장음표시 사용
111쪽
ys eo MMENTΛη. Ivs BREVIs RERUM dine cum aliquot Helvetiorum copijs erat. Iam muros prostrauerant Galli,& cum summa esset ciuium in urbe trepidatio,Heluetij incredibili audacia mire insultabant Gallis,prouocabantque ut per pate- Helvetii mi tem murum irrumperent: interim in Gallorum co- re cote ut temptum,contra hiatus disiecti muri lectorum tan- ms. tum lintea transuersis suspensa perticis praetendentes. Et certe Galli,licet aditus pateret,non fuere ausi subire murum,sed motis castris,a Nouaria discenserunt,&admottam vicum,ab ea urbe viginti sta- dijς distantem,castrametati sunt. Interim aliquot Helvetiorum millia auxilio venere illis,qui Nouariae erant. Accidit tum quiddam sane memorabile. Canes Gallorum,relictis castris,magno agmine Nouariam ingressi, Helvetiorum excubias agentium
crura lambere,caudis blanditer adulari, submisiisq; auribus singulis applaudere coeperunt, tanquam Helvetij iam ipsorum essent domini. Ea res Helue tus certam videbatur de Gallis victoriam polliceri Non multo pdst Helueti j erant autem peditum ad nouem millia urbe egressi, ad Gallorum sortissima castra profecti sunt,una cum illis proficiscente Mau.
ximiliano,quem tamen ad urbem redire vel inuita compulerunt,ne ab hostibus interimeretur. Vbi ad Gallos diuertis itineribus ventum est,tanto impetu
Helueti j vfidique eos oppugnarunt,ut quod dictu prope inccessibile ideatur caesis fugatisque omni-Dus,sesquihorae spatio & memorabile praelium,Segrauissimum bellum cosecerint. Cecideriit co Pre. Do ad octo millia Gallorum omnis generis,ex Ha- uelijs mille trecenti.Ita tum Maximilianus Mediolanum obtinuit. Sane quandiu apud Helvetios Catholica fides inconcussa & inuiolata permans & erga Sedem Apostolicam,cuius ea gens. obseruiu
112쪽
6ssima suit,studium 8e amor singularis, apud omes virtutis opinione obtinuere, que in mutata postea religione,non parum apud illos pagos, qui Zui glij dogma sequuntur,est labefactata. Turpis enim
omnino est & propemodum inexpiabilis macula' desertae religionis: quod utinam plerique hoc quo attenderent,qui leuitate plusquam puerili ab auita Afide in res nouas se abduci sinunt. At tamen etiam hodie maxima Helvetiorum pars Catholicam sid constantissime retinet,&pristinae quoque virtutis bellicae laudem. Eodem anno bellum atrox extitit inter Gallum
G Anglum .Henricus enim vij.Angliae rex Romanupontinccm,cuius tum erat obseruantisiimus, atque -- etiam religionis causam tueri aequum atque magni- ter Gallis
ficum arbitratus,grandem conscripsit e suis de Gera Ans .manis exercitum.Ne'; interim se Galliae rex des reba magno undique coacto exercitu. Britanni ve- ro e Calesia quae portus Iccius olim fuit Groan nam munitissimam Morinorum urbem oppugn tum profecti sunt,quibus paulo post cum nouis coopijsic coniunxit Henricus rex. Atque tum demum , urbs ea totis viribus oppugnata est. Paulo post Maximilianus Cssar cum luis illi copijs accessit. Vbi .
