장음표시 사용
101쪽
corrupte,quomodo e iaBeelzebub, Euagellum, Esau inibit, & Engit & Eles auaeda alia deprauarunt. Alii certe Arabum scriptores sepe scribunt y 3 Iasie. Nihil ergo
hinc nisi contra suam sentetiam, colligere potest, cum vel Arabice scribatur cum Aain. Nunc veniamus ad nnunt Iehesu,quod obtrudere nobis volunt, quod primum contra Hebraicae orthographiae rationem scriptum esse,ium nihil significare, sed merum esse hominum comentum, qui cum ut de aliis detrahant,tum ut ipsi soli sapere videantur,haec confingunt, clarisssimis probabimus argumetis.Sed prius oste-dendum est, fidei mysteria locum habere etiam praeter literas Hebraicas,tum ex Apostolorum authoritate, qui bona magnaque, si istos audimus, mysteriorum parte nos defraudarunt, ut qui Graece scripserint & locutisnt : nec tamen usquam in literis Hebraicis sed in prophetarum, & Christi sententiis, quae in omnibus linguis intelligi possunt, mysteria posita esse docuerunt. Tum etiam e priscorum Hebraeorum sentetia, qui suis Iudaeis
permitto, Vt eam precationem, quae apua eos non minus sacrosancta habetur,quam apud nos dominica precatio,maneque ac vesperi qnotidie canitur a singulis, &de nomine Ioua praecipue agit, qualibet lingua recitet. Ea sunt verba, quae Deut. sexto capite leguntur, Audi Israel, Dominus Deus noster, &c. Eam precationem a . primo verbo vocat uno scema, Audi. Nam in Thalmud Ierosolymitano, Massecheth Sota, Perecellu neemarin,
in hunc modum scriptum est m*'D Nn inna
i in in m) in Iavo stetri Sententia haec est, Rabbi Leui
102쪽
filius Hagota ascedit Caesaream,atque audiuit eos qui recitabant scema seam scilicet precationem, quam supra diximus: in, hoc est Graece. Volebat itaque eis intemdicere. Quod cum audisset Rab Ioses qui nepe maiore erat authoritateὶ iratus est,& dixit, Quicunque eam AC
syriace recitare nescit, ne recitet. Recitas autem ea lingua , quam intelligit, hoc pacto suo muneri facit satis. Vbi sunt ergo isti, qui superstitione plusquam Iudaicanos obligare volunt: ut si Hebraice nesciamus, maxima nequeamus mysteria assequi e Nec tamen cotemnenda est eius linguae cognitio, cum ad rerum origines explicandas sere necessaria sit.Sed ad Iehesu redeamus. Principio nemo linguae Hebraicae doctus neharit, nullianomen desinere in he antecedente 3. Quod si vel unum quisquam protulerit, vincat. Verum nunquam id iaciet,
cum ratio orthographiae repugnet, quae praeeunte vausurec in quiescentibus Lamed he postulat, ut he mutetur in Iod. Praeterea Iehesu nihil significat. Nam cum Hebraica omnia nomina Thema aliquod habeat, Iehesu nullum habere potest, nis r n hasali, quod nec usquam legitur, nec quicqua fgnificat. At dicat aliquis lanificare literas nni Iehoua, quae in nomine sparse sunt. Quid ergo faciemus o scin,quod in m edio semper ad thema pertinet Sed cofugiet ad Obbalista qui cita
praesertim grammaticae Analo lar repugnet, & rem totam incertis coniecturis frigidisque comentis tractent, audiendi non sunt.
Nec est quod quisquam Christi sanctissimo nomini
iniuriam fieri existimet si literas omnes Tetragrammati non habeat, quae passim in hominum ignobilium.&plerunque malorum nominibus reperiuntur,nec qui b. iii.
