장음표시 사용
311쪽
ne prove latens ex casu sortuito, vel Μutuatarii inoth, aut dato pignore, vel fidejussione; quia in re nullum, vel omni mutuo commune est . 4'. Ruomodo tabra sit profibita , is an tieeae ab
Dico Usura eli intrinse mala , ct ab omni jure p ohibita; nec lices ab Usurario mutuum sub Usuris petere, vel accipere, nisi, I. fiat gravi urgente necessitate propria, vel aliena. h. Ab Usuras exercente, S ad illas parato, S. Thom. quia non malum, sed suam necessitatem 1 ublevare intendit. Non vero licet, etiam in extrem necessitatς alium ad usuras non paratum inducere ad mutuo dandum sub Usuris; quia est intrinsece malum, &tenetur Usurarius, etiam mentalis , ejusque haeredes ad restitutionem lucri ultra sortem accepti; quia titulo injusto est acquilitum, dc mentalis etiam opere excrcetur cum pacto implicito. Hinc'. I. Solventi Usuras restitui debent, i. ex contractu Usurario, etiam bona fide iacto Hacquisita; quae sunt ex contractu invalido. a. Tutor bona 'per Usuram 'pro Pupillo acquisita, dc ea, quae justo titulo debuisset procurare pro Pupillo, resarcire tenetur. . 3. Omnes rei Usu rari an fructus, etiam eos, quos Μuxu sarius non ex suaere percepisset; quia res fructificat domino suo; decrescit autem, & petit Usurario; quia est malae fidei possessor,
dc in mora culpabili. 4. Rellituere tenentur cooperatores ad Usuram, eonsulentes, dantes pecunias pro Usuris exercendis, Iudices compellentes ad Usuras sol vendas , i vel restitutionem impedientes, aut sine gravi Reieublicae ne cessitate eas tolerantes; Notarii instrumenta usuraria perficientes , Ministri Usurarum principales , ut factores , Correspondentes, proxenetae , id est quaerentes meuniis indigentes, dc ad Usurarios ducentes, dc quidem omnes in solidum; non vero tenentur in solidum Usurariorum haeredes; sed quilibet pro sua parte, nisi totum haereditate acquisitum esset Usurari uini tunc habet recursum ad alios pro rata. Hine 2. Non tenetur ad restitutionem, t. dans mutuo sex saccos frumenti in mense Martio alicui ad seminandum cum obligatione novem restituendi in mense Octobri non pluris valituros, quam sex, etiamsi illos in mense Martio non vendere intenderit, dummodo pretium tan-
312쪽
tundu minuendum probabiliter crediderit, Pont. Cab C. . quia abet jus ad valorem , quem habet tempore traditionis, & non lucrum ex mutuo intendere censetur. 2. Nec dans centum ureos negotianti ad Indos, rei per castra hostium ,- k accipiens alictuarium periculo proportionatum
ad restitutionem hbligandus , modo ipse periculum illorum subeat, dc ab hollibus ablati, ipsi pereant. 3. Nec montes pietatis sunt illiciti, qui sunt cumulus pecuniae, alteriusve rei mutuabilis, ut farinae, frumenti &c. quo indigentium necessitati, accepto pignore , subvenitui ; quia id , quod ultra sortem accipitur, pro Ministrorum sustentatione, & aliis impensis retinetur, 4. Nec ad restitutionem obligandus tutor, vel curator emens pro pupillo, vel alius pro se censum ex utraque parte redimi bilςm, pro prerio in Regno laxato, quod de facto in Galli 1 est quatuor pro centum juxta gdictum Regium anni 1 66. quia venditio cum pacto retrovenditionis in favorem utriusque, emptoris, & venditoris est licita, ut supra dictum est, & id quod accipitur, non provenit ex mutuo, sed ex jure, quod emitur, videlicet percipiendi partem fruactuum ex industria personae, vel offici vel bonis ipsius,' vel ex omnibus simul, quod ultimum securius est, ut deficientibus fructibus ex uno titulo, possint percipi ex alio;
modo reliquae conditiones census serventur, de quibus infra ; nec peccant plebei , ac simplices, lim e hae emptione, vel venditione explicite non cogitent ;biu censentur velle contrahere eό modo, quo licite feri Atest.
