장음표시 사용
351쪽
rum ritu cantatur , tanto insuper cythararum , lyrarum , tybiaium , tubarumque etiam aliquando stic pitu ac sonore , ut vel ba exaudiri non PQssint , versusque ac poetae sensa cninino evanescant . At , si vobis ita videtur , de publico theatro , tragoediisque quae in eo canuntur sint . diicta satis : ad domesticum transeamus . Graυ. Prosecto Verissime a te dictum censim , nos publico theatro modo carere : nam de quo locutus es , ad exei citationes musicas pertinet, non ad tra- mcdiae comoediaeque theatrum . Vix in privatorum aliquando domibus tragoedia vel comoedia prope ad veterem illum morem agitur , sine socco quidem & cothurno, ac histrionibus, mediocrique sane apparatu ; verum ut ibi agatur fabula , non cantetur et quod quum in theatro fit , mihi absiurdum adinodum videtur ἱ nihil enim tam vero ac genuino docendarum fabularum mori adversatur , quam cantilenae istae , quae nec exaudiri verba sinunt , a satietate , ac pei tuis repetitionibus auditorem exanimant , non solum ut si Iae nexus ignotus usque sit spectatori , sed ut prorsum sententiae , ipsaeque sermonis Veneres , si quae sunt , sus centur ac Pereant . Unde magnum mihi operae precium facturus ille videatur , qui theatrum illud vetus modo apud noS excitaret , di per histriones , tragoedias ac comoedias doceret, ita tamen , ut nec tibia,
nec lyra , nec aliud quid , quod ad musicen pertinet , in eo theatro ne pictum quidem conspiceretur : quod post Cornelium Sc Racinum magno plausit in Gallia fieri audio . Irent hoc pacto ad eunuchorum & cantricum illece bras hauriendas , quibus musica cordi sunt : prudentes autem viri ad theatrum accederent , ubi priscae sapientiae praecepta admirarentur , dignamque Viro voluintatem haurirent a graphica morum imitatione , Variaque hominum solium. GL Atque ego quidem , quid haec ninstra praeclara scena caetetorum in animis pariat, adfii mare
352쪽
non ausim et de me autem sincere fateor , nunquam hoc me theatrum ingressum csse , quin mollior inde atque imfractior exierim . Ηcc fortasse mihi propter senectutem accidit, reique insolentiam: verum nequeo satis in animum inducere , levius inde assici cincinnatos istos nostros adolescentes , matronasque , amores , di voluptatem vultu ipse spirantes: in quorum imis, ut ita dicam, visceribus theatralia illa pila , di venenata iacula penitus haerere admodum est verisimile . : .Pans. Porro haec , quae Italiam invasit , theatri corruptela aud ita multo post dimidiatum superius seculum a Parmentibus , Mantuant sque Regulis orta est , qui talium spectaculorum novitate ac dulcedine pellecti, ultra omnem modum volumates eius genetis incredi. hili sumtu amplexati sunt ἰ unde PraeciPue Mantuanorum Principum perniciem profluxisse historiae testantur . Ab
his initiis Veneti ac Neapolitani theatri principia invenias: quod annis vix quinquaginta ita invaluit , ut neminem e patriciis beatisque istis invenias , qui aliud aliquando fiuisise , aliudque di modo esse debere theatrum ne somnietur quidem . Eunuchi interea , Pudendum genus hominum , ac mulierculae , arcanorum scilicet musicorum callentes , maximis praemiis unde unde accitae ad theatrum conspurcandum accedunt , Plebemque Pariter ac Patricios , matronasque praesertim vocum illecebris ohlectant , nulla poetae & Poeseos cura, quae musicis ubique loco cessit: αquae olim musices domina fuerat & regina , nunc ancillae ipsamet subservit suae, plurisq, aut minoi is aestimatur , quan tum ad musicen modosq; videtur aptior. Quod magnis viris scribendae ad. veterem normam tragoediae curam omnem ademisse mihi videtur : quum vix intra domesticos parietes viderent aliquem tragoediae locum esse , nec unquam
in publicum Prodire Poste . Cal. Non equidcm temere
353쪽
Plato & veteres capientes , musica re rempublicam conti neri arbitrati sunt, & si quid in illam novi irreperet, mores inde hominum necesiario assici atque congerit . Hinc
profecto fateamur necesse est , nostrorum morum corruptionem a praeclara ista musice , quae modo , nostrorum
praecipue hominum labore di ingenio , suas omnes vires exeruit, atque a musico isto theatro Prognatam elle. Nam venenatae mulices illecebrae incidunt nervos virilis animi , praesertim in tam molli spectaculorum genere, quibus iam nil nisi meri amores exhibentur. Unde mirari licet , eos , penes quos earum rerum Potestas est , id minime adhuc animadvertisse , frangiq; Pei misisse maletiOS Italorum animos , quos ad maiorum suorum imitationem Per gravia & meiare militaria spectacula excitare debuit sient . Graυ. Sapienter & vere id a te dictum , frater . Nam non omnia spectaculorum genera omnibus aeque civitatibus conveniunt .
