장음표시 사용
71쪽
nas vel sit se perpetuo confugienaism. verum Ut haec pars magis perspicua fiat, eos sui, vin basseria eri p . sse existimo, qui aut multitudine ho-m num, aut pecumae vi, in tam exercitum colligere, atque in quo suis se armis impetum e uros proelium committere potest. E S contia semper aliena iudico inuocanta subsidio, quibus credita campo, ac producta in acie piod re noli dat ut, sed intra minuta coofugere, atq; ea defendere coguntur. Primum illud iam expendimus, plura, quae occurrent infra, dicturi: se dad hoc postremu nihil etiam adiici potest piae
ter id, quod adhorta di su ni Principes, ut suam ipsorum praec puam urbem muniendam atqufirmandam statuant, nulla reliqui agri, aut regionis habita ratione. Quicunq; enim urbem suam prope munitam habet, atq; cum iis, qui suo parent imperio, ita se in caeterarum Ierum ut iam dictum est administratione praestiterit, nunquam is si sui maxima habita rati nequis adoriri tentabi t Semper enim homines ea auersantur assumere tiactanda, quae pericula
secum & dissi ultates afferunt. Nec sane ulla certa agendi ratio cerni potest, ubi quis alium, qui piae munitam vibem possideat, qu que apud
multitudinem inuidia non labolet, aggie diu dum putet. Germaniae ciuitates, maxime liberae sun
agri parum admodum Possidentes, α tam ea
72쪽
NI e. MACHIA ELOvbi volunt Imperatori parent: nec illum, nec alium que piata, qui propius se circum siet, timant: quoniam ita munitar sum, ut nemo sit, quietarum pugnatisne assicilem, taediisq; planam sere ora existimet: fossis idoneisque muris cum sint cireum septae. Quod satis est etiam habent aeneorum tormentorum, atque inari raram tortam in pissiliri lli .penariis assercteriam. Ad haec, quo multitudinem sine Rei p. dispedio refectam teneant, ex publico habent, quo artificum opers in iis rebus impedantur, quae alarum ciuitatum nerui sint, & vita, quarumque industria multitudo ipse alatur, ac si a. stentetur. Reru praeterea bellicaru studia summo habentur in honore: in quibus retinendis, multae sunt leges, multae institutae rationes. Proinde Princeps, qui ciuitate egregie munitam habet, nec odii in se conciliandi materiam praestat, non est quod quis in tu impetum facere velit : & si quis esset, ignominia affecto
discedendum soret. Quae enim in rerum natu Ia, totoque hoc mundo constant humanar res; tanta varietate, atq; inconstantia commutantur, ut vix fieri possit, ut aliquis suis copiis au- num totum possit eum interclusium habere. Si quis excipiat, cum populus suos agros extra urbem incendio absumi videat, fracto animo patientiam abrumpet, longaq; obsidione,& aerum sua tu amore principis cogetur obli
uisci. Ego vero principem qui sit vir potens,, ti animi
73쪽
PRINCEPS.& animi magnitudine acer, omnes illas difficultates semper iudico esse superaturum, partim spem, quod non forent diu turniora mala, eis, qui suo subiiciuntur imperio, afferendo: partim ex hostium ste uitia timorem incutiendo, tum quadam in agendo dexteritate, ab iis qui paulo plus videntur animi confidentiores, se tutiorem asserendo. Ad haec incendia & vastitates, sub ipso aduentu, obsidionis'; initio, cum adhuc ardent animi, & ad defensionem sunt accensi luti belli ratio postulat in inferri si lci: quo minus propterea principi erit dubitandum. Aliquot enim dies postquam ardor ille animi est restinctus, detrimenta sunt illata, damna accepta, cu malis nulla ratione remedium afferri iam potest ne tum maxime sese cum
Principe coiungunt, ut quem quod sua ipsius
causa ardes incensas, Omnesque eorum fortunas euersas intelliganti sibi deuinctam existimant. Ita Enim fert hominu natura, ut bene Letis vltro citroq; datis aeque hominibus inter se de uineiantur homines atque acceptis. Quapropter rei natura di igenter persipecta, minimi negotii fuerit pricipi suorum ciuium animos constantes, confirmatosque tum ante, tum post obsidionem retinere, commea- Iu modo,& reliquis quae ad defensionem spectare videmur, non inter cludatur. CAE
74쪽
De ponti cio sescerdotum principatu.
