Januarii Parrini j.c. Neapolitani Colloquia nunc primum in unum collecta. Quibus accessere Belvederius sive Theatrum et Dialogi varii argumenti

201쪽

uuam ab ullo Philosopho dictum fuisset fractius atque lani uidius. Scilicet quali non quid vere dicatur quaerere debeant Philosophi, sed quid magnifice & fortiter . Atiniive hoc in Peripatetico minus omnino mirandum fuerat , cui quum scri in corpore, atque extra corpus Dona essent, posita in potestate Fortunae ς Sane aequum erat, plus cum tantorum honorum Dominae , unde ei beatitudo posset contingere, tribuere; quam saPientiae , a qua

nil ultra inflata & phalerata siperaret verba . . .

Atque hac quidem verborum magnificentia inamque sono capti, nonnulli etiam nunc Stoicos se se, si Diis placet, serentes , magnosque quo Suam & divinos Viros, caeteros irrident, Fatumque, causarumq; feriem sempite nam truculento maxime Vultu modo quoque obtrudunt et

uuid inde absurdi sequatur , R quam ea pugnantIa sint minime perspicientes . Nam , Praeterquamquod ne Xuillo insolubili ac necessario odiosam quandam, α intestam

veneri humano , rebusque adeo omnibus legem ferunt , quae nec vitium ullum nec virtutem , nullumque iussum supplicium aut meritum Praemium , amplius in vita esse sineret: quem tandem tantae moli Rectorem conlu- uunt i Quem tot tamque incognitas variasque rerum causas ac momenta dispensare , expedire, ciere , ordInare arbitrantur Z Fatum nemper aeque omnino ac nyox is ant truncum dixeris 3 cui videlicet nulla nec UIta, nec ingenium , nec ratio, nullaque utique aut lux , aut cognitio possit unquam obtingere . Quae ut devitent Iiri, satis quidem dicaces & venusti, hoc se se effugio, Sen tentiamque suam sussulciunt. Nullum nobis videlicet Fatum esse constitutum aiunt, antequam aliquid asgrediamur : sed postquam consilium ceperimus, sem Itamque uel tigerimus, tunc Fatum illico se se proserre , nosque ad illa necessario a disere , quae electionem illam consequuntur . Quo posito illud sequitur , ut , quum quaecunque accidunt di fiunt alios exitus habere potiant ,

et non

202쪽

I83 non illum necessario quem habuerunt; quanctoquidem stmergi navis ut li ac ' ni simam Pythagorico utamur exemplo & prosPzre en assigare aeque Eo. si t, prout in

hanc, vel in illam causarum seriem inciderit; nam unde , obsecro doctissimos viros , est, ut Lucius naUigaturus in ad Persam insciens causarum seriem obstinate ruat, ac naufragium necessario faciat Z Publio autem pariter

ignoranti, conscensa na Ui, Secundus ultro causarum nexu Sconstanter oneratur , ita ut, usque adspirante vento, se liciter portum teneat Z Itaque esto , ut id tantisper illis largiar, certus sit, imperiosus ac in ictus ejusmodi rerum ordo , nec vitari humana vi possit causarum insuperabilis impetus ac Violentia et quid ei respondeant interrogationi , curve & quo pacto fieri dicant, ut ego quicquid agendum suscipio , quum in Centum aut raule istarum serierum atque ordinum lineas impingi pollim : in. deque in quolibet temporis puncto undequaque declinare siquitiem inue saltem nostrum est , nec id nobis qumque , quod nemo unquam fecerit, eripiant γ primo in hanc potius lineam , quam in illam serar , maloque aut hono inscius imprudensque occurram nexui: deinde usque ad exitum in illa obstinate perseverem p Quid , niti