oleo. Usurarii publici, i. in utroque soro sunt infames, ac proinde irregulares, inhabiles ad officia, & B nescia. 2. Privantur Communione Altaris , dc juridicecondemnati sepultura Ecclesiastica. 3. Eorum oblationes non possunt recipi, nec possunt absolvi, misi publica V- pareat poenitentia, de restitutionem iscerint, vel cautionem illius idoneam dederint, vel si non possint, saltem juraverint, se non posse, seque omni ope facturos, ut 'fiat. Occulti tamen non recidivi possunt abso , si emendationem promittant, dc vere poeniteant, P. Gerυ. 4. Eorum testamenta sunt irrita, nisi ante, mortem satisfecerint, vel
cautionem dederint. s. Clerici admoniti, & non delisten tes suspensione ab officio, dc Beneficio, & laici. excommunicatione puniendi sunt, ita in Iure.
313쪽
Ωuar. 43. R id, o quot uplex sit Cambitim Reo. Cambium est permutatio pecuniae pro pecunia curi
Iucro Cambsioris; est duplex, siccum, seu fictum, quo fingitur permutatio pecuniae praesentis cum distante cum tamen fiat cum sutura in eodem loco; &reale, seu verum, squo pecunia Praesens cum praesente, set alterius speciei, vel cum distante permutatur; hoc dicitur manuale, .vel minutum, quando permutatur pecunia praesens de manu ad manum pro alia diversae speciei, ut aurea pro argentea , minor pro majore, Hispanica pro Gallica ; ct loca- lle, quando Permutatur pecunia praesens pro dillante perliteras Cambit in alio loco, v. g. Parisiis *lvenda. Addunt aliqui temporale, seu Lugdunense, quod est permu- statio pecuniae praesentis pro futura, & poli certum tem,pus reddenda , in re est mutuum, uec lucrum est usura .
Quar. 44. An Cambium sis licitum pDico. Cambium reale tam manuale, quam locale ex
ossicio secundum leges,, & consuetudinem locorum, ac peritorum aestimationem moderatum licitum est: quia justis fit titulis, videlicet ossicii, laboris, impensarum, lucri cessantis, damni emergentis, ct purioris materiar non vero siccum, vel temporale; quia nullo justo, ac vero nititur titulo, & a S. Pio'U. est reprobatum.
Vner graviter peccat peccato ustirae dans Argentinae centum aureos petenti mutuos, ct ab eo accipiens Iiteras Cambii ficti, quasi Parisiis essent solvendi, cum tamen in eodem loco Argentinensi post certum tempus cum ilucro snt restituendi. Dans centum taleros alicui, ut reddat totidem per literas Cambii post tres menses cum auctuario. 3. NY soluto auctuario , illud in capitale erigens per novas literas Cambii cum novo auctuario; quia est lucrum ex mutuo palliato, & insuper usura usurae in . omni casu , ct jure prohibita. Ωuar. 43. Eruid, quottiplex sit Census Re p. r. Census istest sumi pro pensione, vel pro jure percipiendi pensionem , vel prout est contractus, quo emitur jus percipiendi pensionem annuam ex re, vel persona frugifera, & eii duplex, reservativus, quo quis alteri transfert plenum suae rei dominium, retento sibi iure, Pensionem aliquam ex ea percipiendi; & consignativus, quo quis super M,nis, vel persona sua vendit, vel cons-snat alteri sensionem annuam, vel in fructibus, ct diciatur
314쪽
tur Census fluctuarius; vel in pecunia , & dicitur conissus pecuniarius; qui vendit, debet 'pensionem, voca-.tur censu arista , Censuarius vel venditor; &ille, qui emit vel cui debetur, censualista, creditor, vel emptor. a. Census consignativus ulterius diuiditur, a. in realem qui. fundatur super re aliqua fructifera, ex qua penso soj vi debet, qua pereunte etiam censuς perit, &qua subiasilente celisus subsistit, ad quemcunque transierit. 2. In personalem , qui fundatur in persona, suosque haeredes obligante ad pensionem ex suis operibus, labore, industria, vel ossicio. 3. Et in mixtum, qui fundatur super re, & persona simul, ita ut pereunte re, persona obligata maneat. 4. Dividitur in temporalem, qui exspirat certo tempore, V. g. Viginti annorum, vel incerto, V.
