Dionysii Sandelli Patavini De Danielis Concinae vita et scriptis Commentarius ..

211쪽

P. D A N I E L. C o N C. I 8 rcatum animadvertissent, aperire non dedignarentur, quemadmodum libros eius perlegenti inani sestum est. Quare quum edita Theologia Christiana, Minores, quos ab acuminato capitis integumento Cain puccinos vocant , quandam scriptionem per Hispaniam, aliasque regiones sparsissent, in qua P. Martino Torrecillae, e suo coetu Theologi laxas nonnullas adjudicatas opiniones conquerebantur, Concina statim ac hujus certior est factus, Monitum sa) edidit, in quo ingenue fassus est, se utpote ignarum Hispani id immatis propositiones P. Torrecilla adscriptas, ex libello supplici excerpsisse, quem curante Card. Be Iuga, Clementi primum XI. ex in Innocentio XIIIriae postremo Benedicto XIV. Hispaniarum plures Episcopi exhibuerant. Quis porro credidisset hosce

Praesules incuria laborasse, minusque sincere in pedicensendis P. Torrecillae opinionibus se gessisse PQuum vero fama longe Iateque vulgasset , de innumeris peccatis coram Pontifice suisse Concinam expostu. latum, quorum vel nulla probare potuerant accinsatores , PP. Societatis, ne se injuste Concinam re, prehendisse viderentur, Christiana Theologiae impingnationem aggressi clarius illustriusque caussis inii mitatem suae, atque accusationum suarum injusti,tiam patefecerunt. Mirum autem omnibus visum est; religiosos nempe viros, ipsumque Praesidem Societatis Danieli Concinae tanta confidentia dicam scripsisse, eumque ceu tantorum peccatorum reum, quae

probare nunquam potuissent, ad Pontificem sapientissimum detulisse. Ineptum porro, ac ridiculum plane illorum effugium est, qui in libello supplici aliquot

212쪽

i 8a COMMENT. DE VIT. ET SCRIPT. quot solum errata, non vero omnia contenta suis.

se scripserunt. Cum enim cuilibet oculos habenti compertissimum sit, vel levis admodum esse ponderis errata, quae pro Concinae damnatione obtruserunt, quis erit tam stupidus, qui vel majora in Theologia Christiana peccata reperiri putet, vel horum aliquot a PP. Societatis praetermissa imprudenter fuisse Hoc sane quum multis persuadere ex scripto pertentassent, ea plane nullius momenti fuisse evidentissime ostendit tum Concina ipse , tum praecipue Dianellius in elegantissimis, doctissimisque epistolis adversus P. Nocerum , qui ad conficiendam Concinae aberrationum epitomen delectus, uti supra diximus, amarissime tulit scriptionem suam non tantum roborix habuisse ad implenda vota totius suae Socimtatis, nempe ad obtinendam Conciniani operis damnationem . AEquum enim erat , & suorum caussae magis proficuum, si altum imposterum tenuissent silen. tium, ea etiam de caussa, quod Pontifex aequissimus, a se dictata Dectaratione , finem concertationi imposuisset. Enim vero qua sortuna cum P. Nocetus, tum ejus Socii censoriam virgam in Chrsianam ΥhGIogiam extenderint, aperiemus, postquam ea percensita a nobis suerint, quae P. Nicolaci Gbetio contigerunt . CAP.

213쪽

P. DANIEL. CONCIN. I 83C A P. XXXI.

Historia υu arae Declarationis a P. Nicolao Ghetio S. I. ob librum praepostere editum:

De Principiis Moralis Philosophiae &c. um hactenus mirati simus plausus PP. So.

cietatis , horumque clamores ob editam a Concina Declarationem exaudiverimus patientissime , abs re non suerit pauca dicere de P. Nieolai Ghetii S. I. Declaratione, cui si quis verae absolutaeque Palinodiae, sive, si mavis, Declarationis nomen indiderit, rectius incorruptiusque judicave.

fit. Non equidem id mihi propositum est , quid

Gherii Declaratio contineat suis prosequi, sed Hi storiam tantummodo perstringere, atque aliqua ejusdem capita, unde illius naturam agnoscas, indica.re. Itaque P. Nicolaus Gberius , postquam libro . quod: DP Principi delia Morale Filinosa, riscontraii eo 'Prineipi delia Cartolica Religione inscribitur, extremam manum imposuisset, optimeque nosset doctri. nam ab se traditam a multis haud probatam iri ;ut Fidei Quaesitoris Mediolani, ubi vulgandus erat, censuram declinaret, aliam a consueta inire viam statuit, atque ad Clarissimum Virum Marchionem Ioannem Lucam Pallavicinum, Iesuiticae Familiae devotissimum , qui ea tempestate Mediolanum , Mariae Theresiae , Austriacorum Reginae nomine, gubernabat, supplex accessit, oravitque per se, ac per patronos , ut sibi, praetermissa Fidei Quaesitoris facultate , sui libelli in Ducali Typographia liceret