vero fama increbuit, Gallorum rege obsessis commeatum aduehere instituisse, Maximilianus Caesaccum qOoo. equitum,subsequente Anglo cum pedi tibiis,ad Gallos contendit,eosque omnes in fugam coniecit.Atqus tum Taroanna deditione capta est, urbsq;,templis seruatis,incensa 9. Calendas Septε- Taraa ebris. Ludovicus Galloru rex hac accepta clade gra- capisuri
uiter comotus, Scotorum regem Iacobum, ut An
Ilit bellum inferret,Gallica arte permo t. . Multa
cotum retrabebant, ne id saceret, pr*ssertim nihil tale
113쪽
ν co MMENTARIVs BREVrs RERYMtale verente Anglo,cuius quoque sororem habebat in matrimonio,& cum quo edus grauissimu pumaritia is ς β dx T iidem tamen infausto consilio transuer-- iari, /m δ20', uisest arma Britannis pretier opinionem . intuli li et admonitus esset ab Henrico, ut si eius
facti eum non puderet, saltem vereretur iudicium praepotentis Dei,qui turbatae pacis & ruptorum foederum ultor esse soleret. Illud vero bellum contra fidem & foedus sitsceptum,eum habuit euentum, ut primus Scoti exercitus in Angliam minus,cum post ingentia data damna,prida onustus intra suos tinec
se recipere maturaret,pene ad internecionem a Britannis cisus sit: ac deinde cum Scotus bellum redin tegrasset,& totis viribus Britannos oppugnare a que in loco arte & natura munitissimo castra pos)brius.Ψ fuisset,lamen ab Anesis victus, profligatus, & insita. dii inbel. gni si memorabili clade affectus sit. Ipse rex Iacob. in pr lio cecidit, & cum eo Arcti episcopus unus, Episcopi duo,abbates quatuor,proceres &equestri dignitate honoribusq; militiae illustres sq. praeter
hos vero ad octo millia Scotoru caesa, totidem fer me capta sunt: omia fgna militaria, & tormeta maiora viginti o Anglo victori cessere. Commissa est lisc pugna ad Tylum quarto Idus Septemb. ad
internecionem fere Scoticae nobilitatis. Porro H escus rex ea victoria suorum celerrimis nuncijs cognita,mox ad Tornacum exercitum mouit, urbem Nerviorum celeberrimam, quam non longe ante
Galli in fidem ditionemque acceperant: Primo ei ues sortiter se defendere, sed tormentorum vim nimiam non serentes, Anglo deditionem secerunt. Sunt qui scribant,hunc Iacobum Scotorum regem
virum alioqui optimum fuisse, & licet a Gallis esset ad bellum Anglis inserendum incitatus, tamen re
114쪽
eusasse diu,do pec malis euersus consilijs, In suum
exitium Angliam debellandam statuerit. sed debebat rex tum necessitudinis, utpote Angliae regis sororius,tum percussi foederis rationem habuister quod quia non feci omnibus regibus & principibus suo casu longe acerbissimo hoc testatum reliquit,ut sint memores datae fidei,& certum habeant esse Deum pr potentem in caelis,qui ulcisci & pota sit & velit foederum iustitiae violatores. Huius rei multa passim exempla extant apud scriptores, atque etiam ira literis diuinis. Hoc ipso anno quidam Cardinales, qui Conciliabulum Pisanum secuti fuerant,veniam a Leono Pontifice & petierunt, & impetrarunt. Rex quoque Galliae veritus tot grauissima incommoda eo ranse pertulisse,quod idem ipsum adulterinum Con- damnat coincilium in sua ditione fouisset,illud abrogauit atque id a damnauit,& cum suis Concilio Lateranensi adhaest.
Eodem anno Venetorum exercitus a Ctsaria immonis adeo attritus est,ut ex illo una die,quae fuit Noa ς --nis Octobris, supra so oo .ceciderint,& in ijs,quod nullo ante plio acciderat,4oo .equites cataphracti:
tormenta currulia vigintiquatuor cum omnibus si- ω 'gnis militaribus capta,cum tamen e victoribus pa ei desiderarentur.
