장음표시 사용
211쪽
dispensatio petenda, nec vota post pubertatem emissa, vel confirmata dandi, V. g. Eleemosynam de bonis cali rensibus , servandi castitatem, ingrediendi Religionem , moderati jejunii usui familiae non inconveniens, ut in Sabbato; indirecte autem irritare possunt, I. Pater, Tutor,&c. Uota dandi Eleemosynam ex bonis non castrensibus, uel quasi castrensibus, peregrinationis longae, jejunii usui familiae, vel labori praestando inconveniens; quia haec patriae potestati, ac gubernationi familiae obsunt. 2. Dominus indirecte irritare potest, famulorum Vota, peregrinationis , audiendi singulis diebus Missam, si famulatum
debitum impediant, vel minuant; non vero castitatis, moderati jejunii, precum parvarum. 3. Conjuges irritare
possunt sibi invicem Uotum de gerendo habitu religioso, de multiplici humi cubatione, de servanda omnimoda castitate, in ordine ad reddendum debitum, & petendum, fallem in marito, & aliquando etiam in uxore, si maritus timidus, ipsa autem valde auctoritativa sit; de jejunio immoderato , de longa peregrinatione , educationi prolis, ac familiae regimini praejudiciali, etiamsi essent ante Natrimonium emisia; quia cessant esse de meliori bonos reviviscunt tamen praedicta Vota, indirecte irritata, sublata subjectione , quia fuerunt duntaxat suspensa non
possunt vero irritare Votum de Eleemosynis ex bonis parapharnalibus, vel de orationibus , ac iejuniis moderatis, nec Votum castitatis, post mortem compartis servandum; nec Votum non petendi, vel reddendi debitum, si in illud ambo consenserint, nμ revocare consensum,
nec reddere, nec perure: quia unus alterius Deccato cooperaretur, licet Superior vota, in quae consensit, irritare possit; quia quoad thorum sunt sibi pares, non vero
Hine 3. Cessat Votum dispensatima; sc Episcopus, &alii eandem potestatem habentes, di ieensare possunt in
Volo Castitatis non perpetuo, vel dubio, aut coniugali,
vel non petendi debitum, vel non nubendi , mulierem non tangendi, suscipiendi sacros ordines, ingrediendi Religionem strictiorem, ut possit manere in laxiori, vel laxiorem ingredi; item in Uoto virginitatis sumptae pro Primo actu, quo amittitur, vel ingrediendi Religionem sub conditione, v. g. si frater redierit, conditione nondum impleta s non vero si impleta sit, tunc enim es
212쪽
set Votum absolutum. Item in Voto disjunctivo servan Ucastitatem, vel jejunandi singulis seriis sextis ι in voto castitatis contracto Matrimonio ante, vel postea emisso. ut possit petere, & reddere, vel si sit emissum dolo, vel ' metu etiam levi, injuste, in hunc finem incusso, vel ex ifervore passionis, vel cum intentione se non obligandi, nis sub veniali, vel cum deliberatione impersecta, vel
quando eli dubium, an cum advertentia requisita, animois obligandi graviter, castitatem perpetuam, vel solum conjugalem voverit; uno verbo, si dubium sit, an Papae sit reservatum, eo ipso non est, valetque dis usatio, licet stea agnoscat, fuisse reservatum; item dispensare teli in necelsitate, si non possint recurrere ad Papam ob paupertatem, bella, locorum distantiam, incontinentiae periculum , scandalum , damnum tertii, vel famae propriae , vel ad sedandas lites inter familias, pro conservanda illustri familia Reipublicae plurimum profutura,
ob periculum incontinentiae intrinsecum, proveniens exi laturae fragilitate, vel extrinsecum, puta, quia vovens est pauper , decora , orbata parentibus , pro alenda matre aetate prosecta necessaria; pro voto Religionis notabilis dissicultas, ob morbum, quo languit, debilitatem virium, vel si sit ἡubium, an non sit melius manere in saeculo , di nubere, quam uri, vel pro educatione consanguineorum parentibus destitutorum.