214쪽

a 84 COMMENT. DE UIT. ET SCRIPT. evulgare. Annuit Gubernator PP. Societatis favere solitus, ea tamen conditione adjecta, ut prius Opus a Ghetio elaboratum Ecclesiastici alicujus censoris suffragio probaretur. Quo facile reperto, opus prae

lo subjectum est. Re ad Fidei Quaesitoris aures per lata, ne ossicio deesset suo, praeposteram libri editionem impediendam esse necessarium judicavit. Negotium tamen erat periculi aleaeque plenum: nam res agebatur cum Regio Typographo. Antequam vero aggrederetur quidquam, supremos in Urbe I dices consuluit, quorum tamen responsa plures recipiebant dissicultates, atque nihilo faciliorem reddebant rem. Varias post consultationes, atque melia excogitata, in eam sententiam concessit; ad praea posterum tentamen frangendum, debitamque Ecclesiasticis Personis reverentiam tribuendam, Opera Miendum esse hominis illius , qui semel Ghetiani

operis censorem creaverat, nulla habita ratione deis

legationis Fidei Quaesitoris , ad quem censores librorum spectat deligere. Hunc ergo hominem sis

erat Carolus Guenxati Congreg. Oblatorum Sac. Theo.

IN. Doctor, ei demque Facultatis olim in scro COLIegio Helvetico Lector, postmodum vero Parochus in Metropolitana Mediolanensi Ecclesia, quemadmodum ejus subscriptio fert ad se vocatum P. mahemaurius, tum Sanctissimae Inquisitionis Commissarius, ut vocant, gravi objurgatione increpuit, Romanorum. que judicum , quam incurrerat , indignationem exposuit: oportere propterea ipsum malo mederi dum poterat, si declinare quoque eas poenas vellet, quas

aequi illi juxta ae severi Iudices intulissent . Qua

brevi oratione exterritus se promtum, paratumque

215쪽

P. DANIEL. CONC. 381 praebuit ad cuncta exsequenda, quae ille opportuna, atque necessaria credidisset. Eo tunc res est deducta , ut ipse apud Gubernatorem supra laudatum ageret, unde ab se consectam adprobationem ea conis ditione acceptaret, quasi Fidei Quaesitoris jussu condita fuisset. Rebus hoc modo compositis, Ghetii operis editio continuata , atque absoluta est Meis diolani Anno MDCCLII. Malum tamen ab Auctois re coeptum consilium & praepotens agendi modus plures ex S. R. E. Cardinalibus , aliosque vehementem in suspicionem adduxerat librum ejus multipliei indigere castigatione. Quare Fidei Quaesitori in mandatis datum, ut illico ejusdem operis exem. tum Romam transmitteret. Ibi iudicio subjectum

ominum sapientissimorum plurimis adeo mendis, ac peccatis scatere deprehensum est, ut damnandum procul dubio multi confiderent. At PP. Societatis, ne quid tale accideret, totis viribus laborarunt, cum apud Caes. Angelum Maria Sacrae Inditis Congregationis Praesectum , tum apud Card. Landium, quem politici homines, animorumque perscrutatores rebus magis aliis, quam animo, Iesu itarum partibus studuisse dicunt . Horum aliorumque patrocinio adjutus Gherius proscriptionem vitavit , qua profecto dignum fuisse,& gravissima exhibita per eos dies Patribus censura invicte demonstrabat,& severitas ab iis iisdem in scriptores alios, qui tractari longe mitius debuissent, adhibita persuadebat sa). Id unum ergo placuit Patribus, ut Gherius publica