Persis , aliisque ad omnem servitutem dejectis per Asiam Asicamque populis libenter drderim , ut mollibus
atque effeminatis spectaculis acre servitium ac i urpe ocium obloctent . Eur ae vero Populos ad gloliam natos ad ea adhortarer spectacula , quibus Romani Praecipue usi sunt, quibusque maxime hominum animi firmantur . Speiricula etenim , quae magnorum sortiumque factorum speciem praebent, paullatim in speetitorum animis robur quoddam, ae celsitudinem excitant , vitaeque contemtuin prae laudis cupidine pariunt et unde scenicorum heroum aemulatione spectatores gloriae studio incenduntur, atque ad Patriae re gisque amorem excitantur . BeI. Id Romani vel per gladiatorum lanienas consequi aggressi sunt , Hispanique deinde Per taurorum Pugnas et quae Omnia Dei o. M. ope ab universa iam Europa expulit humanitas : sortesque viros eadem docuit, ratione fieri, non cruentis atque inhumanis hisce spectaculis . Ideo ad tragoediam satis est si convertan
354쪽
tur homines , unde & animi magnitudinis , & cuiustun. que vii tutis semina hauriuntur . Veriunt mcdo diurnanceturnaq;manu, ut HoratiuS ait, Optimarum tragoediarum . exemplatia homines , ct ad Qrtium factorum imitationem eos seni videbimus. Nec vero musicen , quoad ipQs mores attinet, repudiandam omnino cenlao: sed ea esset adhibenda , qua Giaeci usi sunt, virili illa quidem di gravi , quae
homines erigeret atque excitaret , non molliret atque dejiceret . Haec vero extra nostram aream sunt : videant quibus ea curatio est .
I. Eius igitur generis theatrum musicis exercitationibus potius quam tragoediis docendis dicatum merito dicere possumus. Ideo huiusmodi seculo conccdamus, nosq; eo reseramus, ubi utilis simul & iucunda tragici poetae opera esse possit: quod a Belvederio nostro expectamus . EeI. Id Porro illud theatrum consequetur , quod e veteri tragoedia ingentium vitiorumi ac virtutam eXempla retinebit: casusque graves & repenti
nos , regiaeque fortunae mala , rerumque magnas conversiones in innam inducet i ita tamen stenas actusque temperet , ut usui Prorsus conveniant ἰ vitamque moresque eo artificio moderetur , ut di persenis congruant, &com-
muni hominum sensui non adversentur . Gram Communis vero sensus omnium temporum est ac nationum , ut eadem apud Graecos olim & Romanos rationi consentanea
visa sint, quam Gallis modo Italisque esse videantur. Bel. Et verum isthuc est , di magno nihilominus indiget temperamento , Gravina e nec enim quae magno plausu Graecum theatrum excepit, serret modo nostrum , quando mores nedum Populorum, sed et regum ipserum immuta, ii , ac sane inversi ssint . Nam quis Peleum nunc strret, sceptro caput Menelai Regis sie percussurum minitantem instenam induci; vel Andromachen inetolis uxorem vinculis
in ipsa scena a Menelai satellitibus ita constringi ac trahi, ut
355쪽
vix modo cum sicariis & latronibus agi mos sit Z Q aB Euripides , atque alia his similia induxit , quoniam Troianorum temporum mores reserebat , qui a nostris longe late.