103쪽
I quam tamen continent mysterii, nis impie ineptire volumus. Multi enim e veteribus, & nostrae aetatis Iudaeis nominantur ra pn, Iuda,quorum tamen plerique suere,&sunt perditissimi. atqui in eo nomine sunt omnes literae Tetragrammati .Quin etiam in verbis tertiae coniugationis quae dicitur layan hiphil, frequenter cernuntur concurrere. Multo igitur consultius, ac magis pium est, mysteria non in literis,quod Iudaicum est,sed in spiritu, quod veri faciunt Christiani vestigare: verumque Christi nome credere esse Iesum vixit, hoc est, salutis authore: siue etymon,siue linguae Hebraicae analogia spectes. De omnibus Dei nominibus, , quomodo Arabes ex 2EJω-
4Jostulare videtur rei series, ut caetera Dei nominal tam quae diuinae nobis literae tradunt, quam quibus
Iudaei in suis commentariis utuntur, exponamus. Dei enim essentiam humani ingenii angustiae capere non . possunt. Ex nominibus tamen Vtcunque, atque, Ut ait Paulus, per aenigma,Dei omnipotentia prospicere possumus. Nam Deum nemo homo vidit unquam . Hinc intelligere possumus, cur Deus Exod.3s. Mosi se videre cupieti dixerit, mimi N, um mnNmN IVN AzmN Vi qm Et auferam manum meam, & videbis posteriora mea: Ora autem mea non conspicientur. Cum enim,ut philosophi docent, duplex sit sciendi atque intelligendi Methodus:Vna,quae a naturae cognitis & prioribus ad nobis nota & posteriora deducitur: altera, quae eadem via ab ultimis ad prima recurrit: e quibus illa -δε ti,haec ε--χη colligitur: quis non videt, ora Dei oculis mortalie bus cerni non posse, hoc est, Deum sub Apodixin non
104쪽
cadere,cum eo nihil sit antiquius At Dei posteriora intueri possunt non omnes , sed ii tantum,quibus obumbrantem manum suam sustulerit Deus.Quod princeps pociarum Homerus non ignorauit, apud quem Ilia.ε. Diomedi cum diis congressuro caliginem omnem, velut ipse loquitur, ι--ετων , Minerua abstergit. Nam quid aliud, quaeso, est Dei nomina cognoscere, quam eum in rebus creatis, quae diuinae prouidentias-gna sunt, contemplari e Duo enim sunt in Natura, Res
ipsae,& rerum signa, quae nomina Vocitamus. Plato quidem nomen definit Cratylo, οργανον Vniίντης ουειας σέ κερές υφασματος. In Sophista nomeaperte σημειον appellat. Atque hoc maxime inter Deum& homine interest, quod ille res per se intelligit, hic nihil nisi per signa cognoscere potest. Hoc est,quod Paulus vocat AEnigma: cum in hac vita rerum simulacra quasi in speculo contemplemur.Haec res errandi ansam Iudaeis praebuit, qui cum creberrimam diuinorum nominum mentionem audirent, coeperunt superstitiose
adhibitis Arithmcticis & Geometricis proportionibus,
acutissime delirare, vel potius chi ratione insanire: anatomice literas singulas resecantes, resilvcntes,numerates. Scit somnia tant, quae stupidos & vanos delectare possunt, prudentibus certe non probantur. Apostoli sane & Christus ipse nihil eiusmodi docuertit: nam ignorasse, ut Iudaei garriunt, si tam alta mysteria continent, piis nefas est dicere. Nos igitur non Dei nomina, sed Deum ipsum adoremus, nisi relicto corpore umbram consectari libet. Nam quod in nomine Iese omne genuflexum iri Scriptura ait non de literis aut vocis simplicis
pro ciatione intelligitur: sed de virtute,quae per fidem
105쪽
omnia agit:ad quam certe cultus is,qui audito sacrosancto nomine Ielu, vel inspecta veneranda eius effigie apiis hominibus exhiberi solet, praecipue reserendus est. Quod vero magi diuinorum nominu appellatione mira prodigia efficere videntur: id sit Cacodaemonis praestigiis, qui in ea superstitione homines retinere cupit. Alioqui ipse quoque Satan nominibus no mouetur, sed Act.19. respodet infidelibus exorcistis,Iesum cognosco,& Paulum scio,vos autem qui estis ρ Sed ad propositum redeamus, nominaque Dei, quae decem sunt, recenseamus.Hic nihil dicam de se inma denarii persectione,qui idem etiam est Tetras,& supremus omnium,in quo numeri omnes simplices non potestate, sed actu cernutur: cum alii omnes hoc nomine impersecti sint, quod ad denariu non peruenerint.Haec inquam,& alia eiusmodi Pythagoreis relinquimus. Nomina vero haec sunt: nim Ioua, Tetragramaton, de quo supra dictum est. in ii hinc haleluba. ωος,Dominus 's El, προς, Fortis.
