De divina psalmodia, eiusque causis, mysteriis et disciplinis, deque variis ritibus omnium ecclesiarum in psallendis divinis officiis, tractatus historicus, symbolicus, asceticus. Sive psallentis ecclesiae harmonia opus novum & curiosum, ac multiplic

781쪽

putant inui quod cum severitas eorum ob alia, Ualiacecidisset, tum fuit in auribus,aniniisque inii tatis etiam huic mutationi locus. Miramobrem ille quidem sapientillimus Giaeciae vir, longeque do ctissimus valde hanc labem veretur , negat enim mutari posse musicas leges sine mutatione legum publicarum. Rursum Plutarchus in Laconicis Te: pandium, Timotheum, ac Phrynidem mulctatos ab Ephoris enarrat, quod vel unam eitharae homdam addidissent,quam de incidi jusserunt:adeo non permittebant de veteti musica aliquid immutari. Has veterum sententias eis libentius transcripsi quo magis hodiernae muscae deplorabilis statust notescat pastidit artas nostra concentum gravem,

stabilem, amatque modulos quosdam , quibus in frusta concisus cantus dissiliat is enervetur. Ipse eantus Ecclesiasticus quam a vero Greg xi R. Eaoph. liba.dissimilis est indeo verum est quod scribit Xeno-R ripassiphon, ea quae nova iunt,& ipso quasi instoreum

nementer in musicis celebrari.

. Sed revertor ad tono , quos a Gentibus den minatos dixi, cum earum moribus immutatos. Sunt autem , quod attinet adEcclesiasticum cantum, o Primus, tertim, quintus, septimus discuntur principales,& authenti: Secundus,quartus, sextus,in octavus inferiores, plagales nuncia pantur. Authenti supra finalem ascendunt usque id diapas ,&una tantum voce descendunt ii gales ascendunt supra finalem avsque ad diapenten, sive quintam inua vero descendunt usque ad diatessiron,sive quartani.Quatuor sint chordae finales tonorum, nam primus, secundus desinuntia lychano hypatonestertius,5 quartus inhypate meson quintus , c sextus in partirpate meson:

782쪽

tem omnis tonus plenam diapaum Anuire que eae diapente , diatessaron componatur hoc discrimen est interduinto' desilientes, quod iis qui authentupason habet supra finalem plagalis vel o hah dein diapentem subra finalem H in

diapasen complet sub finali collocta .re d

de re practici recentiores, Noe inter xε', ctissi inus Glaremus, quiderii. . dissertiit in suo Dodecachordo: Item Esranchi nus Gaitorius libro quarto musicae instrualentalide in descriptio neminicae imbu i Pelius hin dialogo de mussicari Ioseph Zerlinus, retria Aron in harmonicis institutionibus iterum pus lib.6 supplenisnti musicinc in Mi

quinti demonstrationum harmonicarunari FrΑngelus Murocita lib. i. Floris Angelicis, cchetius Patavinus intractatura cantasmuc autem tonus. quem nos primum dicinam, Dorius est antiquorum,ut musici communi existim ,

quod tamen non caret dissicescite. quam absit. sed in eo judieio non dissblvit praecitatus Glareanus lib.2.cap.9- secundus Hylip - rertius phrygius,quartus Hypophlygius, quinta,L Hypolydius septimus Mixolydius sivenas Omvo carebant antiqui 'n' reves h dius plagalem , seu collatera ituri dum gravius enim tetrachordum inii. Gnvissimo Dorii conjunctuiri est si 'vi listonis,eorumque constituti.ne,ct proprietas Huberius infra disseremus , si prius dubi xin

distussione. '

783쪽

s. Nam si prunus noster modus Dorius est antiquorum,si Phry fidem ac tertius,S sic de caeteris:cur non sidem pariunt effectust Cur non iisdem sena us modi, tranquillari animum. commoveri sentimus Possem equidem rei pondere non Omnes antiquos musicos cantores hcsadmirabiles effectus edidisse , sed eos tantum, qui in h.ic disciplina peritissimi suissent, qui cum rari sem- pG iuerint, ita non desunt etiam hac tempestate, qui cum veteribus comparari possint. Sallusest tamen fateri id quod verissimum est , priscos illos modos nos nescire,illudqueinprimis,in quo maxi-1nὰ excelluerunt. Erram itaque toto caelo, qui e nerum illorum disterentias ignorantes acumen tantum, gravitatem ibnorum considerant. Non enim,ut hoc utar exemplo,Dorica: harmoniae pra stabit effectus omnis cantus a lychano mesen usq; ad Paraneten protensus,nisi etiam praeter suae. vae eompositionem alia quaedam habeat ad excitandos a tiis requisita. Sunt autem quatuor, ni fallor,hae concitiones, quibus positis musica proculdubib inducet homiliem in varios affectus, Q. commotiones. Prima conditio est,ut harmonia ex Vocib seritu proveniens juxta toni exigen tiam remordineturSminda ut numerus musicus, quo modulationis totius series a gravi in acutum,S: ab acuto in grave procedit qualitati'erborum,& toni accommodetur. Hic est numerus. quem vulgus vocat aerem cantionis, de quo Poeta --1 minis, , si verri temerim. Tertia ut ipsa verba talia sint , quae mentem percellere dccommovere possint. Mis adjungebant antiqui totius corporis motus , ac gestus patheticos ad excitandos affect us aptissimos. inaria tan

