장음표시 사용
61쪽
noctem comes sando transigunt. Hollandi cudies illuxisset, versus aulam regia P cedentes, viderunt,quo modo Elephantos suos ad Festu praepararent, cui ad Beser siue aulam venirent, cernebant ibi multa vexilla undiq;assixa,multiq ad aula undiq; homines confluere. Hollandi quidem liberuhabebant aditum, licet omnes portar militib undiq; munitae & obfirmatae essent Admissi a.in atrium calceos exuere cogebantur,i Rex quidem in loco quoda Palatii eleuato sedens undique circumspicere poterat, cui Hotilandi honorem exhibentes, capita quidem no nudabant, sed complicatas
manus capiti imponebant,& alta voce acclamabant, Dauia tuan C m, quod
ide est ac si dicas; vivat Rex. Ex opposito Regis locus erat nonnihil a terra eleuatus, panno atro instructus, ubi Hollandi quide omnes consederui, pedib. fartorum instar coplicatis. Postia consedissent, Germones varios cum illis miscere, interpretis adhibita opera, Rex visus est,finito vero colloquio apponebantur ei dapes variae in aureis argenteisq; patinis, que dex tra manu coirectare cogebantur,ita ut sinistra nequaci adhiberetur. Paulo postElephas eximiae magnitud. pulchre eXornatus adducebatur, colloc ubrisa , baturq; supereti Rex iunior,galea aurea insignitus Ante eu sedebat aliqS..inis ibi qui Elephantu gubernabat, gerebat a.in Capite diadema aureum, indutus plum . t 'porro elegantissimo vestitu,gemmisi auro nitente,post eum similiter ali comitantur. quis sedebat decenti admodu habitu ornatus. Cu igitur ia per omnia paratus ad eundu esset, Hollandi salutato Rege, iuniore illu variis instrumetis
musicis instructi, comitati sunt, si multis stipat nobilib. Elephatis partim, partim & equis insidentib.ex aula pgrediebatur P sequenti b. eum multis qui tympanis, cornibusque canebant,& vasa mea pulsando ingente sonum edebant, Hollandi cu ex aula pcessissent, Elephantis et insidere cogebantur,atq; ita cu Rege Pgrediebantur ad aedificium dam in aperto quodam loco constitutu,quo cu venissent, Rex Elephanto descendes, aedificium illud ingrediebatur.Erat .vndique apertu, cumque se populo ibi conspiciendudedictet,Elephantu altu conscendens versiis Moseuitiastae templum progressus est, Q, in patenti itide campo cernebatur,& pano goslypino undiq;
instratu erat. Hollandicu in comitatu hucusq; peruenissent, conuerso itinere domu iterupetierunt,excepto Viceadmirati, qui cu paucis quibusdasociis ante fores templi Rege exeuntepraestolabatur, ut ad aula eum iterureduceret,quo ut peruentu est, iussi sunt locu priore occupare,& appositis
cibis sese oblectare. Caeterv cu intellexissentHollandi paru sibi spei relictu, m s&vix6. aut . me sib. aromatu pro nauib. suis satis sese accepturos, costitue mi uὸvitarunt 2 o. Mart. Regi valedicere,&quantu piperis eo tepore haberi ibi pos Rege in a-set, explorare. Ad aula igitur iteru profecti Consuetu suu locu occuparunt chin impeia Accedens a. ad eos Sabander, quid petitu iam aduenissent,qrebat ξ Respon. ης Viceadm. decreuisse secu uniuersa 6. nauiu classe versus Milon ip ficisci, vehementer igitur scire cupere. quantu piperis adueniente Misen expectare deberentZRespondebat a Sabander, posse eos duas naues ibi relinquere,
satis , illis piperis ibi haberetur DicebatViceadmiratis,promisisse se Regi
in Zelon, vellet eu contraLusitanos iuuare necesse igitur esse, ut cuiniuersia classe eo proficiscerentur,&vires suas conluctas haberent, dumodo
a scire possent, quantu piperis ibi expectare deberent, velle sese naues aliquot eo tepore remittere,& ia aliquos ex foetis suis cu parte merciu ibi relinquere. Expetebat .prςterea uti dificia domui qua inhabitaret viciniora omnia destrueretur,atq; dom illa libera relinqueretur, quo ab omni incendiorum periculo libera esse posset, cum incendia ibi admodum usitata
sint Inter colloquendum varii ipsis cibi in argenteis aureisque patinis
62쪽
Vc DESCRIPTION INDIAE ORIENTALIS
afferebantur,tandem Rex ipsemet consuetum suum locum occupans inde respiciebar,cui Hollandi honorem more ibi usitato exhibuerunt. Cum igitur per interpretem de mente Hollandorum edoctus fuisset, amice ipsis ad omnia respondit,& omnia felicia eis precatus a se eos dimisit, cum quibus Sabander statim ad domicilium ipsorum progressus, ut reliqua eius loci aedificia omnia destruerentur,ii perauit. Hostandi M Vicesimo sexto Martii emebant a Generali pilbergio celocem FS. c. h.ι Onerum capacem,m qua constituta erant decem tormenta aenea relin--ὸ - quebantur etiam in ea ministri quidam, quibus Viceadmiratis plures ad
Σὸiuatisti iunxit, ut secum in littore Choromandebo ad sinum Aeeta proueheretur. natum inna Vltimo Martii Viceadmiratis cum sociis quibusdam ad senioremitu uessa ac niorem Reges illis valedicturus, profectus est decreuerant enim primo quoque tempore inde discedere, inetlonium Insulam petere Laute autem prolixe admodum a Rege habiti sunt,qui Legatum hac occasione ad Regem in Zelo mittere voluerat. Cum igitur uti m suas eum naues reciperent, rogarentur, non poterant hoc Regi officium denegare. Rece .ptum igitur ad naves secum abduXerunt. Eligebant autem Ioannem DeCher nauis Vt m administratorem, qui cum sociis aliquot aliis ibi remaneret, &vendendis mercibus interea, dum cum duabus nauibus reuerterentur,operam daret.
