장음표시 사용
131쪽
ossederem quod hactcnus neminem secisse videbam. Porro an herba ulla extet vel chelidonium, vel alia, quae hac vi praedita sit, medici viderint:mihi narrasse satis est. De Mamo , , aliis. CAEtera,quae in Evangeliis leguntur, haec sunt.
Mandona, Matth. 6. μααμονα , Naizz , pecunia, de
hoc supra egimus in Raca. Barbona, Matth. I6. mi' na, filius Iona, quod columbam significat. Golgottha, Matth.27. quaquam corrupte a Graecis detracto altero lscribitur γλD , cranium, vel calua, mortui praesertim. erat enim cippus Iudaeorum. Geth emans, Matth. 26. γεθ μανί. Non est vallis pinguium :getli enim Hebraicum non est: nec pretii olei, ut quidam somniat. Sed sunt duo vocabula Syriaca ado m, pecuaria butyri.ria gelli enim respodet Hebraicae voci napn, & lpa seman est nΝzn butyrum. Is enim locus a copia butyri id nomen nactus est. Eli eli lama sabachthani, Matth .a . quod scribitur Syriacri )aIE U N: N 's,vel, ut Marcus habet elotii,)n s. Deus mi, Deus mi , cur destituisti me Quae verba Hebraice leguntur in principio Psal. 22. )amiv np, 'N Η, fili est lama agabiani. Sed Christus,qui vernacula Syrorulingua utebatur, ut ab omnibus intelligi posset,versiculum Psalmi Hebraici Syriacet pronuciauit. Vox enim Et 's, Deus,tam Syris,quam Hebraeis familiari est. Elo-
hi autem, Syriacum est in S, quod Hebraice dicendum erat in N elotiat. Suspicor tam e Christum Eli protulisse, quod propius accedit ad nomen Eliae, ut indocti homines Christum Eli clam ante, Elia inclamare existimaret.
132쪽
M NOVI TESTAM. Bane ges, Marc.3. βαρυγες, ' id ora, non et an Si a vi habet Munst crus, cum sit syntaxis genitivi: nec aa, ut quida credunt: cum raam Hebraicum sit, reges Syriacum quod tumultum & tonitru significat. Evangelista recte interpretatur qοἀ βστης,hlios tonitru . Quaquam
scribendum est proculdubio Banerges sine o, quod nemo doctus negauerit. Talithacumi, Mar.I. ξαλδα υυμι, 'PapNn'u, 6 puella surge, Hebraice dice tu erat, van,Vt Babylonice Nn2 r.
Beth sda, NT Nava, Ioli. s. quod librarii errore male scribitur Bethsaida, qui piscinam Beth sea nam Graeca cxemplaria habent δηθ Mi)cum oppido Bethsaida costidit. Est aute Bethesea, domus effusionis ab mus verbo Syriaco effudit,a sanguine victimaru effuso:hinc Graece dicitur et dic απκη,quasi Victimariam dixeris. Bethsaida autem est S x rva, domus piscationis, ob crebra stagna& lacuS. Gabbatha, Iohan. Nnaa,Hebraeis quoque usitatum esse ait Munsterus,quod nos negamus, cum mere Syriacum
sit.aa enim Syriace est idem quod p Hebraice, id est, via lapidibus sternere.propterea elegantissime redditur ab Euangelista , quod est lapidibus stratum, vel tessellatum . Cuiusmodi multa pauimenta in Hispania
Aqel dema, Act. I. Nd' E ,ager sanguinis, qui Hebraice diceretur dyn mei sideli haddam. Tabitha, Act.9. Na au, Graece η δε , Latine Dama, Hebraice niaxn haZZeuitati,ut habes in Cantico. Beelgebub arat 'va, Hebraice diva, Baal. id est magister musca:vt Nicander invocat quendam serpetem.
133쪽
De Dimitte nobis, , aliis.1 η Vitae sunt praeterea in nouo Testamento locutio-1V1 nes Syriacae, quae cum vel ab Apostolis vel interpretibus mutatae non fuerint, obscuram saepe sententia efficiunt. Nos aliquot selegimus, quo magis huius linguae studium iis, quibus per aetatem & ingenium licet &libet,commendaremuS.