784쪽

Metilib-3-ς ο rem quam rationem adhibear , uti docet Boetius

ta sitque aptus re dispositus admusicae effectus

plandos pileiumquandoque , teste Divo Bonventura ,ut propter pravam audientis dispositiis quemmusicainvenit tristem reddat irim quem hetumdaetiorenti istae com messi adisystema adjiciantur,inicierit,ut puto, musicam stram veteri nim inseriorem, alioquin omnes affetus in omnibus tonis consesi, singulisque permiopter trast. ti sunt pro varietate modi procedendi, ux Keplerobservat. Nonpossini hoc loc quotam a mrorem dis imulare, qui suae inscitiae stivolam plendentes excusationem , junt musicam nostr insignes illos effectus , quos invetexi Mimirari operari non posse quia omnis mustea ibstri in nere Dialonico est Pantiquiamex Enbaxmoni MChromatico ut mur,quae cantus genera pridem antiquata ad mentes hominum subito com movendas aptiora erant. me triplici hoc gen 'disserunt antiqui Musisti Arista vis Uο--chus Gerasenus in suis Harmonicis institutionibuι

zer: Euclide, irem, de Theo Smyrnaeus, ex ipsis alii

seqq. recentiores ub genus Enharmonum, hi dicitur,quod pluribus spatiis, Mangustioribus f paratura cantatur autem perinesim, c Nesim ἐς ditonum Chromaticum autem Per uixi tis

lia sumitonia, detrihemitonium constans ex ton . diis nitonio minori conscendit ' Vr,net os totios, de simit iuni i

ta ta

cedit. Hoc postremum aliis generibus dignitate,&

Meacia praeeri,inec de sine mixtura resim duo subiisterenequeunt atqueide sopiadictae opinionem mirabilior; musis

785쪽

seo, de Enharmonico generi tribuentium damnat, celuribus consuta Jos i h Zerlinus excellentissi Zeum. M. iam musicorum. Accedit ad rationem experien 'φ'tia : nam Enharmonicum ob nimiam dissiculi tem, Chromaticum ob nimiam mollitiem jam pri

dem ab usu recessit , ut docet Macrobius. Plato Mimia si

quoque antiquissimus Philosophorum solo Dia soni Mari l. tonico utebatur, quod mundanae musicae adscripsiti Plutarchus repudiatum asserit Enharmoni viii Minaudacum genus, quod sensu ingratum foret. ΑΙ isto photi cod. xenus initio libri primi veteresselogenere Enhar a Minoni usos esseperperam asserit, caetera neglexis 'se, vel ignotasse , de quo acriter reprehenditura Proclo lib. s. in Timaeum Platonis Damascius inusta Isidori Philosbpli apud photium, Natus, iis

quit ad musicam Asclep:odorus, leperdit uni tamen Enharmonicum genus non potuit revocare, quam' quam alia duo cantus generarescinderet &reprimeret, alterum Chromaticum appellatum iterum

diatonicum harmoniam tamen non invenit quamvis magades mutarit , de transposuerit non minusquam viginti dirasci Sint autem magades instrumenta mulio tabula quadrata repano, quae in se recipit chordas, oessicit sinum. Dicitur et tum magadium e Pars lyrae, in qua plectrum illidi ruc ubi scilicet percussioch rdarum si manu doxtera , ut Budaeus notavit. Vide suidam verbo μαλας Aristoteles item solum genus diatonicum

commendat: tainen imusicain illorum te rum ii ab lem se: sse exempla crebra testantur. Servanda igitur est cujusque modi proprietas; nan

in verbis utar Plutarchi, si musicae peritia ace dat facultas judicandi , his praeditum constat per-Sctum musicum sore. Quietumnovit Doricum