Iam quod ad Civitatem Achin,eius nempe situm&fertilitatem, religionis item,legum,vestimentorum desaliarum rerum rationem attinet, paucula de illis annotanda sunt, facto initio a portu, in quo Hollandi stationem pro nauibus suis habuerunt. Portus igitur iste ad clopi iacuum a fluuio abest, qui versus Austrum excurrit, habetque arcem aliquam ad sinistram fluuii extructam, nauibus accessu prohibendis perquam opportunam Vrbs ipsa extenditur ad dimidium miliare iuxta littus fluuii, aedificia habens ex lignis in terram defossis, parietesi tecta ex arundinibus Constant, ascensus autem exterius per scalas patet. Nam in ima aedifici rum parte habitare non possunt, propterea quod aquae interdum adeo excrescant, ut tota Ciuitas undis quasi immersa videatur. Confluunt ad urbem hanc multi peregrini, nempe ex littoribus Malabar , usuratan dc Ne palan itemque a littoribus Coromandia, Beriata, Pegu Sed arabes ex finibus rubri maris ex Mecha&locis aliis ad ciuitatem hanc crebro pertingunt Leges oc statuta alio metica obseruant,' qae ex Arabia ante paucos annos acceperunt, Cum superioribus annis ethnicam adhuc impietatem sequerentur.' uisio habent siue templa in Ciuitate plurima, leui opere constructa, ad passus aliquot ab ingressu siue foribus vas aliquod aqua plenum constitutum est, ex quo pedes lauare coguntur, antequam templum ingrediantur hoc facto terram amplius non contingunt, sed super lapides incedunt, qui longo ordine, per certa tamen interualla usque ad ianuam templi dispositi cernuntur,ita ut ab uno ad alterum non nisi per saltum pertingere possint. Templum vero iis, qui circumcisi non sunt, atque ita Mahometicam superstitionem non amplectuntur,ingredi nequaquam permittitur. Nam Ceremonias mere Turcicas habent, quas hic referre operae precium non est. Quod ad constitutionem politicam attinet, sciendu est, omnes Regi subditos&quasi mancipia subiectos esse. Rex a terram omnem per quatuor dynastas, qui ipsis Sabandares sunt, gubernat, qui proximi a Rege habentur. Apparet autem , Regem non cupere, ut Ciues, subditi sui diuites Constitutiopolitica in
63쪽
inuites sant. Quare qui chuitiis forte praediti sunt, illud confiteri, aut de illis gloriari non audent in puniendis sceleribus rigidi admodum & seueri sunt, poena autem plerunque est manuum pedum i detruncatio, mutilatio eaque ob leuem aliquando causam alicui infligitur. Viderunt aliquos ibi oberrantes Hollandi, quibus una tantum manus, Munus pes erat, sed & utroque pederi utraque manu mutilatos viderunt,cruribus in arundinem crassiorem insertis, scipionibus ad utrumque brachium alligatis, quibus se sustentare intereundum eo commodius possint,i afficiuntur hac poena non vulgares tantum tenuioris fortunae homines, sed &nobiles & primarii quique. Vnde in aula regia aliquem viderunt, de quo dicebatur, quod assinis Regis esset, matris nempe iunioris Regis frater,huic nares, auresque dabia ita abscissa, resecta erant, ut foedo admodum ad . spectu esset,&nihilominus tamen quotidie in aula Regis versabatur, sustentationem suam ibi habens. Rex senior sese in aula semper continet, ita, ut nunquam egrediatur, De Reum Cum propter aetatem aliter non possit. Qui eum conuentum volunt, co- ηα-guntur dei primum significare hoc enim facto, si quando vacat eum admittere, mittit ei Clanen ad portam primam, sic enim ipsi vocant, estque portitor aliquis, pugionem inauratum gestans, hoc veniente patet alicui ingressus, alias vero ingredi nemo audet. De hoc Rege dicunt aliqui,eum ante haec tempora piscatorem tantum fuisse,®num per vim&tyrannidem ad se rapuisse aula eius siue palatium regium in parte ciuitatis me ridionali situm est, aliquot vallis&fossis munituri, ad quod non nisi per septem portas ingressus patet. Ipsum palatium multis trabibus, columnis ligneis impositum est, quarum aliquae coelato opere constant, tecto arundineo constat,& extrinsecus Pasia ada siue sepimento ligneo undique cinctum est. Nulli autem viro ingressus ad interius hoc palatium pater, satellitium enim Regis ex meris mulieribus constat, quibus etiam omniaministeria Regia perficiuntur, cum praesertim armis etiam instructae sint, re illis bene uti sciant. Si forte cum aliquo conferreri loqui libeat, perfenestram