v. ad vitam hominis , dc hic vocatur vitalitius. s. In perpetuum, qui perι se semper durat; est tamen redimi-bilis, vel aὸ nutum censuarii, vel ceni ualistae,. vel utrius. que refusione summae capitalis; vel est irredimibilis, qui
extingui nequit. Luar. 46. An Census fit Iieittis' Dieo . Census tam reservativus, quam consignativus realis ubique est licitus, ct personalis, ubi fluidi S. Pii V.
non est recepta, I. quia Censas tam realis, quam perso
naiis est venditio, & emptio rei licite vendibilis, &emptibilis : videlicet juris ad fructus rei, vel industriales
personae, quae aeque, ac res, potest esse fructifera suo la . Dore , arte, ossicio, industria, &c. a. ita usus fere un nimis Monasteriorum , Ecclesiarum, etiam Romae, & to- . tius Galliae, Germaniae, dc sere omnium nationum, quin praedictam Bullam non receperunt, praedictos. Census adiprobat, sive sine perpetui, vel redimibiles ad nutum venditoris, vel ad tempus in determinatum, v. g. aὸ vitam ;quia sors utriusque est aequalis , P. Thom. ex Charm. Θalii; an autem etiam licitus sit census realis , & pers natis determinatus ad certum tempus, v. g. viginti annos, vel redimi bilis ad nutum emptoris, ὸependet a quaestio, ne, an licita sit emptio rei cum pacto eam redimendi ad nutum emptoris, quam Galli communiter usurariam, vel saltem ob usurae periculum in praxi illicitams alii vero, quamvis eam licitam, in praxi tamen dissuadendam , as. serunt, ac proinde etiam Census ad certum tempus determinatum , vcl ad nutum emptoris redimibilis , licet in
315쪽
re sit licitus, servatis certis conditionibus . est dissuadelia, dus. Vid. supra dicta dei. retro venditione, & usura.
φ . . requiramur conditiones , ut Census sit licitus
Dieo. Quinque corrimuniter requiruntur conditiones ad iustitiam Census, videlicet r. ut jullaim servetur pressiim 3uxta laxam Princi iis, vel Prudentum aestimationem, prout ordinarie sunt quinque pro centum; nunc in Gallia a Rege tantum quatMr Dermittuntur et . Ut res Censui subjecta in libera si vendentis dispositione. 3. Ut res si mrgisera, si ve Drsona, in qua ensus fundatur. 4. Ut set census ex parte, vel in toto , s res Censui subiecta ex parte, vel in toto pereat ; vel sat sterilis bello &e.
vel persona, ejusque haeredes nullos reditus labore, arte, osscio, negotiatione &c. percipere valeant; per hujus conditionis observationem Census essentialiter dissert ab usura, qua essentialiter ex re non frugi sera aliquid ultra sortem accipitur. 3. Ut non apponatur poena commissi , saltem in Censu consignativo, ita ut res Gensui subjecta fiat Censeris, si Censurarius negligat solvere Censum quia est poena exorbitans di non vero in Censu reservativo, in quo non tauto per triennium Censu, res domino restituamur, ait Glossa in eap. qti Q. de Iurejur. His additur in Gallia , ut emptor sortem in perpetuum alienet, & ven- ditor omni tempore Censum redimere possit , facta autebimestre emptori de refundenda ei pecunia de nunciatione, Totirn. & Census ex aliqua summa debitus non potest exigi, nisi a quinque annis, nisi antea in Iudicio fuerit petitus, Ludoυ. XII. Isrχ. & Census praedialis a 29. annis , dc β debitor est in mala fide, a pluribuq annis repeti potest , Eone. U. Praserip Lo eas. I . vide supra dicta
