장음표시 사용
11쪽
8 EPIST. B. PAULI AD THESSALONICENSES I.
rei seueretis detiam ad gloriam & fruitiorem eiusdem, inquit Theophyl. Nam Ap stolum proprie k immediate non loqui de electione ad gloriam, sed ad gratiam , patet ex sequentibus. V. 3. & 6. Qui A EvANGELIUM NosTRUM, id est promulgatio doctrinae Evangelicae, A
TUM, seu verbali explicatione & ineulea tione, SED ET IN WIRTUTE , δμαιλει , ideit potentia: nempe comprobavimus dotirinam nostram multis stupendisque miraculis quae vidissis , ET Spi RITU sANCTO , cuius
copiosissima dona etiam visibiliter ut tune fiebat i , ace epistis, loquentes peregrinis linguis , prophetantes , daemones & morbos relientes, &c. In , seu cum, PLENITUDINE MULTA I Graece, πληρνφopi a , id est plena certificatιοne d; quasi dicat: Nihil omnino de suit ad plenam Evangelio mea apud vos fidem conciliandam: ira Theophyl. & a Lapide. PROpTER vos, id eli vestri eausa , ut vobis vestraeque saluti consuleremus . Nee infelici successu: nam insigni pietate
V. 7. FORMA , id est typus & exemplar, quod merito imitentur non modo reliqui vestri Macedones & uicini Achaei, sed Sreliquus orbis universus. V. 8. A vo i ς EN , vestraque eximia virtute, constantia & Zelo , DIFFAMATUse, id est divuleatus , EsT ubique sERMO Mi Ni , id est fama Evangelicae praedi. cationis di Christianismi. V 9. Ipsi ENIM , qui vestras virtutes audierunt, eo iis ANNUNTiANT & iudicant
DE NOBIs, QUALEM INTROITUM , seu ae. cessum, HA UERIM Us AD vos, quam fructuosam, quam utilem operam posuerimus
apud vos, tam egregia nunc fide, patientia & eonstantia . V. Io. Exspectantes FILiuM Dei Iesum
audicem DE CAELis adventurum , mr sua morte ERIPUIT NOS AB IRA vENTURA, liis herans nos a poena damnationis aeternae impiis & infidelibus superventurae & in iudi-eio nos plene liberaturus ab omni miseria , persecutione & afflictione, quando eOrona aeternae gloriae nos donabit.
CORDONI. f. r. UIlvanus iste est ille Sila q
a. & 3. o secum duxit Paulus, Act. xv. o. in illo digressu a Barnaba. Vide Thesia
sal. II. cap. I. I. Orditur hie vers. 2. a cois,
gratulatione , praemista salutati ne , N. actione gratiarum Deo pro eollatis bene fieti et in Thessalonieenses. Recte vers. 3. vocat opus fidei : nam iustorum fides est operA. trix : non est otiola fiducia Novatorum is Susinentia spEt est tolerantia mole iliarum Se persecutionis ob spem vitae aeternae. At quo sensu caritas. labor & spes di euntur
Domini nostri Iesu Chrisi i Certe quia ab eo sunt per eius gratiam: vel quia sunt in
U. 4. ScIENTEs . Ut de fide & eonstantia tota epit ola, ita hie speciatim de electione gratulatur , quasi diceret : Quando tales extitistis, ex tanta fide operat rite , spe & tolerantia quae sunt divini lavoris signa peculiaria optime colligi potest vos speciali savore ellis electos ad gratiam iustificantem : sunt enim haee externa interinnae gratiae signa, ad quam si sequatur perinseverantia, non poterit deesse electio ad gloriam . At quid illud is scientis Z id est , Eso Paulus ago gratias Deo, qui memor laboris& sustinentiae vestrae, inde videor eolligere vestram electionem & iussit iam : immo ideo etiam vel magis hoc colligo de vobis, quod videam Deum speciali modo stitiae & miraculis adfuisse mihi annuneianti vobis fidem. Quod autem, ait Paulus , se scire
electionem ; non certe eerta scientia , non
physi ea evidentia , non fide r sed signis multum probabilibus, ut dictum est. Nihil dico de revelatione . V. 6 ET vos rMtTATOR Es. Alia etiam ratio est ab effectu , qui in vobis bene re spondebat meo conatui , re tam seliciter , ut facti sitis exemplo ad. meliorem vitam aliis per Graeciam , cum quadam πλη φο-
ρῖα, ut est in Graeco. V. 8. & 9. Α vollis ENIM . Explicat magis quod dixit vers. 3. & 6. ln tanta plenitudine, ut iam notissima sit fides v illa & eonstantia. Ipsi enim vers. p. qui audierunt, annunciant , qualem introitum, progressum & exitum habuerim apud
vos; & demum quam laudabilis si vestra
12쪽
Ludit quam fucerium se exhibuerit in praedicando lasis Evangelio , gratias Deo agens quod Iusceptum Dei verbum seditis servaverint , possi multa a
contribulibus sectit ecclesiae Iudaeae a Iud eis , qui una cum ι Chrso etiam pics omnes persequuntur e dc Iarat etiam quam ardentem gerax erga linos sectum.
