장음표시 사용
241쪽
.het etiam servus moderno tempore jus ad vitam , mentis bra , famam , bona spiritualia , di temporalia a domino suo concessa , ludo , industria , labore non debito, vel pro compensatione injuriae acquisita , vel ea conditione , ut ipsius & pon domini sine I caetera domino suo ac
Eine; graviter peccant r. Superior, riter , Parochus , Religiosiis famam suam amittentes , & non reparant eum praeiudicio famae subditorum, filiorum , communitatis , vel standalo proximi . 2. Graviter peccat seipsum oecidens, vel mutilans, aut membrλ temerarie exponens; nisi fiat pro bono communi, ut in bello justo, vel ex charitate, ut tempore pestis, pestiferis serviendo, vel Sa
menta administrando , vel membra pro sonservationi totius corporis exponendo; non tamen tenetur quis , mutI- lationem permittere, cum ingentibus doloribus , pro conservatione vitae, tantorum dolorum, non dis e. Seipsum castrans ad vincendas carnis tentationes, vel pro te
vanda castitate ; se vel alios castrari faciens pro retinen da vocis suavitate. 4. Dominus mancipium si de iuste causa occidens, mutilans, Vol bonis , cujus Dominium habere potini privans. s. Mancipium a domino suo fugiensi; nisi sit mancipium injuste factum , vel ad gravia peccata periculose sollicitetur, vel ob m laqi tractationem , aut si ex desectu ciborum sit in periculo vitae, vel etiam, si esset mancipium juste factum in bello , & ejus filii , etiam a liis iam venditi , Lugs; non tamen ei licet vi resistere
domino eum ob sugam persequenti. . I. Iunia Filius mitias Dominitim Mo. Pr,not. Bona filiorum familias sunt quatruplicis generis, . castrentia, quae quis militia, vel occasione militiari, etiam a parentibus , acquirit. a. quasi castrensia . quae ex Beneficio, vel assunt to Clericatu acquirit., licet alias essent adventitia , aut Loret. Presb Cod. ὲν vise. O Presb. ; vel quae ex ossicio non mechanico , Md iudicis , Advocati, Professoris Theologiae , vel Artium liberalium obtinet; dicuntur quasi castrensia ; quia, eodem privilegio Dudent . 3. Adventitia, quae filio non a Patre , ncc in- tuitu patris adveni unt, sed ex successione materna, amicorum donatione, thesauri inventione, proprio labore amitificiaeli, ves. industria. 4. Proscinia, quae filius acquirito patris , alla administrando , vel iis negoti3ndo i
242쪽
vel intuitu patris ,,ut donatione ob amicitiam , & oblea
Dieo. Filiiisfamilias bonorum c strensium, vel quasi cavi strensium, persectum habet Dominium, & adventitiorum, solum directum, & pater utile , eorumque administrati nem ; nisi pater usui fructui renuncia verit , vel filio bona fuissent ea conditione concessa, ut ipse , ct non paeter usumfructum habeat , vel si in sisto usu fructu consistetent ;prosectiliorum vero bonorum , filiusfamilias nec Domianium directum, nec utile habet, sed solus pater, utrum que habet , lib. 3. instit. tit. 9. Nullum inero mater habet in bona adventitia, nec prosectitia ὲ quia non gaudet patria potestate. e 1. Filiussa milias post septennium potest pro nutu bona eastrensia , vel quasi castrensia donare , vel alienare , non vero adventitia , & pater illa subtrahens , vel adventitia quoad substantiam alienans, tenetur ad restitutionem. 2. Filiusfamilias graviter peccat surripiens parentibus bona, in notabili quantitate, vel pecunias a parentibus ipsi ad honestos usus, ut libros, theses, velles, &c. concestas , vel ficte in hunc finem obtentas , ludendo compotatiqne, vel turpius impendens , & tenetur ad restitutionem , si habeat bona castrensia , vel quas caurensia, & si non habeat, debet hahere voluntatem restituendi , ct post mortem patris , ea deducere in partitione , eum aliis fratribus , nisi eos tantundUm expendisse constet, praecipue, si sit notabilis restitutio facienda ; modica enim a parentibus suis infantibus bene affectis, condonari solet . a. Filiusfamilias in domo patris non ex ejus bonis, sed operibus artificialibus, ut musici, pictoris &c.
