장음표시 사용
31쪽
Rci MANAE CORRECTIONES. Vers. 3. Sisut dolis in utero habonii. Dativus non est mutandus in genitivum habentis.
Vers a. Ic υτ pust iv NocTE , id esto clanculum & imprudentibus
nobis. V, 3. IN UTERO HABEN Tir , id est parturientis . . V. q. IN TENEBRIs , id est in peeea. tis V. o. NON DORMIA Must somnum sei. I ieet peceati. Nam dormire pro In peccatis esse ponitur . V. 8. SORRII sIMus : non tantum a vino, sed ab omnibus pravis affectionibus quae rationem eonturbant abstinentes. Quum ergo filii lucis smus, id est gratiae, non noctis & tenebrarum , hoe est peecati ;somnium inertiae, & affectionum ebrietatem filiis tenebrarum & noctis relinquere debemus. V. 9. QUONrAM NON Pos UIT NOs, &c. id est, neque enim nos vocavit IN r REM, id ea vindie am; hoe est, ut in nos aeterna morte animadverteret, sED IN ACQUISITIONEM sALu Tis , sed ut nos sibi per Christum aequireret & possidere te qui quidem propter nos est mortuus , ut sive vigilemus , sive dormiamus, id est sive vi. Uimus, sive morimur , tandem cum illo
V. I 3. HABEATIs IN CARiTATE , id est diligatis. r. I . CORRip ITE IN ut Eros , ii est
turbulentos, qui pacem communem tur. hant. Graece ἀrὀκνους, de quo, vide II. ad Thes xl. hil. 4. V. i9. SpIRITUM NOL TE Ex TINGUERE,
id est Spiritus sancti gratias ti dona .
V. 2o PROPHETIAS NOLITE sp ERNERE;
scilicet gratiam sutura praedicendi, vel scripturas interpretandi. V. 23. UT INTEGER 1P Tus v sTER
Uers. Is . Sed semper quod bonum es sesamia; in inυicem oe in omnes. Non est omittendum prius in .
ET ANIMA. Gregor . Nissen. per haee , tres vitae saeuitates intelligit : per spiritum, rationabilem: per animam , se risit
vam ζ per corpus , vegetativam . Theo.
lphylactus interpretatur Dreitum , gratiam Spiritus sancti nobis insu iam , quam pre-eatur illis Paulus integram conservarid cor. pus autem Ac animam totum hominem , quem precatur sine querela , id est irreprehensibilem permanere . U. 24. QUIN ETIAM FACIET , sub. id quod precamur, id est sanctificabit vos per
tibus . V. 2. DIM GENTEχ, id est exacte. IrΑ, scilicet occulte, seu, cum nemo putabit. V. 3. Pax, &c. id est tuta esse omnia. DOLOR, scilicet partus V. I. ET FILII DIEI . Repetitio praec dentis, more Scripturae . V. 6. Do M AMus , se ilicet negligentia , seu peccando.
V. 7. NOCTE, scilicet peccati. V. 8. Di EI su Mus , id est lucis , scili. eet filii, seu luee praediti. Uide su p. ET CARITATrs , scilicet fides non sufficit
SAL uris, scilicet aeternae. U. q. IRAM , id eli condemnationem, seu punitionem . V. Io. VIGiLEMus, &e. id est vivamus, vel moriamur. V. I a. NovERl Tis, id est rationem habeatis, vulgo, recosuosearis. IN DOMlNO, id est vice Domini. V. Iῖ. HABE a Tis &e. id est vehemen. tius ametis, ta honoretis V. I 3. IN IETos . Gr. incompositos
32쪽
V. Ig. IM OMNisus; pro, de omnibus. V. I p. Spi RiTUM, id est gratiam , seu dona spiritualia. V. 2I. PROna TE, id est expendite.
V. 22. SPEC iE MALA, id est re quae apparet mala . V. 23. PER OMNIA r statim id explicat. SplRITus vEsTER , id est gratia Spiritus sancti in vobis: Iren. Lib. U. Hie- Ton. ep. CL. quaest. xii. Quidam tamen per spiritam mentem inte ligunt, per animam vero, sensitiva at animam. V. I . Faci ET, scilicet quod dico , seu opto uob s. V. II. ADiu - , id est interposita Dei auctoritate praeeipio seu per Deum peto rutrumque enim verbum id fgnificat . Α-MEN. Graec. additur, Scr*Ia ex Atianιr. Syr' vero etiam id, mist a per Timotheum: sed id non eredo. Iam enim is ab illis redierat. Quidam putant e Corintho mi Liam
Πιέ. a. Q IcuT FuR IM NOCTE , id esto improviso & elam venit dies iudieii.