r. Am ipsi scitis, fratres, introitum nostrum ad vos, quia D Six o non inanis fuit: a. Sed ante passi, & su) contumeliis
S U ., i auecti s sicut scitis ) in Philippis , fiduciam habuimus
in Deo nostro, loqui ad vos Evangelium Dei in mul-t g ta solicitudine. q. Exhortatio enim nostra non de eris, Ec rore, neque de immunditia, neque in dolo, 4. s d stria cui probati sumus a Deo ut crederetur nobis Evangelium: ita loquimur, non miasi hominibus placentes, sed Deo, qui probarcorda nostra. S. Neque eni in aliquando fuimus in sermone adulationis , sicut scitis: neque in occasione avaritiae: Deus testis est : s. nec quaerentes
ab hominibus gloriam, neque a vobis, neque ab aliis. 7. ' Cum possentiis vobis oneri esse ut Christi Apostoli: sed facti sumus parvuli in medio vestrum. tamquam si nutrix foveat filios suos. 8. Ita desiderantes vos, cupiis de volebamus tradere vobis non solum Evangelium Dei, Dd etiam animas nostras: quoniam carissi mi nobis facti estis. V. Memores enim estis fratres laboris nostri, & fatigationis: sb nocte ac die operantes, ne quem Vestrum gravaremus, praedicavimus in vobis Evangelium Dei. Io. Vos testes estis, di Deus, quam sancte, & iuste, & sine querela, vobis, qui credidistis, fuimus: II. sicut scitis, qualiter unumquemque vestrum s sicut pater filios suos ) I a. deprecantes vos & consolantes: testificati sumus, ut ambularetis digne Deo, qui vocavit vos in suum regnum & gloriam . I 3. Ideo & nos gratias agimus Deo sine intermissione: quoniam cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei, accepistis illud , non ut verbum hominum, sed c scut est vere ) verbum Dei, qui operatur in vobis , qui credidistis: 14. vos enim imitatores facti estis Datres Ecclesiarum Dei , quae sunt in Iudaea in Christo Iesu: quia eadem passi estis & vos a contribulibbus vestris, sicut & ipsi a Iudaeis: Is. qui & Dominum occiderunt Iesum,& Prophetas, & nos persecuti sunt, & Deo non placent, & omnibus h minibus adversantur, I 5. prohibentes nos Gentibus loqui ut salvae sant , ut impleant peccata sua semper: ' pervenit enim ira Dei super illos usque in finem. I7. Nos autem fratres desolati a vobis ad tempus horae , aspectu, non corde, abundantius festinavimus faciem vestram videre cum mulisto desiderior I 8. quoniam voluimus venire ad vos: ego quidem Paulus,& semel, & iterum, sed impedivit nos satanas . Ist. Quae est enim nostra spes, aut gaudium, aut corona gloriaeὶ Nonne vos ante Dominum nostrum , ras.Toni. LXVII. . B Iesum
13쪽
1o EPIST. B. PAULI AD THESSALONICENSES I.
Iesum Christum estis in adventu eius Τ ao. vos enim estis gloria nostra &gaudium.
ROM: ANAE CORRECTIONES. ers. 7. Cum possemus vobis eneri esse . Nee
auferendum est pronomen vehis, nec neutium nomen onera facile commutandum cum masculino Ionori.
Ibidem. Sed fodia sumus parvuli. Interpres vertit Iarvuli, quod alii lenes. Vers. I 5. Pervenit euim ira Dot super si ius Me in finem . Cor rectores pra tulerunt perieuit, Ira venis , qtred est , ante
initio huius versus legitur pronomen vobis. Consentit Latinus commentarius , qui Am-hrosii nomine exsat, consonantque quatuor nostra Latina scripta, Mal. ma. SO. la. T.