absurdius aliquid, respondeant f Hac enim istorum sententia recepta arbitrium omne suditus eripiendum hominibus est, quod quidem sine rerum omnium Derniciosa ac nefaria Parturbatione tolli non potest ; Rectorque nobis atque Imperator Orbis universi dejiciendus est ac pellendus: in ejuSque vicem , oroque vero Damino nescio quae tenebrae, noxque inobservabilis inextricabilisque in cervices nostras i myonenda . Illud vero non solum risu dignum est , sed reprehensione etiam , quod iidem isti Fati propugnatores , tibi rerum nescio sane quarum temerarium quoddam

imperium demandant , Cassiumque, & Fonunam , ubi

ipsis

203쪽

rum sententia, aliquid temere & fortuito pollit unquam accidere , quum tot tamque validis catenis res omnes, hominumque VoluntateS teneantur ac circurnis dentur . Aut enim nexa omnia sunt, ut isti volunt , & nil prorsus sortuitum & temerarium esse debet idi aut si quiuextra nexum desultare Potest , dc quid causae erit, cur non & pleraque aut omnia libero,Vagoque cursu ire polledicere queamusZ Haec eorum inconstantia, Vel repugnantia potius magis equidem coarquenda suerat , quam Theophrasti quantumvis est minata , & mollis sententia: quae sibi certe constabat, cta caeteris Peripateticorum sententiis defluebat.

Adsiunt hic alii, qui tanquam Arbitri honorarii quaestionem scindunt . Hi sane, quam plurima rerum causarum ferri necessitate constituunt , eaque tantummodo sorte Ertuna vere dici evenire aiunt, quae causa a consequantur alterius rei effectrices: tunc quippe quum aliquid accidit praeter sipem di mentem illius qui egit a ;D, in thesauro a sediente agrum invento , ut in figitta aliti, ac jaculator vellet, delata . Atque hi quidem nec quaisionem tollunt, nec aliquid novi producunt. Nam &prope omnia humana OPera inter sertuita haec ratio constituit quum passim a Scopo declinent actiones nostrae: &,eorum opinione recepta,nusquam apparet causa,cur ea quae in utranque Partem evenire Poterant, in alterutram ceciderint i & cur e duobus pomis , vel e duobus denariis propositis Perque omnia paribus , alterum sumamus , alterum prorsus sertuita voluntatis inclinatione repudie

204쪽

mus: ut Chrysippus ipse Stoicorum acutissimus aiebat, o hujus interrogationis pondus satis agnoscens . Porro ne cum istis , qui cum ratione quammaxime insaniunt, & nos , si immoremur diutius , ad insaniendum adigamur, tribus verbis , ut aiunt , rem expediemus . Singularis cujusq;rei causa,certa quidem ipsa quantum ipsis lubitum est & indeclinabilis suerit: quod ad

nos vero attinet, Prosecto incertasseadem omnino est, &temeraria ἰ omnium autem ad unamquamque rem em-ciendam neces rIarum causarum eoncursus, est plane fortuitus.

Sed ab istis tandem effugiamus, qui taedio libertatis

nos in taeterrimam ignoti heri servitutem redegerunt . Ad sapientiores , libertatisque amantiores Philosophos aliquando accedamus . Primus omnium prodeat Epicurus ; nomen tibi, Fortuna, accept i inm um ; saneque veterum , nOUOrumque Omnium Philosophorum praecellentissimus. Is enimvero te, libero plane ausu , rerum omnium Reginam renuntiare non dubitavit: neque aut nihil agentem , ut caeteros Deos , aut temere et sed egregie ac sapienter cuncta ordinantem induxit: nec Partem tibi dedit aliquam cui praeesses, aut Qcios in Imperio adjunxit , sed omnia late attribuit, solamque agnoUit Om nia essicientem. Attamen non licuit homini, qui cum omnibus Diis hellum suscepisset, iisque non omnem modo ademisset Potestatem , sed mentem quoque evellissetia sensum , ut nec bene capi eos pro meritis dixerit, nec ir' tangi, te palam in stenam producere , tuoque te nOmlne a PPellare: ne parum constans , sibique ipsi tanta in re adversari videretur. Itaque ad astum conversus ,

rin Chris p. de officio Iadicia apud Plutareb. de Stoicis sibimet

contradicentio.

