장음표시 사용
21쪽
gulis amputandis tempus prodigant , qui- 'bus constitutum est arborem ipsam ad extremas usque radices succidere & convellere Rationibus itaque , seu verius sophis- η malis ex perverso Metaphysicae studio comparatis naturalem Religionem oppugnant. Ut namque eodem ex fundo humanae naturae , prout integer suerit , sive insectus, virtutes enascuntur & vitia , ita ex ejusdem artis usu recto vel pravo opera utilia& noxia itidem manant; quique in arte fuerit exercitatior eo ingeniosius graviusque, si animum libido incesserit , in eam peccabit . Quis docto Medico peritius venenum mortiferum propinabit λ Quis subtiliore astu- itia quam in Iure versatus Justitiam circumvenerit Qui igitur omnem plane Religionem inimice insectantur, Metaphylicam is impensius colunt , illi se dedunt, illiusque
recessus intimos subeunt , eoque ardentiori studio, quod eam videant a magna & praecipua literatissimorum parte , aliis distenta curis , negligi , aut in vaniloquentiam &nugas a quibusdam fuisse conversam . Altissima hujus scient in principia , notiones resque subjectas discutiunt , varie commiscent , proque suo ipsorum libito comparantes colligantesque confundunt , dissicultates retrusiores easque gravissimas tota contentione Promovent , atque urgent . Vete.
22쪽
rum Philosophorum quo nomine praeser tim digni habiti sunt , qui maxime Divinae Philosophiae operam praebuere montia menta revolvunt, ut opinionum ratio umque habeant delectum , quibus Religioni
damnum inferre se posse arbitrantur . Omdinem sempiternum , quo uno verum ac bonum omne regitur , disturbare nituntur atque disjicere, cui casus eventusque sortuitos substituunt; aut si quem ordinem nonnulli victi experientia confiteantur , illum non a mente suprema judicant proficisci,
sed per se ingenitum huic Mundi machinae , quam a Divina procreatione subtrahentes ad infinita protendunt spatia aeternitatis . Providentiam ac Deum ipsum a materia diversum , praemiaque & supplicia, quae probos & improbos post mortem ma- neant, inter fabulas numerant . Animos ab omni materiae contagione sejunctos eorumque immortalitatem ut idola vana delirantium irrident : quibus si cogitandi s
cultatem , quae vis materiae nequeat esse, objeceris , graves prudentesque monent , ipsius materiae vires nobis esse latentes . Quod si eos familiarissime consulueris , omnia cujusque dogmata Religionis , aut a quibusdam cerebro infirmis , aut ab aliis plausus popularis captandi libidine , & lucri caussa, tum a viris politicis dignitatis atque po-B ten-
23쪽
tentiae amplificandae gratia , calide sancita fuisse ad 1 ubjugandam imperio continendamque in ossicio multitudinem imperitam, intelliges. Quoniam vero Socratis, qui stultam tantummodo Deorum turbam damnabat , extremam calamitatem in memoriam
reVocant , mittura quanto disseminant artificio impias opiniones totidem Proteos crederes : modo prosiliunt , modo se retrahunt . Saepe antiquorum male sanas senten. tias proserunt, quas aversari dum simulant, earum rationes eXplicando , novoque pro sua virili robore addendo , reipsa confimmant . Nonnunquam illos videas , dum alios laesae Religionis arcessiant , in eorumdem tamen raptos admirationem celebrare ingenia , ingeniorum scelus ad Ccelum usque eXtollere , argumenta praedicare , qui hus nondum fuerit satisfactum . Dogmati-Cos ad tempus agunt, ad tempus sophistas, saepissime Pyrrhonios humanae mentis infirmitatem deplorantes. Haec cum tacitus mecum ipse recogito, soleo Deum Opt. Maximum precari eniXe, ut mentes velit tam perniciosa lue pollutas eXpiare, eamque coerceat, ne in etiamnum puras Veluti contactu quodam procedat . Sed si ab humana industria aliquod potest ad hunc morbum pellendum avertendumque Parari remedium , praesidiumque
24쪽
serti Religioni periclitanti, illud non aliunde sane crediderim quam e Metaphysica sin cero diligentique studio pertractata, tamquam e sonte suo posse depromi , ut fraudes sua
oppotita arte deludantur . Enimvero modo singulae disciplinae finibus suis Contineas' tur , nec aliae in aliarum ditionem incurrant , nullam omnino praeter hanc unam invenies , cujus naturalis intersit Religi nis principia & fundamenta tueri & confirmare , tela hostium retundere , paratoique abrumpere scopulos & tendiculas . Ecqua enim id sibi ossicii jure assumeret Non sacra illa Theologia , quae naturae lumen transmittens , una Divina auctoritate