Iucrum reportatum Patre invito , consumens , peccat quia ad bona adventitia spectat , quorum pater usumfructum habet ; potest tamen post mortem patris illud recuperare, deductis alimentis , ac vestimentis' a patre acceptis , quae non tenetur dare filio habenti bona propria , Cab C. Cant. Tourn. ex bonis vero patris laborans , vel ipsus auctolitate negotiando lucrum reportans, nulla tacite, vel expresse petita mercede, nee post ipsius mortem
illud recuperare potest ι quia titulo pietatis ejusinodi servitia patri exhibuisse praetumiis ι facta autem patri de . claratione , se nolle gratis sne falario , vel parte lucrisiam operam ei praestare , potest post obitum patris paris
243쪽
tem saltem suo labori correspondentem , recuperare quia est adventitia licet altera sit prosectilia , ex bonis patris proveniens ι Vel si ex metu reverentiali id declarare non auitis fui siet, compensatione occultat uti; quia non est dea.
terioris conditionis extra nco ι servatis tamen sequentibus conditionibus , I. ut deducantur alimenta , tri supra . 2.
Ut usu sfructus remaneat apud patrem usque post emancia pationem filii , vel mortem patris . 3. Ut pater per se ι vel alium non minori pretio idem fuisset facturus . 4. Ue filius nou debeat operam suam patri vel matri egenti
pietatis titulo . R Ut non obstent leges muni cipales . 6. Pro compensatione occulta, ut aliae serventur justae com pensationis conditiones infra tradendae.
6. uxor habeat Dominium λReo. Praenot. Bona uxoris sunt triplicis generis , r. dotalia , quae uxor tradidit marito ad sustinenda onera matrimonii, et . paraphernalia ι quae uxor ultra dotem sibit pecialiter reservavit , vel quae pro securitate dotis , veImatrimonii a sponso accepit ι vel contracto matrimonio acquisivit donatione , legato , industria ex ossicio uxoris non debita. 3. Communia, quae tempore matrimonii communi Iabore, & ipdustria sunt acquisita. His notatis. Diso . Uxor directum habet bonorum dotalium Do munium, & maritus utile, eorumque administrationem , nitisuit bona usu consumptibilia, ut pecunia, quorum utrum que directum , dc utile Dominium maritus habet , eum obligatione tantundem refundendi uxori , soluto matrimo nior bonorum vero paraphernalium uxor utrumque habet Dominium, nec.pertinet eorum administratio ad maritum ipsa nolente , nisi alia sit consuetudo , iit in Gallia con- uetudinarsa bonorum communium uxor habet dimidiae Partis proprietatem , dc maritus administrationein , ac sum fructum, nisi Leges obstent municipales. Hinc I. maritus graviter peccat , & tenetur ad restitutionem, doteria uxoris, ac bona eius paraphernalia dilapἱ- dans , aut bona communia in notabili quantitate , & uJ-tra medietatem invita uxore, prodige donanx, vel male , lusu , compotatione &c. impendens. r. Eodem modo cum onere restitutionis peccat uxor aliquid notabile de bonis cummunibus, marito ratsonabiliter invito, surripiens , ludendo, dcc. male impendens ιε solet tamen plus indulgeri uxori, quam extraneo, di a furto excusari. a. Si aliquid
244쪽
aeeiplat ad modicas , ct suo statui convenientes Eleemosynas, vel donationes faciendas , nisi vir sufficienter jargiatur . E. Ad evitandum grave familiae, vel mariti damnum ten rate, vel spirituale, pro eius conversione Preces, Missas procurando. 3. Pio necessitatibus suis , ac liberorum , ut si maritus sit prodigus , vel illis subvenire renuat, vel ad subveniendum patri e matri , vel proli ex alio matrimonio, si indigeant, quoad vitam, vel statum, debet tamen ista in partem suam referre faciendo partitionem cum viri haer ibus . 4. Si pro honesta recreatione, ornatii, ac statu aliquid im Pendat s non tamen Conia
'satius dει facili , habenas iis , ad excessum de se in s milibus propensis , relaxare debet ; dc facta separatione
bonorum adminili rationena suae partis habet uxor , non vero alienationem invito marito, Lege 26. Cod. de Iur. dotis 7. 2uale Domiuium habeant Clarici 'Reo. Praenot. Bona Ecclesiasticorum sunt triplicia, patrimonialia , quasi patrimonialia , dc mere Ecclesiastica . ut dictum est Tract. III. de ειαν. flat. obligat. Vida ibidem.