205쪽

in maxima illa variaque atombrum suarum motione , ac deinde tuin in hujus quem incolimus Mundi, tum in infinita aliorum Mundorum quotidiana fabricatione , nullum hercle alium architectunt, aut artificem ad ocavit quam Casum a ut, immutato vocabulo , sibi quoci ammodo constaret ; remque simul molliret , ac vitaret invidiam . Nec tibi tantum is Physicis tribuisse contentus , in moralibus homines ipsos tibi subjecit: ipsumque immo Sapientem longe arctius quam Aristoteles antea fecerat , tibi colligatum , constrictuinque tradidit, ut sine te beatus esse non posset. Nec enim aliud voluisse illum patet, quum summum bonum voluptatem esse dixerit , deque corporis voluptate se loqui disertis verbis frequenter in suis libris fassus sit i . Voluptas equidem, quae beatos sela potest efficere , quum secundum Epicurum non

ab animo, nec a virtute oriatur , a rebus corporeis & externis Pendeat necesse est ; quibus ea quae ad sensus Pertinent, & quae delectationem omnem respiciunt, conti

nentur. Rerum Uero cor rearum CXtCrnarumque om

nium , tuorum etiam inimicorum consensu , tu Dominaes & Regina et itaque, quum sine te omni voluptate carere debeat Epicureus , sequitur, eum sine ope tua beatum esse non posse. Immo nec sapientem ; nam si nemo beatus nisi sapiens, nemini autem beatitas possit continis gere nisi eam tu largiaris , essicitur, sapientiam quoque sub tua signa militare , Sapientumque Epicureorum omnium sortem a te pendere, quibus & beatitudinem una& sapientiam nutu potes adimere , momentoque temporis efficere insipientes simul atque infelices . Quippe , o Fortuna, quod tecum familiariter dictiun velim, ea est

206쪽

conditio veritatis, ut non solum pauci eam videant, staeam pauciores etiam proloqui audeant. Epicurus quidem , qui absurdam de Diis sententiam sitam omnino reis licere debuisset , nihilominus vulgavit ; idem deinde,

quum quae de te Sapienter sentiret vulgare debuist et , Sedulo tamen celare conatus est. Atque ad idem M se exemplum gellit doctissimus Romanorum Poeta , iqui ejus sectam amylexus , ejusque imitandi studio incensus, illius aurea dicta ut ipse quidem ait depascens Praeceptoris doctrinam elegantissimis versibus est prosecutus. Is namque, dejectis ac deturbatis a nostraru in rerum curati imperio omnibus Diis , quum te unam , Prout Magistri ferebant praecepta , retinere cogeretur, di reVera retinuisset, nec appellare tamen auderet, rem scitissime per circuitionem expedivit. Et in quodam poematis angulo i quasi aliud agens te ahdidit; ita tamen ut qui serio investigaret, alicubi invenire omnium Dominam , tantarumque rerum auctorem posIet. Iccirco magnorum Ducum , more suo, irridens pietatem , qui medio in mari in maximo classis exercitusque discrimine , ad Deos

manus tendunt, Pacatumque mare votis expetunt suis :nequicquam eos id agere dixit; interque i psas preces divota naufragium nihilominus facere ς te nimirum ita δε- Perante , quae gaudes summa quaeque prosternere . Usque adeo res huisaras Vis ABDITA QUAEDAM

Obterit, G pHchros fasces, saevasque secures Proetistare, G ludibrio sibi habere υidetur.

Potuitne is, Fortuna , qui Deos sustulerat, tuum numen ornatioribus proferre verhis; quidve de te ipse ac praeceptor suus sentirent . planius enunciare ZAt istis liberiore expeditioreque oratione usias est A a a Artis

sa in Lueret. lib. F. vers. ORI.