innixa , solisque a Deo loquente principiis revelatis, atque inde profluentibus adminiculis , suo ex ossicio Christianam Fidem dumtaxat propugnat offuciasque dispellit ,
quas ei praetendunt a Romana Ecclesia transfugae , vel qui sacrarum literarum partem. aliquam amplectuntur . Tametsi non sumnelcius , magnam Metaphysicae melioremque supellectilem jamdudum in illam fuisse illatam : sed nos, quae juris sunt nostri,
quoad ejus fieri poterit , repetemus . Ne que vero Philosophiae morum partes esse in naturalis Religionis defensionem accurrere ullus recte sentiens dixerit ; sed ut maxime hujus cultum pro loci P ac temporis DP-
25쪽
portunitate , caeterisque pensatis adjunctis
procurare . Reliquas neque commemorando praetereo disciplinas, ad quas ne suspicari quidem fas est, quicquam de rebus hujusmodi pertinere . Una proinde superest Metaphytica , cui pleno jure universa haec sparta ornanda debetur . Quod ex ipsis , quibus ab heroicis usque temporibus fuit insignita , Divinae Philosophiae & Theologiae
nominibus certum Compertumque essicitur. Haec igitur supra caeteras omnes naturali lumine partas scientias a gens , ac veluti quadam in specula posita, universum te rarum orbem undique perlustrans , res animadvertit innumeras, infinita propemodum varietate distinctas, quae constantia tamen,& ordine simul ineffabili Omnes consentiant , singultaque quasi distribuentis justitiae speciem cum productione sua, tum apta partium suarum compositione, Praeseserant. Ex quo imperturbato ordine cum tanto discrimine rerum conjuncto, copiosa luce dis suis, clarissime conspicitur suprema aliqua virtus & caussa . quae rebus hisce aspectabilibus praesideat , quae cuncta pro nutu , summa tamen sapientia , provisione & justitia temperato moderetur , certosque in fines dirigens ad concentum hunc mirabilem cieat . Ab orbe magno in parvum lumine reflexa Divina haec Phili phia ho
26쪽
minum interiora pervadit; ubi nonnullas cum detegat veri aeterni communes notiones, quibus universae gentes pari consensione adhaerent, ideam ratiocinando colligit ordinis sempiterni , caeterarum omnium veritatum regulae & mensurae: qui ordo, cum corpωrum nequeat esse simulacrum, neque illis incidi, quoniam haec sunt fluxa , & labilia;
certe quidem oportet , ut sit affectio rei, quae corporeum omne , & caducum supergrediatur, quamque adeo mentem liceat ala pellare , mentemque, medius fidius , omni ex parte infinitam. Cum enim beneficio, &vi aeterni illius ordinis generales quasdam sententias, praeter ullam dissensionem , homines toto orbe dispersi, culti & barbari amplectantur, nulla cujusquam ipsorum mens, siquidem finita est certisque limitibus comprehensa, potest ejus ordinis , quo mentes innumerabiles , spatii & temporis immani intercapedine dissitae colligantur, in easdemque Veritates trahuntur , principium esse &origo. Hocce unum genus argumenti , ita solidum, ita splendidum est, cum fuerit, sicuti postulat, explicatum, ut eo Metaphysica posset impios omnes prosternere, eorumque tenebras dissipare; si non deploranda fateri experientia cogeremur , rationes plurimas, quae sunt ad probandum efficacissimae. ad persuadendum minimum valere, assecti . nibus
27쪽
nibus animi in contraria distrahentibus , 'ad quas longe tenacius , quam ad frenum scopulos plerumque homines adhaerescunt;
quemadmodum contra rationes suapte natu- ura infirmae , tamen ut persuadeant plurimum possunt , quod sensui essusteque libertati indulgeant. Verum quamquam est desperandum , ut qui obstinato. perditoque animo in sensuum tenebris delitescunt , eos isthaec disciplina quanto suo cunque fulgore illuminet; id saltem, prout est inhumanis, efiiciet, ne qui adhuc libero gaudent aspectu, alieni erroris caligine obtenebrentur. Metaphysica enim, pro qua dicere in animum nobis induximus, haud hercule distinistionibus vanis, sed maximi ponderis&clarissimae lucis, non sensu vacuis verbis , sed integrae doctisque omni- bus acceptae significationis, invictisque rationum momentis, multo sane pluribus, quam valeant reputari , cum ignorantiae superstitionem, tum vanae fallacisque sapientiae impietatem , quae e regione opposita rationis Religionem adoriuntur, opprimit, fugat, eX- terminat; ut sanis omnibus veritas fulgenti