respiciens, interpretis opera utitur, ut supra quoque dictum est. Vtitur interdum etiam Tu ω inter potandum, alias temper inter mulieres suas versatur, quae fricando, terendo, ventulum excitando ei semper ministrant. Delectatur autem interdum gallorum concertatiotii bus, quae fieri solent in area palatio suo subiecta, ubi ad fenestram sedens interdum pecuniam deponit, instituta cum alterius cuiusdam galli domino concertatione uter superior futurus sit. Iunioris Regis palatium ei vicinum est, cui similiter a mulierculis inseruitur Solet autem is interdum prodire inpublicum, mulieribus undique cinctus & stipatus, quae omnes bombardis, gladiisque & hastis armatae conspiciuntur . Hoc autem satellitio cinctus interdum flumen ingreditur, ut ibi lavet, interdum Elephantos ad venationem producit, ut sylvestres aliquot capiat, quibus Insula haec admodum abundare cernitur, unde pro certo aliqui affirmant trecentos plus minus Elephantos cicuratos in Quin reperiri, quorum aliqui insignis sunt magnitudinis Gubernantur autem a ministro aliquo, qui collo Elephanti insidens, furca aliqua caput eius dirigereri flectere solet, in quam-Cunque partem iter eum facere expetit, Cum autem genua flectere&seCstrem admittere debet, aliud quidem nihil dicendum, quam Drom, quod verbum ipsi continuo intelligentes ingenua concidunt, atque ita aliquis
64쪽
18 DESCRIPTION INDIAE ORIENTAL Is
facili labore ascendere in eos potest, etiamsi ea vastillissima corporis mole
v.' Qu'd ad vestitus rationem attinet, panno olhpino corpus mediuma hia Virilis obuoluunt indusiiumque X eodem panno superinduunt, pannum inuo muliebri lutum capiti simul imponentes, nudis pedibus, cruribusque inceden- ratio. tes, cum moris ibi non sit, ut vel tibialia gestent, vel crura pedes contegant, siue diuites sint, siue pauperes, inter quos non usque adeo facile est discernere, cum navi eadem vestitus ratione omnes tantur, multi tamereperiuntur, qui panni saltemgo Uypini segmentum circum corpus conuolutum gestant, extremitate alterutra super humeros iniecta, idque plerunque canulei coloris existit . Sed & mulieres eodem modo vestitae incedunt, capillo post caput conuoluto reuincto. Salutaturi sese inuicem complicatas manus fronti admouent sed ad Regem si forte peruentum est, manus quidem complicandaeri capiti imponendae sunt, addita acclamatione Daula tuan Con, quod idem cst, ac si dicas Vivat Rex Vestitus hic quidem indigenarum est, nam quod ad peregrinos attinet, nempe ad Gusaratas, Malabares, eos, qui vel ex sinu Ne palan, vel Bengati, vel Pegu,
vel aliis regionibus aduehuntur, patrium vestitus morem retinent, quidam enim offypinis vestimentis albis, quidam supparo subligaculo,
itemque crepidis&C. Vtuntur. Quod ad fructus, unde se sustentant, attinet, panem quidem non habent,sed eius loco oryza utuntur cocta, in pulmetum parata. Nam cum inde praecipuum suum alimentum habeant, coquere eam optime norunt, parantes inde etiam placentas, easque astus,oleo mollificantes Bubalos autem habent magna copia, itemque boues&vaccas extuberantiam aliquam in collo, quasi gibbum habentes, capras hircosque habent plurimos, non desunt etiam gallinae, sed satis care vis eunt. Aurantiorum, limoniorum, Mnanes, Indicarum nucum, Tamarindorum, Salatin, Raphanorum itemin aliorum olerum, ingens ibi prouentus est. Potus eorum vulgaris aqua est, habent tamen etiam aquam ex nucibus Indicis, oryzaq; destillatam, quae instar vini igneeliquati homines inebriat, ipsis vocatur. Folia, quae Beliae vocant, calce illinita assidue tam diuites, quam pauperes mandunt, adhibito simul frustu, queri, grauasmema Enominant, hanc enim masticationem stomacho conuenire,& halitum bonum excitare asserunt. Hollandi inuenerunt in hac urbe etiam arborem quandam iuxta Musultam sue templum plantatam, cuius Iohannes Hugo Arbor tristis Lint scholianus meminit, ama Arbore triste dedia vocatur. Nocte enim in P - floribus undique oppleta est, qui exoriente Sole omnes iterum decidunt. Lingua plerunque Malaica utuntur, quamuis propriam etiam suam, siue peculiarem habeant, cum praesertim etiam scholam pro erudienda iuuentute aperuerint, in qua legendiri scribendi pueris ratio monstratur, scriptura enim ista more Iudaeorum a dextra sinistram versus procedit. τὰ=ιὰ salui Primo Aprilis, cum Viceadmiratis in naui Hollandia esset, Turcae qua- conductus si tuo ex regno Negasatan oriundi, cum muneribus ad Viceadmiralem veteras ab Hol nerunt, salui conductus sibi literas dari petentes, quibus sese a nauibus, in laη -pς quas serte incidere pomenr, tuerentur. Petebant praeterea, Vt&ad tuam
