장음표시 사용
301쪽
tio, quo ab extraneo, vel remotiore consanguineo suit empta .
Quar. 32. An Contractus Retrovenditionis sit licittis
Dico . Ucnditionem cum pacto Retrovenditionis in favorem, vel ad placitum solius venditoris licitam esse ,
communiter asserunt Auctores, dummodo, i. non sat ira fraudem usurariam, & adsit sincera emendi, ac vendendi intentio. 2. Ut rei dominium, licet sit revocabile, pertineat ad emptorem, ipsique pereat. 3. Ut juita servet ac aequalitas, videlicet, ut res cum fructjbus vendita, etiam cum fructibus retro vendatur, dc ob onus Retrovenditionis pretium minuatur tertia, vel ut alii volunt, quarta parte, Vel iuxta prudens judicium . Totirn. 4. Ut sat sincipacto rem minoia , vel eodem pretio revendendi, Tourn. ,ruia probabiliter pluris in se est valitura, cum retrovenatur sine hoc onere Retro venditionis: tamen fieri cum pacto, ut post certum tempus venditionem liceat dis solvere, restituendo idem pretium, Leg., Bal. quia, cum non fiat novus venditionis Contractus, non est necesse, ut venditor det quanti res in se valet, sed quantum accepit; modo Propter hoc onus minuatur pretium, & absit fraus ii sura via. An autem etiam licita si in favorem solius Aptoris, vel utriusque, non conveniunt Auctores.
Factam in favorem solius emptoris reprobat P. Thomas ex Chaem. ς Tourn est , etiam factam in favorem utriusque,
Iic re in isto minus agnoscat periculum k & alii censum ex utraque parte redimi bilem relicientes; quia a junt speciem
usurae continet, vel ei favet; nam res, V. g. ager non proprie venditur, sed in pignus datur, pretium pro mutuo, dc fructus pro lucro ex mutuo accipiuntur, donec redimat ut . Licitam vero esse asserunt P. Gervasius , Le sus , o Lum , & alii censum ex utraque parte redimi bilem admittentes, r. quia in rigore est vera emptio, ct cmptor verum dominium acquirit, reique emptae periculum subit, aeque ac si esset in favorem venditoris, dc perit emptori, ac proinde non solum in pignus datur. a. Quia lidua est venditio cum pacto Retrovenditionis in favorem venditoris, ut probant Ad verbrii; ergo in sav rem emptoris: quia non debet esse deterioris conditionis, di iura utriusque sunt paria, modo ob hoc onus augeat pretium scut venditor illud minuere debet, si fiat ii ipsus favorem. a. Quia multis in locis, praesertim in Germania census ex utraque parte redimibilis usu, & aucto-
302쪽
ritate publica stabilitur, ergo dc emptio ex utraquei parte redimi bilis. 4. Quia potest habere omnes conditiones justae emptionis, ut fatentur ipsi Adversarii, & speculative posset esse sine usura; ergo & in praxi, quae dependet a sinceritate contrahentium, scut pactum Retro ven- ditionis in favorem venditoris, conveniunt tamen utrius hue sententiae Auctores ta praxi similes contractus esse dic. Ladendos ob periculum abusus, & quia saepe non omnes servantur conditiones. e r. Licite, ac sne usura venditur domus mille aureis cum pacto illam retrovendendi post certum tempus , e vel quando haeredes ad meliorem redierint statum pretio, quo valet, secluso onere Retro venditiovis. Toum. is communior; vel cum pacto venditionis post certum tempus dis . solveiadae, ut sine novo contractu redeat ad .. ditorem,
vel illius haeredes idem refundentes pretium i quia non fit