Hine. 4. Cessat Votum commutatiane , I. in evidenter
melius, sic qui vovit calicem argenteum, potest dare aureum, qui vovit, reeitare Palmos poenitentiales, potest celebrare Sacrum s qui vovit peregrinationem, ex hac regione, ad B. Uirginem Einfidiennem , potest peregrinari
ad Lauretanam; dc omnia realia , ac personalia potest mutare in professionem Religiosam. a. Votum emissum iii faVorem tertii, & acceptatum, v. g. singulis annis solvendi Fabricae Parochiae decem taleros, vel alicui Mona sterio sex saccos frumenti , vel dotem puellae Pauperi, non potest permutari in peregrinationem, vel aliud, etiam melius opus, nisi consentiente eo, in cuius favorem iactum est, quia fieret in ipsi is praejudicium i nec liberaretur ab obligatione, per solam Voti remissionem ; quia 'manet obligatus respectu Dei, in cujus honorem Vovit,hene autem per Beneficii recusationem ab eo , ita cuius . favorUm vovit, i quia vovens non intendebat benz-
213쪽
sicere, & se obligare invito. 3. Qui propria auctoritato
mutavit Votum in melius, non potest propria auctoritate redire ad prius; quia majorem sibi imposuit obligatio nem , a qua non potest sine dispensatione liberari, nisi jus ad prius redeundi sibi reservasset; bene autem , si coma
mutatio sit facta ab habente Poteitatem in aequale , vel minus, BHI.; quia quilibet renuntiare valet ei, quod proi e noscitur introductum. cap. 23. de Re utar. nec tenetur
redire ad prius, si opus, in quod facta est mutatio, fati inpossibile , vel indifferens; quia obligatio prioris ablatae ih. 4. Commutatio Votorum tempore Iubilaei seri potest, etiam Votorum eo tempore factorum i imo etiam elapsis tempore Jubilaei, s eorum commutatio tempore Iubilaei
fuerit inchoata, Vel translata; non Vero , si non fuerit inchoata, vel translata; quia potestas, pro tempore Iubilaei tantum, videtur concessa, nisi Bulla aliter continet, quamvis peccata reservata tempore subilaei non confesta
post Jubilarum absolvi possint; quia in directe fuerunt remissa. s. Commutatio, seu dii pensatio cum intentione lucrandi Iubilarum obtenta, & absolute concessa, valet, licet omissis aliis operibus, Jubilarum non lucretur quia dispensatio absolute concessa, statim operatur, peccat tamen saltem leviter illa omittens , ibid. Non vero valet, Ar conditionale, si opera praellet, fuisset concessa; quia suspenditur, donec opera impleantur, ibid.; vel intentionem illa praestandi non habuisset quia potestas non fuit, nisi pro volentibus lucrari Iubilaeum concessa. 6. Si commutatio sat in aequale, prout ordinarie fieri debet, sat compensatio impensarum, di laborum dando peregrinationis impensas pauperibus, & imponendo pro labore,
orationem, jejunia, frequentes communiones, c. Ωuar. I 3. Quiήsit Iuramentum, is Adiurario, o qneruplex
L p. I. Iuramentum est attestatio Divini Numinis dfidem facieiadam, aut promissionem firmandam , Ad juratio vero est actus Religionis, quo quis alterum rogat, vel ei praecipit aliquid per Deum ut Apostolus ad Thest . s. dicens: adiuro vos per Dominum ι est licita, vel prohibita ut Iuramentum, nec sine licentia Episcopi deiat feri contra daemones. Dignoscitur quis a daemone possideri, praecipue, si loquatur idiomate antea ipsi ignoto , si di fiantia, ct vere occulta manifestet, legat, scribat, instruis inςntis i dat, quae antea ignorabat. a. Iu- :
214쪽
et . Iuramentum aliud ellassertoriunt, quod eli attestatio.
