장음표시 사용
431쪽
ue Institutionum Imperialium. Lib. IIII. 7 76
viduam, uel virginem, uel monialem rapuit . uel rores continuare istum b. ad praecedentem sic. In g. Proximo di tari est, qualiter punitur ille, qui per uim almatam uel sine armis aliquid alicui abi uteriti inodo autem tractat,qualiter punitur ille,qui stuprum committit Per vit n. Franc. Κ Inrertiam Pa rem.
strales angustias comprehc Item lex Iuba de ui publi- ni in o maioritate sus secundum quod regio- ib ca seu priuaxa adueri u βοψ nani imponi, ut me,nis qualitas tulerit vel in ui exoritur, qui uina, vel arma de C .ad legem Iuliam
cinum rimare, vel in amne pro ij ciatur, ut omnium γiementorti usu unius carere
stiti, & terra mori uo au feratur. Si quis aute alias cognatione, uel assinitate coniun-
vaverin amnem .id est, flumen, vel si hete vicina non sunt, bestiis subiicit ut ut F.eo. l. Prib SusAn bi . sed nonne de qui superiores Personas occi3it. hael 'ge Cornelia tenetur videtur quod iter ut E eo .l. i. sed conita .C.eo. l. i. Dic ergo quod hac lege Cornelia tenetur. 1bd non accus tur . vel die seeundum Io. quod tenetur eadem poena, scilicet capitali , se a maior lue im
NE L. CASvS. ian vidistis imilias acti nes publicas ; adhuc ponit unam ast rublicani : videlicet D quis salsum instrumentu. vel testimonium lcii pserit; uel subieceriti. Cornelia de faliis punitur; ita quod si sertius eli. vltimo suppli. eio affligetur :li veto libet est, deportari de
c Testamentaria. ideo se dicta. ea de telia meto fallo ibi agitur. d'Instrumetuum . semptionale, uel alicuius contiacilis ACc. e Falsum feri erit . de ita vetitatem mu. taui ut in authen .de insitu. caute de sile g. j. in piit .cOl. vj., Recita rat . nota contra illos, qui habent instruinenta, deseripturas alienas i ii custoliam: de tamen abis ostendunt, Ze recitant , 5c copiam sa-ciunt: qu a incidunt in falsiuvi: ut hie . de l. i. g de iis, qui st ad --le. Corne. de sal con. mentis sal iuncta. t qui iei lamensis promul tum.Ang. sata ea . g Signum. a id est, si is cuiae. gillum, quod in testa4t Th a-rmentis apponitur: ut aut terram supra. de testa. F. po. Rea.Item sigmirn, quchattis imponitur. ut secudum quandoque facilius Aman et fiat comparatio ex in tu in sing. st tumentis; ut in au . suis r ad then. de insitu. cau. hoe, ω si de fi .le g. polleat au. tem collat .vi. Aecur. h Vιtimum ριρρυ- cium. quot interpretamur mortem: ut fide poenis. l. vliimum. i Dena tarso. 3c Omnium bonorum publieatio. Et se no. quo et ex eodem eommisso plus serui, qua in liberi puniuntur, ut hie de Fad l.Cor de sal l. i. g. si. 5 is si ex noxa cau. Poenae di- aga.l.pe. dc ff. de poe l. in seruorum imo & inter liberos ma- Dei sifica nigri puniuntur minores, quam maiores: ut is dei nee n. Iul. tui ex per nau. l. Pedius. sonatu di. ITEM LEX IULIA. CASUS.
tam, uel sine armis commiserit. Sed si quidem armata Vis arguatur, deportatio ei ex lege lulia de ui publica irrogatur: it si ueros ne armis, in tertialx partem bonorum suoru sil publicatio im-
me adiectum ess teris cornet. ιεx. n. ira non nisi G
ctas sibi personas necaue- ponitur. Sin auto per uim rit, poenam legis Corneliae raptus uirginis, uel iiiduae , de sicari js sullinebit. h uel sanctimonialis, 7l ii et al- Publici iussic is cri men leo is terius fuerit perpetratus, tuc Corneliae de falsis censetur: εἰ raptores, & il, qu i opemqYa tene: ur quicunque ali , huic flagitio dederunt, capi 0 ud de hs quae exprimniis te puniunt ur, secund u mm textu,coramnsierit, se poena io nostrae conmitionis'defi- eius inferiueri ultimum sev nit in nem: Y mi in lici De Ophcium,in libero deportatio. Aretinus . . I te lex Cornelia de salsis, gi nn rem furios ira bem quae etia te ita menta diaς uo- . talibus opem prassans, excatur,pς nam irrogat ei, qui lege Iuba peculatus, qua putella mentit,uel aliud instru- phca est,capite punitur vit Iermetum' i falsum scri plerit,* o amem ex ea aehctum com signauerit, recitauerit sub- miIIens, deportatur. Ares. iecerit, uel signum sadulteri ' Item lex Iulia peculatus num 'lfecerit .stulpserit,ex- eos punit, qui publicam lynitionem: ex qua hoc ape
tius possibile est scire. Publicam siacram,uel reli
O II P. presserit,sciens, dolo malo.
Eiusque legis pena in seruos ultimuini supplicium est qd etiam in lege de sicari js ,&
ros vero deportatio. commιttens cum ammis aliter, quam virginem ra
armis, tertia parsis boninum publicatione damnabitur . Sed yer uim uirginem uel mo
uersitate. multas accusationes piiblicas:adhue eliqilaedam aecusatio publiea. Per quam punitur violentia, siue sit publica, siueptiuata quia per i Iul.de vi piab. punitur quis de ui armata, sl uia deportatur. Per l .aulem Iul. de ui priuata aliquis puni. tui. qui uim feeit sine armis, quod tertia pars bonorum si oluit, publicatur. & sium in uersi. Sin autem per vim. Su.rta vi liuia de illo, qui commisit si uenim cum N, ut qui de vi. l ii. de facit sil-Pta , de interd.s qui autem Item hic damnatus si infamis: titis ad legein Iuliam
deni pri. l. .. j. Iel Pon. Accursus.l Smauum. dixit fur. quando sine ui aliquis commiserit stuprum, vi s. eg cade. Hunc quando sine vi. vel continua cum s petiora prox. I.
. ' res dicuntur acinsationes publiea: sed mtiam accusatio. t tui peculat. dicit ut accusatio publica, de hael punitur ille qui ρο-
cuniam reipub. sur- rivuit; de si uelit iudex, uel magii iratus , qui hol fecerit, F na caritali punietur, di omnes eius com-Plices . Si autem quia ex itaneus , qui non fuerit iudex, uel magistratus, Pecuniam tei publicae Iulii puerit, ipse di eius complices deponari debent.