Hoc anno arx Mediolanensis tandem dedi τ' eione cessit Maximiliano Sphorciae duci Medio Arx M. lanensi, cum eam Gallus iam quatuordecim an - nos occupasset: & paulopost etiam Cremonensis G Nax arx dedita eli. Multo san suine, neque id uno init. Σμπη tempore, Mediolanensia imperium constitit,& eius nomine Christiana Respublica saepe frauiter affecta di exhausta est, Turcae & bar-
115쪽
bari g udent Christianorum eiusmodi mutuis dicsidijs,& cxijs auget rem suam. Verisii me autem di- xit Salustius: Concordia res paruae crescunt,discora dia maximae dilabuntur. Anno eodem mortuus est Philippus a sustiis in Spirensis antistes,succedente Georgio Comite Patalatino,praeposito Moguntino. Obiit etiam Romae Iulius 2.Pontise iam septu- .agenarius,ctii a quibusdam tribuitur titulus liber tae a Gallis Italiae,propterea quod opera Helvetio rum Gallos e tota Italia expulit.Videri possit non nullis plus aequo bellicis rebus intentus suisse, imis mo&noc nomine a quibusda perstringitur ac insimulatur.Nos id Deo iudici relinquere malumus, quam mordaciter insectari.Successorem habuit Ioannem Medicem Florentinum,qui Leonis xi nomeaccepit,que Galli pauloante captiuum detinuerat, e quorum tam e manibus magno quodam casu et psius,ad tantum honoris fastigium euasit. Hoc anno comites Palatini Ludovicus & Frid ricus fratres foedus percussere perpetuum S haere ditarium cum V latrico vuirtembergensi principe, cum Vulo accedente eo consensu O aris Maximiliani. Non temberraco. dubium quin iusta foedera magnam habeant opportunitatem, si tamen in iis ea lex amicitiae seruetur,ut a foederatis amicis honesta petantur, quemadmodum in suo Laelio ait Cicero, amicorii causa hone sta suscipianti ir & fiant, neque quicquam Unquam, nisi honestum & rccium alteri ab alteris postulent. Eodem anno Cassiar Maximilianus multa pecu nia Helvetios conduxit, alioqui sua sponte Gallo insensis,qui Burgudiam e Gallorum manibus criperent Acierat illis Udatricus Uuirtembergensis re gulps, saris par es scutus,qui exercitui comme
116쪽
atum liberaliter suppeditabat. Obsederunt Helue- iij urbem Diuionem,& iam muri pars non exigua disiecta,aditum prεbebat hostibus,ut facile vi adhita Diobita possent irrumpere: cum ecce Galli obsessi, Gai μερηιi aurolica usi arte,Helvetios magnis promistis muneribus vilico com
corruperunt,eoq; adduxerunt,ut in summam oen-r-puuntis suae ignominiam,ab urbe discederent, ijs tamen coditionibus priscriptis Gallo,quas etsi Tramulius
Gallici exercitus dux necesssitate adactus acceperit, Ludovicus tam e Gallorum rex postea omnino respuerit: quae res ut merito accidit Heluetijs, quod in conflanter &leuiter egissent,ita eos vehementer commouit in Gallorum regem. In ea apud Diuionem defectione primi fuere Bernenses,magne apud Helvetios authoritatis. Multum ea Helvetiorum
inconstantia offendit Maximilianum Cisarem,H ricum Anglum,& quosdam alios,& res ipsa docuit, non cse spem reponendam in hominibus,qui obla ta occasione facile sua mutant cosilia, maxime cum l. sere homines priuatis suis potius quam publicis soleant commodis & utilitatibus inseruire. Fuit hoc anno frigus hyemis acerrimum,adeo ut apud Coloniam Agrippinam aliquandiu totu Rhe- prigus acrenum glacies durissima obtinueri quae non homi-rimum nes tantum,sed currus etiam egregie onustos transmitteret.Ea glacies soluta est anno sequeti ipsis si rijs Diui Antoni j.