que dissentiunt . Quae ab ipso Poetarum Parente Homero defluxisse patet et aPud quem , ne ad alia divertam , isthaec ipsa Andromache , Hectoris viri sui necem flens , inter alia ad Astianactem puerum conversa ait , nunquam sthac , o fili, super Hectoris patris genua sedens , medullas ac adipem arietum comedes. Qaae maxime decorum laedunt, & ridenda Prorsus nostris temporibus . Pans idtmodo plausium iri ipsi Virgilio censes , si aliqua Regina in similem ac Dido casium adducta , ea querelis adaaisceret, quae satis indecore Phoenissam illam dixisse Maro fingit t. . . . Si quis miΘi parvulus aula Luderet AEneaI . Τemporum haec sunt , nec imitanda . Sane pro certo ha-heo , aliter nunc locuturos fuisse Euripidem , Homerum ,
Virg ilium , ac tunc locuti sunt ἱ ut iis optime quadrare censeam quod de Lucilio dixit Horatius
Si foret hoe nos m fato dilatus in seυum, Detereret sibi multa , recideret omne quos ultra
Beis. Praeterea cui credis spectatori apud nos probatum iri , si ab uno eodemque actore integrum Pene actum , quod factitatum in veterum tragoediis , absumi videat Z Immo serio poetas nostros cavere moneo, ne qae actorem , qui selus scenam teneat , diu solum loquentem inducant, sed admodum breviter , ne contra verisimile Peccent , fastidiumque pariant spectatoribus. Pans Apud Gallos vero poetas alia consuetudo invaluit, ut quum das Plu rest; personae in sicena sint, altera viginti vel triginta versus Proloquatur, altera dein Prom totidem , sensa sensibus Ῥ-
356쪽
Ponencla, Ponat, atque ita, ut adversi oratores olim lebant , quasi ad clepsiydram alternas dicant , quod declamatorIum , ac nimis meditatum videtur. Quid in Rodoauna, quae inter optimas Cornelii tragoedias Z Nonne Cleopatra diutissime sola pluries declamat : & tam multa insiuper I ui-P quingentos versius in ea tragoedia una pronunciectMI. Id scilicet communis sensius in Gallia fert, apud nos autem respuit. Sed ut ad Graecos redeam, quis libenter modo videat , chorum vel multerum , Vel senum , vel nautarum , anter reges Principesque viros in scena versari , deque omnibus , quae eveniunt aut eventura sunt , modo Inter se , modo cum actoribus ipsis loquentem p Graυ. Sublato autem choro truncatur nobilissima atque utilissima tragoediae pars , nemPe , qui siententiis densus esse dein heat , ct sapientum Iudimum de his quae eveniunt continere ς qua si abest , muta quaedam ct manca res erit tragoedia , In qua nec Poetae loqui datur, ut in epico Doemate , nec actores philosbphari par est satis in auriri , occupatos , ct a philosiophorum studiis plerumque alienos .
phoclem Euripidi praetulit ; nam res ipse docere nos de-het & eventus , non conquisita verba , ct flosiculi , ut ita e his quae evenerum longe latius est a spectatoribus ferri, quam a Poeta aut cho m , ne auditorum Ingeniis diffidere videare , aut decla-
- ὸ u rq si ''m inducere , ubi actio ipse regna iura, 'm , ut aliquo e notioribus 8 δ 'ς emplo utar , quid in regnandi libidinem
p ius quibuscumque verbis dixerit Philosophus Quam
quum Cornelius in Rodreuna Cleopatram Proponit . V v quae
357쪽
quae alterum ex filiis primum ferro sustulit, deinde, quod auterum necare nequiverit , semetipsam hausto veneno in- .