aliquando accedere regionem vellent, multo eam pipere abundare dicentes Sequenti die nauicula quaedam ab Achis versus Negapatan velificationem instituit, quae onerata erat duobus Elephantis,& multo sulphure, cuius partem maximam nuct V ast Insula leucas ab hoc portu duas di
65쪽
statis, mittit. Tertio Aprilis, cist sibi de rebus omnibus prospexissent, .misisSaburramque siue lapides ex Insula nulli res aggravandis nauibus sum
cientem aduexissent, cum sex nauibus&celocea Georgio Spilbergio re a his. dempta inde soluentes abierunt, cursum suum versius Septentrionem dirigentes Processit autem cum illis itinere dimidii diei Georgius pilbergius, qui circa meridiem istis adeducens, Bantamum versus cursum suum direxit, Selandiam inde petiturus, cui literas suas ad amicos in patriam deferendas Hollandi tradiderunt. Accipiebant autem ventum Septentrionalem,dirigebantque cursum suum versus Insulam Milon. Quarto Aprilis nauiculam quandam videbant, quam paulo post eam esse agnouerunt, quae paulo ante ex portu Achm soluens Hegapatan versus iter suum instituerat. Habebant vero postea a s usque ad la tempestatem satis tranquillam, vario vento permiXtam.
Cum igitur ita in itinere essent, I 6. Aprilis qui dies Mercurii erat ieiunium per omnes naues indixerunt,precesque publicas feri imperarunt, Precer publia quibus Deum inuocarent, uti nauigationem hanc sibi felicem&prospera AE i largiretur,faceretque, ut hac occasione 'biniquitate Lusitanorum perni in M'. Hollando inie&- -s medita-- liberati, commercia im 'posterum sua maiori cum vnitarum prouinciarum fructuri utilitate tractare&promouere possent. Caeterum mediocri vento utentes, intra I dcat Aprilis diem non paucos morte extinctos amiserunt. 21. autem die
Ventus aliquanto vehementior exortus est, cuius beneficio haud parum Promota sunt, ita ut Zq. statim die Milonium ipsis appareret, Cum vero adhuc 7. leucas inde abessent, circa vesperam anchoras ad II. orgyas proiecerunt,aberantque adhuc miliare unum a terra. Sequenti as Aprilis dici iter inceptum cotinuaturi leucas adhuc tres iuxta littus progressi sunt, ubi littus ita terato assecuti anchoras statim firmarunt. Veniebant autem ad
Viceadmiralem quidam, fructus alia afferentes, insignemq; laetitiam ob rahidhesis.
reditum eius declarantes. a. s. Aprilis, Viceadmiratis, collecti eX omni portum Maiabus nauibus i o. armatis ad littus prouectus est. Cum autem inpago quo terato. dam, donec aestus vehementior cessaret, quieuissent, eleganti ordine cum vexillis & tympanis , atecalo versus, salutatum Regem porro contenderunt. Viceadmiratis autem Elephanto insidebat, ciuitas Matecasia littore maris ad duo miliaria distat. Cum vero eo venissent, Regique munera sua obtulissent amice admodum& honorifice ab eo excepti sunt,eran Gque ibi centum vel amplius subditi in aciem quasi dispositi, ut sicloporum& bombardarum displosionibus specimen sui in hac arte profectus exhiberent, quamuis scio pos tractare nondum expedite satis possent offerebat autem Viceadmiratis Regi epistolam aliquam, quam Regi tin Cano
transmitteret,ut de aduentu suo quamprimum edoceretur,qua epistolam Rexitiam statim deferri curauit. Incolae passim gaudium & laetitia suam, quam ob aduentu H0llandorum conceperant, variis signis declarabant, rata vita cumq; per domus varias distributi essent,is iam vespera instaret, cibu ipsis tu ad Regem Rex oryza nempe, gallinas, pisces, mel, more regionis usitato,a1 Terri cu in Malec lorauit. Boues Schubali magna Copia ibi habentur, sed eos neque mactare,neque procisim in cibum assumere,cuiquam licet, Cumque nefas esse putarent eos occidere, Hollandis illos etiam vendere recusabant. Caeterum pernoctantes ibi sb-mnum capere eos muscae & culi Ces non sinebant, nam incolae, ut ab eis sese vindicarent, per totam noctem flammam fumumque eo loco, ubi dormire consueuerunt, uere visi sunt.