Divini Numinis, ad faciendam fidem dicti . Aliud promiss)rum, quod est attestatio Divini Numinis, ad firmaniadam promissionem. Aliud est exeeratorium, quod est attestatio Divini Numinis, ut vindicis; ut diabolus me rapiat, Deus me perdat , si non ita sit. Aliud est explieitum, quo divinum testimonium explicite invocatur , jurando per Deum, Aliud implicitum, quo divinum testimonium implicite invocatur, jurando per creaturas quatenus Deus in iis relucet. Aliud est solemne , quod fit cum solemnitate, tangendo Crucifixum , vel S. Evangelium. Aliud simplex, quod fit sine solemnitate. Aliud judiciale, quod fit coram Iudice. Aliud extrajudiciale, quod fit extra judicium.
Ωuar. 34. sint formula jurandi Dico. Formulae vere per se juratoria sunt: per Deum;
testor Deum; Deum intellem invoco; testis sit mihi Deusto Deus esto mihi testist juro Deo; per vitam Dei; per vulnera Christi; per matrem Dei; per Dei Sacramenta ;in fide Dei: vel Christi; in Fide christiana; in veritate
Dei, vel Cnrisii; Deus me puniat , daemon me rapiat, vivus non abeam, si non ita sit; per animam; super animam meam; sub periculo animae: vel salutis meae , ita est. Per coelum: per terram; per thronum Dei; per infernum; per Fidem sacerdotalem, si fiat a Sacerdote coram Iudice . Formula dubia funt: juro Deunia scit Deus vel scit meam conscientiam; vivit Dominus , dc vivit anima tua; hoc tam verum est, quam vere Deus est; quae enuntiative dicta, non sunt Iuramenta , bene autem invocative , & ultima formula esset blasphemia, si omnimodam veritatis aequalitatem intelligeret. Formulae per se non iuratoria sunt: per meum juramentum in fide viri
probi; in fide regia , Christiani, Clerici, Sacerdotis, Pro fecto, certissime, sine dubio, vere, in veritate rei, infide, per fidem meam, super meam conscientiam, tam verum est, quam verum, me esse Sacerdotem iam putetur
mihi nasus, si non ita st. Praedictae formulae, ordinari non sunt juramenta ; quia ordinarie sumuntur pro fide humana, vel notitia, aut certitudine veritatis; si vero quis per illas intendat jurare, vere juratι ideoque inten tio loquentis precipue consulenda est, suntque omnia Iu-
215쪽
-dori eorum cognitione in consessione sunt expliean laequis non raro speciem blasphemiae , & injustitiae , &e.
is. Quotvριex se re ictio mentalis λ . . R ρ. Amphibologia, seu restrictio alia est pure mentalis, cujus verus sensus in sola mente latet. Alia est sena. sibilis , & late dicta , cujus verus sensus etiam externoe exprimitur , qui ex modo loquendi , vel circumstantiis , vel usu percipi potest , licet per accidens audiens non advertat . Prima est mendacium, altera est licita, ex NA
ssa causa. . M 26. An Iuramentum lieitum,'
Dico. Iuramentum licitum, ac lauὸabile est, s fiat in . veritate, in justitia, ct in Iudicio, Ierem. 4. s id est j. de re, quae prudentet creditur vera. a. De re licita. 3. Cum necessitate, ,vel utilitate, & reverentia; grave autem pereatum est, si fiat sine veritate , vel cum restri actione pure mentali , etiam in materia levi , vel sine juastitia in materia travi, vel in materia levi sine volunt ite implendi: quia Deum falsi, vel gravis injustitue testem facit; veniale vero in re leviter mala cum voluntate implendi ; vel deficiente solo Iudicio; quia levem tantum erga Deum continet irreverentiam. Hine : Graviter peccat , r. jurans scienter falso, vescum dubio de veritate, vel levibus solum nixus conjectuviris, vel cum perieulo falso jurandi, ut consueti id inarii , vel credendo certo verum, sed temere; quia etiam se ex Aponit periculo periurandis est tamen grave , vel leve pro ratione negligentia P. durans cum restrictione pure menis