Francn Tublicam tecuniam. si ilicet, ciuitatis Ro- Na .rae, non alterius ,
q Furari fuerint . uel etiam imminutant, ita quod damnificauerint tempublieam: ut is ad legem Iuliam pec.l. .r Maracteritim id est,adri totiunt. s Susceperant. sad custodiendum. t Deyortari omi. deportantur enim . Et nota, quod quinquennio durat hae et actio. ut isad legem Iuliam peci peculatus. b Item est speciale in ea, quod contra haeredes in- Iam uidistis Io choetuiruti tria lcg Iuliam pecu l. s. Accur.
pecuniam, vel rem sacram,vuel religiosam Psurati l fuerint Sed si quidem ipsi iudices tempore administratio- veneficis seruatur in libe- ' nis publicas pecunias sub
traxerint,capitali' animadriuersione puniuntur: de non
solum hi, sed etiam qui minnisterium . cis ad hoc exhibuerint uel qui subtractas ab his scientes susceperim. Alij uero , qui in hanc lemalem rapiens, vel praemiis ε' gem inciderint, poenae de- opem apuePunitur. Arci: n. portationis subiugentur.
ς EST ET INTER. A s. Nol. solum ista sunt publica iudicia, quae uos uidistis,sed S i Flauia de plagia Iiis, quae interdit m poenam ea pilis infigit.& interitum minorem , dicitur publicum iud cium , de habet locum haec lex, si aliquis filium alterius surripuetit , de eum uendi. derit: talis enim magnam plagam patentibus innit. Idcinest si sciuura alienum liuillucvi,di dicti erit. Franci icus.
432쪽
Thopb. orcis. Pro M. Phaniari vocat hae Iegem Beroald , Perottus, Catellia. Cottar Flauia vero, id clam agis pla
de ambitu. inquatuor calibus ha hei loci . Adde Felr. in c. ex
aure dic δhonore sine administrati Oecosequendo bene dati;
De publicis iudici js. Tit. XVIII. rg
a Pepia lari .id eo sic di sta .qa orbato patre filio, vel domino fetuo. liae lex punit orbante, siue talem plagam inserente: habet enim locum, in aliquis diu rahit alienuinc . seruit, vel filium; ita P pater vel dominus non pireba -ia te: ut stad leg. Fla.de Pla. tu. α l.leg. dc l .e ualc l. Pe. q. fi. Ite tenetur, qui libet um
hoiem de loco ad lo Lex Flauia de plaria .
de hoe si dolo acu, tu, qu.νrdoque leuiorem imro'. . siecundum Auget . io
Elt & inter publica iudicia lex Flauia ' de plagia
riis,' quae interdum capitis pqn1 hex sacris constitutioni b. irrogat, iterdu leuiore. Lex Iuliad ambitu, e
licer, maiore, aliqui. ρ-tc urarum, annonae est do minore capitale et residuis, cyreae in diu sis capι- ro
Nam ingenuus nobi vas ' deterquam mortis lis in metallum dam ferunt. A IIII us.' Sunt praeterea publica iud: cia, lex Iulia ς de ambitu; lex Iulia repetundarum, i& lex Iulia de annona ; q&lex Iulia de residu:s: qui 3 onon aliter: ut Fad lFla. de pla. l. legis Flauiae. Item hae lege tenetur, si quis seruum in fuga constitutum vendat; ita ut emptio statim teneat: ut C ad legem Fl. de Plat. in fuga. b capitis paenam. stinatur, ignobilis gladio seritur: seruus .
vel liberius bestiis subiicitur: ut C. de Pla. l. ii. de st. ad legem Fl l. fi in fi. Item quς dam ciuilis pena olim imponebatur , quae cessat hodie,ut st eo. l. fi. .
svNT PRAETEREA. CAsus. Scite debet s, quodo innia fere iudicia publica de quibus tractatu in est a prin. inius tit .vsque huc, fiant publica, de capitalia. Modo auteest tractaturus Iustin. de quibus da iudiciis, quae sunt publica, sed non capi: alia 3 dc enumerat ea in lueta . Prima est lex Iul. de ambitu Secunda est taul repetundatu . Textia est l. Iul de annona. Quarta est l. Iul de residuis. Quando autem dc in quibus caiious locum habeant istae leges, plene habes notatum in gi. ordi. istae autem leges minorem ψpoenam, quam captialem inserunt eis, qui praecepta earum, siue earum iudicia neglexerint Fianc.
e Leκ Iulia de ambitu. quae habet locum inquatuorea sibus. Primo. si quis dederit cla pecuniam, ut alique sertiat honore no in ciuitate Romana mam ibi cessat rate lex: cuprinceps ibi eligat: ut F. ad legem Iuliam ; de ainbia ianpti ne ideo dixi, clam,quia palam potest: a vi fit de poli: ei. ia li I. i. de st de ossicio praetor. l. Barbarius Setinio habet Ioeu, quando quisitat in magistratu νζ:ca annuin: ut C .ad legem Iulia de ambitu l.ε. ' Tertio, si quis ingreditur comit indicis cognoscentis de causa eriminali: ui u ad lese Iulia de ambitu. t i ite quarto, si quidi iudex nouum vectigali instituerit, de est pinna cctum aut ita, ut is ad legem Iuliam de ambitu i i. Sed in casta depotiatur,quando,icilicet , bis ide osticium continuε est assecutus:vt C ad lese Iuliam de ambitu l. i Sed sallii in asse motviri C. de astes l. liceat Item in proconsuler ut fi de officio procon. I. ante penult. vel die ibi sex fascibus, id est, sex mensibus a quia tantum durabat eius ossicium. Accultas. d Lex Iulia repetunda um. quae habet Iocum quando iudex per Pecuniam facit aliquid vel omitht. ut st .ad legem Iuliam re et undarum I i. i. .s 6.& 7. Eiculentu in tamen pote t accipere iure veteri, dummodo non nimis magnum:vi it de ossic. proconsul. l.Qlent .in fine. sed iure nouo non, nisi quando deficeret talarium: ut in auth. ut tu dices sine quoquo stima. s ict*tu in est exemplat huius versicit quapromer. ibi, aut si non est colla. ii. Poeua autem huius legis est ciuilis in quadruplum: ut C. ad legem Iuliam repe l. i Climinalis extra ordinem. vi st ad legeni Iu 1οi iam repet. l. lex Iulia I hodie. e Lex I.tia de arenona. hae e lex locum habet, quoties quis facit, ut annona carior si est poena in eum statuta xx. aureoluiiuut T ad legem Iubam de annona. t ij.s Lex Iulia de risi vis. de lixe lex habet locam,quando alia quid superfui rex aliqua ad ministratione publica: de ipse in usu in Rum conuenit, cui erat illa adulanilitatio comis missa, ut is ad legem Iuliam pecu i a.de 3 s lege.poena au ris Gmε die in huius les sest tersa parte amplius,quam debet, 'id Distat a sit P. iic dixi is ut ellet in quadruplum Vel dic amplius tertia ab ambi- parte, quia punitur in i impium , de in tertia parte simpli: tio e patri