nova venditio, sed prioris duntaxat dissblutio. Si vero novus fieret contractus, deberet retrovendi tanti , quanti tunc in se valet sine onere; dc esset usurarius, si fieret in ta vorem emptoris viliori pretio ementis, & carius eidem vendentis. . nisi incertum esset, an Isretium sit augendum, vel milviendum tempore Retro venditionis quia cum sota tunc utriusque si aequalis , seclulb onere Re trovenditionis, potest eodem pretio retro vendi, subtracto pretio oneris Retro venditionis . 2. Licite, & sine usura enditur Praedium centum aureis cum pacto legis commisia loriae, ut, si post annum non solvat, coii tractus sit ipso facto irritus, Cod. de Leg. commisf.; dc tunc fructus pertinent ad vesiditorem, deductis tamen impensis. quia non impleta conditione, dominium rei, dc fructuum est penes ipsum venditorem; vel cum pacto rescindendi contractum, non soluto post ceri ps annos pretio, sed in hoc casu fructus iunt emptoris; quia venditio fuit absoluta; in foro tamen conscientiae attendendum est, ne fraus usuraria lateat; vel cum pacto adjectionis in diem, ut, si alius intra certum tempus conditionem osserat meliorem, Tes si inepta, L. i. in diem adject. sed debet aliquid de pretio minui; quda onus superadditum est pretio aesti-inabile. 3. Licite emere videtur Legatus domum Pro tempore suae legationis mille aureis a mercatore non indigente pecuniis, scie ite tamen interim illis n biliter lucrari, cum pacto illud eodem pretio redimendi, finito legationis
303쪽
rionis tempore, servata utrinque pretii, ac oneris aequalitate; quia est vera emptio, & neuter intentione lucri ex mutuo inductus est ad contrahendum, nullaque est usurae suspicio, non 'ex parte mercatoris domum vendentis, cum Retrovenditio non fiat in ipsius favorem; non ex parte Leseti, quia non lucrum, sed domum Aeeur a turam quaerit, quam alio modo habere non potuit. Ec-- . tra vero videtur usuram committere ob periculum sortis nolens mutuum dare indigenti, sed potius volens illius . vineam emere, donec idem Pretium restituat, vel ea dem vineam redimat; quia videtur lucrum ex mutuo quaerere, ac illud dolo venditionis ustirariae palliare. Unde videtur haec controversia ex intentione, ac sinceritate e
trahentium decidenda, & in simplicibus suscit volita Acontrahendi meliori modo, quo fieri potest. 3 D. M Contractus Mobare , O Miramus, imitiis st licitus
Dira . Contractus Mohatra non est ruitus, ut patet ex damnatione propositionis ab Innoc. v I. Retractus vero gentiliti usi ieclusa fraude, jure permissus est. 'Hine l. Mercatur dans indigenti pecuniis merces credito supremo pretio, & eas ab eodem emias infimo pecunia numerata, usuram committit; quia indigena. fit debitor majoris summae, quam accepit, secluso tamen pacto, potest eas sicut alius emere; quia non est deterioris conditionis. a. Simulans majori summa emisse agrum, ne. a propinquiore consanguineo venditoris retrahatur, velit tum retrahens in favorem amici, vel ut eum carius vendat alteri, graviter peccat, & tenetur ad xctitutionem; quia lex tri e proximiori consanguineo jus retrahendi statum, ut sin retineat, Thom. ex Charm. 34. Liui/ sit Negotiatio, er Monopolium πιθ. Negotiatio est emptio rei cum intentione eam in- aegram, dc immutatam vendendi lucri gratia. Monop lium est conventio unius, vel plurium mercatorum simul conspirantium, ut ipsi soli eo, quo volunt pretio, vendant. 2bar. 3s. An Negotiatio H licita λ . . Dieo. Negotiatio per se est licita; per accidens vero potest seri illicita, r. Ratione finis mortaliter, vel venialiter mali. a. Ratione materiae non vendibilis, vel vendi prohibitae. i. Ratione temporis, vel .loci sacri. 4. R
tione personae ἰ cui Negotiatio prohibita est . .