V. .Sic UT DOLOR.Got t. sicut dolor partus. lacii, signifieat; sed sine eo sententia consat . IN UTERO HABENT i , seu habentis . Variant Grate a & Latina exemplaria. Ergo sicut ille dolor repente venit, sic dies ille a R. q. NON Eois IN TENEastis', id est peccatis, non estis filii tenebrarum , ut dies ille, qui venit ut lar nocturnus, vos i m. proviso comprehendat. V. 6. NON DORMi MUst somno stitieet Ieccati, aut non simus segnes. ut infide-U. 8. Qui ni Et fu Mus, scilieet filii. V. 9. NON pos ut T Nos DE Us IN IRAM, id est damnationem. SED lN ACQUISlTIONEM SALUTis, seu possessionem solutis:, ut
salutem teneamus. V. 1 . CONsoLAMINI INvICEM, seu mintuo, alii alios. V. I 4. CORRlPITE INQUIETOS: -aκΤους, inordinatos, turbidos, dyicolos. V. II. SECTAMIN l Iu , NuICEM. Gott.
o in iisυis m, id est tum inter vOS, tum erga omnes bonum sectamini , omnibus bineucite ia
V. I7. IN OMNI Rus GRATIA I AGITE T. ε 3 πάντι, in omni, sciliaet tempore , semper.
V. spIRITu M, id est Spiritus sancti dona ne extinguatis , abusu scilicet aut inerti . V. 2 o. pRopria Tl As . Gratiam sutura praedicendi, seu explieandi Scripturam , ne spernatis. Deus V. 23. SANcT plCET vos PER OMNIAν
id est persecte ; ut Gotth. & Syr. ἰλorελῶς, UT INTEGER spi RiTus, id est gratia Spi-Rirus, id est gratia Spiritus sancti . IM DvENTU, ut scilicet sua culpa stis io a Mentu Domini n0iri Iesu Chrissi i sic Syr. Gotth. in adυentum. Sed alii eodices
V. 34. QUI E TrAM FAci ET: quid γ sei- licet quod promisit. Aut ut aliqui Graeci eodites habent , faciet Dem ιι ram Ii bitim, id est certain.
Hors. t. E TEM posti Bus AUTEM, ET MOMENTis, &c. quo scill-cet tempore, & momento Christus venuturus sit ad iudicium . V. 2. Di L CENTER: ἀκριβῶς, exacte. Si cuT FUR ; scilicet inopinato , & inexpe .ctatus . V. 3. CUM DI xERINT, PAX, ET SEe RITAS , Ecc. eum tuta Omnia mortales e sisse crediderint. SICUT DOLOR IN UTER HABENTI : superveniet illis repentinum exitium , quemadmodum repente praegnantes mulieres doloribus partus corripiuntur. V. NON EsTis tu TENEBRis r infidelitatis, sed lumine fidei praevrdetis, & ex pectatis extremum hunc diem . COMpRεω HENDA Te opprimat , ac perdar. V. I. FlLiI Lucis, ET E Lir DIEI : ia luce versamini Evangelii , quod vobis lucet ut meridies . NON sUMUI NOCTis νAT UE TENERRARUM : scilicet filii dispuis limus enim luce fidet tenebras infidelitatis. V. 6. NON DORMrAMus: somno pecca torum. CUT ET CETERI r infideles.', &
V. 7. QUI ENIM DORMIUNT , NOCTE DORMIUNT, &e. Senientia est , vertamur in luce, ἰχ die, eigo par non est, ut do miamus, aut ebrietati studeamus , haee e- nun OPera, ut ab hominibus de nocte tanta
33쪽
3o EPIST. B. PAULI AD THESSALONICENSES I.
fiunt , ita etiam moraliter sunt opera te-lnebrarum, a quibus abstinere debemus . Loquitur de somno nestigentiae , desidiae, ignorantiae , ac praesertim peccatorum. N lCTE EBRI suNT: solebant enim veterest vespertino tempore convivia agitare , &mero indulgentes ad multam noctem pro
ducere . V. 8. INDUTI LORICAM Fi DEI , ET CΑ-RITATIS. ἰHane loricam in Epistola ad Ephesios vi. i . appellavit loricam iustitiae ἱ vera namque , de Christiana iustitia , fide potissimum , & caritate constat , dc quemadmodum iustitia est omnium complexio virtutum, ita caritas , ut idem Α- pol olus tradit, patiens Hi , benigna in ,&t. Omulumque virtutum fossicia eomple-lctitur, & peisicit. Vide dicta loco cit. ad Ephes. ET GALEAM spEM SALUTis : vi lde die' a cap. vi. ad Ephes. II. V 9. Quo Ni AM NON posui r vos DEUSIN i RAM; id est, Deus non ordinavit nos ad iram, seu v ndi tam , id eii non praedestinavit nos ad aeternam damnationem. SED iM AC Uisr Tlo NEM sALUTis,&c sed ad laeternam falutem efficaciter acquirendam Christi beneficio, qui pro nobis: paLsiis est .