L. antiqua illa admodum , sed non perinde nostrae editionis studiosa. Scriptum c. litte. ra insignitum pro eo quod sequi ur overi , atque est in plerisque Latinis libris , tracta turque ab Fnarratoribus Hieronyir tallto , Primaso , Auel ore Glossae, I ori, bardo , An. selmo, Thoma, Carens , Lyrano , Corrano, Brunone, diserte scribit υnori . Multa se habent oneri, ut saei te una muta a litterula possit esse honori ; nempe eum adspiratione scribunt homri . A in biot: aster lonι iexpresse legit. Dionysius Richelius pc si one. mi explicat, prius Lonori vel leQit, vel sane intelligit. Graece est με,- οῦν μαριι δεαι rid quod tam in hune, quam iii alterum sen Isum verti posse , cum versiones ae scholiat Latinorum plurimorum, tum Graecorum eom. lmenlaria dccent. Cum p/emνs in auctorisa. lte esse vertit praeter alios Pagninus . Syrx habent eundem sensum . Existimant autem hune intel pendi reodum quλdrare antiustum propter id quod proxime antecedit: Moquarentes ab hom/nibus gloriam , neque a v
bis, neqpe ab aliis; tum propter id quod subsequitur.' Sed fasti stimtii Iaνυnia in medio vestrum , tamquam si nutrix foveat filios μοι Malint vero lirc lenes legi, mites .aut stae di quam parvuli praeserti in propter subiunctam nutricis comparationem is Duo Parisie n. sitim Latina scrip a Ge. o. l. lenes legunteonsormiter G raecis plerisque ecdic: bus, qui, habent. Omnia porro :nostra Latina exemplaria , Latinis enarratoribus adfiptiantibus, Iarv ii scribunt, quarto & nona Parisiensium exemplar.bus quae νῆ σι leguint, sinu liter ut omittam quod & ἐπινι tarυuli reddi possit; fitque parvula nutrix parvulo; ut egregie explicant, quae apud Hieronymum liant scholia, dum se parvulo eoaecuat, illi. usque moribus adsimilat. Inter Graecos Tractatores Chrysostomus ςπιοι , Oecumenius νήπιε, habet, Theophy actus utrumque a: tingit. Varietati occasionem dedit at finitas dictionum ἄπιοι, & , ἡπm maxime praecedente verbo in , desinente διπιθη ais, quod est facti s mus. Syri transtulerunt humiles. V. I 6. Praevenis enim aut m m M S. O.
ira Dei G. super illos Asque in finem .
Hentenius, L. Lege rus praevenis east garunt :ea est enim multorum, & qurdem antiquorum codicum lectio . itaque vetus Ambro salier, atque inter posteriores Anselmus le-
eit . Alii codices pervenit habent ; id quod Hieronymus Scholiastes secutus videtur . Haymo, Auctor Glossae , Lombardus , Ca.
rensis , & Goiranus utrumque edisserunt ἐGraeca vox p θασε utrovis modo vertatur recte. Syri pervenit , alii piaevenis transtule
14쪽
α πιτα , intrepide aus sanaus etiam sie mi. sere Philippis affecti, apud vos evangelium pradicare in multa solicis udine , Gr. αγ , id est cum multo periculo Ac multa anxietate & solicitudine, nam αγῶν αινίνης αγωγίαζ sumitur, id eli pro agonia , hoc eis, anxietate & soli et tua ne . V. q. Ex HORTAT io, id eli praedicatio
NISTRA NON erat DE ERRORE , id est falsa doctrina , aut per impoliaram , quas voSper eam fallere vellemus, NEQUE DE M- Murant Tia , id eli de immunda venefic rum δc m. leficorum doEt ima , NEQUE INDILo , id est dolosa, sed sicut probati sumus a Deo, id eit sicut ille nos approbavit, δε dignus duxit qu bus evangelica praedicat lo crederetur 3c committeretur ; ita secundum eum praedicamus, non ut homini hus, sed illi qui corda noli ra de mentem
V. S. IN sERMONE ADULAΤtoNis , id est vobiς adulatoriis verbis usi non sumus, ipsi scitis , NE g IN OCCARIONE ANAR . Ti E, id eti neque praedicando avaritiam ullam praetendimus aut praetexuimus , &quia animum Deuς unus novit , subdit , Deus testis est.
x E. Graece, εἰν ράνω Πναι ς id est, vel quum pollamus gravitatem inter vos, & au Eliaritatem vendicare tamquam Chri isti Apo stoli, vel quum possemus oneri vobis ei letu accipienὸ is sumptibus & alimentis. Utroque enim modo graeci explicant , sed praeliat prima expositio . vel intelligamus noluisse imperiosum dominium illos exercere, ob id quod sequitur : SED FACTI su. Mus , &e. quidam graeci codices habent να δε ι, id est parvuli r quidam , 8c Hii na- ni ea biblia ἔπιοι, id est mites ac mansue-ἰti; δc quum praecedat, re γε θυιεν, factum puto ut illud μ, finite iunctum sit νῶ πιοι, quamquam non admodum refert , quoad sensum, modo intelligamus parvulos, mites A mansuetos, quales elle solent sue ri , lieet propter metaphoram nutricis minus quadrat verbum parvulorum , quum s hie nutricem faciat, ut sit sensus e Quum vendicare a uictoritatem inter vos possemus &imperiosos agere , noluimuς, sed . οι, id est blandi acibenevoli facti sumus: quomodo solet esse erga filios suos quos alit ae fovet. DE si DERANT Es , ναειμ ενοι, id eil desiderio flagrantes vetiri , vel 'μυομενοι , id
est vobis coniuncti ili mi , ut legit codex
Dionysianuς. V I 2. TESTIFICA Tt su Mus , id est obtestati sumus unumquemque vel frum s urambularetis digne Deo, id est ut Dei filioς par ei . Auditus Dei, id est fidei V I . CONTRisu Lillus, id eis affinibus vestris. UT sa LvI FIANT, scilicet tentilest, id
est inhibentes evangelu praedicationem, nε salvae fiant gentes. V. t 6. UT iMPLEANT PEcCATA SURsEMpER , id est ut peccata sua semper augeant Ac gravius ac gravius delinquant si cui Ch filius illis dicit ivlatth. xxiii. Et s implete mensuram patrum veyirorum ἰid est , dc hoc quoque quod cogitatis, scilicet necem meam adiicite ad patrum Vestrorum peccata: nunc Paulus ait, ut impleant peccata , id est ut seiplis evadant semper deteriores. Oecumenius interpreta tur , ut peceata sua augeant , quali ipsi peccare inlli tuerint semper, Ad hune sibi icopum praeitituerint. Si enim , inquit , utile est ad faena gentes accedete , cur non Se ipsi accedunt sin momenti nullius elle putant , cur accedentibus invident 'vides ergo quo pacto voluntarie ae de industria peccant, ac nihil non faciunt ut peccata lua impleant, hoc est ea gratia, ne quando a peccatis recedant et 8c propter hoc inquit , pervenit in illos ira Dei Qque in finem .