304쪽
κne: graviter peccant r. ratione finis ponendo suunx finem ultimum in i egotiatione, quod fit, quando quis potius vellet Dei, ac Ecclesiae mandata transgredi, quam negotiationis lucrum amittere. 2. Ratione ma eriae, venis dens res secras, ut indulgentias, vel res prohibitas, ud. arma Turcis. 3. Ratione temporis, vel k3cι, .ut vendeseres non necessarias in diebus Dominicis ac Festivis, uti dictum est alibi , vel carnes in Ecclesia, aut coemeterio. sine necessitate. 4. Ratione pers. nae, ut Clerici carnes vendentes, saltem si fiat cum temeritate, contumacia, contemptu, vel scandalo; non vero peccant i. si aliter se
sustentare nequeant. a. Si vendant res non negotiationis
causa emptas. a. Si fiat, per alios nullo in se suscepto la- '
36. An Mon voltu ν sit lieitum λ D lao. Monopolium , quo unus, vel pauci auctoritate publica soli certa merces vendunt, est licitum, exigessi*necessitate, & hono communi, ac servato justo pretio propria auteire auctoritate Monopolium exerrentes peccanet contra justitiam , non solum sta pra supremum. Pretium Vendendo , sed etiam ex conspiratione, vendendo solum supremo, & emendo infinio; quia sic injuste coguntur cives emere majori, & vendere minori pretio, qua n alias Gmissent, vel vendidissent . . l . mne: graviter peccant, & tenentur ad resumtionem , r. conspirantes se nolle emere; nisi infimo, nec vendere, nisi supremo pretio. Σ. Omnes unius generis merces coementes, ut carius, & quo volunt Pretio vendant. 3Fraude, impedientes, ne merces aliunde adveni ni . . Mercat suas merces supprimentes, ut alias rariores, & eariores vendant; eas tamen servare licet pro tempore, quo Prius vendi solent, modo charitatem hac arte non induitant. dis minantes rumorem, naves certis mercibus onustas esse submersas , vineas esse congelatas , monetam minuendam ,' vel lita tores adhibentes simulantes, se emere preti h supremo, ut Pretium augeant. 6. Artis v inter se convenienreri ut opus ab uno inchoatum ab alio non perficiatur, vel non nisi certo pretio laborent, suos solum sitos, vel netotes suam artem doceant, Toum.; salteri, si grave Reipἡblicae damnum inde oriatur. 7. Uendentes pretio a Monopolis imposito, licet Monopolii non essent participes; quia si erium est Theol. Moral. Pars I. T in-
305쪽
lfi jussum, nisi merces propter aliorum Monopolium factae
fuissent rariores. 37. sit Mutuum, Θ Irara'R D. r. Mutuum est Contrλctus, quo res numero, pondere, vel mensura conlians, usque consumptibilis phisice, ut frumentum, vel moraliter, ut pecunia, gratis transfertur in alterius dominium . cuin obligatione aliam eiusdem speciei, & bonitatis post lapsu in temporis restituendi. 1. Ulura sumpta pro lucro, est lucrum ex mutuo immediate proveniens; sumpta vero Pro contractu usurario, est contractus mutui , quo lucrum ultra sortem exigitur, I vel intenditur tanquam debitum immediate vi mutui . lUsura alia eli realis, quae percipitur ex contractu explicito, vel implicito aliquid supra sortem accipiendi, Alia mentalis, quae intenditur a mutuante, sed inpactum non deducitur. Alia ibrmalis, seu aperta, quae fit per pactum explicitum. Alia occulta, seu pallia , implicita, quae 1 ub verbis, vel alio contractu latet palliata, ut secietatis, venditioi is , dcc. Alia est sortis, quae immediate provenit ex pecunsa mutuo data. Alia usurae, quae percipitur ex interesse non soluto, illud in novum capitale erigendo: haec nullo titulo, nec lucri cessantis, vel damni emergentis licita est. 38. An mutuum sit licitum , is aέ quid teneatur
Dico. Mutuum non solum est licitum, sed etiam opus charitatis a Deo praeceptum; quia Christus Lue. 6. ait: 'mutuum date , ni6il inde sperantes , quae verba Urbanius III. de praecepto in teli igit. Mutuator tenetur a I. Mutua raritim de vitio rei mutuo datae monere, secus tenebitur lde damno. 2. Non repetere mutuum ante tempus Praefixum, & nullo praefixo, non nisi post aliquod tempus rationabiliter assignabile, spectatis natura rei , dc fine mutui. 3. Acceptare mutuum ante tempus determinatum