V. Io. Sivs v IGILEMus , id est viva reus. SIvE D a Mi Axius, id est moriamur. Si MUL CUM ILLO vivAMus : nimirum hic in gratia, post mortem Uero in gloria. V. ti. PROPTER QUOD CONIO LAMI NiINvICEM ; scilicet per ea quae de resurrectione mortuorum , & vita perpetuo cum Christo agenda, iam ex me audistis . ET AEDIFiCATE ALTERUTRUM et id est mutuam salutem promovete piis sermonibus , quibus ad spem beatae resurred totas ,& vitae aeternae animi vestri excitentur ἀκ Ia. NovER Tis r notetis , & rati nem eoriam habeatis. Eos Ut LABORANTή in praedi eando Evangelio, & re Christiana procuranda , ae provehenda. Iu Do Mi No. ,
id est in Christi familia . ET MONENT vos: quae sequi, quae fugere debeati pia
tis, & obtervetis , quasi filii parentes. ve siros spirituales PROPTER opus ILLORUM :propter laborem , & diligentiam quam in vobis gubernandis , & instituendis impen-cunt. PACEM HABETE CUM EIs e pacifi-- , & obedienter cum illis vos gyrite .. V. I 4. ROGAMUI AUTEM vos FRATRES . Hic Iam eos alloquitur qui praesunt, & partes quasdam ossicii eorum at tingit . CORRIPITE INQUIETos et qui pacem, & tranquillitatem publicam turbant, malis, & dissolutis moribus. CoNsoL Mi NI pusiLLA tMEs et ne in adversis animum despondeant. SUscipi TE INFIRMOS : απι - χισθι , est autem αδ εχεσθαι , n tentem , & conantem , sed sat virium non habentem adiuvare. Infirmos vocat eos ,
qui fide sunt infirmi , di qui in via Dei
ficile scandalizantur. V. t . SEMPER QUOD BONUM EIT SE.CTAMINi l N INFICEM, ET IN OMNIS Us, id est benefacite invicem, & omnibus . V. lo. SEMPER GAUDETE : gaudio spirituali, etiam inter pressuras , &. aerumnas huius vitae. U. 17. Si NE INTER Mis&lONE ORA TE 2
praedicandi studium ne intermittite , sed
semper suis temporibus Orate V. 18. IN OMNinus GRATIAs AGITE scilicet tam prosperis, quam adversis. HAEC EST ENIM voLUNTAs D Et, id est hae e faciendo placebitis Deo. Is Custis To, id est per Christum , scilicet per Christi doctri-nδm, legem, & gratiam haec praestare, ut
scilieet semper gaudeamus. semper Oremus &c. ἐN OMNI Rus vo BIs z-υμας , erga My. V. I9. SpiRITUM NOLl TE EXTINGUERE: dona, gratias, lumina, afflatus , im. pulsus spiritus vox ad bonum excitantis,&promoventis . V. 2 . PROPHETIAs N Li TE SPERNERE:
erant enim tune inter Christianos multi spiritu prophetico praediit , quorum praedictiones magni fieri vult Apostolus. V. gr. ΟM Ni A AUTEM PROBATE , QUOD BONUM EIT TENETE; id est, date operam ut omnia quidem dilietenter exploretis , α quod ex omnibus optimum visum fuerit constanter retineatis iam 21. AR OMNi sp ECIE MALA, 3ce. id est , cavete quidquid mali, aut peccati speciem habet. licet per se malum non st. g. 23- DEus p Acis: auctor ,& amator SANCTIFICET vos PER OMNi Ar Ianictitatem addati, ut persecti sitis. in omnibus .. UT INTEGER splRITus vEsTER : ut sitis mente , & animo integri , & innocentes , &tales inveniamini in adventu Domini eum veniens ad iudicium reddet unicuique secum dum opera sua..
