Dionysii Sandelli Patavini De Danielis Concinae vita et scriptis Commentarius ..

241쪽

P. DANIEL. CONC. a I r isolutione indignos habendos, nisi vetere exuto ho. mine novum incipiant induere : nempe peccandi consuetudine , caussisque sublatis, talem ingredian, tur vitae rationem, qualem ore profitentur & spondent. Anno insequenti Parisiis iii haec dissertatio in Gallicam linguam conversa est a ; ia sicuti detestatione insigni a Gallis exceptus fuerat P. Pi-ehonis de frequenti communione liber , sic maximo gaudio , atque adprobatione iidem Danielis Concinae lucubrationem exceperunt, atque laudarunt . Fuit haec postremum summi viri pro Christiana ethice studii atque amoris monumentum. Nec diverso sane modo, aut melius laboribus sui maximis finem homo imponere poterat, qui a castioris doctrinae vindiciis exorsus toto vitae tempore, innumeris jactatus procellis, afflictusque incommodis, pro ea sortissime decertavit. Ergo antequam de moribus ejus atque virtutibus , quod unum reliquum videtur esse , di si e re re incipiam , de nonnullis pro eo apologeticis scriptis, deque post humis, ineditisque ejusdem lucubrationibus, verba facie da sunt.

C A P. XXXV. De friptis apologeticis PP. Patu 2gii, Dinellii, Migliolii adiemus 'P. Zacchariam, Ballam

aliosque Concinae operum censores

minus aequos.

PFranciscus Ant. Zaccharias in Historia Littera.

. ria, aliisque scriptionibus Concinam perpetuo D d a . . in

242쪽

2Ia COMMEM T. DE VIT. TT SCRIPT. insectatus acriter est, ac tum quidem acerbius ac

insolentius cum de Theologia Christiana sermonem instituit. Novum sane hoc non accidit doctis ubris , quibus notum est o illum sociosque ejus vitu. perare eos semper , atque maledictis insectari, qui doctrinas tuentur aut Molinisticae .scholae contrarias, aut ethicen castigatiorem profitendo paulo durius excipiunt horribilium , noxiarumque magistros doctrinarum. Haec omnia , quae alioquin summae ma.

ximaeque laudi ducenda sunt, displicent plerisquePP. Societatis, quorum amarulenta, ac plena acerbitatis scripta in egregios viros compertissima sunt. Echis tamen nemo inclementius ludibrio est habitu Daniele Concina , cujus etiam pios manes post fata P. ZMeharias aliique exturbarunt. Hunc Aristarchum saepe monuerat P. Paruxesus, ut scilicet auta carptis cessaret, aut majori in hominem tot nominibus suspiciendum moderatione uteretur. At quum ipse, licet Patuααii doctrinae, atque admirabilis propemodum ingenii vis minime ignarus, virgam eensoriam in Concinam quotidie extenderet,ia strophas ridiculas , atque criminationes sine fina congereret, Paxuzetius hominis ferocitatem castigandam , atque conterendam esse ne dum opportunum , sed necessarium etiam duxit. Quare Anno MDceLV. Animadυersiones in Historiam Litterariam praecipue eonfecit, in quibus in examen vocavit quaecumque ille adversus Concinam , & Epistolas Theologico - morales falso , atque inconsulto protulerat. Iam vero quam primum , ac sere secundum harum Animadυersionum volumen esset impressum,

ignis in Typographia, casu nescio quo, excita lus

243쪽

R DANIEL. CONC. 2I3 cuncta primi voluminis exempla, Sc non modicam alterius partem consumpsit . Perierunt hoc satoplura novae editionis operum S. Thomae Aquinatis,& P. Scaramelli S. I. exemplaria. Vulgata incendii fama , P. Zaccharias illico P. Paluzzi Animadversio. num stagmenta quaedam , quae voratrices flammas effugerant, assecutus est. Tanta fuit emissariorum

ejus diligentia . Haec ceu magno sibi emolumento futura statim versavit; eoque etiam libentius, quod per id temporis Historiae suae apologiam, onus sane arduum ac perdissicile, conficeret. Suspicatus inde, ut quivis facillime cogitasset, PatuΣαis opus denuo proditurum , lepido sane consilio , eorum fragmentorum confutationem meditatus est , editis Anno MDcc LV. tribus Epistolis, quarum est inscriptio haec: Lettere a preservativo contro due Tomi d' Eusebio Erant ste , raziatamente incendiati in Venezia, quam do ι' Autore ne proccurasse una novella risiampa H. Quo modo ParuΣΣii Epistolarum pondus eludere, bonos quosdam homines. anticipata critice eidem inimicos reddere, seque etiam ab onere gravissimo

