장음표시 사용
221쪽
a. Ωuid sit Superstitio, Θ quauari sint ejus species tat. . CVperstitio est cultus vitiosus falc Numinis ; vel I veri ι sed cultu indebito : hujus duae sunt spmcies , i. cultus falsus , veri Numinis ; ut falsorum Miraculorum inventio Alsarum Reliquiarum expositio, caer moniarum veteris Legis , Melsam venturum significantium, usurpatio. a. Est cultus superfluus veri Dei ab uia si Ecclesiae alienus, quoad tempus , locum , situm , numerum s ut adhibendo Plures cruces , vel orationes in Nima ι quam sunt praescriptae r species: vero cultus falsi Numinis, sunt quinque s nempe Iilolatria . a. Divinaiatio. 3. Uana observantia. 4. Magia. s. Maleficium. a. Idolatria , est cultus divinus , creaturae exhibitus . Alia est sermalis, & . interna, qua quis divinum cultum, creaturae exhibet , putans eam esse Deum . Alia materia
lis qua quis divinum cultum , creaturae exhibet , sine aestimatione Divinitatis ι & interiori submissione. h. Divinatio est notitiae, divinae usurpatio, ope daemo
nis ad hoc invitati explesse , ut per magos vel tacite , utendo mediis nullam vim naturalem, nec ex inititutione Dei , aut Ecclesiae pro occultorum notitia , habentibus . Divinationis tres sunt species, scilieet, I. Necromantia ..
a. 'Astrologia udiciaria. 3. Sortilegiuin . Necromantia est responsio daemonis immegia te invocati :s fiat per idolum vocatur oraculum e si per Uates , Uaticinium ; si per signa apparentia in visceribus animai lium, daemoni immolatorum, Aruspicium ir si per vocem ex umbilico , aut pudendis vatum , pythonismus si per somnum , dicitur semnium ; quod si excitet ad malum est a daemone , vel pravis naturae dispositionibus , si moveat ad bonum , censetur esse a Deo , aut Angelis , vela n,tura ad illud bonum disposita; si, fiat daemonis respon-
222쪽
c, r. DE SUPERST. ET IRRELIGIII. 16'
sio per Manes, ' id est per mortuos ad speciem resuscita tos , dicitur Nec romantia ; si ex manuum lineamentis , Chiromantia; s ex corporis constitutione , Phisiognomia ;s per observationem garritus avium, augurium; ii per signum effectum in terra , Geomantia; si in aqua, Hydr mantia ; si in igne, Pyromantia; s in aere, AEromantia. Astrologia juὸiciaria est astrorum cons deratio , indeque sumpta praedictio, futurorum contingentium, a causa libera dependentium; ut Matrimonium, dignitates, morbi, mors &c. Sortilegium est divinatio per sortes , quae sunt divis xiae , consulatoriae, & divinatoriae. Divisoriae sunt , quibus decernitur ι cui aliquid tribuendum sit is sve in 'nis, vel ossiciis, aut bonis. Consultoriae , quibus inquiritur quid in aliqua re obscura agendum st. Divinatoriae , ruibus inquiritur rei occultae , vel suturae cognitio , utur ex cribri versione. 3. Vana observantia est superstitio , qua ad effectum aliquem obtinendum, adhibentur media vana, inutilia, &im proportionata, & est quadruplex . r. Fit ars notoria', qua quis scientiam sine studio , & mediis improportionatis, ut Certis precibus, potione, dcc. inquirit. 2. Obsem Vantia eventuum , qua quis ex eventu fortuito adversitatem , vel prosperitatem conjicit , ut cujusdam mortem CXI 2. vel x3. convivis in eadem mensa : 3. Observantia sa-Crorum , qua ad obtinendos effectus extraordinarios abhibentur , res sacrae , quae ad illos producendos nec vim natura terris nec divinam habent , ut certae preces ad non moriendum insalibi liter, morte subitanea. 4. Observantia sanitatum , qua ad sanandos morbos , adhibentur media vana , & inutilia , ut certa nomina ignota , certae figurae, vel signa.
. Magia supergitiosa ea ratid operandi mira , ope daemonis expresse vel tacite invocati per sgna ab eo instituta , ut verba ignota, ct c.