34쪽
H 24. FIDELIs EsT r et constans in servandis promissis, & promovendis bonis incoeptis sua inspiratione inchoatis . FACIETr ut ad aeternae selicitatis portuna pera veniatis. V. I 6. IN Oscuto sANoo r vide dicta ad Rom. x VI. I 6. V. 27. AD Uno , id est interposta Dei auctoritate praecipio, sive per Deum peto. OMNlsus SANCTIs FRATRlnus, id est omnibus Christianis ; qui scilicet apud vos
V. 28. GRATIA DOMINI , &c. consueta formula claudendi Epistolas . Nomine gra- Iiae omne genus beneficiorum quae nobis a Deo per Christum donantur , comprehendit.
s gentiae , locordia . desidiae , ac praelatim
V. p. QUI ENi M sic DORMiUNT, NOCTE DORMiUNT, id est in alta nocte & spissis tenebris versantur ignorantiae , malitiae &impietatis , expositi mille perieulis latum& latronum. Contra quos armemur tempori & vigilemus assidue,
RITATIs , seu, ut alibi h ubi universam Christiani hominis panopi iam exponit γώricam iustitiae , quae ex fide , caritate . aliisque virtutibus conflatur. f. 9. No, ut impios hostes suos , ita
etiam Nos filios suos posui T DE Us i Ni AM , deii mando nos aeternis poenis ac damnationi , sed ut Eternam salutem Sc gloriam merito mortis Christi acquir
Vers r. T E TEM po RI Us ET MOMEN-l I xis in quae incidet dies ludicii, nil opus scribere , cum constet, ri Somni momento debere paratos esse : &de die illa a vel hora cerium sit neminem scire, ne quidem angelos qui sunt in
cτε b , id est ex improviso , inopinato , inexspectato , hominibus nec praescientibus , nec timentibus . Causas cur ita ex improviso veniet recensent Chrysost. Theo. rhyl. Hieron. & Augustinus c.
V. 3. CUM DII ERINT, PAx ET SECURI NAs; id est, cum tuta omnia mortales esse
crediderint d, cum laeti epulabuntur e , &symposis, & nuptiis aliisque de itiis vacabunt , TUNC REPENTINUI EIs SUPERvENi ET INTERIT Us, universis, Dis mox f obscurante, & elementis omnibus horrendum concussis, &e.m q. Vos NON EsTIs IN TENEBRIs infidelitatis, ignoranti parvarum cupiditatum, peccatorum, &e. Sed V. q. FILII LUCis ET Di Ei g, id est in.
lar altae diei. lucidi & splendentes fide ,
caritate , sancta vita , & piis operibus , quibus vos tempestive comparatis ad sata. lem illum diem a longe & diu ante prae visum ac prae exspectatum : Chrysostomus 5 Anselmus. V. O. NON DORMi A Mus somno negli-
V. IO. UT IIvE HGILEMus 3 , id est vivamus corpore s si v E DORMIA Mus , id est moriamur; semper si MuL CUM Chii sto vivAMus spiritu, hic per gratiam , in futuro etiam per gloriam. Nec tamen solis vobis vivere ac vigilare debetis , etiam V. II. AEDIFICATE , excitate , perficite ALTERuTRUM , di mutuam salutem stre
V. I9. SPIRITUM, id est spiritualia dona , gratias illustrationes & impulsus Spi ritus sancti quibus quasi lampadibus illuminamini in caliginosa nocte huius saeculi, No LiTE peccatis, desidia , aut nimiis curis & occupationibus terrenis, quasi iniecta aqua . ExsTINGUERE : Chtylost. &Ambrosius. V. al. OMNIA , stilicet dubia & incerta ut erant privatae illae prophetiae , ide quibus praecessit k PRO RATE, explorate, draudicate, scilicet per eos qui etiam dono prophetiae praediti sunt . Unde nihil hie pro examine Conciliorum vel librorum prohibitorum , ut volunt haeretieir quia haec non sunt dubia , sed publico Ecclesiae i dieio pridem diiudicata.
DOM Ni , id est stis incontaminati Sc irreprehens biles tam quoad interna , quam quoad externa, ut in die iudieii condignis praemiis condecoremini . R 24- FlDELis EsT Deus , uui ad id vos VocaviT o nam ETiΛM FACIET quid
35쪽
quid dixit: nempe conseret vobis hic necessaria auxilia & gratias, in laturo praemium caelestis gloriae.