Extat in Dominica precatione illa nobilis phrasis,
- ς-Et dimitte nobis debita nostra, sicut & nos dimittimus debitoribus nostris. Dimittere,vel, ut quidam Latinius loquuntur, remittere debita Syriaca locutione dictum est,quod est delicta codonare.Vt debitores pro peccantibus dicuntur. Quis enim non videt nec Graecos , nec Latinos hoc modo loqui 3 Quinctiam Hebraei ipsi similem locutionem non habet.Quod aliquot exe-plis explanandum est. Parcere quidem & ignoscere Hebraice dicitur, mo, vel py NM, hoc est, perserre dilictu: Syriace vero pa a, id est dimittere vel remittere. Porro qui peccat Hebraice Nun hatta appellatur, Syriace annaliab debitor, obnoxiustae. Et peccatu Hebraice Nun, Syriace Nain, hoba,debitum. In precatione Salomonis
i hi di an nn alEt ignosces populo tuo Israel. Id a Chaldaeo paraphraste sic redditur, )ain, NI in , , Ut etv. Et dimittes debita populi tui Israel. idque ter aut quater ibi repetitur. Filii Iacob, Gen. vlt. Iosephum in AEgypto supplices alloquuntur, TIN v'vs Na Np, parce nunc delicto fratrum tuorum. Id Chaldaice versum est,
134쪽
nN )ain, pia paU, Remitte nunc debita fratrum morii. Caeterum facinorosos vocari rara debitores, tam usitatum est, ut vel mediocriter doctus id facile intelligativi Psal. i. Et in via peccatorum non stetit, Syriace nn Sa up N, rava, Et in via debitorum non mansit. Hoc videns Lucas, qui Graece doctus erat, scripsit τιας, peccata, cum Matthaeus habeat ο λη . Debitores aute,quod Graece exprimere no poterat, reliquit. Quid enim,quaeso, aliud est peccatum, quam debitum quoddam , quo nos obstringimus,rationem aliquando,nisi poenitentiae lachrymis tabulas inducamus,redditum Mortuos vocare dormientes ob spem resurrectioni piu est,sed Syriacae tantum linguae propriu: quanqua Hebraei dicat, Et dormiuit cum patribus suis, mortuos tam cnunquam nominant dormieteis .legimus in Thalmud,
Filio Rab Demi natus est infans, & intra dies triginta dormivit. Tum de quodam mago sic scriptum est Sinnia a I uon2 nam Numns, Ille magus,qui dormientes spoliabat. Solus Homerus poetarum, ut Plato ait, Deus diuinitus hoc sensit, cu Iliad.ξ. de virga illa mirifica Me
Id AEneid. .Virgilius vertit, Tum virgam capit, hac animas ille euocat orco Pallenteis, alias sub tristia tartara mittit. Dat somnos adimitque, & lumina morte resignat. Quod Homerus mirifice dixerat ἰγυρν, quod est dormientes excitare, id obscure & minus apte vertit Virgiliu somnos adimere. Multae enim sunt phrasis Ho
135쪽
LOCI mericae Syriacis valde consentaneae ac consonae. Quod, Christo propitio aliquando a nobis explanabitur. Chrisiani eam locutionem imitati cippos libitinarios &sepulcreta sua Graeco verbo coemeteria, vocitant,quod Latine vertas licet dormitoria. Deum nomine caeli intelligere Syriacum est. Hinc est illud Matth. ai. Baptismus Iohannis inde erat, a caelo,an ab hominibust N)2 *. In salutatione angeli legitur, 'Oωα ι.
Quod verbum ipse Euagelista fabricatus est, ctim apud
Graecum authorem nultu extet. Nec enim ullum erat
verbum, quod responderet Syriaco participio Nn γ' Rahinata, quod eam significat, quae gratiosissima atque acceptissima est. Sed iam dicendi finem faciemus, si omnium Apostolorum nomina cum suis elymis expli
De Messia, Maria, bomnium Apostolorum nominibus. v K Iesus vocetur Christus,& Messias, omnes intel- ligunt. niat masali enim ta Hebraice quam Syriace est ungere. Hinc FU* Masali unctus, Graece . ς. Sed
mirantur multi, cur Evangelista scribant με M, non μα alisi,cum Fiebraice proniicietur Massali. Paulus Ricius vir alioqui diliges scribit Mosias, sed ridicula & indocta superstitione. Christus enim Syriace dicitur Nn vn Mesalia, sed illa aspiratio Graece exprimi non potest. re iste ergo Euangelistae μεοάαι stribunt, ut Latini melius scriberent Mes has. Graece interpretati sunt Apostoli κιμ, unde nos Christiani nominamur. Porro Iudaei cum suum Messiam tardigradum Graece appellare vellenti non dicebant,ne cum Christianis vel nomi
136쪽
ne ipso consentire viderentur,sed is,hoc ess,delibutum. Verum illud obseruandum quemlibet regem& sacerdotem aram vel π: a vocari posse, Iesiam vero κριτ proprie Si m ,εἰ Nn' 2 appellari. Mariam compositum nomen esse quidam putant,& mare salsum vel stellam maris interpretantur: sed ridicule primum, tum cotra Hebraicae linguae analogia. Cum enim scribatur a et miria,&bisyllabum sit,omnes Hebraice docti fatebuntur heem anticia esse ac simplex.