tali; vel sertices iis, exigens Iuramentum ab eo, quem protabilit perjuntiirum credit; secus, si esset Iudex ad instantiani arti s lilia forma juilicii ita requirix: non potest tamen Iudex ab utraque parte Iuramentum admittere , nec iij eo, quem per fauos Deos juraturum prae vita detur, nisi ex gravi necessitate, non vero peccat Conses sarius da crimine in Consessione audito interrogatus, illud audisse, . negans, subinteIIigendo, eo modo , ut revelare possit; nec reus de crimine injoste interrogatus, illud fecisse, ne na, sub intelligendo, eo modo, ut illud fateri teneatur; quia in utroque casu restrictio mentalis est ex circumstantiis sigilli, & injustae interrogationis sensibilis. I. Graviter peccat, jurando, is occis um inimicum gra-
216쪽
ve autum affirmando de proximo, ei detrahendo graviter , uel cum Iuramento persuadendo grave, vel leve malum , vel affirmando ex jactantia , sua peccata, vanae gloriae certius consequendae gratia; quia in utroque casu, Deum adjutorem sui peccati facit; esset tamen veniale, si ex is vitate, vel garulitate fieret: quia abuteretur divino no-rnine. 4. Iurans in judicio, ficte, cum intentione non jurandi, vel extra in re gravi ; quia est gravis deceptio; vel vere iurando, sed animo non implendi, etiam in relevi. vel se non obliundi, teneturque illud implere, ne Deum falsi testem faciat, & scandalum evitets venialiter vero peccat , cum Iuramento leve , malum assirmans de Iroximo, vel se Peccaturum leviter, animo implendi, vel blum sine utilitate, vel sine necessitate jurans , secluso
scandalo , contemptu , & periculo falso iurandi, quodeensetur adesse , si ad falsum, sicut ad verum, quis j
rare soleat. eo. Grave iuramentum promi rium, etiam ex metu
gravi, injuste incussis, factum, inducit obligationem, etiam in te levi s quia etiam in re levi illud non implendo, Deum testem falsi faciti nisi Deum selum in testem v
Iuntatis praesentis, &. non rei implendae invocasset: nec tamen obligat. I. s sit nullum ex desectu consensus, oclibertatis, vel quia factum est eum errore, vel dolo cirrica substantiam rei promissae, vel circa qualitatem prim xio intentam, vel circa causam finalem, & motivam, vel
ex iuris dispositione. 2. Si sit de re illicita, aut indiis xenti ad Dei obsequium, vel hominis utilitatem, vel moraliter impostati. a. Si ut contra legem ob bonum commune, & non privati latam , vel si oppositum ejus se melius , nisi ei, in cujus favorem est factum , si acce- Ptius ..4. Si promisso non sit acceptata. s. Si si sub co ditiona non impleta. 6. Si juraverit ficte; graviter tamen erat, contra ob dientiam, ita jurando in judicio : dc
in foro externo illud implere obligatur, pro evitando scan- dato, ne falso jurasse credatur, vel ut Dei honor tueatur: etiam tenetur ad Iuramentum sincete factum , quamvis
abfuerit voluntas se obligandi, vel illud implendi ; quia
obligatio Iuramenti non dependet a voluntate jurantis, sed a Dei honore servando; non tamen Iuramentum a
recedens, inviaidat actum subioqucarem, nisi ratione pri
217쪽
xis actus sit invalidus, nec tenentur haeredes , ad Iur menta defuncti saltem vi Iuramenti. Vne . r. Qui juravit dare latroni centum aureos , tenetur ei dare; nisi Iuramentum relaxetur ab habente potestatem. a. qui juravit redire ad carcerem, tenetur redire; etiamsi mortem timeat. 3. Filius, vel haeres tenetur , promissa jurata realia patris defuncti, implere; non tamen vi Iuramenti, sed ex justitia ; dc posteri anteces.sorum, saltem vi statuti. 4. Qui juravit Cajo centum ta- Ieros, tenetur eo mortuo, solvere haeredibus. s. Qui juravit dare calicem, quem credidit argenteum, non ten tur dare, si si aureus. 6. Qui juravit inire Matrimonium cum aliqua, quam credidit virginem, vel divitem, tenetur illud inire, licet non si virgo, nec dives; quia error non est circa substantiam , nisi sub hac conditione principaliter, & non aliter consenserit. 