3. Maleficium est ratio nocendi aliis , ope daemonis sest contra Religionem, Charitatem , & Iiistitiam . Maleficium aliud dicitur.Uenefici uim , quo , alicui in propria
Persona , vel in animalibus damnum insertur , ut mors εmorbi , dcc. vel etiam copula carnalis impeditur . Aliud est amatorium, vel philtrum, quo homines ad odium, vel morem carnalem flectuntur , quqέ tamen libertatem non
223쪽
'. sverstitio sit poeeatum '. Dico. Superstitio falsi Numinis, & veri quoad euitum salsum, gravissimium est peccatum; quia Deo maxime est injuriosa; superstitio autem veri Numinis, quoad cultum tantum superfluum , solum veniale est , nisi cultus gravi Praecepto esset prohibitus; sortes etiam divisoriae hon rum , numerum , dc in electionibus licitae sunt, exceptis Ecclesiasticis, ad quas paria vota habentibus recurrere noralicet, nisi ex speciali Dei ordinatione, ut in electionae
Nathiae, urgente necessitate, exspectato eventu a Deo,
di debita cum reverentia; etiam divinatoriae, cum his conditionibus licitae sunt, uti secit Iosue ad explorandum
sacrilegium Acham eo. 7. Si autem effectus occultus, nec miraculo, nec naturae, nec arti adscribi potest, adscribendus est daemoni; in dubio tamen, si nulla occurrantsgna sit perstitiosa, ut certa verba, certus numerus, praesumendum est pro natura, Quae saepe occulta, & mira bilis est in suis effectibus, α cum protestatione contra occultum daemonis pactum, ea uti licet. Quamvis, variae divinationes, non differant specie, pactum tamen explicitum cum daemone, semper in Consessione exponendum, nee absolvendi sunt, nili pactum cum doemone abjurent, artis instrumenta, libros, &c. comburant, damna illata reparent, chirographum dormoni datum, poenitentiae Ia- erymis saltem, deleant; non tamen necessario a daemone
petendum est maleficium quoque destruere licet mediis licitis; non vero superstitiosis, nec Per se, nec per alium , si sine alio maleficio illud tolli nequeat; bene autem ex gravi necessitate, si licite illud tolli posse, quamvis illicito modo potius, quam licito destructum iri, probabiliter credatur; quia ex gravi necessitate res, quae licite fieri potest, licite peritur, quamvis ex malitia agentis, male feri soleat. Tourn.; sic etiam petitur debitum coniugale ab eo, qui ex propria malitia semen frustratur. Itine graviter peccat, r. idolum, etiam simulate, sine divinitatis existimatione colensi non tamen Peccato sor- mali idololatriae. Ex cribri versione, furem divinans, ex nativitate in certa die,ῖvel sub certa planeta, v. g.
yeneris, natos in fallibiliter lubricos fore; secus si selum
inclinationem ad talia indicent. 3. Divinans ex sederum inspectione mortem certi Principis; ex certarum avium cantu, cujusdam, mortem, e domo; ex lineamentis ma
224쪽
1. DE SUPERST. ET IRREL IGIOS. 16q
ndum, certum matrimonium; ex die Mercurii, matrimonium in eo celebratum inlisi istum; ex certo numero convitorum, cujusdam mortem, ideoque numerum augens ,
vel minuens, vel a mensa abstinens; ex ossensione pedis, mane ante egressum tacta, aliquid mali per diem obventuri per certas preces, vel res benedictas , subitaneam ignis extinctionem. 4. Sanationem hominum , vel animalium certis verbis, signis, diei certi Sancti , certo numero precum in fallibiliter adscribens non vero peccatum est, ei sectus solum naturales conjicere, ut ex planetis ad certa vitia proclivitatem; ex certo syderum concursu plu. vias; ex apparitione delphinariim tempestatem ex precibus, dc rebus benedictis, auxilium a Dei dispositione, ac milericordia , per intercessionem certi Sancti , uti in Felio S. Ioannis Raptistae morbi caduci sanationem, equorum circa ejus Ecclesiam ductoram conservationem, morsus canis rapidi, intercessione S. Huberti , interveniente cuiusdam tactu, rabiei