oblatum. 4. Nullum percipere lucrum, vel obsequium , aut aliud praetio aestimabile vi mutui ex vera obligatione, etiam gratitudinis, seli benevolentiae sine justo titu-
netur I. rei mutuo acceptae subire periculum; quia illiussi dorminus. 2. Rem tempore praefixo, vel nullo praes-xo, quando res rationabiliter petitur, restituere eiusdem
speciei & bonitatis extrinsecae, seu secundum valorem , si sit
306쪽
ue. DE CONTRACT. IN PARTIC. a i
s sit pecunia; vel intrinsecae , si sint aliae res Rugibiles:
vel earum pretium 1 pectatum tempόri restitutionis, nisi justa'de causa aliter fuerit conventum, vel juris privilciagio ab obligatione mutui restituendi eximatur, ut minores, dc eorum privilegio gaudentes, si illud inutiliter conia sumpserint, dc non habeant bona castrensa, vel quas castrensa , ita,in Iure f. ad Senat. Mae. tit. 6. Hinc . Mutuator graviter peccat, & tenetur ad relii tutionem , t. si frumentum mutuo datum ob omissam 30-tii declarationem apud Mutuatarium poli breve tempus fuerit corruptum. 2. Si Maduatarius ob frumentum mutuum ante tempus praefixumi vel nullo prefixo irrationabiliter repetitum, vel ob non acceptatum , licet antE tem- Ius praefixum fuerit oblatum, aliud carius emere, & cum amno notabili restituere debeat. 3. Dans mutuum cum obligatione, vel pacto, ni in mutuantis molendino molat , merces apud ipsum cinat, beneficium filio conserat, vi pacti rem uiuet, injurie reparationem a Judice jam decretam remittat; non vero 'ccat mutuum dans, ut Mutuatarius amicitiam exhil, eat , vindictam privatam non exerceat, ab iniqua exactione celset, nocere desiliat, det, it undsolvat, pauperi graviter indigenti succurrat, titulo amicitiae, vel mutuae charitatis sne stricta obligat e remutet, ut Medicus non habenti altu' pro ilipendio opem serat; sectis, si alius hal eri posset 'quia haec alio titul isunt debita. 4. Mutuans cum pacto, ut Mutuatarius reddat reni mutuo acceptam, quando pluris valet, V. g. seu mentum in mense Decembri acceptum in eadem mensula, vel illius pretium in mente Majo, quo solet pluris alere, quia licet res aliae, quam secunia , debeant ordinarie restit ni secundum corpus , id est secundum naturalem , & intrinsecam lmnitat non tamen tali tempore vi pacti, quo pluris valent; ni fi mutuans illud usque ad illud χempus reservasset, vel alludurtimentum ob mu tuum carius emere debuisset; quia tunc excusatur rub lu-Crum cessans, & damnum emergens. 3. Dang mutuo decem aureos cum pacto illos in Oete reddendi 'empore , quo probabiliter praevidet, valorem illorum auctuia iri;
quia intenderet lucrum ex mutuo, dc pecunia debet ordinarie restitui secundum valorem extrinisecum, nisi Iecuniam usque in illud tempus servare volui siet, 6. Centum aureos mutuo cum inacto, ut totam suininam, ui T 1 Par-
307쪽
p:irtem a debitoribus cum magno Iabore, ac impensis exigat; vel ut eandem summam in mercibus accipiat, vel hicae .ceptam Parisiis selvat; vel in aliquo negotio pro ipsis sadejubeat; quia sunt onera pretio aestimabilia, dc ex mutuo sunt ut uraria. 7. Accepto pignore frugifero in asse- curationem mutui fructus illius interim retinens; eos non computando in diminutionem sortis, nisi esset res emphi te utica data domino studi in pignus, cap. canauars. interim tamen laudatarius debet esse liber ab obliquio, seu pensione solvenda ; vel nisi esset pignus genero a socero datum pro exi pectatione dotis , cap. salubr. quia fundus
seudi a domino possessus ipsi ex dispensatione juris fructificat, dc pignus genero non sis tum in auecurationem dotis, sed etiam in sublevamen onerum Matrimonii. datur nec peccat Mutuator fallam contra Iustitiam, ex indu filia non repetens mutuum: V. g. frumentum, vel pecuniam, ni st' quando frumentum pluris valet, & pecunia immisitata ell, paratus tamen otiam antea recipere s nec Mutuatarius reddens frumentum , quando minus valci,& pecuniam, quando illius valor auctus est , Sst. Nav. Tol. V alii , quia uterque utitur jure suo. Potest tamen esse contra charitatem ; si unus, aut alter grave damnum