Dico. Clerici bonorum patrimonialium, vel quasi patrimonialium plenum, ac persectum habent Dominium; bonorum vero pure Ecclesiasticorum ligatum, quoad bona su perflua , ita, ut de iis non licite, ut omnes conveniunt, dc secundum multos nec valide disponere valeant, nisi ad pias causas. Uiά. Traa. de vas .ssae oblig. Dolaminium quoad suppellectilia Ecclesiarum pertulet ad coetum, seu communitatem, vel conventum curuslibet Ecclesiae, quae tamen pro arbitrio extingui, vel vendi nequeunt; potest ea Papa pro Eeclesae utilitate ad alias Dioecesses, vel usus applieare, sicut dc bona Ecclesiastica Principibus saecularibus toncedere, Lus
Reis. Pranot. Animalia aIta sunt natura sera, dc sylvestria, ut cervi, dcc. pisces, dc aves. Alia mansueta, utio'es , inlunae, dcc. Alis cicurata , seu mansuefacta, ut CerVi nutriti, pavones, columbae, dcc. hoc notato. Dico. Iure gentium bonorum divisione, quaecunque sub V us sunt Dominio, Iure communi fiunt primo cupanti Mesb. I. Is de aequir. pus talia sunt animalia natura sera, lapilli, gemmae, & caetera in littore mari, P a inven-
245쪽
inventa, exceptis in Gallia quibusdam piscibus, Ac quia
busdam aliis rebus, quae ad Regem pertinent, Lud. XIV. 16 31. ι lapidicinae vero, Adinae plumbi, ferri, dic. venae auri, & argenti jure naturali pertinent ad dominum sundi, quia sunt pars fundi, dure autem gallico venae auri, di argenti pertinent ad Regem, compensato damno fundia sylvae ; re pascua, si proprium dominum non habent, pertinent ad Rempublicam. Hine: graviter peccant, AE tenentur ad restitutionem l . capientes gallinas, oves quantum qis aberrantes, vel feras in loco circumsepty, pisces in stagno; cervos mansuefactos remaneotes prope domum domini libertate non integra recuperata, columbas in agris occidenses: nisi ceriato constet estis non habentis jus columbarii, quod omnes habent; nisi lex particularis obstet; eo tamen tempore, quo grave rusticis damnum inserunt, debent domi nutriri , ut putat Tournely; vel aliorum columbas in sua e lumbaria alti ahentes illecebris, non vero si remaneant ob melius pabulum non expresse in hunc finem adhibitum, vel ob columbarium melius colocatum, & si his, terve non redierint ad priorem dominum ; sunt occupantis, Nav. a. Examen apum ex alieno alveo evolans, ct sicili prosecutione comparabile in conspectu proprii domini versans sibi appropriantes , secus si longe evaserit; tunc enim est capientis in proprio, vel . alieno fundo. 3. Capientes c niculos, pha uanos, &c.. 'u magnis impenss nutriuntur,& non magis a suis Esuri tis discedunt, quam columbae a columbario 4. venante vel piscantes contra prohibitionem Reipublicae, vel jus resitionis habentis; graveque
damnium inserentes m gnam copiam veneno, vel arte magici interficientes; yel maximam serarum multitudinem necantes, graviter peccant, contra obedielitiam,& iustam Principis Legem, & seipses, & suans familiam
gravibus poenis exponentes . non tamen tenentur restitu
re pro valore ferarum, sed pro spe lucri, dc recreationis, Div. Pont. Θ alia; quia ferae, & pisces quotidie migrantes de uno i do in aliud, & sub nullius Dominio existentes, fiunt etiam invito domino occupini', possvn que illas ementes retinere: in magno saltui duae, vel tresserae non. censentur magni momenti, ait
lia linea piscatoria piscari licet in fluviis navigabilibus, non vero retibus, nisi sint proculio--ψς.