Anno Isi'. circa ipsa eius anni initia,cum alioqui Veneti multis modis ossent vehementer amicti, &multis acerbis rerum casibus exagitati,repete atrocissimum media Venetiarum urbe incendium cru- Incendiumpit,quod aedes innumeras & quaedam etiam templa vastat via absumpsit, haustis etiam num illariorum ossa cinis. net Mansit autem intactum D.Iacobi sacellum,quo ni
117쪽
hilVenetijs antiquius habetur,in ipso nascetis urbis primordio constructu,licet iam latera essent circi ambusta.Interim etiam mare flatibus vetis mire ex agitabat,ut certe no paruo in discrimine versari ture Veneta videret. Sedatu in altero die est incξdiu,& multiplex per id tepus fuit Uenetiarii clari imae urbis calamitas. Ita mnil est rebus in humanis omni ex parte beati nihil diuturnu. Fuere quida Veneti js,q. hoc incendiu Germanis imputaret quasi illi subas vituri iniurias id excita sient, Ppterea fama es ossit,rine torum fraude duas Germaniae urbes anno superiori arsisse. Sed reuera potius videtur fuisse Bastellum Dei,vel Venetorum peccata castigantis, vel eos fortassisas astu&alijs viiijs reuocantis. De Venetiarum urbe eximia multa dici possent, si locus pateretur. Amplisiima ceric est & munitissima. Fertur in circuitu habere milliaria octo Italica, Sita est in aestuario maritimo : at ubi mare fouit, ibi vel ab
ipsa natura habet litus illi obiectiun,quod quinqua
locis nauibus peruium est. Sunt mea par Ceciae 62.
monasteria qi .Posas publici,ut de priuatis nihil di cam', qoo.Nauigia in varios usus plus minus 8oo GHabet magistratu singulari graui tale Prudentia insigne.Dux eligit serie,ut aiut,&nihilabo testea in re ambitio,pessima humani generis pestis. Dux ouos ad viuit,prsest Rcip.nec in vel ille quicq absq; scaa-tu,vel sine illo Senatus agit. Certos habet sibi prae fixos limites in rebus geredis,intra quos se cotineat oportet. Habitus illino multu regio dissimilis est
Utit purpurea aut auro co texta veste. In capite gestat mitra rogia ex lino,qua pileus ambit purpureus cinct' corolsa aurea. Cum se inseri in senatu,utitur solio regio,& tu senatorcs,tu ciues oes apto capite
illi loquunt,stantque cora illo tanu principe.ri' noso
118쪽
'natus diplomata scribunt,& eius obsignani ialo. Erus item note leges publicant. Et quan uis non ad modii a rege distare videat, no in nimiu illi habe nae laxant. Nam nihil agit sinc consilio sex procersi,q ex sex tribuni iijs coli ijs illi immediati cosiliatij adhibentur. Secph sc alibi sertassis copiosius. Hic annus Isi . Italia & Occidente fore pacatisii- i. mum habuit, cum iam aliquot anilis bellis atrocissitamis arsissctiquora flama deinde in Orientem Se Se ptentrio ac pia agata,amplistimas gentes es imperia ' 'horrendii in modsi vastauit.In Occidete tam ia a rei H oim vires, haud sacila instaurari possent,veluti ocembricosensu qdi ab armis interim discessum est, ut post- ιet pacem ea infestiorib' animis repeterent.Et sind magno animi dolore dici vix pQtest, lato odio & cotenti ne in mutua ternicie Chiiani principes & populi serebant, ut nullu csdib', rapinis & inccdijs fine datura viderent,donec vel alterutris nihil mansset reliquu,vel utriq; P mutuas clades ad internecione bel, lado cociderent. O insania & feritate plussi belles na.Interim crevere barbaris nationib' vires & ani miμ non semel eo res redacta fuit, ut par in abseeri siqn tot' occides Turci cis subact' armis, ametizς tuae poenas egregias lueret, nisi i potens Des pro sua
bonitate cana calamitate auertisset. Hoc vero annobvltu ortu est in Panonia, cp Ula distatis Sistisitiundi iPoloni irater,u Matthis Corvino successerat no ei γ
ad Ierret cura & diligentia reb' perendis qua Dpo teret.Rςrique em P ceres regni, cum cum videret noadmodum rebus inuigilantem, i iam esset senio &corporis graui podere oppressus, regnum amplissi-niunx praede habere coeperiit, & singuli suis studere