dilationem, vel a certis cibis, vel speculis inspiciendis, dcc. abllinendo , sanationem quia Iraedicta partim naturalem, partim a Deo, effectrina ha -rre possunt, Ecclesia approbante. Nec peccant , sorte i lubentes pro divisione haereditatis, nec pro determinando eo, qui ex pluribus reis morte damnatis mortem subire debeat; nec deliruentes maleficium , comburendo liga turas, ct alia media adhibendo, ut medicinas, orationes, vel exorcismos ab Ecclesia approbato ; ponendo signa , quibus positis maleficium exspirat , ut repercutiendo sagam, ei dando salem, dc panem , modo per se non sint
mala, vel maleficia contraria, P. Gerυ. nec Peccant utentes notitia, superstitione acquisita , ut fodientes thesaurum a daemone revelatum, quamvis talem notitiam in quirentes graviter peccaverint; nec saltem graviter peccant, consulentes aegyptios de fortuna, nullam fidem ad hibentes, sola curiositate, sed tantum venialiter . secluso scandalo, praebendo occasonem divinationis , quod raro deeil. s. Graviter peccant virga bifurcata; seu divisa toria cum circumstantiis superstitiosis, utentes, quae etiam rarsi desunt, vel sicularis munus Diaconi, &c. exercen S, Miracula salsa, revelationes , vel historias salsas , ut sa- Cras Proserentes; reliquias falsis, cultui exponentes , in
die Paschae, vel Nativitatis Domini jejunantes pro fine , ad quem non magis, quam alia die jejunium centribuere
225쪽
speciali devotione ; vel mortificatione fiat. Vehilli e plures cruces, vel orationes quana Pzae Iliotae sunt, dicentes, nisi animo novum rItum Introdu- hIi uel eum notabili deformitate fiat; tunc enim gra- Irreligiositas , ct quaisam sint ejus
'st m e religiostas, est peccatum, quo Deus in se, Vel
in rebus, aut peisonis sacris inhonoratur .
mia. 4. Perjurium. S. Simonia. Suar. 4. Ruid sit Tentatio,
Tentatio est dictum, vel factum ad expiendum a Deo
exuerimentum per extraordinarium effectum ab eo, tem re exspectatum, explicite per miraculum, spretis mediis ordinariis a Deo solo eum exspectando, nisinuis habeat donum miraculorum, vel iussam causam , uix est ordinatio divina, urgens necessitas, deficiente omni alio remedio. ouar. s. Tentatιo sit paetatum ρ . Dieο . Tentatio Des sive impresse , sive implicite fiat . . crave est ex genere suo peccatum; quia gravem erga Deum irreverentiam , & audaciam importat a mortali tamen excusant inadvertentia , vel parvitas Periculi , cuI 1e ex nit, vel rei parum extraordin riae leVitas. . . Hinc : grave peccatum est, 1. Probatio virginitatis Iesero candente, vel aqua serventi . a.
Der duellum. 3. Concionari sine ullo studio , exspectando magna cum temeritate, speciale a Deo auxilium . 4. Sanitatem exspectare a scio Deo , spretis omnibus aliis remediis, cum vitae suae periculo . . ' . Suar. 6. Ruid, is quot uplex sit Saerilego mi Reo. Sacrilegium est violatio rei sacrae, & est triplex, personale, locale , & reale . Personale est , quo persona sacra Clerici, vel Monachi violatur . Loca Ie , quo locus facer , ut Ecclesia , vel Coemeterium violatur : non vem campanile, Monasteria, dormitoria, &c. Reale, quo Aliares sacra a persona, & loco distincta violatur , positiis , eam indigne tractando, vel negative , elus puritatem negligendo. Addunt aliqui temporale , quo temPus 1acrum
226쪽
' da. DE SUPERST. ET IRRELIGIOS. at et
PO . Sacrilegium grave est ex genere suo peccatum ,& si sit cum intentione formali inhonorandi res sacras , semper mortale , quia contemptus sermalis rei crae, cadit in ipsum Deum; si vero fiat alio fine , ' otest esse veniale ob levitatem materiae , ut furtum rei levis ;debetque in Consessione exprimi , in qua specie Sacrilegium sit commissum. Vne: graviter peccat; T. Saeritigio personali percutiens personam sacram vel eam subjiciens injuste sero saeculari , vel irrationabiliter gravans oneribus , uti tributis sine Ecclesiae Romanae indulto , &c. vel persona sacra