inde patrietur; nec peccat paciscendo, ut decem aurei mutuo dati et O. libellas ossicientes secundum hunc valorem, id est et O. libellae restituantur, licet probabiliter sciat, eorum valorem imminutum sole tempore redditionis; quia jus habet in hunc valorem & non lucrum, sed damnum evitare studet, Pont. S. TLOm. Sic sciens pretium inrumenti probabilius in mense Decembri imminutum iri, non Deccat Paciscendo, ut frumentum in mense Majo milituo ὀatum valensia v. g. ao. libellis, restituatur in mense Decembri idem pratium, nempe eto. libellae, vel quantitas frumenti ao. libellis Falens: etiam probabilius, licet non intenderit se Anentum usque in illud tempus servare . Pont. Cabat f.; quia habet ius in hoc pretium, quo valebat tempore traditionis, licet res aliae a pecunia debeaent restiti ii in eadem quantitate, intelligitur secluso alio bacto justo; nec peccat paciscendo, ut pecunia, vel frumen inna mutuatum restituatur mecundum valorem tem Pore restitu':onis, si neutri coiissct esse augendum, vel imminuendum; quia sors. utriusque est aequalis. 8. Mutu tarius mutuum tempore convento, vel nullo constitu-ν to,
308쪽
to, rationabiliter pstitum non restituens cum notabili mutuantis damno, vel omnino non restituens. Excipiuntur
tamen ipso jure ab obligatione restituendi mutuum Ecclesiae , Xenodochia, piae ca ae , civitates 'ida , pupilli , minores, filii familias, etiam majorenne, modo sub pa
tria adhuc sint pote ita te, Ius eas de Lacrofana. Ecel. catis. IO. q. . a. si eorum nomine mutuum acceptum a tutore, vel curatore, aut administratore non in
eorum utilitatem i uerit conversum ipsmet sine consensu tutoris, vel patris acceptum talius iter ludendo,
Compotatione, &c. male consumpserint, nec ad illud solvendum tenentur eorum parentes, haeredes, fide iussores, nec ipsmet, etiam in conscientia mortuis parentibus, vel tutore, vel acquis ta emancipatione, & eti msi hoc suo privilegio renunciassent, vel solvere jurassent; quia hodprivilegium principaliter concessum .est in favorem parentum; putat tamen P. Gervasus, filium familias teneri vijuramenti, cujus tamen relaxationem potest a Superiore obtinere; etiam tenetur I. si habeat bona castrens a. a. Sinon pecuniam, sed aliam rem mutuo acceperit, modo non ut factum in fraudem, ut illam pro acquirenda pecunia vendat .. 3. Si in usus utiles, vel necessarios impenderit. 4. Si a pluribus publice paterfamilias creditus fuerit. s. Si pecuniAm in rem patris converterit. 6. Si sciente patre creditum fuerit filio mutno dando. 7. Si absens studiorum causa mutuum acceperi , ita Iure.
tem ex mutuo accipiendi, sunt quatuor videlicet Primus est damnum emergens, & lucrum certo, ver saltem probabiliter cessaris, dummodo I. damnum vere zmergat, dc . lucrum cesset ratione mutui. 2. Ut Mut larius compensatione damni, vel lucri cessantis mo e tur, vel in Pactum deducatur. 3. Ut auctuarium supra sortem non ex Cedat damnum ex mutuo emergens, vel lucrum cessans
deductis impensis, & periculis lucri comparandi, & pro
ratione spei aestimatum. 4. Ut compensatio lucri , vel damni non statim ex pecuniis mutuatis detrahatur. I. Ut ex charitate, & non lucri causa mutuum detur, nec aliquid exigatur supra sortem, si Mutuatarius omne damnum, & lucrum cessans in re ob mutuum eventurum
309쪽
salvere promittat. 2dus est pςna conventionaliς Mutuatario imposita, . si tempore praen ' non reddat sortem, mois cito t. poena non apponat ut in staudem usurariam, sed solum, ut sorti3 urgeat . a. Ut mora sit cul-
pabilis, & n iis P, 3. Ut poena sit proportionata. 3tius
eli donatio gratii itas modo r. Jon oriatur ex obligatione etiam gratitudinis, vel benevolentiae, vel ex coactione , ,