ut it ad legem Iuliam eccul. L Iata de qui pecuniam in bilus in a- . . . . . sine maximε quia ausi jam de certis capitulis loquuta tinnae , esit ingenax bitio uero tur,&animae quidem amis i si dep M. l. io in animo. Done in non irrogant; alias ADDITI O . Nota. quod iura
' bed de publicis iudicus & lege tenentur Ois- deannona haec ea posuimus, ut uobis qui nani col- Lex Iulia
& quasi per indicem ue pria uiu, di necessita. restringen
quod in illam legem et uilia pu- incidunt officiales , te dicunt; siue camerarii. 'ui iura ean. si
ea tetigisse: alioqui diligentior eoru scientia φ t uobis ex latioribus Digelloru .seu Pandectam l bris, i i Deo propitio aduentura est. ' lte comunis, ipsi con- dae. uerrunt dictant hecuniam in alium viseni; Sumo diaquia et si essct pro ne sit o. et quacessitate communis. s prona
tamen incidunt in ce . . oratio
istam legem; ut est eueerr.e- ea sus in l. ij. ff. ad Im legana megem Iuliam pecul. secundum Angelum. tautaritag Subucιun r. leges praedictae quatuor. vel dic, quod loqui iura. urint ut indefinite: ut patet in inferioribus . nuat hie sali Earum.ssimum. nana in contractibus, & aliis, quae de- μ'. e bent de iure ibit iii effectum , & non sortiuntur, iud at strinxisse eel ex non ualete:ut C. de legi. de con. l. non dubium. lieni in leuiter ara. criminalibus vatiae constitu utitur poetas: quani in qu dam sisse. Nam sunt ordinariae, quae scilicet, habent certam Pina in aliqua quod tem- lege inductam:vt patet per multas rubri .st. de publi iudi- ter voltim eiis, di in sequentinus Aliae sunt extraordinariae: , t st ad se attinsere, tu icon.Turi illi a I. in priuatis, de fi de extraor. cri. l.j. de in id summa sequentibus tit. usque ad tit. de pub.iud. digita. .di
xi Iulliniano: Domine,qua re tantum de publicis iudiciis tar facere tractaseis de tot exempla de eis positis iisὶ Frater respon- furmo:Θdet dominus iussi manus) hoe feci imis ad utilitatem -- ριν indio, statia, scilicet, ut de eis aliquam notitiam generalem ha quospem bereti , siue cognitionem, sed plena eorum cognitio, sue pira θ ιu- scientia ex latioribus Digestori in libris, Deo propitio, ad- matim. di- uentura est. Modo autem iussiciat vobis hae lumino digi. xtus. his to, de quali pei indicem tetigisse. Et nota, quod per hae M inuti ne duo ve:ba, aduentura, de summo digito, duo dat nobis in nota . Attatelligere, tἰilicet, profunditatem. Pc. hoc, quod dicit, tum ad finit,b. mo digito de beatam spem, per hoc quod dicit, aduentu. 6. de Metb. ra. hoc dicit. Franciscus de Ateri signifi Summa digito id est, longiori digito, eum quo quis ran. i t Th. -- gere potest alitus, quani cum aliis, qui dicitur medius. I a. Accursus. 3t Th. δε-k Per indicem. id est per a sum digitum, qui dicitur index. Errana . vel die, bc melius, quod lixe dicta sunt ut sint index. siue at conis demonstratio aliolum dicendorum, sent de sub gallina sing r. ouum dimittitur, vi si index ad hoc vi ibi alia faciat otia. I eme y etide idem in his, qui eucupantur ad columbas. minalibusl duentura est vist.de publie.iudiciis. per totum librum lunt otis usque ad ritulum de appelIationibus, qui sequitur. Accii r. naiiae , desus Florentinus . extraordia AD DITIO. Velit tex ecclestis nostra crimina omnia, nariae. ecpriuata, de publica tollere, ne nos aethereas ad sedesini Oua qua-pediant ascendete . Amen . re cib gallinis Se m.
433쪽
Ex vetustissima Bibliotheca nuper emissunta.
Locos, ex quibus transiriptum fuit, marrini adilacis P. Prat eius I. C.
Ee iure a secundum hoe, uod 1 Deo creatauit.b Ius dicitur studiu, via per studium a
ipitcitur, ut ius calleamus e Subdiuisio est secundum constituen
tu tali,gentium de ci- viii.d Haeettia tute eiulli inuenta sunt . licet enim donatio apud gentes esset. tamen
non obligabatur. e Id inoris erat, ut eu aliqua noua causa interueniente, necessitas ingrueret cOstituendae legis, consules in primis popu
gregatum , dc popuIus , si sibi placebat, sua auctoritate adhibita eonfirmabat, ii militet de tribuni plebis f Magistratus est quicunque propriam iurisdiatonem habet.
de iuris sonomen descendat. Est enima iustitia appellacii. Iustitia tau teli constans, &pem petua voluntas,ius suu unicuique tribuendi. Ius vero ut Celsus it definit,est quitas 't costituta, Vel prq oc eptu boni,& aequi . Huius quidem F t prudentia est diuinaruiatque humanoru rerum notitia, iusti atque iniusti scientia. Eius sit praecepta sunt haec: honeste viueis re,asum non laeder e, suum unicuique tribuere . Vir
punire. Huius t autem studijhduae sunt positiones, publicum ius, S priuatum. Publicum ius est , quod ad statum Reipubli. pertinet. Privatum est, quod ad singulorum utilitatem spectat. Et prius quidem dicendum videtur de iure priuato,quod est tripartitum. ' t Collectum ς est enim ex naturalibus praeceptis, vel gentium, uel ciuilibus.