tersecit Z Num quidquam hoc facto dici emacius aut excogitari potest Z Chorum vero, ut eo redeat unde digressa est oratio , si quis retinere velit , Per me sane licet, dummodo a spectatorum oculis auribusque illum subducat, & in existremam actuti m partem , Veluti quid a dramate divisum , conjiciat , legendum quidem , utique non conspiciendum
Illud vero in tragoedia quammaxime retinendum est , quo ipsa nimirum constituitur, ut bellorum calamitates , aularum perfidiam, disicordiae, Penes, ingentiumq;irarum aestus , at que libidinum , odiorumque PerVersitatem spectanda proponat poeta , regnandique detestetur injustam atque infinitam cupiditatem , idque horrendis exemplis sanciat . Deterrendi quin etiam sunt in tragoedia ab insaniS amoribus homines , quum nulla ex omnibus Perturbationibus vehementior sit , quam amoris furor , idque magnis cladibus doceri , atque inculcari debet . Atque huc veteres in Medaea praecipue respexere , cuiuS amor ad foedam demum perturbationem mentis delapsus , impudentiae, flagitii , coedissurenti foeminae causam Praebuit ς quae, accedente insuper ira , nullum denique exhorruit neptias . Pans. At prorsus diversa nostri modo theatri indoles est , quod nisi dramaamorum oblectamentis infarcias , figet , & omnino repidiatur . Amores autem ad bonum morem plerumque deflectuntur , ut saepius eos Virtus, quam vitia comitentur . atque optima inde proveniant. Bei. Sane ita Gallorum praeis sertim theatrum seri, in quo dum veteres historiae reserumtur , recentes tamen illorum Populorum mores proponuntur spe. ctandi . Nec negaverim cuncta in eo modeste , quod ad hoc ab tinet, ac pudice ingi, ita ut delectationem amores habeant, impudentia atque obscoenitate careant . Sed pravam disci- Dipitigod by Cooste
358쪽
plinam auditoribus proponere haud sapientis reor . Nam sese amoribus dedent sane homines , exemplis illis vehementer adacti ; virtutem vero ac moderationem minime servabunt , quae poeta in scena nullo negotio servat , atque exhibet I at eadem in auditores minime transfundere poterit , qui transversi agentur quo humana eos natura Perturbationumque impetus impellit. Satius ergo fuerit , omnes amorum illecebras a tragoedia exulare , ne , dum ea mortalibus magnis exemplis utilis esse conatur , eadem subvertat , moresque corrumpat , quo quidem nihil absurdius excogitari Potest . Quod ita accipi velim , ut Poeta , si quando ita res serat , huius quidem perturbationis
mala, insanorumque amorum incendia Patefaciat, ut Perter refacti, ab iis quantum potest abstineant homines ἰ teneros autem affectus , amorumque dolosam dulcedinem omnino viis tet , ne inducantur exemplis auditores , ct parum in posterum praevidentes, in eum adducantur locum , ut omni consilio ac ratione destituantur . Gr. Vel inde tantum , te Graecum theatrum admirari palam est: ab illo namq; amor prorsus mutat , nisi quatenus ad patefaciendum eius furorem Per tinet . Pans. Hoc ab omnibus Graecae tragoediae scriptoribus eorumque deinde imitatoribus sancte servatum est , quod patet nedum ab Euripidis tragoediis , qui , quod nimis severus , mulierumque osor habitus est , minus ea in re authoritatis habere videri posset , sed α
Aesichyli , Sophoclisque itidem ; ut colligere inde possimus,
illius theatri consuetudinem amores non pertulisse ; quum passim a recentioribus poetis , quos theatri corrupto res appello , Perperam sane in amoribus nodus ipse ac tragoediae nexus constituatur. MI. Caeterum , ne reiectis amoribus humanitatem ipsam a theatro expulisse nos videa mur , optime Parentum in liberos amor , horum in illos Pietas . fratrumque Praeterea mutuus amor a tragoedia
359쪽
34 probatur , amicorum que Praecipue fides atque constantia i quae, si a docto humanorumque affectuum petito viro trais Aentur , sane magnos animorum motus progignent, nec sti-gida & stataria quaedam res erit tragoedia . Addat , si opus fuerit , Poeta uxorum in Viros , sponserum in sipo sos amorem , sed parce ac Prudenter , atque ita ut graves casus sequantur ; eiusnodi enim asseetas nec bonis moribus ad vel cantur , dc non leves inde turbae possunt ,
animorumque commotiones, acerbique eventuS Provenire .