Cum enim praeter Mem, tres thematicae appareat, neces
sario Mem cum hirec heemanticum est. Thema itaque est a' ram, eminuit, in quo media quiescit, quae in deriuato mouetur, ut a za fit a p, & Syriace a P. Maria ergo, sic enim dicitur Syriace,ut supra docuimus, est excelsa, sublimis atque emines:quod etymon optime tam e linguae ratione, quam ex merito per gratiam sanctissimae Virgini conuenit. Simon Apostoloru princeps Syriaco nomine a Christo ουρο Cepha appellatus est: quod Euagelistae πιπον recte interpretatur. Latine autem non tam bene nec proprie redaitur Petrus. Quod facile me viris prudentibus probaturum confido, atque interim scrupulum illum exempturum,qui hactenus multos torsit: Tu es Petrus, ct super hanc petram aedificabo ecclesiam meam.Cilmenim constet Christum Syriace fuisse locutum,ex ea lingua rationem petere debemus. Nam cum coξnomine aliquo Simonis Ecclesiae principis suturi, in eoq; pastinrum aliorum soliditatem atque constatiam exprimere
vellet,indidit ei Syriacum nonae Cepha: quod ii Latine reddatur, fgnificat durulapidem,vel cautem,cui respo- deIHebraicum v p.Cuius rei vim in parabola pii homi
137쪽
Loc I sonis qui auditum verbum coseruat, atque opere perficit, Christus exhibuit. Porro id proprium nomen non est, sed cognomen a tralatione sumptum. Euangelistae quidem, qui Graece scripserunt, Cepha elegantiissime atque aptissime interpretantur πεπον, quod lapidem saxumve significat. At Latini tam commode reddere non potuerunt, ne nescisse dicam,quam Syri &Graeci. Nam lingua Syrorum N cepha lapidem sonat, & nomen Apostoli refert, idque sine ulla literarum varietate. Quin etiam Graece tam pro lapide accipitur, quam pro Apostolo. Latini hanc felicitate assequi non potuerunt. Cum enim Petrum dicunt, hominem tantum intelliguut,lapidem non item. Nisi voluissent dicere, Lapis, vel Petra, quae cum homini tum ipsi rei apte quadrassent. Hinc fabcile solui potest quaestio illa, tu es Petrus,& super hac petram aedificabo Ecclesiam meam :vel si Syriace pronun- . cietur hoc modo,
Ant cepha veat chephaliaden ebiae iath qibbur1 shoc enim modo locutum fuisse Christum omnes Syriacae linguae docti concedent) id est, Tu es lapis, & super hoc
lapide super te,tuaque fide,& caeterorum pastorum) aedificabo Ecclesiam meam. Illi enim Christi ovium cura commissa est: ipse primus Euagelium annunciare coe pit, & primus in carcerem detrusus,verberibusque propter Christi nominis consessionem mulctatus est. Hic enim Ecclesia non substructiones atq; aedificia,sed Christi fidelium multitudinem resert: quam, instar cautis solidissimae Simon Cepha instituit, confirmauit, atque in fide Christi constabilivit. Haec facile rudes contemnet,
quorum iudicium nihil moramur. a
138쪽
Andreas Graecum est,ut Philippus: ille virilis & sonis, hic bellicosus,qui equis delectetur, reddi solet.
Iacobus Hebraicum nomen est, Graece Latine supplantator. Zebedaeus, al,liberalis & munificus. Iohannes, Iani , gratiosus & misericors.