NVnc de pontificio sacroq; pi incipatu n bis duntaxat reliquum est. vi oracramu eque in diis cultates oes priusquam possideantur circumsistunt. Aut ei, na virtutis, aut fortunae fauore quaeritur: harum timen neutrius o peraeon erua ur. Institutis enim, quae iam in religione ipsa vetustate consenuerunt, cominentur,.auorum est. vi suos principes. quomodocunque segerant aut vitam institu ut, in imperio inea ruta
Hi uni omnium dominatum habent, nec illum defendunt. Habent & qui subiiciuntur populos, quorum tamen regendi cura nulla tanguntur. Eorum prouincias, indefensae eum sint, qui ab et 4 ausi rat nemo est. Populi item sub eorum administratione cum se neglectos sientiant,nihil morantur. Vt autem ab eis sese subtrahant aut explicent, tantum abest ut cogitent, ut ne possint quidem. Hi uni omnium itaque dominatus securi sunt & felices. Verum cia coelesti quodam numine regantur, ad quod hominum mentes non attingunt, de illis loqui sup rsedebo. Deus enim ip eos eum sublimes ferat ac sustineat, arrogantiae ac temeretatis foret, si quis de iis disquirere tenta. ret. Attamen si quis me roget, undenam ponti. ficuus eo magnitudinis in profanis rebus euectus sit, cu ante Alexandri qui de tempora oex,
75쪽
R I N e 1 P R. qui in 'talia essent potentatus : nec solum qia hoc nomine diceretur, sed & quae eunq; minora regna, & reguli omnes nullius fere aut hori. tatis in iis rebus, quae profanae essent, parui eius rationem pendebant : quem tamen hoc quidem tempore Galliaru tantus rex extimescat & qu m ex Italia exturbare, & Venetis ea ci- diu inferre, potuerit: quod sane omnibus, etsi perspicuum est, aliqua in ex parte, eius mem ria si renovetur, superuacuum sore non puto. Antequam Galliarum rex in Italiam tranΩmisissct Pontificis Imperio, Venetoria,Neap litani Regis, Mediolanens s Principis,tum Flo-Ientinorum tencbatur Italia. Hi dominatus in
eam omnii re debe arir me ex rerorum coiqriam in Italiam armarcii gress u Par rer 1 a triclμ-:rirer
latet. In quos aut acriter animo intendendum erat, ii Pontifex erant & Veneti. Rem Venetam auertissent, si una omnium inter se facta in eam coniuratione, omnes, uti in F errariensi defen- fons, conspirassent. Quo autem Pontifex auoia caretur, Romanorum procerum opera maximo sibiv sui fu i sset. Illis enim in duas facti 'nes diuisis, ursinorum scilicet, & Columniorum.
semper inter eos turbarum cacisae, & OEnsionurn e ac tab .antur: alia , cum ob oculos Pontificis illi arma in tet si serietit, rem P. Matificiam imbecillum atq; infirmam reddrbinc Et quoi n- Quam Polatafici1 qui, tu .c. Oscivi, qui acer 'ti
76쪽
ε8 NI c. MACHIA VELLI Xystus & animi ingentis esset, nihilom nugneque fortunae favnr, neque rei getendae ulla per tia ab his incommodis illum liberare potuerunt. Huius autem rei causa erat, Pontificum vita: bremtas. Decennium enim vitae, qua sis. perstites erant aequatum, vix ad alteram factionum deprimendam satis erat. Atqui eorum qui ais exempli causa) Columnios fere siextinxiss t. alter statim prodibat Visinis infensus, qui eos erectos curabat mec in tempore aderat, quo penitus illos extingueret. Id itaque causae erat, cur Pontificum vires in iis rebus, quae profanae essent,parui apud Italicos Principes pendebantur. Emersit postea Alexander VI. qui unus o. mnita, qui unquam fuerunt pontifices, ostendit quantum & pecuniarum & virium potentia
ti nus tanquam iustrumento, & Gallorum in Italiam opportuna transimissione ab iis, ea omnia, quae in eiusdem Valentini rebus gestis superiori oratione examinanda suscepimus. Et licet Alexandri consilium non eo spectaret. quo pontificiam iurisdictionem proferret: ni. hilo secius quicquid gestum fuerat a principe
tificii regni re undauit. Quod regnum post eius mortem, Valentino extincto, in eius labo-rcs omnes successit haeres. Subiit deinde pontificatum Iulius, reperitque Rempubli pontificiam l quod tota ei subacta
77쪽
PRINCEPs. acta esset Flaminia,& qui Romae essent primarii extincti iacereti atq; Alexandrix bemb. factioneastae essent attrita: miru in modum evectam. Nactusque est etiam aditu rationis cogerendae pecuniae, quae ante Alexandri quidem
tempora erax Inusitata &noua: quae omnia Iulius non solum sequutus est, verum etiam Obnixe curauit augenda, atque animo statuit Bononiam suo imperio adiungere, Venetos delere, Gallosque ex Italia protrudere. Quae omnia illi pulchre cessere notentia. ac maiore cum
laude, quod non ad priuatum quempiam, sed ad Rem p. pontificiam locuplerandam, id to
nuiinter quas licet esset, factionu ad res nouas, qui se caput constitueret, tamen duo eos in officio retinebant : quorum alterum amplitudo sacrae Re tela erat, qua deterrebat ut talterum, quod in amplissimi sacerdotii senatum neminem e uisanterquintificios purpuratos baberent : qui quidem omniti inter ipsos motuum authores esse c5sueuere: .vinctauqua Eaedacti Ο-
gazatiabebunt. Hi enim Romae, forisque partium studia fouent, quos defendere ac tueri eius generis proceres adiguntur. Ab horum igitur ambitione, disicordiae, tumultusq; inter illustres viros en astuntur. Leo itaq; Pont. Max. hunc storni natum nactus est potentissimum, de quo spes omnibus subnt,
78쪽
yo Nrc. MAeri r AT LIsubiit, ut si armis illum extulerunt alii, ipse tum morum integritate, tum pene hi finitis vii tutibus sublimem ferat, ac inter mortales augustum constituar. C A P. X I I.