tura ' i docuit omnia animalia , ut sunt maris, & foeminae coniunctio, filiorumque 16 procreatio . & educatio . Huius enim iuris petitia non solum homines, sed etiam cael ra animalia censentur . Ius t gentium
est , quod gentes humanae sibi ipsae constu
tuerunt. Huius ' autem iuris sunt, emptio, venditio, locatio, conductio , societas , mand tum , depositum, mutuum, pignus, permutatio , commodatum , & pene omnes contra bis : Pene dictu in est, propter contractus in donationis, stipulationis, emphyleuseos, qui iuris ciuilis sunt . Iuscia uile est,quod unaquaeque ciuitas sbi ipsa constituit. ' Diuiditur exhinc in ius scriptum,&non scriptum. Iuris scripti sunt partes hae: lex, plebis scitu in , &senatusconsultum , principum placita , magiitratuum edicta, responsa prudentum . Lex est , quod populus ς constituit, senatorio magistratu , M v luti consule, interrogante . Plebs autem dita fert a populo eo, quod appellatione populi uniuersi ciues continentur . Plebis vero aP-pellatione caeteri, praeter patritios , & sen tores . Sed & plebis scita , lege Hortensa, non miniis auctoritatis habent, quam leges. Senatusconsultum est, i l quod senatus iusist, atque conitituit. Nam cum ita auctus es set populus , ut facile in unum conuenire non posset legis sanciendae causa, omne imperium condendarum legum traditum est a populo senatui . Principis ' l placita sunt, quae iubet Imperator , atque constituit .
Quod enim principi placuit, legis habet vi
gorem . Hae enim constitutiones vocantur, quarum quaedam sunt communes,quae in omnium causis valent: quaedam singulares: quae in una tantum causa valentes , vel persona, ad exemplum trahendae non sunt. haec priuilegia vocantur . Est enim priuilegium ius singulare , certis ex causis contra ius commune introductum. In priuilegiis autem considerandum est, utrum contra ius elicia tur . Ait enim constitutio, Rescripta contra ius elicita ab omnibus indicibus praecipimus refutari. Ea enim, quae contra ius fiunt, pro
insectis habenda sunt. Responsa prudentum sunῖ
434쪽
a secundum Tul- Iium consuetudinis ius e me putat ut id qa
voluntate omnium. sna lege, uoluntas comptobauerit.l temc5suetudini ius esse, quod aut leuiteranatura tractum habuit, di maius fecit vlus ut religionem; di siquid eorum, quae ante diximus a natura prosectum maius factum propter coniuetudinem videmus; aut quod in mortem vetuitas vulgi approbatione reiduxerit. Age. frustra, inquit,
qui ratione vincuntur , consiletudinem
nobis obiici ut, qua sicosuetudo maior sit veritate . hoc plane verum elis quia ratioci vetitas con suetu. dini praeponenda est secundum eum , si conluetudini veritas suffragat ut , nihil O tiet firmius teneti. Isdorus. legem
ratio commendat. potio si talione lex constat, lex erit ominne, quod iam rati ne consilietu dunta at, quod religioni congruat, quod disciplinae conueniat,
M. Perso. e Cum enim quis prohibetur naturale quidein habet facul- ratem .sed tamen effectus est impeditus: di ideo quantum ad effectum dieit, nisi
DE INGEN vis. d Ingenuus non nisi his duobus modis ullo modo potest estiei seruus hominis: libertus etiam ob ingratitudinem,ctimi. ne vero tam ingenuus, quam liberius,
non hominis, sed poenae seruus enicitui; si vel in inetallia damnetur, uel besiijs su biiciatur. t fina. C.desen .pas.
e In hoe erat dissorentia triplieis generis manumissionis , quia ciues Romani, di liberi erant, te alienandi interuium
nes eorum, quibus datum est a Caesare ius responden
Papiniani ,&caeterorum, quorum nomina, de opera in Digellis continentur . Magistratuum edicta, sunt io haec, quae praetores conitituerunt. hoc etiam ius honorarium appellatur ; eo quod ab eis constitutumeli, qui honores gerebant. Huius etiam pars sunt edi- sta aediliu in curulium. Ex non scripto ius venit.quod . busus comprobauit. Nam consuetudinis, φ ususque
ritas: uerum non adeo sui valitura momento, ut aut
rationem V vincat, aut legem. Viso autem quid sit ius, de eius partes Riden iodum est circa quod vers
res, uel personas, uel actiones . Et primitus depe sonis , quia earum causa omnia iura constituta sunt, dicendum est.
so de iure personarum haec est,qubd omnes ho- otia est. In libertorum vero satu multae di fierentiae sunt . aut Enim ingenui sunt, aut libertini.
qui ex libera matre nascituri. nec reseri, utrum liberum patrem habuerit, necne . Nec etiam releri, utrum mater ingenua su
rit, an liberta. Et si liberta, utrum ancilla conceperit, uel libera: dummodo libe
ancilla concepcrit, & p llea manumittatur,deinde ob ingratitudinem ancillata rapariat, Placu:t eum, ut nascitur, liberum naci: quia calamitas matris
testandi in morte rubera facultatem habebist. Latini uero inter vivos bona sua poterant aliena re,reis linquere vero in mos te, nisi patrono non poterant. Dedititijs veto nec inter uiuos alienare, nee ulli in morte nisi patrono relinquere licebat.u
lere possunt. f In fraudem ereditorum consilio, de re manumittit, qui creditoribus non suffice Ie, animo fraudandi eos, seruos libertate donauit 3 de ex ipsa manu millione de fraudatur creditores.
non debet ei nocere,qui in ii ola,codicillus, sunt ultimς dispositiones;
quia causa mortis hunt. vindicta vocabatur uirga prato IIS, cuius pcussione vindieabantur hominea in libelrateua .
mines, aut ' liberi sunt, aut serui . Et libertas tquidem est, naturalis is cultas cius , quod cuique facere libet; nisi quid ui,
aut iure prohibetur. ς Seruitus autem eli iuris gentium conititutio, qua quis dominio alieno , contra 'naturam subiicitur . Iure enim naturali omnes homines liberi nascebantur.' Serui autem aut nascumtur, aut fiunt. Nascuntur ex ancillis nostris: fiunt i tautem aut iure gentium , scilicet ex captiuitate: aut siqciuili,cum homo liber maior xx. annis, emptore ignorante eum liberum, sev aenundari ad participam
dum pretium passus est . Et in 't seruorum quidem conditione, nulla differem
qui ex tulta seruitute manumissi sunt. Manum minsio autem eli de manu misso, id est, datio libertatis. Manumissionis ' autem lim triplex genus erat. Nam qui manu mi tebantur, modo consequebantur libertatem perfectam, & fiebant ciues Romani: modo mediocrem ,&fiebant Latini: modo minimam,& fiebant numero Dedititiorum .Hodie uero Latinis, de dedit iiijs sublatis, non habita etiam ulla differentia manumissionis, siue etiam aetatis manumissoris, liberti ciuitate Romana fruuntur. Qubd licet omnis manumitti possit, non tamen omnis dominus manumittere potest.