V. II DE soLATir απιφρ ιυσθμι, id est orbati vobis, ut sequatur metaphoram patris, de quo praedixit , sicut pater filios. Nam orbos pater & mater dicuntur qui liberis carent. Nos ergo, inquit , ad mQ. dicum tempus hoe enim significat tempus horae, scilicet vel ad unius horae tempus vobis orbi, id ei l quum vel breve
15쪽
EPIST. B. PAULI AD THESSALONICENSES I.
empus abessemus a vobis , ae vobis ipso aspectu ac praesentia non corde orbi e ise- mus , studuimus vos invisere, sed impedivit nos sat tras; vos enim spes nostra ellis Sc corona gloriae io irae, quia ob egregias Veiiras vit tutes lori, se coronari speramus, di gaudium noli rum in die adventus Domini .s Aa VerI. I. T N Nis, id est inutilis, seu seul et u vacuuS. V. E. IN MULTA , pro , cum multa .soLtClTUDi NE, id ei cura , seu diligentia. Graec. certamine, seu libore.
V. 3. ERRORE, id est rebus salsis. . PROBA Tt, id eli approbati. pλο-BAT , id eil explorat. ι . 7. ONERr, scilicet sumptuum. PAR UULI. Grire. ηπισι, id est leves , placidi, mites: videtur legisse νἐπ- , quamquam& imo: parvulum etiam significat. V. Io. Si NE QUERELA, id eli irreprehen si bili ter . Uosis, id est apud vos. V. 12. DEpRECANTEs . Uerti poterat, existantes. TESTIFic ATi ; pro tessali , vel obteilati. V. 37. Auni Tus Dgi , id est praedicationis de Deo . V. I 4. IM CugisTo, id est Christianae. V. I 6. UT IMpLEANT ; quasi dicat , Per gentes implere . UsQUE IN FlNEM , id eit perpetuo; quasi dicat, Sunt enim e
V. II. DEIOLATi A vonis, id est orbati tobis. HoχAE, id est hreve . ABUN-D N iss FEsTINA ut Mus, id est vehementius si id uimus. V. I 8. QUONIAM, pro, nam . V. I9. SPEs, id eii materia spei . Is ADvENTU Eius, id est cum venerit adiu. ilicium. V. eto. GLORla , id est materia gloriae, seu gloriationis.
Vers. r. J QON i NANis, id est inessicax L u in sine fructu suit noster ad
vos introitus. V. 2. Finu ClAM HABU lMUs. GLec. intrepide ausi sumus. Sic quamvis Philippis
male habiti, vobis evangelizare . INMUOTA s LictTUDINE . A,s' pro αγωνια, quae
vox solisitudinem significat & anxietatem. U. 3. ExuIRTA Tio nosti a , id est praedicatio . NON DE ERRORE, id est salsa do-ic rina. NEQUE DE rMMUNDI TiA , id ei re turpi, qua alliciuntur homines. NEQua
is Dotio, id est dolosa, sed sincera fuit.
V. 3. NEQUE IN OCCASIONE AVARl-ΥlAE. Non captavimus lucrum. Et quoniam interna Deus novat , aedri : DEus
eum possemus honori esse, id eli graves nos
ostendere: βαροι utriimque significat . Sed cum pollemus ei se oneri, alimenta exigendo ; aut honorem captare , graves DOS O-itendentes; FAC Tl sUM Us PARVULI . Gr.
m,i, id eli tenes, ut multi Latmi codices legunt. Sed & Robertus & Uelesius
codices Graecos asserunt, qui νἐπισι habent, id eii parvoli , id est humiles , lenes . TAMQUAM ; pro, O tamquem si nutrix, ut supplet Syri & sit nova comparatio :alioqui quid nutrici cum ρarvulo, nisi lenea legamus, qualis est nutrin erga suos in
V. 8. ITA DEsinERANIEs vos , id est ob amcirem vestri . V. I 2. TE&TlFICATI su Mus, id est ob- restati tum iis . UT AMRULARETIS DIGNE DEO , id est ut decet Dei filios. V. I 3. UERBUM AD O irvs Dgt , id est fidei. Acc Epi Tis LLUD . Graece non eis illud, nec Gotth. & siue illo constat senistentia . VERBUM DEi , prout verbum Dei Qui OPERA IUR iv vonis, qui Deus fructificat in vobis. Syri quod ci licet ver-hum perficitur in vobis . Quam interpretationem Graeca admittunt. V. I 4. A CONTRinu Linus v ES TR is , id
est cognatis & geme vel tra eadem passi ellis, quae a Iudae s alii.