246쪽
sitores, vel jus piscandi a Rege habeant, qui rerum conia munium, viarum, littorum maris, ac fluminum dominus est; nec in rivis minoribus f suarum jus piscandi ad pariaticulares pertinet. s. Peccant domini nimia ferarum multitudine magnam agris perniciem inserentes, ct tenentur ad restitutionem rutticis, quamvis illis: permittant feras in agris deprehensas ciccidere, nisi agros cum hoc onere iis divisissent. 6. Uenantes a mense Majo donec peraeta sit vindemia, dc messis, vel alio anni tempore nemora, vineas , prata, agros notabiliter laedentes pro ratione damni restituere tenentur. 7. Feram in proprio fundo excitatam, multo magis vulneratam potest in alio fundo insequi ue donec capra , vel omnino libera' sit, Henric. IV. fera autem laesa est vulnerantis, eamque cum probabili spe capiendi insequentis; etiamsi incidat in alterius u-queum; in dubio est possidentis, vel dividen ἐa, quod securius est. Fera capta, vel piscis, est laquuum ponentis, his adhuc evadere possit, tunc enim est eximentis. 3. Surripientes quaecunque ligna invito domino ex sylvis Regiis, vel aliorum particularium propriis in quantitate pro furto sussiciente, & tenentur ad restitutionem, nisi contratia vigeat . consuetudo dωminis scientibus non reclamentibus, vel si essent ita pauperes, ut hyemem sine igne, &e ibo calido transigere cogerentur, si tantum colligant mi nuta ligna pro proprio soco, vel caduci roboris humi j dentia , ut vepreta dcc. quia dominus non potest esse rationabiliter invitus: s. In sylvis communibus ob bon uni commune prohibitis multas stirpes notabiles caedentes ἱ vel pascentes, ubi multae sunt jur es arbores , magnum, ac grave damnum Reipublicae dias tes I & tenentur ad restitutionem pro ratione damni; si vero non ita graviteria eant, .vel solum auferant ligna mortua , seu sicca adhuc erecta 3 vel in terra j1centia, peccant venialiter contra obedientiam, non vero graviter, nec tenentur ad aestitutioneni; quia cum snt bona communia, ad quae quilibet incola jus suum habet, nulli stricte faciunt injuriam ; si relinquant aliis suffcientia pro sua portione caede a
Sylviui a ui Toiarn. non tamen igem licet extraneis . 9. ThesaurI , ae rerum inventarum rant Dominium
Ite . Pr bi. Thesaurus est vetus quaedam deposititi eunto: Ieii alterius rei mobilis, ut sunt gemmae; V
247쪽
sa aurea, &e. cujus non extat memoria, ut jam dbininum usi habeat. 1. Res perdita est res nuper amissa; res vero derelicta , est res a domino abjecta, ita, ut eam in numero sitarum rerum esse nolit. Bona vacantia sent ab intestato decedente sine haerede relicti. His notatis. ' λ . Diso. r. Thesauros Iure Gentium est inventoris, 'Iure vero eivili, si inveniatur in proprio fundo , est totus inventoris; si arte magica, totus Fisci, non tamen ante sententiam Iudicis; quia εst poenalis. Si in fundo alieno ea- fortuito inveniatur, media pars est inventoris, altera domini sundi; si sine consensu domini, totus est domini ndi, non tamen ante sententiam Iudicis; quia etiam poenalis est, sed solum dimidia pars. Si inveniatur in platea, foro, via publica fortuito, vel ex industria ι standuin ethconsuetudini loci; si in loco sacro fortuito, totus est inventoris, si data opera, dividendus cum Ecclesia, nisi obstent aliae leges. In Gallia consuetudinaria, s thesaurus inveniatur in via publica, media pars est inventoris, altera Regis, vel viarum curatoribus gallice torer, Si in loco pxoprio pars est inventoris, altera Dynaltae galli eς haud justiciar vel Regis, si. solus sit. Dynal a. Si in
alieno sundo, una pars est inventoris, altera domini fundi, . tertia Dynastae. Si inveniatur post emptionem agri ascle. te, vel ignorante thesaurum', totus est inventoris Iu-xe communi; gallico vero media pars est Dynastae si ρε veniatur ante emptionem surtuito, dividendus est cum d