inu. r. ' E TEMposti Bus . Qualis sit I die, Domini declarat, quam plenus periculi his qui sunt in tenebris in. fidelitatis; quam repentinus , ut dolor paris turientis ; & quam felix his , qui ambulant in Luce Evangelii. Quod cum ita iit verso. canere oportet , ne dormiant somno Peccatorum; quasi diceret, Tenebris som- Ius convenit , non luci . Hinc opponit operibus lucis Opera tenebrarum . Illa sunt fides, spes, earitas, per quae opera praeparatur homo ad diem iudicii . Ita sunt socordia , ebrietas, & somnus peccatorum o
qualia sunt ob quae homines destinantur ad iram & damnationem . Non sic populus acquisitionis , quem Deus praedestinat ad salutem ; & quorum vitam vult esse vigiliam . V. II. PROPTER QUOD CONsoLAMINI. Reliquum capitis habet exhortationem ad bona Opera. AEDIFICATE ALTERUTRUMῆ promovete mutuam salutem pio sermone &exemplo. GAUDETE , vers. ro. gaudio spirituali, etiam in tribulatione . Ideo ad. ditur, τε semper. ORATE SINE INTERM linsio NE , t vers. II. suo tempore. SPIRITUM NOLITE ExTINGUERE, I9. ut sa-ciunt , qui repellunt sanctum motum Spi. ritus Sancti, dum ad eor pulsat , & inei-tat per dona sua ad bonum. PRO pHETIAs, I ao. accipio a veris Prophetis ἰ aut etiam interpretationes verbi nolite contem nere . OMNIA PROBATE , vers. ar. explorate prudenter in his quae occurrunt, an insit aliquid mali , & inhaeret e bono . Antu RO vers. 27. Quidam interpretaniatur hic esse praeceptum , invocato Dei nomine. Pacis osculum Theophylactus in teia ligit non dolosum. Vide tamen Rom. xv bio. & II. Cor. XIII. II.
36쪽
HANC secundam Epistolam non multo pos priorem Corinthi scripsir Apostolus. me scribendi fuit occasio, quod eum Paulus in superiori Epistola de futura resurrectione egisset , ut eos de
morte parentum , vel amicorum flaretur , illi aut mente Apostili non bene intellecta, aut a falsis doctoribus decepti, extremum instaro iudicium sbi persuaserant. Paulus mero ab eo errore illos deducit , docet prius adfuturum Antichristum , cuius mores re exitium in darguit, omnes ad patientiam cohortature neque illud abhorret audi
ro quamdam a falsis doctoribus suppostam fuisse illius Epistolam ,
.n qua extremum iudicium instare praedicebat. Apostilus , ne delimceps in errorem eo nomine inducerentur, hac utitur cautione : Ses
tatio , mea manu Pauli; quod est signum in omni Epistola e linscribo in
37쪽
34 EPIST. B. PAULI AD THESSALONICENSES II. CAPUT PRIMUM.
Gratias Deo agit pro 'de ae tolerantia Thessalonicensum ἰn persecutionibius, propter quas dicit illos gloriam, adversarios vero ultionem in die tu. dieii recepturas I orans si digni habeantur vocatione Dei.
I. AUL Us, & Silvanus, & Timotheus, Ecelesiae Thessa. Q lonicensi uin , in Deo Patre nostro , & Domino Iesu , 8 'Christo. a. Gratia vobis & pax a Deo Patre nostro , α & Domino Iesu Christo. g. Gratias agere debemus semo' te per Deo pm vobis, fratres, ita ut dignum est , quO- , sl niam supercrescit fides vestra , & abundat caritas uni. -υ-- uscuiusque vestrum in invicem: q. ita ut & nos ipsi in vobis gloriemur in Ecclesiis Dei, pro patientia vestra, & fide, & in omnibus persecutionibus vestris, & tribulationibus, quas sustinetis s. in exemplum iusti iudicii Dei . ut digni habeamini in resno Dei , pro quo &patimini: s. si tamen iustum est apud Deum, ' retribuere tribulationem iis qui vos tribulant: 7. & vobis, qui tribulamini, requiem nobiscum in revelatione Domini Iesu de caelo cum angelis virtutis eius , 8. in flamma ignis dantis vindictam iis, qui non noverunt Deum, & qui non obediunt Evangelio Domini nostri Iesu Christi et p. qui poenas dabunt in interituaternas a facie Domini, & gloria virtutis eius: Io. cum Venerit glorificari in sanctis suis, & admirabilis fieri in omnibus qui crediderunt.' qui aereis diium est testimonium nostrum super vos in die illo . II. In quo etiani
oramus semper pro vobis: ut dignetur vos vocatione sua Deus noster , Rimpleat ' omnem voluntatem bonitatis, & opus fidei in virtute, I 2. ut clarificetur nomen Domini nostri Iesu Christi in vobis , & vos in illo , secum dum gratiam Dei nostri, & Domini Iesu Christi.