U. II. Qui ET DOMINUM o cIDERUNTIEsUM. ludet Clamium occiderunt . ET OMNlRUs HOMINInus ADvERIAMTUR , scilicet fidelibus, aut Gentibus , propter id quod mox sequitur . PROHIBENT Es gentes docere , V. I 6. UT IMPLEANT PECCATA , id est mensuram , quam Deus praefixit suae patientiae . Aut menturam patrum suorum .. Matth. xxii l. 3 r. sint ii miles eis . PER-vENiT ENiM IRA DE l. sic lege, Mons .
venit, ut multi codices habent . UsTIE
16쪽
In prurM , id est perpetuo, vel tisiue ad
summum, ut Syr. & iram Dei vocat excaecationcm , aut excidium Ierusalem, quod inflabat. Nos a latem V. II. DESOLATI . Gra c. orbati vobis.
AD TEM pus HORAE, id est breve tempus. Quae eit no ira V. I9. CORONA GLORIA EP quali dicat, Non magis vestri oblivisci possum , quam
meae gloriar. V. 2 o. GLORIA NOITRA vos , ola vestras
virtutes, in die iudicii gloriabur simul &gaudebo.
Nις : sine seu El u. V. a. PAssi , id est malis asilicti ; allu dit ad historiam quam habemus A i. xv I.
dicendi libirtate usi sumus ; huc enim ei i
bis an nunciare , & praedicare Evangelium Christi . IN MULTA ML CITUDINE 'ν πιλλῶ αγῆn, id est in multo agone, lucta , certamine, A consequent cr solicitudine. V. 3. Ex HORTATio Nos a A : praedicatio nostra . NON DE ERRORE e non suit erro,nea, non praedicavi vobis falsa dogmata ,
ut faciunt Philolaphi , & Gentium doctores. NEQUE DE IMMUNDiTIA: non docui
doctrinas carnis desideriis faventes, & immunditiis impuritatique luxuriae . sed elo. quia Domini , eloquia casta . NEQUE INDOLO: cum hypocrisi , aut mea lucra captando, & vos falsis dogmatibus circumve
DEO : non tradidi vobis falsas doctrinas , nec vos ullo modo decepi , sed ita me gessi, ut decet Apostolum a Deo electum ,& probatum, ut sit Evangelii praedicator . ITA UT LOQUiMUR : scilicet cum omni fide , sinceritate ti integritate Evangelium praedicamus . PLACENT Es , id est placete
cupientes. QUI PROBAT CORDA NOSTRR,
id est expendit, & explorat intentionem , desideria, & quicquid in animo noli ro la
MUS IN IERMONE AD u LATIONIs id est,
numquam studium nobis suit vobis assentari, non sanaus vobis locuti placentia , ted utilia.
ι . 6. NE E IN 'OCCAςlGNE AvARI. TIAE non sum tisus ad avaritiam praedicatione Evangelii . V. 7. ONERI Egsge a vobis sumptus exi. endo, & alimenta. In Graeco est , ossψυῶνα. quasi 1 scat, In poudere , dc aue OIitate elle. Italice te pondet phras . Metters in Pavita. SED, id ei tamen. FACTl SU MUS PARvULl: οῦπιοι , lenes, placidi, humani , minime falluosi . Vulgatus legit ἰνιοι , sed utraque lectio eundem sensum exhibere potest: Factus sum mi is , & lenis, quasi parvulus . TAMQUAM SI NU-T Rix povEAT FlLios suos , id est more matris prolem nutrientis, blandieris , norrim perans. V. 8. ITA DEqlDERANTEs vo I : adcoaffectu in vos propensi. ANiMAs NI TRAS :vitam nostram. V. 9. LABOR is Nos TRI, ET PATiGATIO
Nis et laborem manuum i ta teli nil victus quaerendi gratia , ut patet ex sequentibus . FAI lGATIO Nis. In Graecii eli, , quae vox laborem cum diis cultate conum iumsignificat, ex quo apparet Paulum omnem adhibuisse conatum , ut suo sumptu viveret . nec ullis est et gravis . V. Io. ET DEus ; immo ti Deum ipsum tellem advoco. Fui ius, id est verissati sumus vobiscum. V. I 2. TEsTisi CATI su Mus t testificari significat serio ac firmis rationibus proha
re, lemota assentatione , & verborum elegantia. Di GNE DEo et ut decet cultores ac servos Dei. IN suUM REGNUM: vocavit nos ad Eccletiam suam , ut etiam adinducat ad regnum caelorum . V. 13. VERBUM AUDITus D st , id est praedicationis de Deo. Qis l. od versum . Latinus interpreς dixit, Et i, quia , υ rbum , in Graeco est masculini generis . Vel etiam putavit rcferendum ad cem Dei. OpERATUR IN vonys .l CREDIDI sTis r velut semen quoddam fructu erum omne genus producit piarum actionum. V. ι4. QUAE sUNT IN IUDAEA tu
17쪽
r4 EPIST. B. PAULI AD THESSALONICENSES I.