meti saddai, omnipotens, Vel -
Dominus vel Deus exercituum. io Elim, ς,excelsus,summus, supremus. Duo prima a themate nan fuit,proliciscuntur: utrunque tamen redditur, υρς,dominus. Non possum hic praetermittere, quod sanctissimus ac doctissimus vir Epi-
106쪽
phanius cotra Anonaceos scribit super hoc nomine Ia. Sunt enim,qui personarum in Deo, ut loquuntur, pli ralitatem ex veteri Testamento probari non posse contendunt. Coera quos Esaiae vaticinium producit, in quo cap. 26. diserte id expositum est, nia xyην my m a 3nda: a * iv rax nirn quae verba ex Origenis Hexaptis in hunc modum Graece citat, βεγου βαί ici χAHά αλ- να σορ Γ μείμ. Et interpretatur, o Fac, χιώωεως
Cofidite domino usque in seculum, quoniam in dona no est dominus id est, In Ia est Iouη qui stabilivit secula. Quam interpretationem Hebratus nullus labefactare potest. Nos Theologorum prudentum iudiciorem totam committimus.Sed ad rem. Et, elohim,& eloah frequentia sunt: El a themate his sortem sonat. Elohim iudicibus & magnis viris tribui- turn angelis,ut quidam putant. Elina aliquando in malam partem accipitur, ut notant Grammatici. Saddai aliqui compositum esse aiunt ex xa relativo, Sem nomine quod est idoneus, sufficiens, Graece mi κης. natura enim Dei opis haud indiga nostrae, vere est OA-ταρκε πς ac beatissima. Caetera facilia sunt. Porro Hebraei in commentariis alia decem nomina
zUn Hassem, το ο', Nomen illud κ τ οξοφ ,qua quam saepe addui Muny extollatur, vel 'nam celebretur. npaUn Hassechina, habitatio,qua Dei praesentiam intelligimus. Dip*n Hammac ,ο ς,locus ipse. Dei enim omnia plena, ut Esuas,Hesiodus, Aratus,&Virgilius canunt.Na Omnia,ut locus, coplectitur, & omne ipse locu implet.
107쪽
c) n Hassamaim, ο ουραιος,caelum. Hinc illud Bapis mus Iohanis utrumne a casso est,an ab hominibus Hoc secuti sorte Graeci poetae Saturni patrem mira/ον Vocarunt, ut Latini Caelum. Naml a Haccados Baruch hu,ὸ ἐίγιοι
ὀ νας, sanctus ille & laudatus. rrnaan Haggebura ,ε γ summa potestas: ut imperatore Antoninu Oppianus appellat υ - ν κειρος.
inivrieti uian Ribbono sel Olam, ο τύ αἰωνος. τοῦ υ κου, Dominus seculi, munditae. Qivn et Melech Haolam , β πλῶ ς τοῦ ψωνος, μι Rex seculi, vel sempiternus,ut Galli Deum vocant
ul*Waeti uas Abinu sebbassa maim, metχρ ο ὐοὐρωοῖ pater noster qui est in caelis, vel caelestis, ne terrestrem somniemus. Netnn Rahmana,O 'Misericors. Caeterum apud Arabes haec obseruaui Dei nomina, quae literis Hebraicis exponemus, quando characterum Arabicorum copia non est. res Atla, vel Ille,ut Poeni pronuciato κυριος, Dominus. aphii Arabb.rseti a di mi Cadir ale culli sciatia, Potens supra omnem rem, Omnipotens,
c)nΡΝ izn'N Arriuinan arrabim, ηπιος Ρημών, mitis εἰ misericors. . Alla componitur ex articulo al, quod est ο,& pronomine lati,id est,ei:nome ergo fgnificat ei cuius omnia
sunt, qui omnia habet. Id Hebraice diceretur i, 'vis Ascer Ib,vel uno verbo ρς scello. Hoc etymon mirifice consentit cum versione Septuaginta, qui locum illum
108쪽
Gen. 9.in vaticinio Iacobi de Christi aduentu, No auferetur sceptrum a Iuda, nec legislator e medio pedum eius, donec veniat qui mittendus est: sic reddunt, ille cui sunt reposita, omnia videlicet. Hebraice scribitur m U Sa' 'a Iv. Quod Onchelus vertit Nnii: Sin m I Nnς , Messias, cuius est regnii. Vtrique legerunt ri Uscelli id est,' N. Na n ponitur pro Vair, ut moxn vi&nnaz proi py & imo. Sic Deut.3 .rin, proin . Noster interpres legisse videtur heth, nec tamen video , cur interpretari potuerit, Qui mittendus est: nisi
sorte legit nyU. Mihi tamen iis, quod Septuaginta &Chaldaeus paraphrastes secuti sunt, magis placet. Id enim multo melius est,quam Silo oppidum frigida plane absurdaque sententia accipere. Nam quod quidam Hebraei somniant Sit filium esse, ut sit, Donec veniat filius
eius: quanquam plausibile videtur, cum coniectura ta- tum nitatur,non probo. Illud vero i U Christo optime congruit, cui data est potestas omnis in caelo & in terra, ut Scriptura testatur.