Epistolis, ubi denuo lucem vidissent, respondendi , liberare cogitavit. At nihil hocce consilii ipsi,

ciisque ejus profuit. Nam Paluzzius cum alterum Epistolarum antigraphon servaret poenes se , alterumque etiam apud Typographum invenisset, eas ad incudem denuo revocavit, dc magni ponderis

iaὶ Extatri in libello, cuius est titulos: Dises inuis storia Letterariae δει sua autore eontra te Let rere Teologico morali di reus P. Εω- sebio Eranisse, M aura Letiere di tin masciarato Rambaltio Nori- mene M. Sorto ia rotaetisne ai I. a. s. u Sig. Disca d. Modesa ec. m. In Modena Μ nccLv. a speIe Remondini. Non puduit autein P. Zaecbariam Card. Luiram librum hunc consecrare, in quo plura

injuriosa in doctos lapientesque homines inveniuntur.

244쪽

I I4 EOMMENT. DE UIT. ET SCRIPT. monumenta , quae hactenus frustra quae si verat, bono plane omine obtinuit. Cumque P. Balla Episto. lam V. adversus Concinam,ia Epistolas Theologico. morales circa ea tempora vulgasset, suas in hanc

quoque animadversiones operi adjecit , quod sub auspiciis nobilissimi , doctissimique hominis Marci Fuscarens editum est cum hac inscriptione: infer. vaxioni spra vari punii ae Isioria Letteraria e ostein alcune lettere da Eusebio Erant ste at M. R. P. Franceseo Antonio Zaccaria ; con due appendici, al-rra in ri ossa alta quinta Lettera deI P. FiliberrσBalla , altra di documenti e e. In 8. Tomi II. In Venezia presso Simone Occhi. A. MDCCLVI. Ita sane excitatum incendium, quod sorte supremi Numinis

occulta voluntate accidisse P. Zaccharias, ut Patuae. xio metum incuteret, quasi tremebundus praedicaverat, in eorum utique damnum recidit, qui eo

laetabantur ; effecitque ut qui divina scrutari sibi fas esse ducunt , verius fortasse dicerent, elementorum omnium Rectorem.& Dominum illud per misisse , ut ornatior instructiorque liber prodiret , in quo doctrina & mores viri defendebantur de Catholica Ecclesia meritissimi. In his autem epi stolis, pari eruditione & doctrina scriptis, qua hactenus percensitae, ritu ius egregie Litteratorum Italiae , totiusque mundi censoris indolem, genium,& doctrinam pinxit, & cum se, tum Concinam ab ipsius sociorumque ejus criminationibus, & praeposteris censuris vindicavit. P. Baliae autem Epistolae V. praecipuarum rerum examen instituit tantum, at ab accuratiori critice supersedit; cum audivi

set illi refellendae, novisque auctoris Historiae Lit-

245쪽

P. DANIEL. CONC. 2IIi rariae strophis exagitandis alterum Theologum manus admovisse. Revera eodem anno P. Camillus

gliolius Cremonensis, Congregationis S. Sabinaeord. Praed. doctus alumnus, Epistolas vulgavit cum hac epigraphe : Lettere di Agenore a Filarco suo amico intorno la quinta Lettera det P. Filiberio Balla, e te censere di Franceso Antonio Zaccaria net Tom. VII. della Storia Letteraria in dis a dei P. Concina , e di Eusebio Erant ste ec. In 8. Tom. II. In Uenezia MDCCLvI. Laudari merito debet P. Migliotii consilium, ejusque Opus probandum cum clarorum hominum vindicias susceperit, eorumque doctrinam, rerum Theologicarum non vulgari peritia instructus, defenderit: at erat optandum, ut pressius ac ornatius scripsisset, nec pleraque millies a PatuΣxio, aliisque convulsa , ac plane resutata denuo recci. xisset. Contra has epistolas perstrepsit P. Zaccharias, cujus tamen censuras in Μ Itolium, Concinam , Pa.

suxetium aliosque renues sine corpore vitas merito

dictitaveris. Eodem in censu locandae sunt anima dis versiones, quas in P. Dinellium vulgavit P. Hiero. nymus Letomarsinius celebratissimus Ariolus Grammaticorum , re ensimator magis metuendus latin talis , quam scriptor mirabilis, ut sapienter de Laurentio Valla scripsit Philippus Bonamicus a). Igitur P. Lagomarmius, unde nemo jam amplius miraretur in tam celebri de Probabilitate concerta. tione neminem Grammaticorum apparuisse , horum

trutina expendere voluit Dinellii Ι. Epistolam ejusque Sermones de Quaerelis Probabilistarum. Edidit