committens peccatum luxuriae , vel non sacra cum persona sacra. Hinc Graviter peccat Sacrilegio locali, T. violans i
cum sacri im actibus, quibus polluitur, ut occisione peccaminosa, & notoria notorietate juris , vel facti , ita , udreconciliari debeat, BilIuari ; etiam Malescantis; non vexo joco, casu , vel pro justa defensione facta ; item effusone sanguinis notabilis illicita, & eodem modo notoria , aut seminis humani, etiam conjugum; nisi forte longa c habitatio tempore belli eos excuset ; item sepultura excommunicati vitandi , vel non baptizati , excepto catechumeno, Billuari dc infante in ulcro matris ; quia est
pars matris, nisi extractus ex utero matris, reponeretur quia tunc non amplius esset pars matris, Οἰυms Polluta autem Ecclesia , polluitur Coemeterium , sed non vicissim. Actibus fanctitati , ac reverentiae loci specialiter adversantibus , ut gravi percussione , occisione , &effusione sanguinis, vel seminis occulta, tactibus, aspecti. bus , verbis impudicis , & comoediis lascivis ; furto nothsolum rei sacrae, vel profanae Ecclesiae custodiae traditae, sed etiam cujusque alterius rei notabilis; item profanatione Per mercatum profanum, nundinasve, vel per erectionem in stabulum , per judicium , specialiter criminale , estque invalidum. Greg. X. in Cone. LuQ.; per sacrificium idolorum, per confabulationes, & convivia sine necessitate, Tourn. confabulationes tamen communiter non excedunt veniale nisi fieret gravi cum excessu , ac notabili officii divini perturbatione, aut scandalo, Bill. nec committitur sacrilegium , per omne peccatum externum , Vel internum in Ecclefia commissum, S. Thom. , o communior recentiorum , quia non omne peccatum in sacro, est vio/a-
227쪽
tio rei secrae, in quo est secra, sicut non omne peccatum personae sacrae , eth sacri imum , sed solum illud , quod contrarium est ei, ad quod incrata est. 3. Committitur sacrilegihm; actibus, quibus Ecclesiae Vis insertur, ut infractione, incendia, eversione altaris. Mne 3. Gra Viter peccat Sacrilegio reali, res sacras violans , vel postiis , ut Sacramenta indigne administrans , vel suscipiens, vestes sacerdotales , oleum S. Sacrum Crisma , &c. ad usus profanos , aut ad ludicrum adhibens , ut Balthasar ex sacris vasis bibens, Sacram Scripturam ad sacetias, amatoria, haereses stabiliendas applicans; imagines, cruces , ac alia sacra Ornamenta prophanans ; iura honorum temporalium Ecclesiae graviter defraudans ; pia Iegata supprimens: vel negative , ut munditiam vestimentorum, ac vasorum fac rorum notabiliter negligens, sacras cies corruptioni , vel gravi irreverentiae negligenti custodia exponens. De Blasphemia agitur in Tractatu de charitate . De Periurio in Tractatu de Religione . De Simonia in Tracta tu de variorum flatuum obligationibus. by Coosla
228쪽
. gignioiditur hie Tractatus in 7. aesiones 1. de Pru dentia Foristudine , o Temperantia , a. de Iustintia , 3. de Dominio, A. de Contractibus in coma muni, s. de Contractibus in particulari, 6. de Imiustitia, oe Resilutione in communi , 7. Resi.
DE PRUDENTIA, FORTITUDINE, ET TEMPERANTIA.
Rem l . DRudentia est rerum appetendarum, & fugien-Y darum scientia, s. Aug. qua dignoscitur in quo libet negotio, quid agendum, vel fugiendum sit, & est du- Plex , personalis , quae solum bonum operantis attendit a &Fubernatrix , quae attendit bonum communitatis, vel Pe 3ως, & dicitur politica; vel impersectς dicitur me ninnia, qua Pater, vel Superior tuam similiam
229쪽
1. Ad Prudentiam reseruntur, Io Memoria praeteritorum. I. Intelligentia praesentium. 3. Providentia futurorum. 4. Solertia in 'inveniendis mediis convenientibus. s.