66쪽
ut illuxit autem, iterum surgentes statim, naues suas repetierunt, Viceadmirati cum aliquot aliis in urbe manentibus, idque eam ob causia1rta,
quod Rex promiserat septem singulis diebus ceruos ad naves transmittere . Die a9. Thomas quidam Tongeroo Celocis administrator, cum aliquot aliis scapham Viceadmiratis ingressus, Versius angulum Septentrionalem, leucas fere duas, ad pagum Pol amme biclum, profeci us est,ut Praefectum eius muneribus aliquot salutaret atque donaret pagus iste unius fere hora itinere a littore distat,&iuxta aestuarium quoddam maris situs est. Eodem vero tempore duae adhuc scaphae, Sepis nempe Hollandicar& Vlislingar Austrum versus excurrerunt, ad paguin quendam Panane dictum, quia nauibuS fere adleuca Io. aberat Assumpserant vero Iecum
etiam merces quasdam, ut eas ibi, viri alibi locorum pro gallinis, fructibus variis permutarent.
Circa meridiem ultimi Aprilis Rex nouarecalo ad littus malis, cum 9.-a ι, ἡ, vel IO. Elephanti S ducen is sero armatis, qui hastas, arcusque gladios
f ifilius. euaginatos, Cum siclopis atque bombardis gestabant. Rex ipsemet indu si eleganti candido indutus erat, superiniecto thorace se taceo, globulis aliquot colligato, circum pudenda&femur ipsum panno ossypino circumuolutus erat, mitram in capite gerens rubram, eleganti runctura consulam, auro leuiter fimbriatam. Auriculas habebat ad humeros usque propendentes, Maliquot annulis aureis exornatas. Hollandi autem cum cognouissent, Regem in littore esse, tria tormenta singulis in nauibus ho noris ergo disploserunt, moxque Viceadmiratis sCapham cum siclopeiariis quibusdam militibus ingressus, ad littus prouectus est, ubi post mutua salutationem satis diu interueniente interprete inuicem locuti sunt Co memorabat vero inter alia Rex, ante decem vel duodecim annos validicum quendam ibi vaticinatum fuisse, fore, ut post exactos decem vel duodecim annos populus peregrinus eo adgentaret, cuius opera Lusitani Insula ista eiicerentur, putare igitur se dicebat, populum istum Hollandos esse, cum illi sese hostes Lusitanorum profiterentur. Attulerat autem ipsis pisces aliquot cum multis fructibus, ieruo uno, oumque vespera iam in staret, cum omni populo iterum recessit.
Paulo autem ante discessum eius Hollandis mirabile quoddam specta. p .sthia . curum in littore eXhibitum est a prae stigiatore quodam, qui catenis ferreis
quidam tibi ornatu erat, habens simul cupream quasi sartaginem Ieu tabulam potius
laudis θιcta a collo suspensam, quae effigies aliquot Caco daemonum Hollandis visen culum exhi das exhibebat. Praestigiator autem hinc inde discurrens, tabulam modo ist abiecit, modo sublatam rursus a collo sulpendit, tandem arreptum cultruadmodum latum, quem ad Catenam ferream alligatum habebat, perfemur adegit, catenamque ferream per vulnus illud mediam protraxit.Hoc facto iterum discurrens clamauit, & prolatum cultellum alium ad collum admouit, paratus nimirum eum per collum transigere, dummodo id Hol landis gratum fore sciret, qui obuerso ei tergo abierunt, audierunt vero post modo, eum vulnus illud cultro purgasse, & aqua marina eluisse, testa quadam de perfracta olla emplastri loco ei imposita. Caeterum cicatrices in femore plures Hollandi viderant, unde eum lusum hunc non semel lusisse, coniecturam falcere difficile non erat.