Hinc: graviter peccat, & tenetur ad restitutionem damni, r. censualista obligans Censuarium , ut Censum, V. g. vini, vel frumenti &c. contra consuetudinem propriis sumptisus in domicilium domini conserat, vel aliud onus ultra Censum indebitum imponens , obligando ad casussor ultos, vel non alienandam rem Censui subiectam, ad silvendum interesse ob lucrum cessans ultra Censum, vel ad augendam pensonem ob canones non solutos , vel ad restituendum capitale, nisi sit Census ad nutum redimi-bilis ex Parte venditoris in locis, ubi est licitus , ut in
316쪽
Q. DE CONTRACT. IN PARTIC. 3or
Germania , & in his partibus vel ad solvendam pensionem anticipate Ecc. vel neglecta collectione Census in annis fertilibus, cum colligens in anno sterili, & exigens , ut solvatur pretio illius anni Census annorum praeterit rum, cum deberet solvi pretio cujuslibet anni . Accipiens decem pro centum , etiam cum renunciatione capitalis ad certos, v. g. viginti annos; est tamen licitus,
sit vita litius; quia sors utriusque est aequalis. 3. Exigens Censum re facta sterili, v. g. tempore belli, persona ad 'lucrandum facta inepta , nisi Census super persisna, omnibus ejus bonis praesentibus, & futuris esset constitu- . tus, prout solet fieri in Gallia, tunc deficiente uno, d
bet solvi ex alio, Pont. V. census eas. 6.Ωuar. 4. . Quid sit Emphileusis , Resp. I. Emphi te usis est contractus, ino sub onere pensionis transfertu rei immobilis dominium utile in per tuum, vel ad tempus non minus decennio, retento do minio directo. Unde qui rem dat', est, & manet dominus directus , & qui eam accipit , 'vocatur emphileuta , di qui eam accipit , vocatur emphileuta , & pensio dici
et. Feudum est contractus, quo sub onere fidelitatis e&obsequii personalis transfertur rei immobilis doiniuium utile, retento directo. Qui rcm tradit, dicitur In seudator, qui eam accipit, vasallus, seu Mudatarius; & res data, Feudum 1 differt ab Emphiteus r. quia in Felido tur onus personale, in Emphileusi pensio realis. Madum datur per 'investituram, vel realem immitte o Fcu- datarium in possiessionem Feudi , vel abusivm irraditione
ensis, annuli &c. aQuar. 49. Ad quid teneatur Emphileura DIco. Emphi te uta tenetur I. rem emphi te uticam reddere meliorem, vel saltem non deteriorem. q. Solvere pensionem in pecunia , vel in frugibus statuto tempore , etiam anno sterili , vel parte rei flumine abrepta , vel fulmine consumpta potest tamen hoc in casu rem relinque Te , T Purn. 3. Non solvens pensionem per bi 'inium pro-
Emphi te usi E esiastica, & per triennium pro taculari ,
accedente sententis Iudicis , rem emphit licam amittitcnm impensis pro ejus melioratione factis'; debet tamen Judqx , habita meliorationum ratione , congruam emphi- mutae dilati em concedere, ut vel solvere , vel Emphi
317쪽
teus in alii vendere possit, L. 3. Cod. de Iur. emphit. Tourii: Ωuar. So. Ad qui teneatur Vasallus D eo. Vasallus, seu Feudatarius tenetur I. praestare juramentum fidelitatis. 2. Requisitus praestare obseqilia promissa. 3. ob neglecta servitia, vel crimen feloniae, id est ob bellum contra dominum directum fetidum amittit . 4. Tenetur non disponere de seudo sine eonsensu seudatoris. s. Solvere in certis locis relevium , quod est quinta pars pretii, quo seudum venditur. I. Ruid sit Societas , O' Contractus tr plex Reo. i. Societas eii duorum , vel plurium conventioeon tribuendi aliquid ut pecuniaria, operam, industriam iinstrumenta, ira vem , equos e c. ) ad commune lucrum , ct damnum secundum proportionem rerum contributarum , quae prius selli mari debent &, fit tripliciter i. contribuendo omnes aequaliter pecuniam', & indulfriam .