786쪽

tonum,neque tamen iudieare potest ubiis doeonvenienter usurpetur, noniciet quid faciendum sit,neque genium ejus ervabit. Idem auctoreos redarguit,qui anulo carminis hypodori u iis fine mixolydium,aut Dorium : hypophrygium&Phrygi m in medio adhibent quam culpata multi

recentiores commitur, omnium tonorum desitanentiam confundentes, selidam enervantes conia . . cinnitatem, ut auribus gratificentur Sic fit ut eorunt usica talis sit,qualem Plato describit in Philebo, quae videlicet obscutitatem inultam habeat, soliditatem paucam. Sed iam tractatum ad sita . laston conferam . IV. Da fingulis tonis eorumque proprietatibus, essem uadam rica Gregor metu. i. PRamam sedem ordine,&dignitate tenet D tius Hic a Platone. Aristotele caeteris on, tribu praefertur. Hoc modulo psallebant antiqui prosodia muli in paeana , erotica etiam, α quae spondata noniinantur.Dux ad bene vivendum cxia stimatui hic modus Arcades, Lacedaemones hoc in pensius delectabantur, teste Polybio, Vix

lem,ait Athenaeus, prae se fert pravitatem, madimusici nificentiam , unde veteres eo utebantur a estor-r lom.lidis mandos adolescentum mores.A Casiodoro pudi- - iiii largitor,& castitatis effector dicitui Hoc Py- thagorici sui uno mane ad intermissa studia sese

citabant. A Ptolomaeo, qui octo tonos sphaeris

coelestibus convenire docet, luminos sibi comparatur , nam sicut Sol humida exsiccat, no nisique tenebras fugat; ita hic tonus , qui phlegmarido uatur, pigritiam, stuporem, binoum, moesti- tiam

787쪽

tiam, dc confusionem ex motione phlegmatis provenientem statim expellit. Viris,laeclaris, magnoque ingenio praeditis convenit. Hodestias est, hilaris,curiosus,magnificus, sublimis, nihil solutum habens,nihil molle,&ad omnes affectus idoneus liquando chorda ejus finalis in messe constitui tuo tunc idem est,ac Hypermixtardius Ptolomaei,dca recentioribus practicis non tonus, ab aliis Eolius nuncupatur. Secundo loco Hypodorius sive subdori est

contrario modo se habens, semnum enim lenem inducit, eoq; Pythagolici vespere utinant ut admitigandasanimi curas,& quietem conciliandam.Pigris,moestis,ac miseris convenit,3c ut docet Cassi dorus,animi tempestates tranquillat, binnumque iam placatis attribuit. Ab Aristotele magnificus, Aristot steas. constans, gravis dicitur. 2Eolium quibusdam, --

sed falso, nuncupari docet Scaliger Luna compa scalig. I. I.po

ratur, quae infinium tenet locum inter Planetas, re φ 's busque humidis praeest: ita hic tonus flebilis, de gravis , caeteris'; inferior est usque ad postremam v ce Monochordis descedens.Verba quae moestinam

inducunt, lacrymas movent, liberationem ab angultus, callimniis, & servitute deprecantu ratilicho

no attribuuntur. Si desinat in mete decimus, Hypoaeolius vocatur De hoc &caeteris plag1hbus haec scribit Athenaeus. Sicut nos subalb am dicimus,

quod albo simile est se ulce, quod accedit ad .

dulce, quamvis non sit hujusnodi ita&Hypodorium appellatum fuisse arbitror, quod Dorium val-Mnon sit. 3. Tertius sequitur, quem Phrygium dicunt. Mari attribuitur, nam furiolus est, Mincitativus,ira provocat, pugnas excitat, votum siroris inflam-

788쪽

exindrinus , de ipsa Mummis velocitate Vehemen

tius percellit animum. Huic modo carmen congruit anapestam. Fortes habet saltus in sua progres sone, coni enitque saperbis, iracundis, criHelibu . cholericis, iuriosis Verba requirit aspera, deque praeliis spiritualibus , vel temporalibus pertracta tia,&quae celeri debeant affectus concitare Hune

autem simul cum Dorico Pliaci . dc Aristoteles prae caereris commendan . ejus tamen usum ad lescemibus interdixerum , quod eorum sectus lib. i. nimium clica decorum commovear Sarisberien-' sis hunc modum vituperat tanquam incitantem ad lasciviam, clim potius ad certamina provocet; sed Marti amicam Venerem fabulant ut Poetae. Entheus a Luciano nuneupatur. De Phrygia harmo