207쪽

Aristippus: nec timide aut dissimulanter, quae ad te spectarent, tulit, std Pala in quanti te iaceret viriliter pate- secit , Dionysio , Syracusis , ipsoque immo Platone Spe tantibus . Porro amantissimus hic Socratis distipulus ac nobilissimae conditor stetae ita vitam instituit, distipulisque iis ita instituendam mandavit, ut ea prorsus sine te produci, atque haberi non posset. Pecuniam , praedia,

Principis favorem , caetera de genere hoc ad beate vivendum necessaria putabat: bonorumque fine in corporis voluptate posito, G commodis ita affluebat, tantoque ea sumtu Parabat, ut nisi ei de Τyranni thesauris argentum fuisset suppeditatum , quasi unus sane e nepotibus istis, Paucos intra menses necessario decoxisset. Praetervecti tandem tot opinionum scopulos , Syrtibusque philosophicae cavillationis vitatis , stuperest modo ut venustulos quosdaru redarguamus, qui,quum te tollere non audeant, uti caecam, insanam , deliramque traducunt, notamque tibi stultitiae ac temeritatis audacter inurunt: dum te fingunt temerario prorsus impetu

strri: largirique S austere , favere & ad Uersari nulla quidem ratione, sed praepostere admodum & proterve . Qui dum sapientes sibi esse videntur , aliisque videri volunt , stultos audacesque se ostendunt. Sane si quis in medio sorte natus Oceano , qui nunquam praeter Marect Coelum , navemque in qua natuS sit atque educatus , quicquam viderit, repente in mediterraneam aliquam regionem deportetur , ibique agricolam conspiciat rei rusticae navantem operam , ramos falce amputantem , atque ex iis illos in surculorum usum strentem , hos vero proiicientem : partem aliam agelli stercorantem , aliam

sa in rid. Diu. Laerti in ejus vita.

208쪽

occantem aut sarrientem , aliam noUantem , aut iterantem et poma Sedulo legere aut decutere , illaque diligenister servare , haec suibus proficere ; nonne is thalassicus homo , si simus erit, mirabitur quidem , sed , se ea Omnia quamobrem fiant ignorare clicet 8 Si vero arroganserit, & se credet sapere , delirum illum hominem ess protinus assirmabit, cunctaque miscere in illo agro &turbare sinc causa & ratione 3 Eodem prorsum pacto nugaces isti Philosophi, unde nam in hunc mundum delati

sint nescientes , cujus ignorant originem , naturam , assectiones ; illico ut paullulum circumspexerunt, audacter de rebus ignotis pronunciant: atque haec ordine , illa temere fieri: horum quidem Naturam , illorum Fatum aut Fortunam Casiumve auctorem esse perfricta fronte

confirmant; nil aeque Uerentes , quam ne ea , quae ne

sciunt, nescire videantur . Itaque ut quidquam accidit, exclamant statim : o factum bene i o factum malet o caecam Fortunam i viden quibus faveat, quosque injusta praetereati O Fatum , o Natura , o legum sempiternarum ineluctabilis necessitas i Atque haec inaniter debla- Ierantes , ceu aliquid dicant, magnam sui admirationem

faciunt, sapientesque vocitantur . Sane fuerat prudentius , te numenque tuum Venerari , & quicquid feceras , optima id facium ratione credere. Τu enim Orbis terrarum veluti quaedam materfamilias , aud secus ac Villicus ille , quid secandum , quid urendum , quid servandum aut abiiciendum sit nosti , hominesque quorum animos acutissime pervides suis Iocis veluti suppellectilem quandam disponere , modo altius locando, modo inferius e atque id pro re , & meritis , quoties videbitur , repetitis vicibus alternando . Haec ita fieri intelligens sapientissimus ille Pythagoras , quem saepius iam nomino propter ejus praestantem sapientiam longe ab istorum levitate abhorrebat: teque prolixe venerabatur, docebatque homines, quaecunque