suot sint militaris disiciplinaeo: ne res λι-
litibus mercenariis. Disquisitis sngulorum principatuum ra
tionibus, de quibus initio disset encu proposuimus, eorumq; tum boni, tu mali causis, aliqua ea parte pel spcoes : e et plicatis denique modis, quibus multi eos cons equi ac re tinere sunt conati, id m: hi duntaxat fit reliquum, tyeneratim ea perlustrem, quae vel ad offendendum, vel ad sese defendendum spectare videntur, quaeq; in eoru quemlibet cadere possunt. Dictum est supra necessariu fore, ut qui principem agit,probe firma habeat sundam ema, alioquin v c corruat necesse est : praecipua Verofundamenta quibus imp ria tum nuper, t Umolim parta,& ex his quae mixta sunt, continen in
leges esse non possctant, ubi bona non sunt arma: ac ubi bona vigent arma, bi necesse est, ut bonς etiam sint leges: quibus in praesentia piaeteritis, te atria is orationem instituam.
i uentur, dicuntur esse vel propria, vel mercede coaducta, auxiliaria aut inlaea. Merc I-
79쪽
losa. Imperio enim in a imis mercenariis con stituto, qui praeest, nihil firmitatis, nihil securia Italis habet: disiecta enim sunt, arabitiosa, nullius disciplinae, nullius fidei, interatnicos a P rima,in hostes inertia, & ignaua nullo Dei m tu, nulla hominum fide tenetur: tamdiu ruina ue
de tepore illi ipsi, belli vero, hostes tui te dispoliant. Hu us rei causae n qaodiaeq; beneu Olcntia,neq; vila causa in castris retinentur, Maa.
ercitum allegi: at ubi est cum hostibus congrediendum , tunc aut fuga, aut discessu ite de se to sibi co sol unciid sane nullo uegotio pei sua de te possem. Nam Italiae praesens excidiam aliunde patet non esse inuectum, quam quod mercenaria arma sequuta, in ipsis iam multis annis spem suam collocauerat : quae quidemnonihil retro actis temporibus usui fuisse quibusdam, atq; valida inter se videbatur quidem:
at praepotente extero aliquo aduentante, tunc apertum secerunt, quid viri u haberet. O Ua propter Carolo regi inteorum flair Italiam v pia occupare. Reai aut hominum errata eius malie ausam fuisse asserebant,ii, quod res erat . a Urmabant: sed tamcn non illa erant, quae crede bantur, veruta de qu. b. iam dixi. Eε quoniam
Principum eraut errata, lucruat & ipsi poena
80쪽
.72 NI C. MACHIA VELLI Infelicitatem adhuc huius generis armorum melius ostensam volo. Mercenarii duces aut sunt viri virtute p aeti uites, o tu non : si Virtute excellant, iam corum te fidei tuto committere neutiqua potes. Semper enim Vel tu', cuius jub .mp ino degunt, vel aliorum praeter animi tui propositum oppressi ne . a i si ami-
sin vulgares & ignaui, tunc te proculdubio in
Si quis excipiat hoc idem esse facturos quicunq; iam arma tenent, siue ii mercenarii silar, siue non : Responderem, arma vel tractantur a Principe, vel ab aliqua Republ. Principis est i-prmii ', Irqra' imperatoris obire partest: quem itidustria & virtute parum res podere videat, illum submouedum curet: si expectationem explet, mira legibra et illiam, in rassicii fine et trasiliat. o Libeat. Atqui re ipsa cernitur, Principes, ac Resipublic. duntaxat armis instructas, maximos secisse progressus: mercenaria autem arma, aut uiam in aut alam emper dedisse. Ad haec, maiori cu dissicultate Respub. suis armis munita adigitur, ut sui ciuis admittatim perium, quam quae extero milite Utitur. Roma& Sparta per multa secula armis instructa florueunt, & liberat manserunt: Helvetii armatissimi sunt&l berrimi.