Bartholomaeus no est filius Ptolemaei, sed illius Thi l mai quod nome in Bibliis legitur multis ante seculis, qPtolemaeus ullus natus esset. Telem Hebraice sulcus est. Matthaeus, donu dei, Graece Dositheus,vel Theodorus. Thomas, Syriace Setaso, Graece,ut Euangelista interpretatur,δ μος, Latine Geminus. Vt mirer quid Nonno in mente venerit,ut Thomam
binomine faceret. Cum ide nomen sit Thoma,& Geminus,ut Messias,Christus,&Vnctus sed linguam ignoratio magnis etiam viris errandi ansam praebet. Alphaeus a s. est doctus,vel doctor. Thadaeus, ran Syriace non a consessione, ut quida putant , alioqui diceretur Thodaeus: sed a n voce Syriaca, quae mammam vel papillam signiticat. Est enim Thadaeus a Mamma vi Lebbaeus )ari a corde dictus. D. Hieronymus elegatissime Corculum vertit.Osander a Leone ductum credit sed errat. Syriace enim Leo non MD, sed nras dicitur. Simon Cananaeus perperam scribitur a Latinis, cum scribendum proculdubiost Cannaeus, vel Cannita, ut Graece quoque rom iτης. Nisi Euangelistis credere noli mus, qui θλωάω Zelotem vel aemulatorem interpretantur. Porro Zelator Hebraice & Syriace dicitur Ma Cana: scribendum ergo Latine Cannaeus, vel Cannita, Graece Nam Cananaeorum nomen, quod crebrum est S. ii.
139쪽
in Scripturis,librariis parum doctis imposuit. Iudas Iscariota Christi proditor unde id nominis nactus sit,nemo hactenus explicauit. Nam quia 'tav sacar mercede deducunt, Hebraicer nesciunt. Quid enim faciemus I & ota,quae ad nomen necessario pertinente Ea res diu me exercuit,cum rationem nullam saltem verisimilem inuenirem,& scire hac aetate, qua literae omnes bonae florent, nihil temere euerandum,nisi quis cupiat. Sed confido me veram huius nominis ratione inuestigasse,quam aliis quoque ut probem, operam dabo. Cum enim docti omnes, & in sacris literis exercitati, Apostolos omneis Iudaeos fuisse cosentiant, quod multis argumentis euincere possemus, eius nominis anal giam ex Hebraeoru libris petamus oportet. Omnes ita pueli similia,si nobiles fuerint,vel ab aliquo euentu,aut postremo a patria, praesertim ignobiles, cognomen si munt. Nos afferimus Iuda proditorem a patria sua Iscariota appellatu. Quoniam costat ex libro Iosue, cap. in& aliis multis locis, Carioth oppidum esse in Tribu Iuda,quod Hebraice scribitur ni p: &scimus omnes quia patria describuntur, vocari eius loci viros vel filios, sed praesertim viros. Quod tarae i. passim legitur . Filii Bethdehem centu & vigintitres. Viri Netopha quinquagintas ex. Viri Anathoth centum vigintiocto. lege id caputM Nehemia cu paralipomenis. Si enim velis vocare Romani dices zo 'v'S Is rome,viru Romae si Ierosolymitanu, Ozi v Is Ierusalaim, vir u Ierusale. In Pirque aboth habes, aio maritas Antigonos is socci Antigon' vir soco.i.Socaeus.Sic, π x Iose ben
140쪽
quae Ieroboami patria fuit. Alia innumera afferre potuissem,sed ex his,quod volumus, prudentes intelliget. Dicimus itaque nomen proditoris suisse, ni p o S nram, Iehuda Iscarioth, id est, Iudas vir Carioth, vel Cariotes n. Vbi sunt ergo isti qui Iudam Gallum natione suisse non tam maligne, quam indocte contendunt ξCaeterum Euagelistae, qui libeter nomina Hebraica & Syriaca retinet, cum praesertim vulgo ab omnibus Iscarioth appellar tur , scripserunt ἱμα nos, adiecta Graeca forma, quod fecerunt in omnibus propriis nominibus.
HVic praefationi nostrae eam Coronidem addere statuimus , qua piorum animi delectari possint, nepe eam precatione, quam discipulis suis Christus ac proinde Christianis omnibus Syriace tradidit. Nos bona fide
sangulis etiam verbis accuratissime collatis, Syriace scriptam piis ac doctis asserimus. Caeterum, quoniam ver hum vnu,quod tanquam scopulit omnes, praeter unum diuum Hieronymum, yraetervecti sunt, diu ac multum nos solicitos habuit, cum quid esset panis ille Utaουλος, non reperiremus:ac ne alium quide ullum,qui eius originem aperiret, haberemus. Sed hic illa clausula utar, nequis me quod semel Ecclesia recepit,conuellere existimet: cum pro virili parte, quanquam parui parua conamur, Christi Ecclesiam ornatam atque auctam cupia:
cum praesertim haec doctis, non plebi proponamus: λquod maximum ducimus, Hieronymum sequamur, &postremὀ non tanquam dogma obtrudamus,sed Theologorum iudicio relinquamus perpendendum. videmus itaque omnes scrὰ vertere quotidianum,