mino, &6n Gallia tertia pars est Dynastae, si data op ra, totus elli domini Iure communi accedente sententia , ut . sim Aunt domini fundi, unus utile,
alter di Dominium, pars inter utrumque
. Hine arcem certae familiae nobilis demoliendo inveniens vasa aurea eiusdem familiae armis insgnita, & ab rins majoribus probabiliter abscondita, ea retinere potest, ut putat Lessius; quia longitudine temporis desierunt esse sub cujusdam Dominio: contrarium sentit Lugo, haeredibus esse restituenda; quia eum a nullo alio fuerint Praescripta, sub eorum manserunt Dominio, nec veris thesaurus est, cuius certus dominus sciri potem quae opinio sectarior eis. a. Crumena pecuniae in M' us angulo
inveota, si domus continua successione in familia
248쪽
manserit, haeredibus est restituenda , si varii in ea suerint
locatores, ad pias causas distribuendas quia cum non videatur antiqua ejus depositio, non thesauri, sed rei inventae conditionem sequitur. Dico . Res inventa proprio restituenda est domino,& quidem propriis expensis, si sit malae fidei inventor . Facta autem sussiciente inquisitione non comparente domino, pro Missis, vel pauperibus, vel ad alias pias causas impendi debet; quia hanc ess e domini voluntatem, Praesumitur, ut sibi, &.Reipublicae utiliori modo impendatur, vel si ipsemet in ventor sit pauper, cum consilio Con sessarii, vel Parochi retinere eam potest ; vel quod securitis est, alicu, Ecclesae tradenda est cum onere restitutionis, si sorte dominus compareat, S. Th. bona vacantia ab intestato sine haeredibus a decedente relicta , Fisco Regio a Iure Caesareo applicantur. Bina extraneorum,
qui alibi nati gallice Atibatos dicti J Iure albinatus in
Gallia Regi adscribuntur; ab hac Lege excipiuntur x. Legati Principium. a. Mercatores extranei, animum ad suae revertendi habentes. 3. Mercatores Nundinas Lugdunenses frequentantes, quoad bona mobilia. 4. Studentes in Universitatibus. 3. Habentes infantes jure indigenae donatos, vel qui actu sunt regni colae, licet alibi sint nati, ut vult D. Argou . 6. Vel habentes a Rege privilegium , ut quaedam provinciae vicinae. Bona peregrinorum, ignoto haerede, ad pias causas ab Episcopn loci sunt eroganda , Aut bent. omnes peregra bona aerelicta sunt Iure Romano Primo occupantis, Gallico vero dynastae loci. Hine I. res inventa mala fide, vel non adhibita susscienti diligentia pro inquisitione domini consummata, vel ad pias causas data, propriis restitui debet impensis comparenti domino; post sussicientem vero inquisitionem, &bona fide sibi, ut pauperi appIicata, si adhuc existat, vel eius pretium, domino comparenti ipsus expensis reddenda est a si vero si consummata, vel aliis pauperibus, vel ad pias causas impensa, ad nihil tenetur; quia utiliter, inquantum potuit, ac debuit, rem domini gessit; etiamsi
adhuc apud pauperem extet; quia in negotiorum gestoris prudenter gesta debet habere rata. a. Bona naufragantium, vel in. mare projecta metu naufragii proprio restituenda sunt domino, deductis tamen expensis pro recuperatione eorum factis, AutMnt. Navig. cap. de furt. & si
249쪽
1int Christianorum, mala fide ea occupantes excommun7tionem Bullae Coena Demini incurrunt , ubi viget; post annum vero , & diem a publicatione ad valvas Ecclesiarde rebus inventis facta , domino non comparente; una pars est Regis, altera magno Admirati, seu Praesecto maris. Si res e fundo triaris, vel in summis aquis filictuantes ex trahantur, tertia pars est extrahenti, reliquunt proprie tatio; si non eoimpareat elapso tempore , ut supra inter
Regem; & malis Praesectum dividenda. Res hostium; ocpraedonum merces, vel vetitae Fisco Regio addictae sunt.