246쪽

eti 6 COMMENT. DE UIT. ET SCRIPT.

ergo Tridenti furiosam vere, ac flagitiosam Epistolam, cujus inscriptio singularis haec est: Reυ. P. Hieroum i Lago marsinii S. I. Litterarum exemplum ad Ior Vincentium Lucensem , quibus iudicium feraeue de aliquot locis libelli Romae Mense Septembris 33. vulgati hoc titulo: Fr. Vincentii Mariae Diis velli Cathedratici Casanat ensis Ord. Praed. ad Carolum Nocetium S. J. Theologum &c. D solae . In hac scriptione Lago marsinius, qui sui mansuetudinem inauditam in statis buccis olim per se ipse praedica.vit a , more Grammaticorum , qui serocissimi sunt, quorumque bella sunt plena caedis, atque turbarum, Dinellium vocat hominem stultissimum, insanissimum , aliisque lacerat conviciis , quorum specimen placet exhibere b , ut magis ac magis

quivis homo sanus cognoscat, qua acerbitate atque insolentia aliqui scriptores Societatis Dominica nos soleant proscindere. Quare autem tantopere furiis agitatus Letomarsinius sit, nonnisi levem, nec ita facile probabilem caussam afferre possumus; qualem scilicet Grammatici magni faciunt , quos constat

es . . . non proletarium aιtquem in fornice natum , in tνιυia istiea-νώm , nos professione maledicum , non sine puetore ae fronte , non is niuetio provisa menre captum , ac furiosum ereduamus, avis eretiimias.

pcidentia tua sidere pergam I.

247쪽

P. DANIEL. CON c. 2I

igitur prima a Dinellio Epistola , Letomarsinius, quum hanc a Luca Florentiae accepisset , sui judi. cium ad Cl. Virum Io: Dominicum Mansum per epistolam scripsit. Quae Epistola cum mnsio per urbem Lucam incedenti excidisset, ad Dinellium missa est, qui eam, antequam ad Letomarsinii manus devenisset, perlegit, & quae in ea secretiora erant ad amicos, tum ad absentes per litteras deis tulit. Sic rem narrat Lammarsinius a , qui no. vis inde probris, δc exquisitis injuriis Dinellium asficit , eundem adpellans ealumniatorem , conviciato. rorem, mendacem , impudentem, fultum , amentem,

flagitii denique, tibidinis, ac petulantiae reum. Cessere haec omnia Lagomarsinio impune, nec tamea unus inventus est, qui furialem libellum miratus sit. Notum est enim paulo eruditis, quam atrociter Ioanni Lamis, Eduardo Corfinis, Ubaldo Munonio, Iosepho Augustino insio, Dominico Laxearinio, Anto. nio Mariae SaIυinio aliisque viris, quorum aliqui decora Italiae fuerunt, maledixerit. Quamquam porro tanto conatui , atque licentiae nullum esset responsum praebendum, voluit tamen Dinellius hominis impudentiam patefacere , seque defendere a censuris omnium iniquissimis . Hinc duas scripsit Epistolas

A. MDCCLvI. quas cum hac inscriptione Romae vulgavit : F. Vincentis Μaria Dinelli orae Praed. Cmrbedratiei Cafanatensis ad Carolum Nocetum, re Hieroumum Lago marsinum Presbb. e Ge. Iesu De

Grammatisticis quibusdam Tricis Epistolae. Dinellius

praeclara Lagomarsimii facinora adversus Paedagogos percenset, ejus ingenium ac virtutem expendit, se-

248쪽

ai 3 COMMENT. DE UIT. ET Sc RIPr. que ab eo inhumaniter elia laceratum demonstrat Errores inde contra Grammaticorum metuenda praecepta, quos in Epistola sui, ac sermonibus reperii Lia Lagοmar simius gloriabatur , Dinellius versat , Rse immerito ab eo reprehensum evincit, nisi velit illustrium scriptorum auctoritati valedicere. Quoad vero Epistolam spectata Lagomarsinio ad Mansum missam , atque a se perlectam haec scribit sa) : Nam quid tam fassum, quam suas ad Mansium litteras,

ab eo resignaras , legi e me, scretiorumus rerum , quas continebant, amieos, qui Romae versabantur,s cisse eertiores ρ Sancte resor, eas litteras iam a