Vers. 6. Retribuere tribrelationem . Non es mutanda vox tribulationem, quae poenam significat in νetributionem.' quae mercedem Ue . II. Omnem toluntatem bonitat/a . Noraedas pronomen Ibae.
38쪽
documentum sive manifestationem . Eil autem idem sensus, quod pressuras & assti. ctiones ad iustum Dei iudicium mani se- standum sustinent , quum in iudicio videbunt impii quos aulixetu at, p Pinio se autem afflictores , supplicio affectos. UT Di-GNI HABEAMlNI : Me r. καναζιω .αι ; id
est , adeo ut digni habiti sitis, se ille vos di.
gnos duxerit res no suo nam Graece dc est, in ob amictiones vestras . Ille enim dignatus est eos in amictionibus confirmare, sicut Philipp. I. vobis , inquit , uouatumes pro Christo , non solum, ut tu eum credatis , sed γ pro illo patiamini.
V. 6. Si TAMEN Iua Tu M. Quidam Graec.
habent a r ρ ; id est, squidem, vel quandoquidem iustum est Deum reddate retributionem , vel ut Graeci habent γλ ιν , id eis tribulationem iis, qui vos tribulant . Chryse stomus legit, Si tamen , sed sic ut 2, Ii non dubitam is sit particula , sed a Diirmantis, quod aliquoties usu venit. V. 7. IN REvELAIiONE DOMi Ni I su; id est , quum revelabitur , veneritque ad iudicium angelis suis comitatus et sicut Matth. xvi. scribitur. Quod autem in igne venturus sit, docet David Psal. xcvn Ignis ante inum praecedet , ρο inflammabit in circuitu inimicos eius ; eui similiter Paulus ait inflimnam ignis, aut , ut Gratei habent ἐν πυρι φλογὸς , id est in igne flammae , dantis vindictam ; ubi τό dantis , nota refertur ad ro' flammae ignis , quum pro eo Graece sit nomen generis seminini, AIοντος autem. st masculini, R ideo refertur ad id quod praecei sit ιn reυelatione Domini dantis ita istam. V. 9. Qui poEN s DABUNT, &e. Graece decli, in , . λεγρσν αicuos , id est poenas dabunt & pendent , scilicet interitum atternum, ut poenae illae non temporariae, scd aeternae snt. A p ACig Doui Ni . id est a praelautia Domini, inquit Chrysost. a leo ut non multum sit negotium ad perdendas
ipsos quos sola pessundabit Domini praesentia i vel a iacie , id est a surore. ; nam Phaniam pluraliter faciem significat Hebraeis, & quia in sacie cognoicitur ira &ndignatio hominis , ideo vultus & facies
Hebratis: quandoque surorem significat &iram, ut Psal. Poue illos ut elibauum ignis
tu tempore vultus tui , pro vultus , phaππ-que est Hebraice , id est furoris tui , &Psal L. Merte facιem tuam a peccatis meis , id est indignationem & s rorem .phanequa, pro quo Chaldaeus habet aphe-1ue, id est furorem is V. to. Qui A CREDITUM EsT, &c. Quia testificanti mihi de us , quae in die illo sutura sunt praemiis & suppliciis credidi ilis .
sessionem fidei, quae excellens est opus fidei compleat in vobis Sc perficiat , cum
potentia animi qua constantia.
Antichristo. V. I. Si Lu AN Us e vide su p. cap. 1-Is Deo , scilicet congregatae , seu Deum eo lenti oU. 3. Di GNUM, id est aequum V. q. IN vo Bis; pro, de vobis. V. 3- Ex EMPLUM . Graec. AIρομα νid est Ul.issionem. Syri demonstrationem. V. 6. Si TAM. N; pto , quandoquidem. V. 7. REvELAIlo NE, id est apparitione , scilicet in iudicio. Via Tu Tis, id ellexer
V. 8. DANTis; pro, daturi. V. 9. IN INTER l Tu , id est supplicio . seu exitio. A r Acig , &e. id est in conis spectu Domini, &gloriae, &c. UIRTUTis, id est potentia:
V. io. QUIA CREDi TUM . Iunge cum
superioribus , vobis , &c. TEsTIMO. iux , scilicet de Christo, id est praedicatio . SUPER vos, id est a vobis . Di E IL-
V. ri. IN Quo, id est ad quod; vel de quo. DiGNETu R, id est dignos faciat. IM-pLEAT scilicet in vobis. UOLUNTATEM. Graec. Ad uois , id est beneplacitum . IN vi RTUTE, id est potenter.