Primo Maii nihil notatu dignum factum est nisi quod ab illis, qui in littore erant, gallinas, Bonanes, Coquos, fructus alios, pro plumbo, speculis&cultellis,&c permutando redimerent, sed&piscatum, aquatumque
67쪽
nuidam cum scaphis excurrerunt, quidam in sylvis feriendi . . - . que capiendis pci am dabant, acque ita reiponium Regis in Nis eXpe p. --ςxδbRV - uor uni Secundo Maii χeuersi ex Pollamme, non praedicare satis poterant inlignem hulam nitatem heneuolentiam , quam ibi experti fuerunt. Praefectus eius loci cos conuiuio exceperat, naute satis tractauerat,idque in aedibus suis, ubi in pannisgoslypinis considentes Praefectum ipsum sibi ministrantem habuerant, qui etiam dixisset, uniuersiam suam terram Hollan dis patere S se nihil magis optare, quam ut aliquando Generalis ipsemet ad loca ista cum nauibus suis applicare vellet paratum enim sese ad littus cum suis prodire, atque ita honorifice eum excipere. Finito autem prandio, cum vespera facta fullset, ministros aliquot ardentibus facibus instructos Hollandis adiunxerat, quorum opera sylvam superare,& ad littus
peruenire commodius potuerant.
Tertio Mauredierunt etiam scaphae illie, quae ante quatuor dies pana Reuertuntin
Hoc panis is ad decem fere miliaria Austrum versus a nauibus aberat,vbia Rege&proceribus regni honorifice item excepti fuerant. Experti autem insignem beneuolentiarn, attulerunt secum gallinas, Bonam,Cείω,&fructus alios, sed uti pago quodam Tireco non procul a littore pernoctates oryzae partem acceperant, quam pro plumbo, minutis speculis,culleutis,4 eiusmodi rebus aliis permutauerant. Quarto Maii Viceadmiratis cum quibusdam aliis, duabus scaphis Pol gammen versius profectus est, ut Regem eius loci inviseret Circa meridiem cum nauigium aliquod in plaga meridionali vidissent, scapham statim cuatinatis aliquot ad illud ablegarunt. Erat autem Barsu oryza onerata, quam Ethiopes quidam Nigritae regebant, qui anterio. dies inde abierant. Non poterant autem Hollandi percipere, quo tendere vellent, existimabant tamen eos Ponto di GL petituros. In Barque illa ante paucos dies quidam fulmine percussus perierat, reliquis nihil incommodi indopercipientibus. Quinto Maii scapha illae duae ex postgamme reuersae sunt. Referebant autem se a Pr fecto eius loci satis quidem honorifice exceptos fuisse, sed tamen non ita prolixe, ut ipsis quidem promissum fuerat. Caeterum Cum non cornmeatuum& cibariorum fatis Hollandi accipere post 'iar,& vero Rexiit inimo promissis suis de septem ceruis,quo Bollandibο-t die in aues mittendis, non satisfaceret, progressi aliqui cum stlopis ad ei aliquoti incta, boues aliquot confecerant, inter naues postmodum di imis φη-
Verum incolae cum hoc cognouissent, grauiter offensi,gra- RO
ctura hac querelas instituebant, &licet Viceadmiratis quidem se με ' - φ ti die in terram descendens eos placare modis omnibus niteretur si pia n em praesentem pro eis pecuniam refundere decreuerant, existiman-re , quod cum viderent eos vendere boues nolle, ipsimet operam dare co- entur, quomodo eos trucidarent acciperent,sed longe aliter rem se habere postmodum depramen derunt. Nam 8. Maii, cum rursus egressi quidam essent, ut boues aliquot ferirent, vehementer offensi incolae,querelas varias instituebant. Profecti igitur ad Regem in Mutecalo aliqui petierunt, ut cum hominibus illis, ad quos boues isti pertinerent, ageret, nos actum hoc nimis aegre ient, qu dem parati essent ipsis hoc nomine saeis facere,&pecuniam pro bobus illis numerare. Sed Rex ipsemet aegro
68쪽
hoc factum ferens aduenisse eos dicebat tanquam amicos, sed iam facto ipso contrarium eos testari, siquidem ne a Lusitanis quidem tam grauis illata ipsis iniuria fui et,&se quidem vitam potius profundere paratum,
qua diutius talia ferre tolerare. Erant ex illis quidam, qui animas boum hac ratione interfectoru ad infernum statim praecipitari dicerent. Quae res licet comiseratione dignissima esset; tandem tam e Rex, siquidem absistere ab hoc proposito,&nihil tale imposterum committere vellent, condonatum hoc ipsis in praesentia esse debere dicebat, addita promissione, quod oryZam talia nauibus quotidie suppeditare vellet, ut unde se sustentarent, haberent.