Mansio , ut scribis , lectas , nescio quem , reperisse, atque ad me inclusas alteri spissotie misisse , qua se habebat: De te, Dinelli , his in litteris agitur. Itaque ad te mittendas putavi, ut cognoscas, quae si Logomarsini de sermonibus tuis sententia. Auid aurem fecissem P An litteras , quas ad me Missas vidissem, legendas non putassem, ut quo Ihecta. rent, coguucerem Z uis enim suspicatus fuisset , eas excidisse per Urbem Lucam incedenti Mansio ξ Sed ubi quid rei esset animadυerti, ad eumdem continuo Man. sium scripsi, sibi ut caveret; vereri namque me, ut minus fidis familiaribus uteretur ; qui si quid in ejus cubiculo reperirent, surriperent , atque ad alios mitterent. Hanc ego epistolam , in qua litte.

ras tuas illas occluseram, obsignatam eidem reddi eu.raυi . Scriptum autem a me Romam cuiquam amico.

rum nunquam fuit , legisse eas me, aur vidi se quid.

quam

a) Epist. II. ad Lagoma mitim g. XLIX. pag. 4 . Venetae Editio nis, in qo aliae decem ejusdem inne: tu Epistolae in concinae vi n. dacias inveniuntur.

249쪽

P. DANIEL. CONC. 2I9quam in tuis scriptis eorum scretorum , qua rameaeuiusmodi essent, non indieas, simile.' Deinde nego, nulla in iis litteris fuerunt, ut dicis,fecretiora . Nam quotidiana illa quorumdam vestrorum de Dominica.

nis Baianismi , aut Ianfeni t f pectis in feretio.

ribus rebus qus numerastem P Cui interim fides habenda sit, an Dinellio sanioris doctrinae prosetari ,

ac Theologo non inerudito ' an vero Lagomai sinis iracundo Grammatico, & Probabilistae, videant sapientiores , si tamen in hac controversia finienda sapientiorum iudicio, ac sententia opus est. Ego certe cum noverim Lagomaonium plura mendacia

in seriptis suis miscuisse , non satis caussae habeo , eur hae in re ipsi fidem habendam putem . Ergo Dinellio ad Epistolae II. finem properanti Libellus

P. Zaeebariae sociorumque ejus offertur e obsignata

iam epistola, inquit a), redditus mihi ab AEgio es Libellus Zaceberii Rusi rabulae, fatoris litium perpetuarum: qui inscribitur: Giudigio degli Autori della Storia Leiteraria in torno l'ultimo Libro de a- iri dei P. Daniele Concina indiritto dat Sig. Conte D. R. at Sig. Abb. O. B. Editus hic Libellus est Venetiis A. MDCCLVI. , in eoque P. Zaccharias luculentius praebet suae acerbitatis, ac livoris in Conciniana documentum , quemadmodum demonstrat Dinellius, qui cum se, tum Concinam ab eius criminationibus tuetur. At quum Lagomarsinii , ac Zacebariae etiam scriptionum scopus eo spectaret , ut se Grammaticorum legum ignarum traducerent , ideo Dinellius primum monet: se de Theologicis rebus sermonem instituisse ; inde Lagomarsnium spo-

250쪽

2χo COMMENT. DE UIT. ET SCRIPT.rerat quoque monitum ad P. Zacchariam extendere

hortatur, ne amplius de rebus Theologicis quidquam loquatur, sed contra intra Grammaticorum septa vagetur se . Postremo tandem quarumdam phrasium indicem cogit ab optimis latini idiomatis scri pioribus adhibitarum, quas tamentigomarsinius,&Zac charias reprehenderant, imo hic ultimus litterator ceu Bestialitates notaverat. En Indicis hujusce titulus : Frasi di alauni anticbi Scrittori Latini, notate eome errori dat P. Girolamo Lago marsini ne Sermoni,

e nella Epistola prima dei P. Dinelli Domenicano; cune deIle quali fono riferire , e ebiamate bestiali adal P. Zacchi eri Ge ira nella pag. 63. e fera. δειδεο piccisi libro inritolaio: Giudiato ec. b). Sed de his nimis sertasse multa jam dixi quamquam adeo injusta sunt, dc acerba e) , quae P. Zaccharias in Concinam, ejusque apologistas intorquet, ut pauci vindicari verbis vix possint. CAR

P. Lammarpitis eirm lineis M. in En rrationibus ad v. Se m. L. Sectari pag. a1. quidquid de auxiliis Divinae Gratiae audiverat ,