quam significatur . OMNIA Us uo Mi Nisus 'B AT , id est explorat & intime perspecta
a DuERsANTUR, id est omnium taluti . l habet, CORDA NosTRA ; nostrumque scOIO. GENTIA Us LOQUI , id est Evan-lpam, intentionem , di quidquid animo la- gestum praedicare . UT IMPl EANT PECCA- . ter. TA SUA sEMpER: ex quo fit ut impleanti V. 3. NE E Fur Mus IN OCCAfro NEPeccata sua , id est ut es mulo scelerum AvARιTIAE ; id est, ex praedicatione Evan- Pr priorum , & parentum etiam suorum gelii non captavimus occalionem nos avara hoc a iiiciant. Us UE IN pi NEM , id e t iaitandi: ita Theophylaetus iag. 7. CUM iure PossEM Us vos Is NERt EssE, alimenta & sumptus necessarios exigendo, UT exigunt alii Apo ToLi . Sed noluimus nostro iure & auctoritate uti ,
usque in aeternum permansura V. II. DEIOLATI A vo BIs: vobis orbati . AD TEM pus HORAE et ad breve tem pus. AspECTO , NON CORDE : praesentia Velira corporis carentes, animo tamen,&ςED FACT su Mus PARvUL . Graece maffectu vobis proximi. AEUNDANTius FE- ἡ πιοι, id est lenes , placidi , demissi tam . STINA ut Mus, &c. sedulo operam dedimus, quam parvuli, non imperantes more heri in ut ad vos redire possemus V IS. IMpEorvi T vos sATANAS et quia mali homines instigante Satana progrestum Evangelii impediebant, vel etiam Apost lo insidiabantur .. V. 39. QUAE EsT ENιM NosTRA SPES ,&c. ordo de senius est huiusmodi : Nonne vos estis spes nostra , & gaudium nostrum , & corona gloriae , coram Domino nostro. Iesu Christo . cum advenerit redditurus unicuique secundum opera Dat Co-RONL GLORlAE L id eli decus , & ornamentum nostrum ἀκ. 2 o. Uos ENIM EsTrs GLORIA NOSTRA , ET GAUDIUM
G, FIDUCIAM HABU MUs ; graece , λαρ'
i , sed instae matris proles suas blandissime
V. I a. TEsTi Fic ATt seriis ac firmis rationibus, itemque obtestati cita Theophylactus UT AMAULARETIs DiGNE DEO , seu ut decet cultores & servos Dei , ur
GNUM ET GLORiAM , id est in regnum diuum gloriosum, puta Ecclesiam.
DEt e , seu praedicationis de Deo quam audistis e .r Deus OpERATUR & pellic EIN vonis gratias & beneficia sua quae per Evangelium, seu per Christum , CREDIDI de vobis gloriari sTis. obventura vobis: Anselmus V. II. OMNlnus Ho Mis laus , id est amnium hominum saluti , ADvERsANTUR Iudaei , dum Christo salvatori, eiusque Evangelio: & Evangelii praeconibus obstinati iati me sese opponunt et V. t 6. UT 1MPLEANT fEMPER PECCATA SUA , id est mensuram peccatorum suo- ρη ασαμεθα, id est libertatem & audaciam frum : nam peccatis suis antiquis perseinde hausimus, loque ueli An Vos Ev Nog- cutioni lic occilioni Prophetarum, ἰadeoque LyUM , etsi cum MuLTA MLici Tu ui NE ipsius Chri lii nova semper peccata graec, ἐπι- , id est luela, certamine o. is quam hereditaria impietate accumulant, is 3. ExHORTATio, seu doctrina , No-lquod impleverint mensuram peccatorum , TRA NON Lit DA ERROR aliquo vel f l- quam Deus, antequam puniat, ita tuit exiliate, ut sunt multa dogmata Philosopho- speelare , ut tum simul omnia & plene puniat; de quo alibi s . PERν Evi T EN trai RA DEi in II Los us. E IN FINEM, SU-PΕλ cos mansura , id est perpetua & implacabilis ira ac vindicta di .ina iamiam ipsis imminet, delimatis certii simo decreto Dei Vicinae oc aeternum g duraturae excitioni per Uespasianum & Titum : Anselmus &
bus carnali hus , ut sunt dogmata Simonis Magi , Cerinthi & si initium tenebrionum c ἰ NE IE iv DoLo , id eli cum fraude hypocriti , simulatione , ut iaciunt pseudo-Apolioli, non vos, sed vestra venantes. V. 4. SEo sic in omnibus nos geismus, SICUT PROBATI sua us A DEO, id est ut