aut metu, ne mutuum repetatur. 2. Ut mutuans eam intendere, indicaverit. 3. Ut Mutuatarius mutuum non sin 'ausa petierit, vel illam ante solutio- lnem sortis inrisis prolongationem termini intendere, in- sdicaverit. 4. Ut iberalitas donationis non sit dubia. 4tus eii periculum sortis extraordinarium, & mutuo extrinse- cum, proveniens ex Prava dispositione Mutuatarii litigio- έ, prodisi commercium perichilosum Per mare, per hostium cattra, vel vias latronibus obsitas habentis r hic titulus speculative, non vero practice admittitur: quia raro in praxi omnes conditiones requisitae servantur, quales sunt i I. ut absit intentio lucrandi ex mutuo. 2. Ut lpericulum sit verum, non fictum. 3. Ut Mutuator non cogat Mutuatarium, ut ipsum fidejussorem recipiat. 4. Ut Mutuatarius fidejussbrem , vel pignus, non dederit, vel obtulerit. 3. Ut Mutuator periculum rei mutuatae infinsuscipiat, ita, ut ipsit pereat sine obligatione Mutuatarii si in item refundendi, Thom. ex Charm. u sine ipsus culpa pereat .. 6. Ut Mutuator pro periculo non plus exigat, quam ipse aliqri pro eo daret . . Mutuator graviter pecsat peccato at surae, & tenetur ad restitutionem, I. xigens aliquid notabile, &ultra sortem ex Pecuni mutuata otiosa , quae nec ad negotiationem ρ vel aliud lii crum, nec ad sustentationem sa- miliae, filiorum dotes, casuum fortuitorum medelam, &C. st degrminata, vel f aliam adhuc habeat otiosam. a. Exigens aliquid ob lucrum cessans iniustum, vel ex commereio plane dubie: suturum, vel exigens integrum lu- . crum, quod habet in spe , quia minus est in spe, quam
illud, quod perci'it in re, & quia accipit sertum pro lineecto; vel null- supposto pacto, vel adi-nitione de s
ompensatione lucri, vel damni; vel a tota It Iumma par- ltem statim pro damno, vel lucro cra n te retineas; inllio genere tamen potest aliquid disim recipere, V. g. rumentum, &c. quia tunc Muttiatario totam summam ccia
310쪽
ecipit, Uar. Rot apud Tourn. poteli cetiam illud retineri, quod pro damno, aut lucro probasili fuit acceptum, licet in re nullum sit secutum. 3. Exigens Poenam conventionalem ob tempus nimis breve stipulatum e vel tempore, quo Mutua rarium solvendo imparem fore, praevidet, vel ob moram inculpabilem a facto sine culpa impotente, vel ob moram non notabilem; notabilis autem mora communiter non est unius diei, vel hebdomadae, ni siuiropter illam damnum mutuanti emergat, vel lucum celet ; vel exigens poenam totam soluta parte pretii tempore praefixo, aut medietatem sortis, vel pignoris amissionem; quia sunt poenae exorbitantes. 4. Accipiens donum
ex mutuo intentum, licet ex liberalitate fuisset datum; quia est in mala fide; vel datum pro termini prolongatione, vel alio titulo usurario, quamvis pro dono ex liberalitate fuisset acceptum; quia donatio in re est nulla. s. Retinens pro periculo sortis, vel alio titulo injusto tructus pignoris, qui debent restitui, vel in sortem computari, nisi studuni in pignus debiti domino directo deatur, & interim semistarius a servitio domino alias praestando pro seudo lites sit, eap. I. de sevd. Pont. ι vel nisi sundus loco dotis 'Ur, eap. 16. de Iur. ι modo gener,& non socer D em Murimonii sustineat; secus tenebitur
o. μnt tituli illegitimi aliquid ex mutuo
acipietidi DIeο. Tituli illegitimi aliquid praecise ex mutuo acclapiendi, ac usurarii sunt, x. aliquid accipere supra sortem ob usum rei mutuatae; quia res si per mutuum Mutuatarii, ac proinde pro uis illius nihil debet. E. Ob carentiam pecuniae, vel obligationem non repetendi muis
tuum ante certum tempus, Alexand. VII. 3. ob permutationem pecuniae praesentis pro absente, Innoe. XI. 4. Ob laborem in numeranda pecunia ; quia est omni mutuo intrins us. s. ob comiti ruitatem, & utilitatem ex mutuo 2
quia sunt Mutuatarii, & non Mutuatoris. 6. Ob fide jurusionem, quam praestat mutuans; quia propterea non subie aliud periculum, quam mutuo intrinsecum. 7. ob legem, vel consuetudinem aliquid ultra sortem praecise ex mutuo accipiendi, vel obligantem tutorem pupillorum lucrum procurandi; quia legi naturali, & divinae nulla alia