Quod in Horatia videre est , quam sine lacrimis nemo legere, meo quidem iudicio, Potest, sine gemitu vero, animique aegritudine in theatro spectare nec sapientibus licet. Vera loquor , huicque Civitati notissima . COI. Expulsis vero a tragoedia amoribus , quid praecipue in ea sequendum a Poeta dicis , Belvederi y Nam aliquid potissimum ea comprehendi necessarium duco , ne vagetur , & quo consistat non habeat . BeL Scopus hujus mihi poematis videtur Principum ac potentium virorum vita in conspicuo posita : unde in spectatorum animis magnae sol lunae exsecratio , terrorque ac miseratio a repentinis
cladibus suboliatur : quod mihi aliis verbis dixi me Theophrastus videtur , quum tragoediam definivit heroicae so
tunae statum . Nam quum talium virorum , veluti in tabula , consipiciendam vitam Proponit Poeta , eam miseriarum , aerumnarumque ob aegritudinem , ambitionem , avaritiam , crudelitatem , refertam ostendit, incertoque fortunae aestu perpetuo iactari . Atque ita tamen tragoediarum scriptor hos aestus , immanesque ausus , ac saevas fortunae vices , malis regibus pi incipibusque viris pro-Prias , m scenam inducat , ut ostendat, ct reipsa doceat , quocumque in statu magna vitia a summo numine acer rime vindicari . Praeterea non fortunam selum C cam , ut vulgo serunt , esse ἰ scd magnis . exem Dissilietoo by Cooste
360쪽
plis patefaciat , ct ipsisS Plerumque coecos eam essicere quos nimio favore complexa est et undo illi magno fastidio& Contumacia emeruntur , ceterosque homines contemnunti:
porro ut nihil insipiente Qrtunato intolerabilius fieri possit. Atque hinc etiam videre est , cur ii, qui commodis antea moribus esse videbantur , Prosperis rebus , imperioque praesertim ac potestate immutentur; unde, si quoad cetera inutilis tragoc dia esset , vel uno hoc emceretur utilissima, quod tales viros magnis malis, ct calamitatibus plerumque assici docet. Calor. Id quidem, Belvederi, in theatro fieri , quam in hominum vita conspicimus ; quum malos scelestosque rerum Potentes omnem pene Vitae curriculum inoffensum feliciter emetiri siepiuscule videamus, atque e casibus istis tuis , repentini'; cladibus feliciter evadere . MI. At infelices non exitus vitae , sed vita ipsa essicit : ut satis sit ostendere , in angore ac molestia malos Potentes viros vivere , & perpetuo gravissimarum stllicitudinum turbine asti, quod philosephi omnes docent; ut eos non admirentur, doheatos arbitrentur ii, quibus medicina tragici hisce speistaculis est paranda. Quis enim , ut a tetra hac penurbatione iterum exemplum capiam , ambitioni sanus inserviat, atque ambitiosos felices putet, quum non ab umbratili aliquo philosepho audiat, verum oculis ipse suis videat, Oe sellicita, trepidoque usque metu, veIuti magnis vorticibus illos iactari Z Aeque enim immodico & noxio affectu ob nimiam bonarum rerum expectationem mortalium torquentur animi, quum ad spem eriguntur et ac quum Praesentium malorum, aut imminentium fiormidine ad desperationem deiiciuntur . Mannum Igitur Operae Precium seret quisquis haec mortalibus spectaculorum voluptate condita, patefaciet, quos inanes rerum species obcoecant ἰ illudque insuper eventibus ipsis eos doceat , nempe quod , ut nihil eo homine miserius atque ins
licius est , qui magnis saevisque istis assedlibus servit , ita