibus variis modis. Λrhitri olim erant judiees in bonae fidei actionibus, apud Cicer. r. V s in Oration. pa . & sic vox tisirpatur in Lub.Τ. Fam. recisi. Secundo, arbitri dicuntur judices ad probandos fide justi, res dati, L S. F. Ouisarisaeeog. Tertio, Ecqui surrogantur iudieis is suspeetis Arbitri appellantur,ites s Luit. C. de DI. Extra usum Iudicum arsitri vocantur hi, quorum arbitrio pretium in emptione, a liaeve conditiones in quibuslibet contra stibus,desiniendae permittuntur,l. 7. F. de coul h. empl. Vulgo etiam arbitri vocantur alnicabiles compo-stores, ut loquitur Iuipeta in Auth. sivero. C. de
Iudie. Sed illi omnes ab hac Rubrica sunt alieni. Proprie igitur & hoc loco Arbitri sunt. Ευ-cti homines compromisso Partium, ad causas in-sar judicii decidendas, i. U. L a. h. t. Electi non iam viri boni, sicut Advocati sipra, Iudices inferius appellantur; quia parvi refert, integraes unae iiiis fit Arbiter, an ignominiosus,l. 7. in pridit. Dissem it Mornacius ad L a . L a. b. ubi
Vir bouis est quis 'Oui consulta Patrum . qui Leges juraque
servat, suo multae magnaque se caulurisIice liter. de solis Arbitris vult intelligendos. Saue tales maxime in Arbitros esse eligendos, verum est: an debeant esse tales praecisse, & an ab aliis arbitria dicta nulla sint, alia Quaestio est. Partes habent in potestate, quibus situm ius, bonis an malis, committere velint, ut inferius dicetur amplius.
a. COMPROMISSUM nihil est aliud,
quam promissilua reciprocum, quo utraque Pars libero consensa promittit, servaturos se quod arbiter constituerit; fitque vel stipulatione reciproca. vel interdum Π udo pacto, L 1t. LI. Jusiurandum hodie prohibitum est. Auth. decernit. C. h. tu. quae juris jurandum ab arbitris exigenis dum prohibere videtur. Sed ex Nov. XI. c. a. iiii 'eAuthentica desumpta eli, patet ana in comis
promita pariliun, quam in arbitris. displicere
200쪽
jusjurandum. Cuius rei ratio praeteream, quae uiliniano placuit; a vilitate limperitiaque arbitrorum quorumiam, & contemptu jurisjurandi evulgari oc tralatii io instituto haec esse videtur . quod vel perjurium foret necessarium, vel 1ententia arbitri inevitabilis, quod naturae comprOmissi, & publicae judiciorum autoritati adverium
esse videtur. Paetum nudum heic adhibitum vires suas non excedit,quas alioqui semper habet,
ut exceptionem, nihilque ulterius, pariat; dein stipulatio concipiatur ad pactum illud confir- Divin luna, LM. de Padi. Si pactum sit nudum &solum, termini habiles ponendi iunt, quales inae L 1ι. g. . ubi uterque debitor erat, sed dubitabatur: Hi comproiniserunt, hac lege, ut qui non staret arbitrio, jus petendi non haberet; ad effectum hujus poenae sussicit pactum nudum, quo
alter se per exceptionem tueatur, si alter petat. 3. Compromittere possitiit in arbitros, quicunque liberam rerum starum habent admini. strationem: qua consequenter qui carent, prinhibentur, ut pupilli ct minores, quorum tamen fidejussores tenentur, I. 34. g. r. de Minor. l. U. h. t. eodem jure, quod servamus in transactionibus, ct alienationibus, ut dictum adiit. de Mitior.