ctivus, choleram mulcens,blandus, adulatorius, de attractivus Mercurio assimilatur, cujus natura cum bonis bona, eum malis pessim est sic adulatores, quibus hietonus ivaximὰ congruit , bonis& malis, sapientibusvi insipientibus aequaliter se accos in ant illis item competit, qui faciles fiet, teri rii statimque sedari, ac mitigari selent in omnem arrem converti. Hoc Cret te. 6 Laced inonesa pugna revocaruimus. Verba quae Ham ditias , adnionitiones , deprecaliones , decentiones,m detractiones significant huic tono

i in assignanda.Dicit Aristoteles quod Hypophrygius animos lynaphatis similes reddit, cogitque debaccbari. Haec proprietas quamvis Phrygio proprid. convehiat, huic tamen cinefata non est ob assi-

789쪽

matem, quam habet cum suo audiento, quem dc di aliquando imitatur. s. Quintum occupati iam Lydius.Hic sing a nis dominium obtinet,&Jovi comparatur,qui hommines sanguineos, benevolos,mites , jucundos si influentia finit. Desectabilis est,choreis Misit licinibus idoneus, cum quadam voluptate resiliens Nimiascuras,tit Cassiodorus,animaeq; taedia remissione reparat , oblectatione corroborata anxios laetificat, revocat desperatos Verbibetitiam denotantia, quae victoriam, ac triumphum cel larent hujus toni propria sunt. Quando desinit intrite dieaeugmenon undecimus tonus,sive JORicus, vel etiam Jastius a tecentioribus; eiusq; plagis dum decliniis, hypojonicus vel hypojasti nuncupatur. Harimanias Lydias luctuosas esse asserit Plato, sed Platos. O

det hypolydiis, ω xolydiis intelligi debet Lydia 'π'

enim simplex,&principalis hilarisin quare Pro

pertius campis Euius Lydia labra triduare

commemorat.

6. Sextam tenet sedem Hypolydius,qui pius,devotus, humanus in lacryniabilis est Veneti attributim , cujus influentia hominore liniad pietate, amorem, & planctum proclives Differt ab Hypodorio, aurifletus ab illo causatus ab angustiis, anxietatibusotitur: hicotem exdevotione,& hetiatia, vel ex affectu commiserationis erga proximum procedit. Verba igitur hos affectus inducentia, vel explicantia ei proprid competunt. In hujusinodi compositione advertendum est, ut voces gradatim progrediatur,sintq; inter se colligatae,&cdadunatae 7.septim Mixolydius est, qui suis motalis duplicem producit effectum, incitat enim ad gaudiu, sed statimnvocat iam Mitiam. Dicitor Mixoly-I

790쪽

dius,quia cu Lydiocomunione habet Eo intragee diis utebantur antiqui,nan melancholia movet partem habet incitationis , ac jucundiratis . . Saturnus sua influentia tristes facit, laic tonus concinnitate sua ad quietem incitat, adducit. Intelle 'dum obtusis acuit, sancitique Spiritus donad Ignat Altior est omnibus tonis,perquesuaves, iucundos saltus progreditur: tum terreno deri gravatis coelestium appetentiari indulget. Ex h patet quae verba huic tono coveniant. A Julio Polluce Locrensis appetatur. Hos istem ton iniam, 'A. . . 'h taxat agnostebant Pythagorici, teste Iacob. Fabr6.

musicaliuitia quod totius universa harmonia septenario numeri

secundum ipse comprehendatur Octavum tonum, quem Hπ-bies, hii

&Hyperiastium vocant,adfecerunt septem p aestri ptis recentiqres, ne Mixolydius suo plagali Miser. Firmamento attribuitur varia stellatum figurationes distincto, nam omni negotio convenit . sesim, munis est ab omnibus qualitatibus. supero am tonos insita quadam dulcedine,, venustate nites, cit. Suavis, canorus, atque moratus dicitur, soli ditatemfiturae gloriae repraeseiicit. Virdia Hiericli convenit, & qui subtili ingenio prosenda speculan-ί tur Verba staque de rebusastis, coelesti per intractantia ad hunc tonum non ii ongrue perti sibi btint. Dicitur quoque deprecativus elle, quo Dro pterea utendum erit cum aliquam felicitatem dc diloriam etiam cum lacryn iis cupimino ines e.H- ἰet hic tonus la occum primo commune, quod O mna verba, quae commode nequeunt reliquin

plicari, ad hunc poteruntieduci: esto S

omnes affectus, Momuit in capax. ' s. eterum S.Gregori Magnus cantini silanurri',