Docilitas in suscipiendis consiliis. 6. Ratio unum ex alio inserendi. 7. Circumspectio circumstantiarum. g. Cautio evitandi impedimenta, fini proposito, adversantia. 9. Diali gentia in executione. aeuar. a. Quodnam sis Prudentia objectum, is quinans
Resp. i. objectum materiale Prudentiae, sunt actiones humanae particulares , & formale est conformitas actionuinhumanarum cum verixa te hic & nunc practica; quia eliciti ve, prout elicit actus practicos, pertinet ad intellectum, cujus objectum sermale est veritas ι dc directive ad voluntatem, quatenus eam dirigit in honestatem. . a. Actus, seu officia Prudentiae sunt x. bene consultare de honestate agendorum. 2. Recte judicare de mediis, Ioco & tempore. 3. Efficaciter imperare executionem. Ωuar. 3. Ωuodnam sis vitium Prudentia oppositiam
Reo. Uitium prudentiae oppositum, est imprudentia, ad quam spectant per desectum .. I. Praecipitatio in aggressione operis. 2. Inconsideratio mediorum. 3. Inconstantia b ne inceptorum. 4. Negligentia executionis. Per excessum I. Prudentia carnis ex instinctu naturae corruptae. 2. Asti
tia, alios decipiendo, vel verbis, dc dicitur dolus, vel factis, de vocatur fraus . 3. Inordinata solicitudo temporalium, & futurorum. An Prudentia sit necessaria D eo. Prudentia ita est necessaria, ut sne illa nulla vera sit virtus; quia caeterae virtutes, nisi ea, quae appetunt, prudenter agant, yirtutes esse nequaquam possunt,
Quar. I. sit Fortituήo , O uanam sint ejus oecies Reo. I. Fortitudo, est Virtus Cardinalis, versans circa passones, appetitus irascibilis, superandas, vel tolerandas, firmans voluntatem ad pericula morirs, tempore, &4oco debito aggredienda, dc ad labores perserendos pro consecutione iani necessarios. a. Species Fortitudinis sunt r. Magnanimitas, quae magna, α ardua sortiter aggreditur. 2. Magnificentia, quae magna, & ardua esscit, nullis parcens sumptibus neces dariis. 3. Patientia, quae firmat animum in tolerantia asilicti
230쪽
si, r. DE PRUD. FORT. ET TEM P. Eie
- Bictionum. 4. Perseverantia , quae corroborat animum, ut,
nori obstantibus quibuscunque malis, in opere be e incepto , usque ad finem persistat. s. Mansuetudo, quae iram moderatur. 6. Clementia, quae vindictam coereet, ct mediocritatem in puniendo, & praemiando praeseribit. 7. Humilitas, quae spem, & audaciam ita moderatur; ut non nimis de se praesumat, nec animum dejiciat, dc sibi ipsi vilescit. s. obedietitia, quae debitam erga Superiores seria' vat subjectionem . Otiar. 6. Quodnam sit Fortituάinis objeerum risto. Objectum materiale Fortitudinis, s uni pericula, re labores; formale vero honestas, in eorum tolerantia, sine nimio timore, vel audacia. Suar. 7. Quanam sint vitia Fortitudini opposita λR p. Vitium Fortitudini oppositum per excessum, est temeritas, qua quis se periculis contra rectae rationis dictamen committit; & per desectum, ignavia, qua quis ab iis deterretur periculis, quibus sese pro tempore, & loco exponere potest, dc debet; ad haec reseruntur i. praesumptio, quae est nimia propriarum virium aestimatio. a. Ambitio, quae est inordinatus honoris appetitus. 3. Uana gloria, quae est inordinatus famae, laudis, ac gloriae ap- titus. 4. Pusillanimitas, quae est nimia animi dejectio. s. Profuso, quae est excessiva divitiarum erogatio .. 6. Par-vificentia, quae non sufficienter pro operis dignitate impendit. 7. Insens bilitas, qua quis nec suis, nec alienis malis ob animi stuporem movetur. s. Impatientia, qua
quis plus justo de malis dolet. 9. Inconstantia a qua quis
i ne justa causa a bono propositi 'sistitio. minacia,
, quae dat inordinatam animo plus quam
Resp. I. Temperantia est Virtus Card maris, circx paL Isones, appetitus concupiscibilis , moderandas, versans, juxta rectae rationis dictamen moderans affectum , usumque voluptatum, Praecipue gustus, dc tactus. . a. Species ejus 1 unt praecipue quatuor, nempe I. abstinentia, quae moderatur assectum, usumque cibi. 2. Sobrietas, quae moderatum affectum, usumque potus inebriantis. 3. Castitas, quae moderatur, & cohiiat appetitum, Venereum. 4. Pudicitia, quae cohibet, &