rum consilio etiam,& re manumittit,n: hil agit ; quia lex Aelia Sentia inpedit liberi tem . Item impubes manumittere non potest. Item furiosus,& prodigus, cui inter dictum eli bonis, manumittere non potest. Item debitor seruum pigneratum non rectEmanumittit . Item vir dotale mancipium
non aestimatum acceptum manumittere non potest. Nec etiam uxor , constante matrimonio.
ecclesia , inter amicos Vindicta , testamen
to, sepistola, codicillis, aliisque quam pli
S E QUI T VR de iure personarum altera diuisio. quidam enim sui iuris sunt, quidam alieno iuri sub tedii sent . qui alieno iuri subiecti sunt ι alij sunt in potestate dominorum;
435쪽
83 iuiis ciuilis totius Compendium. Lib. I. 78
8 d. iii 'i alij in potcstate parentum. na autem separantur, si alui iv ς - ς00 In potestate dominorum ter cotta Imperat rom mosunt serui. Quae quidem litus fuerit, vel si alterius potestas , quamuis iure v tae insidiatus fuerit, vel gentium inuenta sit; sure adulterio dep ehensus Natamen ciu: li temperatur. turales tantum sunt, Vul-
Olim enim iii regentiu vi. gocopcepti, qui spurii di-
iuri subieeti sunta In potestate parentum sunt liberi solummodo per uiru
tae, necisque seruorum ius cuntur. Horum autem alat riseituriores, ut tandiu tu. gerent , sed nec di
A Fiscus est Romst na Respubli.
nibus.l Adoptio est ciuialis actus , quo quis ius libetorum nam ni Caut otione omnes descen- pencs dominum constitu- iure ciuili prohib ti , alii U
nim eb h., tu erat; hodie vero iure vero non cogniti, prohibi- Ο:
b L gitima coniugia non sunt,quae sine consensu utrius. que persenae contrahuntur e quoniam . secundum humanas,& diuinas leges. consensus in eo contra
ciuili , qui seruum suum totorum alii in celii, alii alia o Quia adoptio de-snς iusta causa occiderit, macula infamiae aspersi , he mirari nax x m. nos minus punitur , quam Incesti sunt , qui contra qui alienum occiderit. e- sordus i sanguinis' fiunt: itam quandocunque per sier alia macula infami ς aspersi,velutini, quorum lium acquiritur , domino mater non transacto anni spatio a morte pri acquiritur. In potestate μ' ris mariti, secundis nupt: is se intectauit, uelctu n0Π φst , ubi δb parentum sunt liberi, quos contra aliquam praedictarum rationum, *xx
z π Σά.2 ex iustis nuptijs proci caui- monium contraxerit. Qui autem huIus modi
*ς mus , uel per arrogatio- . . matrimonio se scientes copulaverin , ii qu iacnem adoptauim iis . Libe- sine liberis exibero matrimonio sint, uatim,rorum autem alii ciuiles, dignitatibus amissis, bona eorum iuribus ni & narurales, alii naturales A deputentur,&ipsi exilio puniantur quQd utantum , alii ciuiles tan- viliores sint personae, etiam corporali quae illo tum. Civiles, S naturales ni subiiciantur. Si autem legitimi liberi sint,nuhi, in m trimonio sunt quos ex iustii nuptiis pena patris, se i iuris fiant, S paterna ,υς mui assinita' ' procreauimu . ternas secultates accipiant:it a tamen, ut parend Cognatio eit om- NV P TI AE autem sue tibus necessaria admini lirci. Iure alit ciuilinoni Pς mmVRς matrimonium, sunt viri , cogniti sunt hi,quorum parentes iii ita n er ie& mulieris coniunctio, in- nuptias contraxime potuerunt. Hi ctia cluites diuiditam vitae consuetudi fieri possunt si vel curiae donentur,vel potinanem continens. Iustasi' au- SQ ti uitalceoru , inter parentes aliquo tCpore dotem nuptias cules Roma- talia instrumenta conficiatur, vel superia spreni contrahunt inter se m - ces Imperatori porrigantur, S princeps sua me Assinitate prohibemur uxorem ducere;uel uti nurum, nouercam . dc generaliter quaecunque se alleui nostro cognaro eopulauerit . eam sanguinein proximi, as, quandiu scitur, aut in memotia reti
e Religione prohibentur , ne i abdia.
Iii pus, monachus, udaeus , saganu. ,
Christianam, ortho doxus haeret Lym uxorem ducat.
sculi quidem puberes; sin minae autem uiri potentes ; qui & suae mentis,& potestatis sunt, nec vlla ais nitate, ς vel cognadaliistione, vel religione
aut pinterpon t auctoritate,uci si in tellamcnto, ut legitimo hsdes instituetit, vel f matre eoru, usquequo die defunctis est in contubernio habuerit. Civiles tan tu sunt ij quos adoptamus. S ADOPTIO' autem duobus modis fit, id est, uel imper o magistratus,vel ex sacro restripto, quae etia arrogati od: citur. Imper: o imagistrarus,id est, iudicis auctoritate,adoptamus eos,qui alienae potestatis sunt. Lx sacro re
cete eam, quae alteri copulata et t. Item
quae fiunt inita an aut aliis nuptias num a morte marit, potestate impediuntur . nsui numerandum , Serui enim , iure ciuili Iem' cui Iuliii . . re nullam personam habent: scripto eos,qui sui iuris sunt. Sed arrogati tranptopyci rempu lu- ideo nuptias , qu i iuris seunt m potestatem patris adoptiui omnium o m h h ς' ciuilis sunt , non contra- do. Adoptati vero per magistratum n l Ur,g'rotestate bioti be- hunx . Si uero in paren- quam si auus proauus paternus . vel maternustiae piaeses, ne eius pum potestate sint , ne-dem prouinci*v cesse est parentes consent,
rein ausat. h sine patre . non enim tutes ligitur iure et illi patet, quia iniussae ni lux non demo mirant.