Quar. Io. mid sit Priscriptio ; quanam sit laris imgfra scriptionis eond tiis es . Reo. pravo . i. Bona fides est judicium prudens, di sun datum, quo quis prudenter existimat rem, quam possi det, esse suam, etsi sorte non sit sua. Mala fides eli notitia, vel dubium rei alienae. 2. Breve tempus in praeienti materia est, quod minus est decennio; longum est decem annorum inter praesentes, ct viginti inter absentes; longissimum est 3 o. vel 4o. annorum immemoriale , cujus initii non extat memoria . etiam apud senes. Praesentes sunt Iure com niuiti; qui in eadem provincia sub eodem regimine vivunt; Iure vero
Gallico, qui Rib unius Ballivi; aut Senest ili iurisdicti rne morantur; licet bona sta sint alibi. a. Res mobiles sunt, quae possvht loco moveri, ut pe-eunia, vestes; naves, debita, dc actiones ad illa obtinenda, &c. Res immobiles sunt, quae nequeunt loco moveri, ut ager, domus; &c: ad haec reducuntur res, incomporales in jure dictae, ut iura, actiones ad immobilia, i, nescia, census; reditus, jus patronatu g, usu sfractus; fictione Iuris Gallici quaedam mobilia reputantur immobilia, ut tormenta bellica, seu falconia cuius dari domus campestriae, ornamenta sacelli domestici , pisces stagni
columbae columbariae, cuniculi in cuniculario. Livonterepra. 74.
4. Restitutio in integrum est prioris iuris re integratio, qua tribuitur potestas rem suam sibi vind candi. Praescriptio dicitur dormire, quando jam inchoata currere desinit ob impedimentum; quo ablato reviviscit, ita ut anni posteriores jungantur prioribus, non numeratis intermediis; dicitur vero interrumpi, quando inchoata ita cessat, ut
250쪽
si reviviscat, anni posteriores cum prioribus non continuentur. His notatis.
Dieo. Praescriptio, seu usucaptio est acquisitio Dominii ι per possessiodem bonae fidei tempore per legem determinato continuatam, ad quam quinque requiruntur conditiones, nimirum I. res apta, & possideri non prohibita. Σ. Possessio civilis proprio nomine continuata per se, vel Der successorem. 3. Bona fides. 4. Titulus coloratus, vel si sit praescriptio temporis longissimi 3 o. vel 4o. annorum, suis cit praesumptus.. s. Tempus a lege definitum, videlicet ad praescribendas res mobiles requi untur inter praesentes cum titulo 3. anni, etiam Religiosorum, & Ecclesiae cujuslibet etiam Romanae inter absentes quatuor anni. Ad res immobiles privatorum cum titulo inter praesentes zo. anni, saltem ordinarie; sne titulo inter praesentes , & 1bsentes 3 o. anni, saltem in Gallia, alibi aliqui inter absentes s ne titulo 4o. annos requirunt; contra privilegiatos requiruntur quoad bona immobilia non iidem anni, sed contra Ecclesiam Romanam, & papam Ioo. anni, contra alias Ecclesias, Monasteria, Hospitalia , & ad pias causas relicta 4o. anni, ita in Iures nisi obstet alia consuetudo. Praestriptio autem dormit t. tempore b*li, vel pestis, quando ob fugam jus non dicitur. 2. Contra impotentem agere, uti est pupillus durante pupillari aetate; absens ob publica regni negotia, ut legatus, captivus Ecc. interrumpitur; vel naturaliter, ut si possetar a rei possessione etiam vi efectus, intra annum non potest restitui, leg. 3. Cod. unde vi s vel civilite si per atium juridicum, puta per litis contestationem, si tamen actoc rem non prosequitiir, non interrumpitur; quia censetur suam agnoscere injustitiam. HIne: desectu rei aptae non possunt praescribi res, quae non ingrediuntur commercium privatorum, tales sunt, I. loca sacra , templa, coemetria ; capella tamen in praedio laico cum illo praeshribitur, Pone. ; etiam res secrae mobiles praescribuntur. 2. Ius decimarum a laico, nisi quoad quantitatem , & solutionis sermam, vel Ecclesiae unius contra aliam, vel si sint decimae in seu datae ante Concilium Lat. II. ann. ri 9. & a laicis possessae . 3. Ius patronatus sine titulo in Ecclesia ii Oh fundata a laico cum onere patronatus; cum titulo tamen colorato praescribitur 4 b. annis, ex annexum bono laico tempore ordinario in