me splendeat. Haec Hobbesii, ut de iis di- cam , qui per haec tempora sunt praecipui Genii dissolutorum sacrilega dogmata , haec spinosae post homines natos perfidiosissimi systema , haec Baylaei argumenta pro gemino
28쪽
Manichaeorum principio nimium jactat ab ejusdemque, ut reliqua sileam, fallacia & dolo plenam , qua plurium Deorum cultoresa Atheis pejores affirmat, sententiam mira perspicuitate eludit, refellit , evertit . Haret e enim Philosophia vere sublimis, duo rerum summa genera non distincta, sed plane diversa commonstrat, alterum in corpore , alte- .rum in intelligente natura positum; e quo posteriore mentem aeternam, immortalem, Deum Opt. Max. discernit, qui cunctas res alias ex tota aeternitate praecesserit; easve quo
temporis articulo ipsi fuit visum, ex nihilo, quia est omnipotens, procreaverit; artificioque inexplicabili ex infinita sapientia composuerit; quique sua omnia impleat immensitate; cujus cura & providentia suprema simulis & infima, maxima pariter & minima temperentur ; ab ejusque voluntate motus suosi lingula obtineant , unde omnis varietas occonstantia oriatur. Homines quoque manifestis & ineluctabilibus argumentis evincit, ut animos habeant ex mente Divina decerptos 'de ' Non equidem facta partitione Divinae substantiae , ita ut animi sint eius quaedam portiones , sicut impie commenti fuere plerique veterum Philosophorum, atq e haeretici Manichaei, & Priscillianistae; sed Divina essiciente virtute , a qua ex nihilo conduntur , ad Dei ipsius naturae , qilae omnino incorporea est, similitudinem .
29쪽
delineatosque , tamquam ejus adumbratas imagines, Omnis materiae expertes ; qui vi tam inclusi corporibus tribuant , hisque intereuntibus , illi aeternum maneant , jugi selicitate , quae rationem deceat , fruituri, si Deum iptum , pro ratione scilicet , vereantur & colant, justitiam morumque prinbitatem sectentur; poenas i si secus secerint interminabiles daturi . Quis porro inficiasiverit, cum haec&alia his consentanea su rint explanata, Religioni naturali esse Metaphysicae opera contuitum , deque impiorum caussa conclamatum Qui, si tamen adessent, sicut longissime absunt , haud dubito , quin mussitar I , me sane multa.& speciosa huic disciplinae tribuere , sed
omnia ex revelatae de luper Religionis Nabjudicio , quo summoto , non tam magnifice de illa sensurum; neque , si periculum
fieret , ullam ex tot jactatis rebus ejus solius usu praestiturum . Itane vero λ Quod ad me quidem attinet , nihil ego promittere aulim : caeterum quod ad scientiam
ipsam spectat , ii quo par est ingenio &diligentia excolatur , cum praefata tum alia plura, quocunque lumine alieno subtracto, de ea fidentissime polliceor. Utrumne ergo quis dixerit , eodem illo praejudicio laborasse Philosophoruin veterum praestantissimos, ut Thaletem Μilesium, ut Pytha-
30쪽
Pythagoram, ut Socratem, Platonem , A ristotelem, aliosve plurimos, quos tam multa , tam praeclara , tam vera , plerisque li- cet falsis intermixta , novimus de Religio ne tradidisse quamquam non me lateat, horum quoque pronunciata a plerisque malo dolo . in sinistram partem deflecti , . sed haec alias . Tuae sunt omnes , Thales Milesi, Graeciae Sapientum princeps, tuae, inquam , singulares illae , ac vere divinae sententiae: Deum antiquissimum esse omnium, primumque motorem immobilem , qui neque initium habeat aeternus , neque satum immortalis timeat , quem ne nostrae quidem lateant cogitationes . factumque ab eo Mundum pulcherrimum ; humanum item animum naturam seipsam moventem , imo pertientem corpori motum , eXpertemque interitus . Tuae illae sunt, Pythagora , Italicae Philosophiae parens, quibus Deum aje-bas per universas Mundi partes Commean
tem r atque diffusum , et ex quo
omnia , quae nascuntur animalia , vitam capiant, illumque esse omnium principium re tem si Non loci mutatione , sed operationis ess-
a in Non porrectione partium, quas habet nullas, sed immensitate substantiae individuae .