7. Qui juravit dare paramenta Ecclesiastica Ecclesiae, tenetur dare, licet Pa-xochus factus si inimicus . s. Qui iuravit non accusare furem , tenetur eum accusare , s bonum publicum exigat. 9. Fidejussio mulieris, a lege favente particulari prohibita , valet Juramento firmata io. Qui juravit Cajo centum aureos , non potest dare pauperibus , licet meliussi, & castitas j nrata inter conjuges, debet servari ab uiano, licet ab altero transgrediatur. II. Iuramentum contra aliud praecedens valet, s si de re magis accepta ei, in eujus favorem est factum, ra. Qui jurat sponsalia uni, valide contrahit Matrimonium cum altera , ct valide emittit professionem in Religione approbata . I 3. Qui ju-xat dare Benescium uni, valide confert alteri , & qui jurat non retractare testamentiam, valide retractat ; qui cum Iuramento, uni vendit sne traditione, valide ait xi vendit secuta traditione ι quia jus ita disposuit quoad valerem istorum contractuum, sed non licite; quia Iuramento obligabatur ad aliud: qui vero uni promisit sponsalia, non . valide ea Promittit alteri , etiamsi Iuramento
ea confirmet. ruar. I a. Quomodo Iuramenti interstretatis fieri debea=
Dies . Iuramenti interpretatio debet fieri , x. in soroconscientiae, juxta intentionem jurantis ; si autem de intentione jurantis non constet , standum est eommuni ver-Drum sensui, dc explicandum juxta naturam actibus, cui junsitur, quoad ejus exceptiones , ct conditiones ex communi
218쪽
innni prudentum judicio , tacite ei affxas, videlicet , si se licitum a si moraliter possibile : si non relaxetur ab eo, in cujus favorem factum est salvo Superiorum jure , illud irritandi s acceptetur ; u ita sit , & res ita m neat sine notabili immutatione ; si fides reciproca servetur , vel etiam , si non sit reciproca , ut vult Sanehea; .
. Quoarit ejus obligationem stricte est explicandum . 3. Iuramentum est servandum, quoties sine peccato , di dispendio salutis , servari potest , nisi alia ratione cesset
ejus obligatio. Hinc x. Iurans, se non amplius lusurum ex motivo majoris boni , tenetur abstinere ; potest tamen Iudere per lium: sed non pro alio; nec per alium si intenderit evitare dilapid tionem bonorum , benς autem pro alio . a. Iurans , se non lusurum ad erit ndum grave damnum ,
tenetur abstinere ab immoder to; si ad rixas, ' blasph
mias evitandas , wnetur a tali abstinere , qui earum est cauta; eritque gravς , vel leve peccatum , Prout magis, vel minus fini intento opponitur . si ex sola indignatione, ira, dcc. juraverit , peccat non tamen tenetur ad jurimentum , si nullum alium finem honestum habuerit . Qui sub poena jurat , solum ad poenam tenetur , s tu, dat; si iuret a ludo abstinere, & sol vere: poenam .s ludat , tenetur d utrumque ; jur ns verό se non amplius Iusurum cum trali socio, in tali domo, vel tali ludo , vel ex vindicta contra secium ; vel quia se infelirem credit eum tali socio, in tali domo, vel ludo , non tenetur Iuramento; quia est de re mala, vel indifferenti, bene autem, si ita juraverit : quia loeus ipsi perniciosus persi na, vel ludus rixis obnoxius; quia tunc finis est honestus', ad vitandum malum. 4, qui juravit solvere debitum, P test uti compensatione, ut antea , non solvendo debitum ἔ,6t qui promist sponsalia sub Iur mento, non iis tenetur , si spons postea fornicetur . s'. Juramentum parendi alteri 'in omnibus, intelligitur, in re licita, di moraliter possibili; Iuramentum Episcopi de non abalienandis bonis Ecclesiae, intelligitur line utilitate, vel neressitate , aut j ris solemnitates Iuramentum residentiae, intelligitur ju ta Estelasae statuta ; Iur mentum de secreto Capituli, intelligitur sub gravi peccato, in re gravi, & sub levi, in re levi , ct in quantum sine alterius detrimento servari
milesti ei juxta tenorem statutorum; iuramentum jeju4
219쪽