Duodecimo Maii veniebat ad Viceadmiralem Nauarchus cuiusdamnauigii, quod Champan vocant, in portu illo iam ante Hollandorum aduentum fuerat, oneratum autem fuerat oryZa, quam homines illi ad pagum quendam Insulae illius I anapalan dictum vehere volebant. Afferebat autem secum quatuor gallinas, d frucstus aliquot, V1ceadmirati donados, viliteras salui Conductus ab eo impetraret, quibus se in mari aduersus peregrinorum instillus tueretur, quas ipsas quidem a Viceadmirati facile etiam obtinuit. Caeterum 13. Maii venerunt in uatocalo quinque viri ex Cino,quorum
G: : ... sent literaS ad Viceadmiralem afferebant, quae datae erantis. Maii, ab E
diu id rasim Mais bergero, homine germano, qui in Cand relictus fuerat a Ge- Cano per erat Spilbergio Iam autem in ministerio unitarum prouinciarum exi. Maisberge stit. Respondebatur autem hisce literis ad literas, quas Viceadmiratis adrum scripta Regem in Cand paulo ante dederat. Rex in castris ad Manicravvaritiae rebat, ut victoriam suam ibi continuaret, quae causa erat, quod non citius responsum acceperant. Cognouerant autem Hollandi ex literis hisce Mais bergeri paternam Regis erga Hollandos astectionem, similiter&le: titiam, quam ab ad uentu Hollandorum Rex perceperat, qui porro petierat, ut cum nauibus suis prima occasione ad castellum Punto dicasio contenderent, quod decreuisset illud quam primum terra oppugnare addita promissione,se omnia, de quibus filio suo sic enim viceadmiralem nominabat spem fecisset, rata habiturum, expugnato hoc castello Hollandis tributum annuum, nempe Ioco. Quin tales cinnami, wI Ooo. Quin- tales piperis , persoluturum. Cum ergo confirmaret Maisberge rus se nullum adhuc fucum dolumve in Rege deprihendisse, decretum ab Hollandis est, prima quaque occasione cum uniuersa septem nauium classe, cursum versus praedictum propugnaculum Punto dicasio dirigere. Petierat quidem Rex, ut Viceadmiratis quam pri mum ad Hista e ciuitatem, medio inter Maucasi&Cand itinere sitam ex Curreret, quo&ipse venire Vellet, ut de rebus variis deliberationem inuicem instituerent, verum ne tempus perderent, consultum visum est, iter hoc intermittere, quod ipsum etiam Regi quam primum significatum est, addita admonitione, Ut pro maturanda oppugnatione ista copias colligeret se enim cum nauibus eo etiam primo quoque tempore progres IuroS. Ηοllandina , Caeterum visa Is die, naui aliqua, quae iuxta littus meridionale, locouem qM G duas a se leucas remoto vehebatur, scaphas statim tres ad eam ablegarunt,
69쪽
Lusitanicam esse eximiae magnitudinis. Itaque qui in una scapha erant,
conuerso statim itineres; ad Viceadmiralem reuersi sunt, relationem ei de naui hac facturi, reliqui vero, qui in duabus reliquis scaphis erant, paulo amplius progressi, deditionem uti facerent Lusitanos admonuerunt, qui nihil respondentes ad scio pos statim& bombardas conuersi sunt, quo viso Hollandi recedentes inter nauem mitius sese continuerunt, donec celocem Viceadmiratis cum priori scapha in auxilium eis mitteret. Cum igitur scaphas illas non solum redire, sed&tres supradicias naues sibi imminere Lusitan viderent, collectis statim Carbasis, cum scapha aliquos ad Hollandos miserunt, qui vitam sibi solum relinqui peterent, quod etiam facile obtinuerunt. Facta deditione Praefectus nauis. Lopo Lares nomine,&cum eo mercator primarius ad Viceadmiralem profecti sunt, qui nauem illam statim occuparivi praesidio firmari praecepit. Navis haec
2 oura Senora de Rofario dicebatur, eratque a oo onerum capaX, soluerat
ante sex dies ex Cochin, volebatque Copalan versus, indeque versus Mn-galam, velificationem instituere Lusitani mea zo AEthiopes vero MNigritaego fere, praeter plurimas mulieres numerabantur Circa vesperam Dauis haec ad classem Hollandorum in portum traducta est, quae interea tres adhuc alias naues in Cochi paratas esse, ut prima occasione, idem iter Negapatan versus ingrederentur.
Sequenti die nauem rursus aliam meridiem versus iuxta littusia rapVησην uigare viderunt, itaque quinque statim naues cum tribus scaphis eam per 'φ--ι secutae sunt, Viceadmiraticum celoς oportu iuxta Lusitanicam nauem 'solis relictis. Non poterant autem toto isto die eam assequi, cumque vespera facta esset, exorta tempestate, ab inuicem dissipatae sunt.