cst. vi cognatorum singuis non perini. stea Ius
K Seneca annum stresunt eos adoptet.Hoc cnim casu, quia tam ciuiba, Q. naturalia ilira conci arrunt, soluitur quidem ius, in quorum potestate naturale parent: si&transit in potestatem ad Qt; nisi sint furios. S 'ptiui.Non aute permittitur l cu que aliquem parantur autem licita ma- arrogare, nisi cautionem sim, prona: tat pers trimonia sine poena , si nae publicae ,:d est,tabulario, sedatu inqua mari:us uxori suae misce- tam ommium bonorum shqr0rn ei; quem aduri non poterit ','s aliter , ptat, si unus cum emqncipauerit; Z insuperum vel titerqtre religiosam vi- nia bon sua restitutum iri. In utraq; vero ad Opniim, a Iiuoua iri tam Vlegςrix, ut tiOΠς consderandum est, ut is qui doptat pleconstituetuat na- bus capti fuerint, Cum ri- Πgi l pubertate, id est xviij. an .i praecedat.' Item
436쪽
a Spadones uero a doptare possunt.b Non flebent habere ciuiles,qui no pol-su ut habete natura. Ies. NOtidunn,quod si aliquia uelit alique loeo nepotis a sopia-
Item foeminae ad optare nopossunt, nisi ad solatium amissoru in liberorum. Item calirati , ' nec non natura
re non possunt. Item . quitur,necesIe est, quod tres habet filios in potesta-
habeat tilium iu po- turiate: ex quo an tet . alioquin necesse est,ut primitus fit,uadoptet. sic in pione pote,de abnepote. α teris.
modis ius patriae potestatis loli tui. c Qui tui iuris sit. a.
gnoti per cognatione vitilis sexu, coniuncti.
re, quartum adoptare non potuit. Adoptare auis po- teli quis tam loco iiiij, qua loloco nepotis . Cum aut in loco nepotis adoptat,necesseeli, filium consentire ne ei inu. to suus haeres agnascatura
autem qui,&qbus modis liberi sint in potestate, vi- dedum est, quomodo soluatur a potes late. Soluitur RQ autem ius patriae potestatis
morte virusque. canitis deminutione, maxima,&med a, ira: nam, emancipatione,dignitate. Capitis autem dem multo, leti prio .ris status commutatio. Huius autem species λ i sunt maxima,& media,& mini- ioma. Maxima capitis deminutio est, cum quis liberta
M - perpetuo damnantur, vel iuid ue rebus, quae I 'ν δ:ine in eius tutela do qumn holi: um potestatemio, vel negligentia tu deueniunt. sed ii, si reuer
Παπλ' ' s fuerint, recipiunt Pri-
DE slinum itatum, propter ius ''poltlimini j. Med a capitis deminutio est, cum quis, libertate retenta, civitatem amittit: quod euenit his .quibus aqua& igni interdicitur , vel qui in insulas relegam tur. Minima capitis deminutio est, cum quis, libertate , & ciuitate retenta , familiam tam tum commutat. - Hac autem capitis deminutione ita demum ius patriae potestatis sol
vitur, si is qui trabetur in Potellate, minuatur so
EMANCIPATIO est ciuilis actus,quo
quis patria potestate per magistratum eximitur. Emancipatio quidem olim sebat per qs, α libram, adhibitis ciuibus Romanis puberihus &eo, qui dicebatur libripens: quasi imaginaria venditio . Hodie vero competenti magistratu adito , & emancipaxis volum late patefacta , & auctoritate magiitratus
adhibita , scriptura super his subsequuta,
e in nimn ad publica munera sibi sa. Multas pro patribus saniabas habentur. s Nec magistiatus , quia publicis nego tris, non priuatis vacare debere.
emancipatio ritὶ procedit . Digii tate 3 1 vero soluitur ius patris potestatis, si sorte is ;
qui in poteitate est, episcopatu in , vel summam patritiatus dignitatem nactus fuerit,ideli si eum Imperator sibi in patrem elegerit, uel si conlul, praesectus, magister militum factus fuerit. Dominorum autem potellas soluitur manumissione . Item si dominus seruum a grotum contempserit , & necessaria non praestiterit , si eo nesciente, & si contradiacente , clericus , aut monachus factus su rit , ius potestatis soluitur : uel si, eo sciente,& non contradicente, ancilla pro libera, libero homini ignoranti se in matrimonium copulauerit. Qui autem sui iuris sunt , alii sunt in tutela, uel curatione, alij neutro iure
in capite libero ad tuendum eum , qui scpropter aetatem defendere nequit . Tutores autem sunt , qui eam uim , ac potestatem habent, unde tutores dicti sunt , quasi tu itores . Tutorum autem alii sunt te ita mentarii , alii iesitimi , alii dativi. Testamentarii sunt , t qui tellamento paren tum dantur : dare autem potest testamento tutores parcns suis impuberibus, quos in potuitate habet: &ii primo ueniunt ad tutelam: his uero deficientibus, uocantur legitimi. Legitimi vero sunt, qui ex lege duodecim Tabula ruin descendunt. 'l Hi autem,s cundum antiquum ius parens,patronus agnati d hodie uero cognati. Nam ad quos pertinet emolumentum succelsonis , eis incumbit onus tutelae. Datiui sunt. qui a iudia cibus dantur deficientibus tellamentariis, &segitimis.
possunt , uidendum ell, qui dari possint. Dari autem potuit tutor tam paterfamilias, quam filius familias . φ Minor uigintiquinque annis dari non poteti . Item nec miles , clericus , nec monachus , nec mulier,
nisi liberorum suorum nec furiosus ,
aut prodigus, recte tutorest dantur. Creantur uero tutores ex inquisitione , & satisdatione . Inquiritur enim , utrum sint locupletes , & diligentes . Testamentarii autem non inquiruntur . Satisdatione tamen legitimi , & datiui , onerantur et ij dem coguntur promittere , & idoneos fideiussores dare , rem pupilli saluam fo-m . s Sine satisdatione tamen nemo id neus tutor est. Datiui autem tutores periculo , damno tutelae diliringuntur, nisi se excusent,
437쪽
πs Iuris ciuilis totius Compendium Lib. II. gg
tempus se quis cxcu sate debeat.
a Alias venerabiles domos, idest xenodo elitum, OrphanotIO. phium , brechoir phium. Gerontocho inium. theochium, seu cata trophium, locus venerabilis , in quo pauperes, de in. sit mi paleuntur . xenodochium in quo Peregrini , no iocomium , in quo aegriclitantur. Orphanotrophium, in quo de. stituti a parcnribus. Gerontocii natu in , in quo lenes. brepho trophium ubi initan
lam tuliam causam corrumpendi habuerita
tutores Variis ex causis. Si. n. Romae ' quis tres liberos in potestate habebat, vel in Italia quatuor, vel in prouincijs quinque, a tutela excusatur. Item, qui ca
pitales t inimicitias cum Iatre pupilli habuit. Quiq; touiusmodi morbo i l fati
gatur, ut non suis rebus intereste possit, quive causa reipu. abfuturus est, quive habet onera tutelae no affectate exculare se possunt. Sunt & aliae multae causae Cxcusataonum , quas in libris DGellorum, &Institutionum, tacile est cognoscere.