Nomina, uibus Deu appellant AEthiopes,haec sunt,
Vbi nemo miretur duo Seuain initio scribi: quodcuHebraica orthographia non recipiat, AEthiopica sambliariter usurpat. Em lac, ο βαιιπλα, Rex ille: quod mihi ab Hebratis mutuati fuisse videntur,qui regem Melech vocantiqui AE
Eghaiabher coponitur ex Egligia domino, Ab patre,
109쪽
her bono : quod est dominus pater bonus: ut illi AEthiopes,qui Romae habitant,interpretantur. De πνς satrapud Micheam,ir, Nequaquam minima es, apud Matib m.
ADmonuit me hoc loco Euangelii ordo, & rei diffi
cultas, ut de controuerso illo atque perplexo loco Matthaei,quo Micheae vaticinium adducitur,aliquid diceremus : cum ut scrupulum molestissimum,qui maximos ac doctissimos viros torsit, si fieri posset, eximeremus : tum etiam ut D. Hieronymi authoritatem,quanquam is nec nostro,nec mortalis cuiusquam patrocinio indiget, tueremur: quam omnibus admotis machinis quidam labefactare atque euertere conantur. Sic enim agunt, ut inuidiosa Hieronymi cum Euangelista Matthaeo collatione proposita, illum potius, quam hunc,lapsum esse crcdamus. Ac neminem quide esse arbitror, qui non plus Matthaeo tribuat, quam Hieronymo: non tamen propterea errasse eum hoc loco persuaderi nobis poterit. Nam mancum &imperfectum est Osiandri argumentum , quo necessario vel Matthaeum, vel Hieronymum hallucinatum suisse colligit: Nos neutrum errasse planissimer ostendemus.
Vt longe sincerius & candidius suerit dicere, Nescio,
quam cotra Chaldaeum paraphrasten, Hebraeos omnes, ct postremo D. Hieronymum,incertam & comment, tiam, atque,ut probabimus,falsam interpretatione confingere. Nec erat,si vera narras et,cur inuidiam &caluntatrices obtrectationes resormidaret.Veritatem enim,
quae initio premitur inuidia, AEschyli Tragici exemplo,
et αἰατ M' Tempori nepe cosecrare oportet.
110쪽
Vt contra, commenta aliquandiu specie veritatis se venditantia, ad extremum conuincuntur mendacii. Sed ad
rem redeamus. Primum tamen Omnes rogatos Volumus, ut rem ipsam potius, quam personam inspiciant, atque ita sententiam nostram legant, ut a nobis haec omnia dici sibi persuadeant,quo literarum Hebraicarum utilitas elucescat, & iudiciorum temeraria praecipitatio cohibeatur. Ac primo verba prophetae Mich. proponamus,qui cap. s. in huc modii ait, 'νS nIVRN dn rva M'ῖzz n an A Narium. Quae D. Hieronymus lic reddidit Latine, Et tu Bethlehe Ephratha paruulus es in millibus Iuda. ex te mihi egredietur, qui sit dominator in Israel. Chaldaeus autem paraphra stes hoc modo, nSaetnN, Myan 'vula nn zN nn rva PS prodibit Mesias ut fiat imperator super Israel. Matthaeus autem sententiam potius, quam Prophetat verba considerans, ut qui sciret diuina mysteria non in syllaborum superstitiosa enumeratione, sed in sententiae eiusdem, quanquam Verbis paululum immutatis, concordia posita esse, sic exposuit, cap. a. Καὶ si βηθλεεμ γῆ ἰου
η νυ si ος ως-τ ον μsυ ρον ,σήλ Quod Latine est, Et tu Bethschem terra Iuda haudquaquam minima es inter duces 1uda. Ex te enim mihi egredietur dux,qui reget populu meum Israel.Hic diuino prorsus consilio Euangelistam postrema prophetae verba, Et egressus eius ab initio a diebus aeternitatis, o sile, cum Christi diuinitatem atque aeternitatem disertissi-c.iii. Iva' tin xa
: Quo hoc est, Et tu Bethlehe Ephratha se es, ut recesearis inter Chiliadas domus Iuda