commodas ac utilitatibus,premere intolerandis c
actionibus subditos, atque id setius alijs studijs nota
119쪽
bonis opera nauare: unde Actu est,ut regni opibus dissipatis,nerui belloru pecunil regi deiiceret. Per Concurses id lepus est inges cocursus holm,psertim agrehominum stium, pterea * militaturis aduersus Turcas in Ilia r siuiu lyrica Croatia a legato Apostolico largissim g essent Hungaraa. co donationes oblats.Verum ista holm fgx,licet ple/riq; essent iusti discedere ab armis ob nimia multi tudine, iam consiliu ceperui de excuti edo a ceruicis bus suis nobiliu iugo Iraq; duce sibi costituunt a sit' orgiu Sichelu,hoiem audacissimu: cui' auspici js no ἐς inti paucas edui nobiliu caedes, matronis & virginibus
ingenuis vim adserui, Cinadiu urbe ex cratibus masteriaq; constructa inflimant, cocrematis Oibus citis
urbis incolis,ijsdeptis quos sumus vel tela cosum pseriat: Episcopu urbis Georgiu crudelissime interfeceriit,&alios quosq; genere & opib' clarissimos, aut sacerdotio insignes, exquisitissimis tormetis dilaniauertit. Ita demum copulsi nobiles, i defensio. nem suanta maxima possunt vi & celeritate parat, duce l; Bornemissa, multos seditiosae multitudinissendunt,nec multo post pluribus locis pene ad internecionem eos delet Nec tamen Georgius se deserit,sed nouis auctus copijs bellu instaurat. Verum eius nefarij hominis hic fuit exitus, quod paulo post a Iohanne Valuo da captus, caeso sere omni cis
exercitu,nudus & catenis vinctus, in equuleo con Hρ mom stitutus,& corona candenti ex vomere conflata, VtDπέμε- regum mos est, coronatuς,multisque alijs immanis.
simis & horribilibus est iapplicijs excruciatus, ita ut non desint,qui putent nimia & inaudita crudeli late in eu & eius exercitu des euitu. Atq; hoc pacto illud saeuii & nefariu perdiis multitudinis bellu cx- tinctu est, quod nisi cito repressum fuisse extrema Hugariae calamitatu hauddubie allaturu videbatur.
120쪽
Eodem tempore bellum cum Moscouitis gessit Bellum P Sigismundus Polonis rex vir in Catholica fide,pr D'orum
ter alias virtutes,constantissimus. Moscoultaru est cu ni Mosioditio amplissima,in longum ac latum obtinens ad uitis. oo .milliaria Germanica, ut quidam ait, posunto; hi Ucομὰ ad centum S quinquaginta equitum millia contiarum amplificere. Erat tum in finibus Molcouitarum Smolen-Inua dino. chum oppidum,quod non Ruboni amni, ut perperam collocatum est ab illis, qui Ptolemaei libris no uas incogniti orbis tabulas inseruere, sed ulteriori . Borysthenis ripae adiacci. Est in hoc oppido castrii, in ulteriore fluminis ripa situm, ex roboribus constructum,in quo cernore licet permultas domos, ut .ciuitatis prae se speciem ferat. Ab altera parte Bory- sthene alluitur,as altera fossis S acutis palis aduer sum hostiles incursus munitur.Vrbs ipsa in valle sista,orhi cx parte colles habet fertiles, & sylvas densistimas,unde pellium diuersarum ingens prouentus. Aedificia pleraque omnia sunt lignea. Est ibi quoque suburbium, ubi monasteriorum e lapide exaediscatorum complures ruinae visuntur. Id oe- smοIenebolidum vel potius oppidi castrum, summa vi a Basi- oppugna eio niagno duce Moscouitarum oppugnatum anno
superiori, sed sortissime a praesidio Polonico de
sensum est,adco ut Moscouita re infecta, multis r lictis tormentis,& impedimentorum multo maxima parteamin a,abscevere coactus fuerit. At vere proximo, coactis quadraginta equitum millibus, quorundam praesidiariorum fraude oppidum per proditionem cepit. Inde tum in Lituaniam sectis Capit excursionibus irrupit. Contra vero Polonus rex proditione. conflato exercitu triginta quinque millium, Constantilium duccm egregium misit contra Mosco uitas,quorum licet multo maioIes client copiae, ita G a tamen