decet Evangelii praecones a Deo ad id unu . electos, probatos, missos, Qui pλο- AD TEM pux HORAE, ad eli brae vis molempore
18쪽
mre orbati vestro conspectu , sed non as. sectu , ABUNDANT tus ac madiosius FusTi-
per emi illarios suos nobis insidiantes, &nos
praepedientes. V. I9. NONNE Vos TSI ts sp Es NOSTRA h, ET GAUDIUM, ET coRONA GLORIAE tid est, gloric sum decus atque ornamentum nostrum corom Christo , maxime cum ad iudieium redierit redditurus unicuique iuxta opera sua P
Vos r. T Rae satur ergo introitum suum 1 8e adventum non fui illa sine fluctu. De his contumeliosis philippensibus
vide Ad . cap. xv l. dc xv M. Nihil tamen horum certaminum deterruit Paulum a no vo isto agone. V. 3. Sc q. ExHORTATIO NosTRA ' Samae quidam doctrinae. Optimum snnum est vitae integritas in praedicatore verbi: immo nec dolum, nee immunditiam vidi itis: SED SICUT PROBATI sUM Us A DEO , & digni aestimati ad hoc munus ; ita ex Deo loquimur, non p a centes hominibus, scd Dco, qui corda videt & probat. Et similia usque ad versum P. V. 7. Aliud argumentum est , quo commendat modum per quem sunt ad Deum conversi . Potui oneri esse exigendo sumptus , ut faciunt alii Apostoli ; sed nee hoc quaesivi ; nec auctoritatem ambivi , factus
inter vos simplicitate ut parvulus; affectui ut mater vel nutrix. Paratus etiam vitam pro vestra salute exponere periculo . Delmartyrio pro grege subeundo alibi. V. 9- MEMOR Es. Pergit reliqua referre de modo quo laboravit cum Deo pro eorum salute . Meministis, inquit, laboris manuum mearum ad victum quaerendum , ne ulli gravis essem ἔ & hoc sine quaerela rnunc obtestans , nunc consolans tamquam pater, tantum ut in vocatione vestra placeretis Deo. V. II. IDEO ET Nos. Miscet gratiarum actionem Deo pro insigni illa vocatione qua effecit ut avide & Omni reueremia reisciperetis initio vel bum Dei . tamquam a
Deo missum qui per fidem huius verbi
operatur bona in vobis iam credetatibus . UERBUM DEi QUI OPERA Tua . Aliqui ex
Graiuo ubi est reserunt x. qui ad
verbum , pro quod verbum. Verum noster interpres recte habet qui, & refert Deum , qui operatur in nobis velle Sc perficere pro bona voluntate . ACCEPIsTis designat sor male obic tum fidei, esse Deum revelaniatem . Credo enim non quia Angelus dicit, non quia Paulus aut Ecclesia, sed quia revelat prima veritas, ut suo loco docent Tireologi.
g. a . Uos AUTEM; quan diceret, Scialis quae passus sim in hac Dei causa , &quid etiam toleraverint aliae Ecclesiae. Hoc vos solati debet, & animum addere, quod iam imitatores evaseritis mei & aliarum Ecclesiarum , praesertim in Iudaea pro Cluislo . Quos enim non sunt in Iudaea perseeuti Christianos , illi qui Deo non placent, prohibentes nos loqui gentibus vers. rs. ut salutem consequantur , ted quos Dei imex pictat . Reliquum huius capitis est de Pauli desiderio agendi eoram cum his suis dilectis discipulis , erga'. quos singularem caritatis affectum demonstrat vers. 39. &quanti eos aestimet. V. 17. & I9. Nos AUTEM . Est hie aliqua verborum traiectio. Nos inquit Ego & Timotheus, orbati vestro aspectu, dc ablentes non corde , sed corpore &proinde desolati optavimus ad vos veniis re . Nec tamen quod sequitur versu i q. significat conversionem Thessalonicensium , aut ipsos Thelsalonicenses esse obiectumeaudii , quod in caelo expectabat, ut sciunt Theologi; sed ec signat se per Iahores suos erga Thessalonicenses sperare essentialem beatitudinem.
19쪽
is EPIST. B. PAULI AD THESSALONICENSES I.