Decimooctauo autem cum adhuc tres naues, Hostandia nem De,npes Lundica de Stem simul veherentur ad Viceadmiralem inportum reuersae sunt, ubi cognouerunt, venisse duos cum literis a Rege in Canθ. Paulo p0st autem reuertebatur etiam scapha Viceadmiratis, quae adiuta a naui Vosseta, eodem adhuc die nauem aliam, non tamen eam, Cuius modo mentio facta est, expugnauerat. Haec Mis Dus dicta, ducentorum erat Onerum. Adducebant autem secum scribam ex naui hac, quae similiter ex Cochin veniens, Negapatan versus velificationem instituere vole
Decimo nono Maii videbant adhuc aliam nauem, quam μω cum Expugnant Stendod Labus scaphis persecutae sunt, cumque ad eam venissent comprς adhuc aliam hensam facili negotio, ad portum secum traduxerunt. Venerat&illa ex ium in susceptoque Ne palan versus itinere, Malaccam inde&porro Philippina petere Insulas decreuerat Onerum erat o dicebaturque S. Antonius, Praefectum habens nomine Pedro Dassuedo. Venit eodem die, indebar ex Cand ad Viceadmiralem, ex cuius relatione victorias Regis varias, maxime vero expugnationem castelli Man -c vetini cognouerunt. Post meridie vero Sepes Hosiandica cum scapha quadam ablegata a Viceadmirati est, ud Septentrionem versus proueheretur, intellexerant enim nauem adhuc unam deesse, quam putabant eam quidem fuisse, quam 7. ut supra:dictum, praetereuntem assequi non potuerant. Existimabant autem eam ad Trinque de Malo applicuiss itaque δε- Ies Hosiandica eo usque excurrere, horas eam ibi expectare debebat.
Vigesimo Maii videbant duas suas naues,nissingam nempe ω inseremse ad
70쪽
ad portum redire quae expugnatam nauem Madrede Dios dictam, circa η'R meridia secum adducebant. Caeterum Sepes Hosiandica,quae pridie eius diei abierat, conspecta naui aliqua, diem noctemque ei persequenda operamis utari dabat. I. autem die aliquanto propius aduecta, eam absque ulla relucta- tione compraehendit. Verum enimuero PraefectuScum Nauarcho&2o. personis aliis prior dielcapham ingressi captiuitatem euaserant, ita ut v nus saltem fitanus miles, cum AEthiopibus aliquot in naui adhuc superstites essent, cui similiter S. ntonio nomen erat. 2 3. Sepes Holgandis, cum expugnata naui hacPortum inuecta est, quae o plus minus onerum capax putabatur, duos elegantissimos equos Persicos continebat.Hol-land utem literas subinde a Rege in Cand accipiebant, quibus continuatio victoriarum Regis mon0 confirmabatur. Equi illi duo empti erant isso Regalibus octonorum Ioachimicis Imperialibus, debebantque Netopatanum similiter adduci.
Quod autem ad bona attinet, quam n nauibus hisce omnibus reperta sunt, nullius ea momenti erant, quamuis capacitas illa ingentem mercium vim desiderare videretur. Habebant autem aliquot saccos tritici longe pulcherrimi quale ex Cambasta affertur; praeterea aeris Caldarii, radicum ,, aquae rosiaceae non parum , cum tribus fere piperis oneribus, in illis reperiebatur Causa autem Cur hasce naues expugnarant,erat
partim persecutio Modium, quo erga Hollandos Lusitani semper ardent, partim quod Regi in Canis' testatum reddere volebant, quam non amici, sed hostes Lusitanorum veri esse eo enim tantum inexpugnandis hisce nauibus laboris insumpserant iamuis perniciei id eis magis quam
Res incan Rex accepta, de expugnatione harum nauium,relatione, magna asted ire flusii clusistitia, 11. Maii iter statim ex Candy versus Maurao ingressus est, da- p t verse tis tamen prius ad Viceadmiralem literis, quibus vehementer admodum ΜΑ- - petierat, neLusitanos illos dimitteret, sed vel ipsemet interficeret, vel sibi puniendos committeret. 28. Maii venerunt quidam ad littus,qui gallinas, butyrum oryzam, oua, fructus varios a Rege in Cand eo transmistas asportarent. Postquam autem Lusitanis initio petentibus promissum esset, quod vellent eos liberos cum naui quadam, qua in ego tanperuenirent, dimittere, promissis uti starent. 19. Maii eos cum duabus nauibus Noura Senora de Rosario Sancto Antonio dimiserum, exceptis quibusdam mancipiis,&qui sponte sua apud eos manere volebanta Itaque Tinit hae duae naues cum salui conductus literis eo die aViceadmirati Capanum p ' versus abierunt ri Lusitani quidem gratias Hollandis maximas egerunt
η k ' beneuolentia, officiis omnibus sibi praestitis. Erant quidem initio iis, aliqui in hac sententia, eligendum esse ex illorum numero Pilottam siue
gubernatorem nauium, cuius opera in littoribus Gactri Columb. quem admodum insinu&littore Choromande uterentur, verum cum tam dili genter instarent,&vti dimitterentur, peterent, consenserunt tandem,
uti omnes latui dimitterentur.
Non ignorabant quidem hanc dimissionem Regi incis , non usque adeo gratam futuram, verum quia ipsis fides initio data erat, eam fallere
parum liberale putabant. Cum igitur etiam inhumanum esset, captiuos illos bonis omnibus exutos ira insuper priuare petitioni Regis hac quidem in re non existima'