Declaratione, ac Proxesturione cum errata emenda. A a ret,

216쪽

186 COMMENT. DE VIT. ET SCRIPT.ret , tum dubia , atque artificiose scripta expo. neret, atque explanaret. Edidit ergo in vulgus D clarationem , sed ita caute , ut paucis procul dubio innotuisset, nisi sanioris doctrinae vindices eam denuo impressam quaquaversum vulgassent; suisque demum lucubrationibus inseruissent' ι0. Quare cum ad omnium manus, notitiamque pervenerit, opus non est, ut in ea exponenda fim longior. Continet haec XII. capita sane gravissima , quae Ghetius vel retractare, vel explicare , aut castigare coactus est atque ea inprimis, quae in D. Augustinum aliosque PP. i reverenter prorsus ac falso protulerat. At nihilomi. nus post gravissimos admissos errores insigni elogio celebratus est a P. Francisco Antonio Zaecharia b qui omnes Societatis scriptores, seque ipsum in Li seraria Historia laudat & extollit. Inter caetera vero P. Ghetii peccata, unum est, quod ad rem no

stram facit. Ex tat hoc in Dialogo UI & VΙΙΙ, in quibus tetram Rigoristyrum Ian senistarumque notam Probabilismi oppugnatoribus appingit. Quam pro

positionem explanare modis omnibus conatus est ι

Alii videant, num quae profert in sui excusationem a Romanis Iudicibus coactus, consilium ejus possint contegere. Probabilistis sane artatis nostrae familia.

. . - a Hane Deelarationem sere totam suis in libris , quorum iam meis minimus, retulernni PP. Patuetetur. 8c Bonaventura a Coccatio , qui insuper perdoctis animadversionabus demonstrarunt incens diis scrimen, quod inter hanc intercedit, atque illam quam Concina edidit . Legi etiam meretur Auctor doctissumus libri inscripti: SU-ptimemo at Tomi IV. Θ V. delia Storia Letteraria d' Italia, vulgati Lucae A. MDcciau. Typis Philippi Mariae Benedini ; ibi enim Lib. II. pag. 232. & seqq. tota Ghetis Declaratio recenseatur, illustratur, & non semel castigatur. ι) Storia Letteraria Vol. 4. P. I. pag. I 8 Gbetiam appellat e Gras

217쪽

P. DANIEL CONC. a 8 re est, eos omnes tanquam Ia enistas ,3c Rigorissas traducere δc infamare, qui ealtiorem , verioremque ethicen docent. Hinc necesse est , ut coerceantur identidem hujusmodi scriptores, qui nulla de caussa quam facillime probos doctosque viros hac infumia immaniter discerpunt. Id quidem plures ex Societate homines ausi sunt, a quibus caepta est haec haeresis, cum primum damnata fuit, plurimum adjuvari. Nam quae odio, ut par erat , habita ab omnibus suisset, eorum opera in viros Catholicos, Regregios scriptores malitiose translata exui quodammodo deformitate coepit.: & minus quam re ipsa est , perniciosa iudicari. Hac sane ratione Molinissae ad extremam piis doctisque scriptoribus conflanda invidiam , quos repudiato , ut licet ac decet νMolina, doctrinam tueri videbant Augustinianam, atque in moribus illam , quam Christus in Evan, gelio, SL PP., ac tutissima .ratio suadent, & praecipiunt, eos omnes Rigorissas, atqueJansenisus ainpellare non dubitarunt. Hoc tantum malum , cui plures Pontifices obviam iverant, admodum promo vit P. Decolonia S. I. in Bibliotheea Iansviana , in qua omnino ordinum multos & magno viros Ian- senistis annumerando haeresim deterrimam multo

maxime illustrem reddidit, effecitque , ut Iansenistae, si qui tamen sunt, quod negant viri doctissimi , iactare possint, se cum praeclaris insignium

scholarum alumnis commune habere fatum & caussam , ut praeclare animadvertit Romanos Philal

αὶ Li et sub hoc nomine vir es. P. Thomas Augustinus Ricuoms,

218쪽

I88 COMMENT. DE VIT. ET SCRIPT

C A P. XXXII. De friptionibus '. Iacobi Sanvitalis, Caroli

Noe et i, Philiberti Ballat aliorumque S. I. at

versus Theologiam Christianam, re Episto.

Ias Theologicoemorales, deque iis, quas Concina ipse, Patu2Zius, Dinellius altique isdem objecerunx.

ΡRopositum erat hoc Ioci taeteras Concinae Iu

cubrationes referre; sed quum antea percen sendae sint variae Iesu itarum adversus Grastianam Theologiam seriptiones , ideo Historiam modo eo. rum comprehendam quae eximii operis editionem consecuta sunt, dicturus inde de postremis Conc, nianis libris. Reseram pariter scriptiones adversus isolas Theologico morales a Paluzaio editas, easque simul, quas impavidus vir non in sui tantum, quam Concinianae Theologiae apologiam deinceps evulgavit. P. Iacobus Sanυitalis praeter omnium exspectationem primo Eranisticaς epistolas exagitare