a. Societas animalium est conventio duorum , vel plurium, quorum alii. certum quemdam animalium numerum in Societatem . conserunt , alii vero animalia servant , &Parcunt, ut ex fructibus lucrum percipiant. 3. Contractus triplex est Uonventio , qua pecuniam in societatem conserens paciscitur eum altero socio , ut ,
quidquid contigerit , sibi sua sers integra reddatur curri certo lucro, sed minore eo, quod probabiliter sperare p6tuisset I hic tres Contractus continet , I. Societatis . 2. Assecurationis sortis . 3. Uenditionis lucri majoris incerti
pro lucro minore Certo . 32. An Contra erus Societatis sit licitus
Dico . Contractus Societatis in se praecise , & solitarie sumptus est licitus ; quia quilibet sociorum accipit, quod suum est ; indo serventur sequentes conditiones , I ut negotiatio fiat de re licita. r. Ut sit vera negotiatio . I. Ut lucrum, da panum , ac impensae prori me pro bono Societatis fassae sociis snt communia, dc pro rata aequalia, nisi consuetudiue, vel conventione aliter sit statutum ' 4. Ut ' unusquisque sit beat periculum rei suae in Societatem industriae , & operae aliorum data pba Societatem su per sies, eidem reddatur , & restituatur, S. Thom. S. Pιus C. O atii ; nisi fuerit copi municati in eandena m stalia cum
liorum pecunia , vel de illius divisione cum collocanti- bus
318쪽
bus laborem , dc industriam fuerit conventum ; tune en in
inter eos dividenda eth cum lucro , vel damno pro rata sTourn. dummodo justa servetur aequalitas. Hine I. Impensae a Societatis negotia curante factae; tititineris, transvectionis , solutionis vectigalium , conservationis mercium, Captivitatis, morbi , exspoliationis a suiaribus in itinere. Societatis causa facto, & alia damna proxime ob daram rebus Societatis operam passa ab allis prorata solvi debent , nisi ex ipsius culpa lata , vel levi es.sent secuta , quae ipse solus portare debet , scut & ea
quorum Societas est solum causa remota , ut si ob absentiam nos fuerit haeres , vel legatarius institutus , patrimonium suum negligentius administraverit , &c. L. 6o. 1. pro socio. 2. Si de portione lucri inter socios non sit spoeialiter conventum, debet esse aequalis omni unu L. si nomfuerint , 29. f pro for.
Quar. 33. An Contractus foeteiatis animalium H Iieitus'
Dico . Contractus Sotietatis animalium etiam est licitus servatis certis conditionibus , videlicet x. ut animalia ,
quae sine dolo , vel culpa levi villici pereunt , non ipsi ,
sed conserenti pereant , S. Thom. S. Pius V. 2. Ut villicus animalia curet, pascat, conservet, & accuratam reddat lucri rationem . 3. Ut in lucri divisione servetur aequalitas commensurata capitali conserentis , & labori , ac lustriae accipientis juxta peritorum aestimationem. inine: graviter peccat , & tenetur ad restitutionem , t. conferens sua animalia in societatem cum pacto ea 'restituendi in eod8m numero, bonitate, vel pretio in omni ventu, etiam sortuito cum certo lucro singulis. annis, vel sulta societate, solvenao, vel incerto inter se dividendo S. Antoninus quia conserens , cum nullum habeat Periculum , nullum potest percipere lucrum non omen viddetur illicitum , addere pactum i t in locuis inutilium alia capita ex grege educantur, & subrogentur; quia cedit in utilitatem utriusque nec injullus eli Coo tractus , quo villicus solvens pro quolibet animali singulis annis cerrum lucrum , acquirit singulis annis proprietatect duodecimae partis capitalis, & post sex annos fructus, & capitale dividitur, dummodo villico pereat inlum pars , Cu-- ius proprietatem .acquisii 'it, & lucrum in hi triar I, labori ipsius sit commensuratum, L purn. a. Graviter bcCAL
319쪽
cum onere restitutionis , animalia in societatem accepta , non ut iba curans; pinguiora subtrahens , & macilentio- lta, viliorisque pretii substituens, vel alio injusto modo ii la , vel lucrum alienans'; nec conserens villico dicenti ,
lupi faucibus , vel casu fortuito sine sua culpa periisse ,
fidem adhibere tenetur, sed ea solvere tenetur, nisi pro- lhet allegata , Pent. Tourn. Ο alii, ibid. lnuar. 34. An Contractus triplex sit licitiai jDico. Contractus triplex, nempe societatis, assecurationis sortis, & venditionis lucri majoris incerti pro minori lcerto conjunctim inter socios eodem, vel diverso tempore initus plane est illicitus . Patet ex Bulla stati V. ex damnatione Facultatis Parisiensis, ac ratione', quia Per assi securationem sortis societas degenerat in mutuum, α cecsat titulus lucrandi, qui est periculum sortis possunt tamen hi tres Contractus iniri cum persenis diversis extra societatem quia seorsim sumpti nullam continent injustitiam , ut communiter docent Theolrii, Totirn. quia po- teli emi a sociis lucrum majus incertum pro minori cerm omissb Contractu assecurationis , vel assecurari capit ale , etiam per pignus , saltem si sociorum culpa pereat, Toum. non vero pro omni eventu , etiam omisso Contractu venditionis lucri; quia cessaret omne periculum, quod essen- tialis est titulus lucrandi , ut patet ex S. Thoma, ex S. l
Hinc. licite dantur vaccae villico cum obligatione solvendi singulis anni, quamdiu vivent , certum lucrum sne assecuratione sortis, retenta a villico majore lucri incerti parte. Non vero simul cum obligatione insuper restituendi vaccas in omni eventu, etiam fortuito; quia tunc concurrerent tres Contractus mox rejecti.