eos,il se excusare volut 'tintra quinquaginta dies, si praesente si unt: si vero absentes , habita aestimatione viginti milium diurnoiarum, S insuper dierum triginta causam suae excusationis ante competentem iudicem allegare .
volentes excusantur ; sed & inuiti quandoque, ut suspecti remouentur , qui ex fide F lnon ad inimi trant . Alioquin si ex fide ad ininis irent, licet soluendo non sint in non romouentur, ut suspecti, sed curator eis adiungitur.
aevi AUTEM non excusantur, siue ge- orant, siue non, de reddenda ratione, finita pupillari aetate;iudicio' a tutelae, pupillis adultis Actis tenetur. Sed si quidem unius pupilli plures tutores sint: si quidem diuisam regionibus habent adminiit rationem, pro ea parte tatum tenentur. Si verb pro .indiuilo administrant, in solidum unusquisque tenetur. Haec autem omnia,quae dicta sitim de tutoribus, i de curatoribus' intelliguntur , in his solum habita diiserentia, quod tutor non rei, sed per- ,,
sonae datur; curator non personae , sed rei . Item tutor, ad certum tempus, & ex certo tempore non datur ἰ Curator vero , & ad certum tempus & ex certo tempore, &ad certam rem rec C datur. Item tutor pupillis
tantum datur; curator vero , & pupillis , &adultis, & in omni aetate dari potest. Et tutor quidem iudicio tutelae rationem reddit: Curator verb iudicio negotiorum gestorum
sonarum actum est: nuncaute videamus de rebus, se squae in nostro ' patrimo remmo ino habentur, vel extra pa oro trimonium. Rerum enim
aliae sunt diuini iuris, aliae in vero humani ' ' iuris sunt Diuini iuris hi. a
sunt res sacrae, religiosae, &sanctae. Sacrum ..d.
ell, 'l quod rite Deo,& per pontificem dedi
' Alioquin si quis sua auctoritate velit se crum dem.
con Ilituere,non est sacrum, sed profanum: visunt templa, & donaria, ad perpetuum usum diuini cultus deliinata. Ea vero, quae ad usum inibi deseruienti uin destinantur, veluti praedia, S: domus, licet sacra non sint, tamen veluti lacra si immobilia snt, vel mancip: a rustica, vel ciuilis annona, alienari 1 prohibentur, vel hypothecae,seu pignoris titulo obliga c. h. ri, nisi causa redemptionis captiuorum, vel iu- se Ore emphyleuseos, vel iure permutationis habitae, vel inter ecclesiam,& ecclesiam,vel in ρετις--ter ecclesiam, S procli una, vel alias venerabi- ς Ies domos;vel inter ecclesiam,& alias venerabiles domos,&principem. Sanctum est,quod sanctione quadam subnixum est, veluti muri,&porte ciuitatum; unde& capite puta untur, qui ea sine magi liratus competente pet na: Gsione , dolo A malo corruperint. Religiosum autem locum unusquisque sua voluntate facit, dum in cuin locum infert mortuum , in quoius inserendi habet. Licet autem rei giosus locus diuini iuris sit, ius tamen inserendi, humani iuris est;quod &ad lis reden ranc mitti potest, & inter vivos alienari non potest, nisi sit tantum familiae . tunc enim extra familiam alienari non potest . Res autem humatuturis , aliς sunt publice, aliae uniuersitatis, liae singulorum, alie nullius in bonis. Publi- - .c , t ut mare, flumina, litora maris, usus pquoque riparum publicus est. Itaque per ea . . . nauigare, naues arboribus ibi natis ligare , retia siccare, pisces capere cstera facere, I r. 'quae communi usui impedimento non sint, cuilibet liberum est . Proprietas autem ru
it rum C m est, qui prope ripam, pr*dia
438쪽
a Quia lieet omnes possident. Universitatis '
potest dicere Ut forum , theatra, stadia,& caetera, quae publico v- sui ciuitatis destinata sunt.
men meum est.b Quia simi haere dis emet, ira qui
Ut r FD quid aequititur per Nullius in bonis sunt, 't
seruos, vel otio Q ut bestiae, volucres, pisces,
ren. r r. '. haereditati acqui- . ritur.
A Putans sitam esserem, quam possidet. c sine quibus consi. sere posset. sed iacti
magnam rei utilita. tem conserunt, ut si tui instituantur aristibus. B ouantum uale
quae in naturali libertate re iotenta a nullo possessa sunt.
sunt res haereditariae, ante quain aliquis existat haeres ex testamento, vel ab intestato. Sed tamen quia liqreditas vicem personae sustinet, licuilibet occupan a oti non conceduntur. Item res habita pro derelicto , nullius in bonis esse creditur . Singulorum autem res sunt, quae in unius
rut, postquam etant cuiusque patrimonio siunt, sublati. quae acquiruntur cuique,
tilitariori rati id aut speciali iure, aut per v- 3o
iure dominia rerum quaeruntur iure naturali, aut iure ciuili. Iuren a. d. . turali quaeruntur dominia rerum sex modis,i t
iam diu. ct Occupatione inuentione, specificatione, comz. 4 cles , tributione,accessione,traditione.
runtur, quae nullius in bonis sunt. Quod enim nullius in bonis est, occupanti' i conce- ''ditur. Nullius in bonis sunt , ut pisces, volucres , bestiae, quae serae natura sunt. Ferae autem natura videntur esse illa animalia, quae a nullo coercita libertate proprij arbitrij, quo Volunt, se ferunt, ut leones, apri, cerui, vse huiusmodi similia. Nec interest, utrum quis haec in suo fundo capiat, an in alieno. .