praesumpsit, ediditque in vulgus hoc opusculum rLettere Teologie morali a dis a della Storia dei Probabilismo e minare, e dimoserare infelte di fai' Aqui A. MDCeL. , quo erat Rae. Congregationi Indisis a Secret svulgavit epistolam ita inscriptam e Romani Philaletis ad Tἡrelo. gum Lovaniensem Epistol de iusta Bibliothecae Jansentanae proscriptione . Est autem scripta adversus epistolam quandam larvati ESocietate hominis, qui, assumta Doctoris Sotbunici persona, dum Riechmium lacessere videri vult, atque insectari, viam sibi & i m- probo cuique patefecit ad ipsam Cardinalium Congregationem fu- dicis & Pontificem Ο M per latus administri impiane seri n. dum . Ementitus hie Doctor Sorbonum eum Riccbiniam , tum quoque Concinam contumeliose haebuit.

219쪽

R DAN IEL. Co MC. 189ta. In Trento A. MDCCLII. Quod deinde cum aliquibus additionibus Tridenti & Lucae A. MDCCLII. denuo editum est. Inde duo alia edidit opuscula adversus Theologiam Christianam, quorum primum hunc titulum habet: Raecolla seconda di υarie proposἰxioni fratre da' Tomi di certa Teologia intitolata:

Cristiana Dogmatica-Morale, ed impugnare come ορ- poste aι vero. In Lucca A. MDccLII. Per Gluserpe Salani e VincenZo Giuntini; alterum vero hanc

epigraphen praesert: Osserυaxioni rimareabili fui duo

ultimi Tomi undecimo, e duodecimo di certa Teologia .niitolaia: Cristiana Dogmatica - Morale. 8. In Lucca A. MDcc LIII. Superiori anno prodierat Romae inis

scriptio quaedam infamis in haec verba: Supplementi dialaune propos Eioni Gratte talia Teologia Cristiana det famosissimo P. Concina , e da agglugners alia

Rireatlaxione pubblicata δει medesimo in Roma re. Excudebant Romae ad Minervam A. MDccLII. Haereo

des Dominici Stringigulae. Quibus postremis verbis, ut Concina animadvertit a) D. Patriarcham Dominicum, SS. Inquisitionis auctorem, carpit homo,

cui periit frons. Hoc enim supremum Fidei Tribunal sicam districtam, & carnificinam Haeretici Transalpini vocant. Ad hanc Haereticorum phrasim alludens hujusmodi libelli auctor Dominicum strin. gere gulam ait , ejusdemque filios appellat Haere.

des Dominici Stringigulae. P. Franciscus Antonius Zae. charias ea impudentia, verborumque acerbitate , qua priora Concinae sua in Historia exceperat volumina , eadem in caetera intemperantissimam criticen perpetuo exercuit. His omnibus aliique scriptis

Coa. a In Lib. de spectaculis Τευινalibus in Parergo pag. XLIV.

220쪽

Iso COMMEM T. DE VIT. ET SCRIPT.

Concina nihil respondit, tum quod non satis cauς

sae putabat esse, quare a gravioribus rebus animum avocaret, tum quod optime sciret non delaturos, qui sui vindicias aggrederentur. Adversus Sanυita.

lem primo prodiit liber ita inscriptus et Nore antiis

Giacomo Sanvitale alle Letiere Teologico, morali di Eu-febio Erant ste . 8. In Trento Lugani MDCCLII. Exinde epistolae tres vulgatae sunt cum hoc titulo: Leitere di adeso Cariteo e Filarmindo Arenio fullibretio pubblicato in ri ossa alie Letiere Teologico. morali di Eusebio Erant ite. In Trento MDCCL In Primam, ac tertiam ex his Epistolis scripsit Paullus Paluαxius, P. Pii Vincentii Patueeii ge

manus Frater, & Concionator hac nostra aetate

clarissimus. Quis autem secundae Epistolae auctorsit, mihi fateor incompertum. Id cuique praejudiciis vacuo clarum est hosce duos scriptores admirabili elegantia, ac eximia doctrina rituΣΣii arcto pressoque calamo vindicias agere, M P. Sanυitalis insulsitates, atque mendacia ad miraculum deis monstrare. Sanvitalis hisce quoque epistolis voluit occurrere, sed vix consarcinato libello die 4. Augusti, homo summis maximisque pro probabilistica doctrina perfunctus laboribus, mortuus est . alicujus apud posteros celebritatis futurus, si decem ano nos ante obiisset. Vitam ejus praegrandi volumine complexus est vir eruditissimus Joannes Andreas Barottus, Bibliothecarius Ferrariensis, qui tamen de libris a Sanυitali adversus Concinam aliosque seriptis altum ubique silentium tenuit; verituς, ut ego quidem interpretor, ne, vel illorum titulis