ss. Quid sit Fide; uso, c, Assecuratio '. Resp. Ddejussio est contractus , quo si is suscipit obligationem solvendi debitum alterius , si debitor principalis non solverit . Assecuratio vero est contractus , quo quis alienae rer periculum in se suscipit , obligando se , vel grati, , vel pro pretio ad eam , si perierit, compen-.
Dico . Fideiusso solum fieri potest ab iis , qui liberam bonorum suorum habent adminiit rationem dc est licita ,
320쪽
' . 23. DE CONTRA . IN PAR T. 3os
etiam accepto pro ea pretio , quia est onus pretio aesti ina , bile, nisi omni naolestia, dc periculo vacet , Sylv. tr alii apud Tourn. ; Servatis tamen certis conditionibus , nimirum I. ut Fidejussbr non plus obligetur , quam principalis, & nulla, vel extincta principalis obligatione , liberetur , a. Ut cesset Fidejusso , s fiat inter debitorem , recreditorem in principali obligatione , absque Fidejussoris consensu , novatio; ut prolongando terminum, negligendo debiti petitionem , si propterea debitor factus sit impotens ; debet tamen creditori significare , te nolle ultra tempus teneri , Pont. 3. Si plures sint pro eodem debito Fidejustbres, ut unusquisque.pro rata 1blvat , nisi ex precse huic divisioni renunciaverit, & in desectum aliorum ,1 e solum obligaverit; tunc deficientibus aliis , tenetur in s lidum . 4. Ut FideJussoris obligatio transeat ad haeredes . . Ut non conveniatur, antequam principalis debitor declaratus si impar solvendo , nisi sit absens , nec habeat bona liquida, quibus creditori potest fatis fierii tunc enim tenetur 1blvere, etiam ante Iudicis sententiani , sicut debitor, retenta actione in debitorem. 6. Ut servetur a debitore de impensis , dc damnis pro ipso factis indemnis modo non solverit ante terminum debitori concessum . 7. Ut pretium Fidejussionis sit pro ratione quantitatis debiti, & periculi proportionatum; potest Fidejuilbr pro pretio a creditore liberari , quamvis creditor sine usurae nota non possit Fidejussionem in se suscipere pro pretio accepto a debitore. Hine a. Fide jussbres esse nequeunt pupilli , minores. filii familias , misi pro patre in carcerato , vel si habeanthona castrensa , vel sint pubertati proximi , dc bona habeandi mobilia , quae servando servari nequeunt , possuntol ligari quidem naturaliter, sed per restitutionem in integrum iterum liberari; nec Religiosi sine licentia Superioris , imo nec Superiores sine majori parte Capituli ; nee mulieres nequidem pro filiis , dc maritis , nisi a carcere isnt educendi; nec pro aliis sine consensu mariti, nisi per instrumentum publicum clim tribus testibus; a qua tamen iterum liberari possunt privilegio Senatus consultus Velleiani, nisi ei expresse renunciaverint, vel pro Fide jusso- ite pretium legitimum acceperint , vel juramento firmaverint , & non alia obstet consuetudo , Tourn. 2. Fide-jusIbr Pro equo , v. g. commodato fulminis ictu pς eunte Tkeri. Merari. Pars I. U ad