xandi, intelligitur, nisi infirmetur, & secundum morem patriae ; Iuramentum nubendi certae personae , intelligitur , nisi fiat notabiliter deformis , vel alia rino , Prodis lutione sponsalium sissiciens , eveniat: Iuramentum 1blvendi decem aureos pauperi, intelligitur, si non Patiatur notabilem status diminutionem . 6. Iurans se contentum fore stipendio pro labore, intelligitur, si non sit manifeste iniquum , vel insulsciens juste praetentioni ἔ mercatores , Pistores , &c. jurantes se servaturos taxationem Pretii, Ponderis, Iuramentum eorum intelligitur, si taxatio sit julla, modo tempore Iuramenti non evidenter constiterit esse injustam ; quia tunc debuissent declarare , lenon posse taxationem servare. q. Qui juravit societatem , non tenetur , si alter incipit fieri graviter rixosus ; qui juravit, se staturum sententiae serendae, non tenetur, interveniente justa causa appellanti . s. Iuramentum parentum de filiis graviter excipiendis , intelligitur , si se non emendent, vel veniam non petant; domini de ancilla' ejicienda , si emendationem non promittat ; mercatorum de non diminuendo pretio, si possint vendere carius vel de Pretio, quo emerunt, intelligitur considerato labore , pe- Ticulo , lucro , impensis , ecc. s. Di amentum Aulici de non acceptanda praecedentia, in t iligitur , nisi urbanitate alterius vincatur ; dc illud de accusatione alteri ui , nisi se emendet , vel sibi inde praejudicium fiat i unde raro graviter in his peccant , Iuramentum non implendo . I . Iuramentum de statutis servandis , intelligitur de praesentibus, non de futuris , & secundum intentionem Legislatoris, ac loci consuetudinem, dc obligationem receptarn 2 Iuramentum Medicorum de monendo aegroto ad .Consessonem, di de ejus derelictione , si non pareat , intelligitur juxta consuetudinem receptam , nempe in morbo Periculoso , vel nisi alius eum moneat; non tamen eos excusat timor affligendi aegrotos . II. Iurans , se non communicaturum artem , vel speciale remedium alteri , non tenetur Iuramento , s illius occultatio si contra cliaritatem, vel bonum commune, bene autem ad illud tenetur, si aegroti aliud habeant remedium, & Respublica illa arte carere possit; quia tunc, illius manifestatio, esset contra jus secretum imponentis , & reportantis lucrum ex
220쪽
, meo. Iuramenti obligatio cessat, a. si moraliter fiat impossibile, vel illicitum. r. Remissione ab eo, in cujus favorem est factum. 3. Fidei reciprocae fractione. 4. Μutatione notabili, vel cessatione finis . s. Irritatione, ab habente potestatem dominativam in jurantem , vel muteriam juratam, ut Superior respectu inferiorum, Pater respectu liberorum &e. ut dictum est de cessatione voti. 6. Beneficii jurati recusatione . 7. . Dispensatione a Papa , vel Episcopo , nisi cedat in praejudicium tertii ; qui habet po- testatem ordinariam vel delegatam in vota , habet etiam
in juramenta , Lum. alii Uud Bil are ; nec juramenta sine voto sunt reservata , B L ct alii s causae autem dispensationis sunt x. iniquitas , vel metus , quo fuit extortum. 2. Turpitudo in recipiente. 3. Gravis necessitas, vel utilitas Reipublicae; si tamen adpensatio cein praejudicium tertii , requiritur suprema auctoritas P me , vel Principis. ao. - e periurii Diso. Perjurii poenae uant r. poenitere so. dies in pa--, ct aqua, de septem sequentes annos nunqnam esse s ne poenitentia, ita Ius Can. XIII. s. c. q. a. Periurus Privandus Beneficiis, & declarandus inhabilis ad alia, isid. e. ra. Ia. 3. Α ferendo testimonio excludendus, etiam psxacta poenitentia, ibid. e. 34. Test. 4. Infamia, si sit -- torium, notorietate juris, vel facti, inde irregularitas. 3. Poena talionis, si si laicus, & de crimine capitali, ct si non sit rapitale, poena deportationis. 6. Paena exilii ad tempus . quae omnes Pterue videntur esse serendae