Me tuens ne propter suas affiniones a fde moverentur, mi t ad eor Timotheum . qui ipsos roboraret : illo autem reverso gratias Deo agἰt, quod in Me ae dilectione firmi permanserint ' ostendens quantum cupiat illos invisere, ut suppleat
Ropter quod non sustinentes amplius, placuit nobis reis manere Athenis, solis o 2. sa & misimus Timotheum fratrem nostrum, & ministrum Dei in Evangelio Christi, ad confirmandos vos , & exhortandos pro fide vestra: 3. ut nemo moveatur in tribulationibus istis: ipsi enim scitis quod in hoc posti sumus. 4. Nam & cum apud vos essemus, praedicebamus vobis passuros nos tribulationes, sicut & sactum est, & scitis. s. Propterea & ego amplius non sustinens, misi ad cognoscendam fidem vestram : ne sorte tentaverit vos is qui tentat, & inanis fiat labor noster. 6. Nunc autem veniente Timotheo ad nos a vobis, & annuntiante nobis fidem & caritatem vestram , & quia memoriam nostri habetis bonam semper , desiderantes vos videre , sicut &nos quoque vos.' 7. ideo consolati sumus fratres in vobis , in omni necessitate & tribulatione nostrae, per sdem vestram, 8. quoniam nunc vivimus, si vos statis in Domino. q. Quam enim gratiarum actionem possumus Deo retribuere pro vobis , in omni gaudio , quo gaudemus propter Vos ante Deum nostrum, IO. notae ac die abundantius orantes, ut videamus faciem vestram, & compleamus ea quae desunt fidei vestra: λ Ir. Ipse autem Deusti Pater noster, & Dominus noster Iesus Christus, dirigat viam nostram ad vos. I 2: Vos autem Dominus multiplicet, ' & abundare faciat caritatem vestram in invicem, & in omnes, quemadmodum & nos in vobis: I3. ad confirmanda corda vestra sine querela in sanctitate , ante Deum & Patrem nostrum, in adventu Domini nostri Iesu Christi cum omnibus sanctit
ROMANA CORRECTIO. . in inυicem . Non omittas pronomen usta stram Uers. 32. 1ι abundare faciat caritatem ves m
20쪽
Vers. r. IIRO TER QuoD . Ad evitandum 1 soloecismum quem commisit
interpres vertendo NON SUSTINENTEs, P L
CUIT , quum Graeca habeant διὸ μηκε ι M. γεπες Aδοκήσαμεν verti possunt e sitiapropter non ferontes ampliar scilicet vestri deli derium ) decreυimur remanere Athenis, soli; id est, quapropter quum ingens vestri desiderium amplius serre non valeremus, placuit nobis remanere Athenis lolis , & mismus ad vos Timotheum ad confirmandos vos Ze exhortandos vel consolandos: utrumque enim lignificat Graecum παρακαλίσαι. V. I. IN HOC post Ta su Mus, id est adserendas afflictiones destinati sumus. V. 7. CONsoLATl su Mus ; pallive, id est consolationem habuimus. V. 8. Vivi Mus s I sTATIs IN DOMINO, iὸ est nulla tam gravis est alnictio, etiams mortis proxima , quam non vitae loco ducamus, modo constanter in fide Domini permaneatis. V. II. QUEMADMODUM ET Nos IN voBIS: per parenthesim legendum, & supplendum , earitate abiandavimur. Est enim sensus, exuberare vos faciat Dominus mutua caritate in omnes, quemadmodum nostra erga vos exuberavit caritas, ut confirmentur corda vestra sINE QUERELA, id ei lirreprehensibilia in sanctitate .s A. Verg. r. CinTINENTEs , id est ex perun-O tes, vel ferentes , stilicet desiderium sciendi, quo in itatu res vestrae essent: sic infra . V. a. PRO FIDE. Syr. super fide, id est de fide, vel in fide. V. 3. IN HOC, id est ad patiendum pro Christo. V. I. INANIs, id est irritus. V. 7. IN voat , id est de vobis. PER ,
id est propter. V. Io. DEsUNT , scilicet poterant proficere in fide. Lib. Ge. Tom. XXVII. V. 12. vosts, H est erga vos, seli
Vess. I. NION fουsTiNENTES; Πo, cum 1 non sustineremus, id est non ferremus vestri desiderium, plaeuit nobis.
V. a. PRO FIDE vhsTRa, περι, eirca , suis per fide vestra, ut scilicet constantes sitis, misimus Timotheum. . . 3, IN HOC Pos TI su Mus. Ea lege vivimus, ut pro fide patiamur. I . I. INANIS FιAT LABOR UITER .
Goith. vester, sed falso. Ergo, ne inanis stat , si vos diabolus vicerit , labor in evangelirando vobis ; ideo illum misimus. U. 7. CONSOLAT SUM Us : passive, id est consolationem accepimus. PER FIDEM WEsTRAM, id est ob fidem viseram : ut Syr. Ea est causa consolationis. V. 8. NuNC vivi Mus. Vitae instar eonis stantia vestra nobis est. V. 9. ANTE DEUM Nos TR υM , id est vere , s ne fictione . Qui abundare faciat V tr. CARITATEM v EsTRAM . Sic Gotth. & Syr. In Graeco deest et Uram . QUEMADMODUM ET Nos IN UOBIS; Pro, in vos, ut est Graee. scilicet affecti sumus. vos diligentes. V. II. AD CONFIRMANDA CORDA UE-sTRA . Iunge cum verbis multiplicet , γabundare faciat.
i. IO M susTINENT Es AMPLI Us ἰid est , non amplius serentes desiderium cognoscendi res vestras, & v biscum agendi, misimus hae de causa Timotheum ad vos. V a. Mi NisTRUM DEi IN EvANGELIO CustisTl r cuius est praedi eator. Pllo si DE v EsTRA , id est in fide vestra r ut vos in fide eonfirmaret, & exhortaretur ad perseveramiam.