209쪽

Iso tu in eos immitteres , quemque tacitum ferre debere nec reclamare; unu Sque omnium PhiloSophorum te Divinam

appellavit; γos hominum generi Folls dat DivINA GIores, Partem ferre datam , nec fuccensere Iobora. i

Qua quidem sententia opta me Se acutas simus senex cognoscere indicavit, Omnia a te jure fieri, meritamquenstrum , tuumque de eo judicium Praemia di poenas parere: quorum dispensatio non modo temeritatis non e set, ut vulgo emutiunt malestriati quidam Philosophi , sed summae prorsus sapientiae et ideoque te Fortem Diaminam , novo vocabulo nuncupavit. Connexio etenim ,& humanae voluntatis cum suprema divina lege concursis, Pythagorae Fortuna dicebatur ca . Nec in superbum hoc tantum di multivolum animal, quem hominem vocamus, imperium habes , sed in bruta etiam animantia, ignobiliorem quippe atque obsturi rem provinciam , idem regnum exerces ς no Que , quOS reliqua nat via versas, ministros invicem tibi, emimariosque delegisti ad brutorum fata exequenda . Pudet rno hoc in lCco versari: nam dedecere genus humanum videtur, conservos homines bestiarum eo ,' rationisque compotes, ingenioque pollentes tam vili defungi ministerio . Caeterum equos , canes, stles, . aveS quantum quidem ejus rei est eorum capax natura eodem Propemodum pacto ac nos agis, felicesque atque in selices emcis pro libituarbitrioque tuo . Et si bruta vocem emittere possent, credo passim S eorum querelas eXaudituros esse nos, ut hominum quotidie audimus. Nam tu quam libuit caniculam beatae alicui matronae,

aut si in Pstbagor. in aureo Carm. 1 Hierac t. in eam partem aurei Carm.

210쪽

aut Regiae virgini commendas , quae illam in deliciis haheat , ollium medulla S , & dulciculas escas sua porrigat

manu , in sinu eam usque serat, palpet, exosculetur, cubitum noctu secum ducat: suum mel, siuam Uitam, suum corculum appellet. Ut saepe mirari accidat, quonam Pa-

isto imperiosam & importunam seminam , viro, filiis, servulis , vicinis , amicis saevam atque indomabilem, hesti Iae ita placatam & humanam praestes , ut omnia ab illa hilariter ferat, maculari, immingi, conspurcari, & mo cleri etiam aliquando . Contra vero quam 'lurimas canes videas per trivia & angiportus algore & fame perire , pueris ludibrio esse, saxis impeti, terreri ac propelli: vitamque Iatronum more agere , raptoque ingenti cum pe

Equorum eadem fere est conditio . Nam ex iis ali.

quos Regibus principibusque viris obiicis, qui iis educandis docendisque nobilissimos homines praeficiant, Rassu lectussim nutriant, stabulaque mu Itis mundis cubicu- Iis mundiore servent, in octo sere semper, vel modico &valde moderato Iabore . Quinetiam ex illis aliquem aliquando prae caeteris diligis , ut Bucephalum, quem aeque ac Alexandrum nobilem effecisti ; ct sicut hunc amicorum adulatio Iovis filium renunciaverat, ita tu equum reddidisti pIus yene quam hominem. Alios autem equos, tametsi aeque rotundis clunibus, brevi capite , arduaque sint cervice, rus ablegas , villicoque cuidam paupercu Io, ct avaro tradis , qui molere eos faciat, ligna S lapides vectare , plaustrum trahere & arare eterendoque frumento , rusticisque a Iiis operibus ad lassitudinem usque male pastos adhibeat, ut macie S i IIuvie squalIere eos videas,

vixque ab ipsis asinis differre . Quid aves t Ex tot passerum millibus unum deligis, quem Lesbia plus prope Catullo, sivisque adeo oculis

amet; quicum ludat, quem in sinu teneat, cujusque acres morsus incitare gaudeat: reliquos vero venatorum,