39쪽
EPIST. B. PAULI AD THESSALONICENSES II.
V. II. CLARIFICETUR , id est glorifi.
Vers. r. CcLEIIAE THEςς ALONICEN II LiυM, IN DEO PATRE NO-sTRO; pro, Ecclesiae, quae est in Deo, id est Dei Patris. Aut potius in Deo Patre nostro salutem, supple , Gratias ago Deo ,
quoniam . V. 3. UNI Usc Ut UsQUE v EsTRUM abundat caritas. Gotth. unusquisque omnium ve-yrtim: sic Graee. & Syr. Sed vox omnium redundat, ideo sublata est . Patientia vestra est V. 3. IN Ex EMPLUM: γαγμα, dem v IIrationem , issi iudicii Dei , eum scilicet puniet in die iudicii eos qui vos affligunt, vos praemio assici et . Gregorius V. Moral. cap. I x. Quia ex poena luporum colligitur, quomodo puniturMi sit in iuIlo iudicis malos , qui in misericordia D lonos affligit . UT DiGNI HABEAMINI a N REGNO DEI , scilicet praemio , sic Gotth. alii reeno Deisne in t se Lovan. & Regia ἐν sic Crare.& Syr. sed parum refert. V. 6. Si ΤΛMEN IUITUM EsT : μερ , Muidem: se Syr. Non dubitat , sed assim mat ; se in si tamen sumi debet tamen pro quidem . RETRI RUERE TRIBULATI NEM , id est vindictam . Gotth. & aIii , retributionem, sed Graec. θλι, ιν, id e st tri.
R 7. IN REvELATI NE , id est die iudieii . cum venerit Angelis comitatus :
V 8. DAN Tis v INDICTAM Iis r iunge eum Domini Iesu, non cum flamma ignis propter voces Gr. aecas , & earum genera φλιγὰ semininum , & Π Πντος masculi
R. 9. A FAC iE DOMlNr. Facies pro n. rore , & ira . Psal. L. II. Averte faciem Tuam a peccatis meis . ET CL Rix vi R TU Tis Eius , scilicet a maiestate potentiaeetua scilicet punientur
Q. Io. CUM v NER , scilicet in die iudicii . GLOR trica at in iis qui crediderunt. QUIA CREDi TUM EsT. scilicet mihi testificanti de die illo , ea fides digna est
quae praemio muneretur . IN DIE ILLO .
unge cum illis verbis , admirabilis feri . Illud , quia creditum es testimonium no . frum super vos, lege per parenthesim , ut
est i a Graeco eod. Roberti . Porro sUPER VOS, pro , in vobis . Vii. IN QUO .Graee. tu quod, id est propterea oramus: sic Syr. UOLUNTATEM BONITA Tis , id est voluntatem bonam . ET OPUs Frugi , id est confessionem fidei eum virtute & constantia perficiat in vobis.
1 Vide dicta superiori Epistola
V. I. SUPERCREsci T rio Es WsTRA emagnum accipitis incrementum , multum in fide proiicit. ABUNDAT: crescit. V. 4. IN UOBIs GL Ric MUR: de vobis gloriemur apud alias Ecclesias Dei, vestro exemplo reliquos fideles incitantes. Pλο PATIENTIA VEsTRA, ET FIDE.' patientiae
fidem adiungit, quia fide, & spe futurorum bonorum ad serenda adversa robo
V. i. IN Ex EMPLUM ius Ti IUDI itDEI : γιλα, de on ratio Oem , inten*nem . Significat Apostolus Thessalonicen. sium patientiam, ac tolerantiam, esse demonstrationem , dc ostensonem iusti iudieii Dei, quo aliquando Regno Dei digni censendi snt r. 6. SI TAMEN IUsTu M EsT , &e. ματερ , quod positum est, pro επειδήπερ, quando7uidem p sensus autem est : Si quidem dignum est divinam providentiam vicissim ii ς qui vos vexant, iustam malorum Detributionem rependere. V. 7. REQUIEM ia laxamentum , & so. alium. IN REνELATio NE DOMI Ni I Esu DE CAEL .' cum Christus apparebit iudex in die iudicii . CuM ANGELis v IRTUTIS EI Us . divinae suae potentim administris . Vel exercitus eius ; enim exercitum etiam significat. . 9. IN FLAMMA IGNIs DANTIS VIN DICTAM, &c. quasi dicat ; Dominus Ieius per flammam ignis vindictam sumet de impiis. DANTis: Iι Iairos, non refertur, d flammam ignis , sed ad Domini Iesu , ut patet ex Graeco , nam s referret , ad flammam diceretur L δύσηt in leminino , non δεδεκγος in masculino. V. R. IN INTERITU AETERNAsr damna-ἰionem aeternam incurrentes. Λ Fac lE DO MIFI
40쪽
rui est, id eli a praesentia, vel ab ore, Zesententia Christi iudicis . ET A GLORIA VIRTuris Eius : & a maiestate gloriosa exercitus angelorum , dc sanctorum
omnium . R io. CUM u ENERIT GLORIFiCARI IN SANCTIs suis e cum venerit Dominus ut
lorificetur , id est gloriosus appareat in sanctis suis, quod nimirum fiet dum eos ad gloriae suae similitudinem evehet , flemembra capiti , hoe est sibi ipsi , reddet
conformia. ADMlRRA LIs FlERt, &e. gloriam plane admirabilem sanctis suis, qui in eum crediderunt conserendo. QVla CRE
F R vos tN DIE ILLO; qua ii dicat, Quandoquidem hoc in dubium apud vos revocari non potest, qui noliris sermonibus fidem habuistis . Itaque creditum es super vis, idem est ae, creditum a vobis& , ιn die illo, idem ac, de dia illo. V. tr. IM o, id est ad quam rem , scilicet, ut etiam in vobis Chri ilus, cum venerit , glorificetur, & admirabilis fiat .