Recipere arbitrium possunt, qui possitnt esse judices, l. 7. I. t. shq. h. nisi quod infamis etiam
esse queat, d. l. 7.princ. quod tamen Galliae moribus non convenire, scribit Mornac. adl. 7. ix
pater sine dubio etiam in causa filii, l. 6. h. quia compromittentes sibi imputabunt, qui jus su uiri
volentes illi commiserint. non obstante L Pen. h. t. Llo. de jurisae Nam Lex pen. vetat arbitrum esse in causa propria. quod quidem nullo modo fieri potest, arg. l. pen. h. l. Lex Io. de D.
ruae jus pro se proque liberis S uxore dicere. conjungit, & perinde vetitum esse tradit, at hic
de arbitro agitur, quem nemo nisi volens accipit, volenti autem hactenus non fit injuria. Poteli & in ordinarium judicem, qui Magistratus
est, ii velit recipere arbitrium, compromitti, Ly. g. vh.cum L seqv. h. t.verum in judices pedaneos, qui ad judicandum dati erant, non poterat ollincompromitti, sed ministerio suo persungi debebant. l. s. g. a. h. quod nihil opus ad judices Magistratus, qui judicare coeperunt, extendere, uec tacit lex 4. de Tutoris Curar. diat. quae Vetat,prae
tores judices pedaneos re compromissarios ipli,s
dare Tutores: et si aliter Dd. Comm. Ulus tem-orum tamen est pro eo. quod diximus, issen-ach. th. t . b. Arcentur ab a abitrio recipienda servi, l. 7. g. l. 2 Apr. h. pupillus, d. t. s. . t. mi nor annis X .Lήν. h. denique mulier, Lust. C.
b. t. ob verecundiam lexus; qua tamen non ob
stante, jure Canonico seminae liabentes jurisdictionem ordinariam, admittuntur etiam ad Λrbitrium suscipiendum. c. dilecti. η. X. de Arbit r. quod a ratione, ubi hereditariae si int jurisdictiones. aliter enim scemina non potest habere jurisdictionem, non est alienum. Alioqui omnes personae prohibitae continentur sub ea regula
qua diximus, Arbitros esse posse, qui Iudices dari
. Dari possimi Arbitri de omnibus causis. praeterquam de publicis criminibus, de famosis de liberalibus. de popularibus causis, L sa. s. s . neque de restituti e in integrum. ult. C. ubis apudsuem. Nec etiam de causis pupillorum aut minorenni uin, argia. I. in Pr. h. t. nec
denique de matrimonialibus, cap. pen. X. de in integr. restit. Non obstat, quod ad famosas.
L U. g.f. de bis, qui ins not. Ex compromisse. ait ibi JCt. arbiter infamiam non facit. Unde sequi
tamen hoc videtur, aliquas dari caulas, unde infamia oritur. de quibus arbiter dari possit; contractus, credo, re negotia contractibus affinia, velut sponsalia, d. l. g. s. s. Praeter tutelae, mandati pro socio, depositi judicia, videlicet quae ad
infamiam quidem praecipue non diriguntur,eao tamen continent. De his Arbiter quidem dari potest, sed ex ejus lententia, in his casibus non oritur infamia, secundum L s. g. s. Delicta igitur famosa proprie intelligamus arbitris interdi-eia compromissariis. Ratio . cur de illis rebus arbiter eligi nequeat, non est alia, quam quod nemo causam privato homini committere ponsit nisi cujus ipse liberam habet potestatem: sed
enumeratae causae ejus generis non sunt, ut a cujuslibet Patrisfamilias pote state pendeant. sed magis ad Rempubl. spectant, vel ejus sunt naturae, ut is, ad quem pertinent,de iis, sicut lubet,dis. ponere non possit. Denique, mulctae quoque dictione carent arbitri l. a. s.f. de jud. Magistratus solos, ct Praesides provinciarum, posse mutelam dicere, mandatis permissum est, L st. g. i. de V. STamen de arbitris tradit Javolenus, eos contumaciam litigantium ex compromisso pecunia coercere posse, quod quid aliud est in effecti quam dicere mulctam 3 Tu dic, mutelam vi jurisdictionis irrogari dc fisco addici, ut olim ρο-pulo, LF. C. de mod. mulct. arbitri quod faciunt. qualido vigore compromissi decernunt, nec aliis