UT DIGNETUR vos voCATlONE sUA DEusNosTER : ut Deus gratiam vocantem, qua
vos ad Christi fidem , salutem . & Chri.
stianismum vocavit , conservet , augeat , peritat, &c. ET IMPLEAT OMNEM VOLUNTATEM BINITA Tis et & ut compleat aeternum beneplacitum bonitatis suae , qua vos elegit ad consortium gloriae Christi .ET opus FIDEI IN vlRTUTE, id est sor. titer, ae potenter. Opus fidei vocat patientiam in adversis, per quam maximefeei .ittus elucet . VI 2. CLARIFICETUR: glorificetur. ET vos Is iLLA r nam scut servorum virtus
gloria Domini eis; ita e diverso dignitas ,& exeellentia Domini serpos efficit gloriosos . SpCUNDUM GRATIAM , &c. quasi di eat, Hoe ipsum quod opera fidei editis , quibus clariscatur Deus in vobis, & uos in Deo , totum hoc est opus, & effectu; gratiae Christi, totum fit per gratiam Christi , non vestris viribus.
mentum , vehementer augetur . V. S. IN ExEMpLUM Ius Ti IUDICli DEI ;
l demonstrationem , documentum; quasi dicat : Ut omnibus ostendatur & mani sella fiat ivllitia Dei , qui ex una parte vobis ob amictiones hie perpessas , requiem, i ieit relaxationem a malis omnibus, & e letles bonorum omnium thesauros consere Caeternum : ex altera parte persecutoribus velitis ob sua scelara trutilationem di am ctionem gehennalem r/tribuis . V. 8. FLAMMA IGNis aeterni eondignam
v INDICTAM , seu ultionem , ipsis infli
V. 9. A FACIE Dox rvr, id est per prie- sentiam Ac sententiam Christi iudicis, de per gloriam vIRTu Tis, id est gloriosam potentiam , EIUS, V. 2 o. CUM UENERIT ad extremum iudicium, ut per illud glorificetur ET ADMIRA si Lis sat a , id est admirabiliter gloriosus appareat, non modo in seipso, sedla in omnibus membris suis mysticis: quanto nempe Sanctos suos omnes a a gloriae suae participationem evehet, sibique conformes reddet, iuxta TεsTi Mos iura & praedicationem nostram apud vos , cui etiam ereditum est a vobis i N, id est de b, Di EiLLo extremi iudicii, inquit Anselm. V. I i. IN QUO, id est pro e quo, se rad quam rem , scilicet, ut etiam in vobis Christus excellenter glorificetur, continuo
id est excellenti illa gloria caelesti ad quam
id est beneplacitum suum quo vos ab aeter no ad illam gloriam elegit e. Item IN. id est eum, vi RTUTE , seu potentia gratiae suae divinae , compleat OPUS FIDEI vel irae , id est substructionem , seu fabricam spiritualis aedificii vestri, a fide inchoatam ,.sed caelesti gloria perficiendam . Compleat, inquam, non se solo , ut Bea a fingit ;)sed una vobiscum operando, ut cum dilei pulo opcratur magister, cum viatore dux viarum, cum trahente socius una trahens,
ut ex S. Augustino Sc aliis Pittibus doce e Concit. Tridentinum .