V. L, Plane F l si videris aliquem ingredientem in ,,
tian. . sundum tuum, venandi, aut aucupandi gratia ,potes eum prohibere, ne ingrediatur: qui si contra prohibitum ingressus fuerit, iniuriarum tibi tenebitur. Haec autem ita capta, eO' u Rite no stra esse intelligantur, quousque nostra custod ia coercentur. Alioquin si nostram custodiam euaserint, & in naturalem libertatem se receperint, nostra esse desinunt, &st L7s rursus occupantis fiunt. Insula, si ' quae inib
u mari nata est quod raro accidit occupam
tis fit. Nullius enim in bonis esse creditur . At in flumine nata, quod saepe accidit, si quidem mediam partem numinis tenet, eorum est, qui prope ripam praedia utriusque possident , pro modo latitudinis cuiusque, quae latitudo prope ripam est. Si verb alteri proab l
mior est, eius est, cuius&ager, cui proxima est. Thesauros 7 l quoque, quos quis in suo
loco inuenerit, diuus Hadrianus, naturalem aequitatem lecutus, ei concessi, qui eos inuenerit. Sed si quis in alieno solo inuenerit, si quidem fortuito inuenerit, suos esse: Sin v ro ad hoc data opera, dimidium domino soli, dimidium inuentori conce ssit. Idem est, si quis in patrimoniali , vel fiscali loco inusnerit .
bis res acquiruntur, veluti si ex alienis uuis vi num ; vel si ex alieno vino , t& melle muti sum; vel si ex alieno argento scyphum secerimus: in huiusmodi enim omnibus talis regi la comprobata est, ut si quidem ea res reduci potest ad priorem massam, is sit dominus speciei, cuius fuit & masia . Sin vero minime possit reduci, is erit dominus, qui specificauit: ipse aute in tenebitur domino materiei conduetione, vel furti actione. Si duorum dominorum materiae permistae sunt, si quidem voluntate dominorum, communes erunt. Si vero fortuito casu,si quidem separari possunt, eius. dem manent, cuius & ante quodque eorum fuerit ; si vero separari non possunt, communes sunt.
minia rerum acquiruntur, Veluti ea, quae per alluvionem' t ad ijciuntur. Est autem alluvio incrementum latens . Per alluvionem enim id videtur adiici, quod ita paulatim ad ijcitur, ut intelligi non possit, quid quoquo momento temporis adijciatur. Itaque si alieno agrossumen partem aliquam detraxerit, & agro meo adiecerit, meum erit: Item si quis in solo 'tineo aedificauerit, accessionis loco mihi qu ritur. Nec enim naturalis ratio permittit, ut alterius sit edificium , quam cuius &s
Ium. Sed si quidem bone fidei A sit possessor, rui ςdificauerit necessarios, 3 utiles sumptus
ominus ei restituere ς compelletur. uoluptarios veris sine i sione prioris status ei tollere permittitur, nisi & hoc casu dominiis ei ς stimationem B offerat sublatorum . Mais fidei autem posse star, necessarios tantum, & utili ius stimati odem in quantum res melior facta est restituere cogitur. Item si quis in solo ali no plantam posuerit, ex quo solo radices co lescunt,erit cuius di solum. Qua autem rati ne plantet solo cedunt, eadem ratione sata solo cedere intelliguntur. Item si in membrana mea, uel charta Titius comen,& historiainscripserit,accessionis iure mihi cedit. At vero in tabula 4 picta contra est. Ridiculum est enim, picturam Apellis, vel Parrhasi, in accessione vilissimqtabule cedere. Item si quis rurpuram alienam suo uestimento adiecerit, uel
439쪽
si Iu is ciuilis totius Compendium Lib. II.
. Vt eohaereat,& vnu vel sicypho ansa,vel statuς gatur, cum in potcstatem
ne acquirenda . leti. neuda, Mn ttenda. b Ides ciuia, ex qua dominium transscit.
dis eruili iure dominia rerum nobis quaerati t. e Qua si tempus inisteItumpitur, v lucadi non Potest.
iucao non possviri. d Cum minor abio. late dicitur , utrum xxν annorum intelligitur A Rem in tui
brachium,accessionis iure domini reuertuntur. ltem velo μ' xviij. pie cessibi cedit. Quicquid enim nec res A litigiosa, ς aut ilia Imperatori pia Pg alicui adiicitur, ' ut pars , ber homo usu capi potest. vel emblema,toti ccdit. Logi temporis praescriptio peliate, ut idem illud. P E R TRADU eiusdem definitionis eli,cu quod deest eis e nationem nobis Iure naturali ius & usucapio. Tempus dominia rerum acquirun- definitum in longi tem p tur ; cum in alterius ces pos i ris praescriptione est decensessionem inducti sumus Possessio vero est corpora. lis rei detentio. Possessio lautem animo ,& Corpore nobis acquiritur, solo animo retinetur, sol γque animo amittitur. Traditio v
tu a. mereantur ex indutitia petiinpetramitonem.
D Eni una, uel vicenniis. Si quis enim rem mobilem aliqua,
vel immobilem, seu se mouentem decenio imter praesentes, vicennio inter absentes bona fide possederit, sciente dom: no, cuin is, qui a- Iienavit malae fidei possessor fuit, suam facit. Quibus autem de causis prohibentur usucapi, sitam emitii bee da ' ra est corporalis rei transti eisdem etiam proh bentur praescribi.
e Quae ducta in liti-rium est. de lententia destrittiva terminata non eii. f riem differentia , quia in v lucapione tantum mobilis continetur.
B Item dimetentia , quia hie non requitiis
tio. Incorporalis enim rei ἡ E S T ET A I. I A B longi tempo- non est traditio, sed quasi ris praescriptio, quae quidem possidentemd
traditio, id est concessio. Ni minum non facit , verum contra Petentem hil enim tam coueitiens yl exceptione possessorem tuetur. Si quis enim humanae aequitati, qua V rem alienam bona fide, seu sciens alienam ti-luntatem domini volentis tuto, vel sine titillo per uige triennium, sinerem suam in aIium transfer aliqua Iegali interpellatione pro sua . possere ratam haberi. Igitur si a- derit, aduersus petentem quemlibet nisi sit liquo titulo h praecedente a venerabilis domus vel fiscus iusta se pro domino, aut ab alio, do- scriptione defendet. Hae enim prisonae, non mini voluntate res nobis nisi quadraginta annorum praescriptwne r i tradatur, eius dominium mouentur. Si autem huiuitia odi posscitar, rei nobis quaeritur Iulli au- post emensum praefatum tempus, siue vi in i tem tituli sunt, ut umptio, possessione exciderit, si quidem bona fideh idest vener biles venditio pro soluto, iudi- possedit, & contra possidentem actionem adicis: die uni ri, qui, cati , Gra huiusmodi, eam petendam habebit. Mala fide vero pol vicem petitana in a quibus reru dominia transe fidenti nulIa actio prodita est, nisi vi de pocseruntur. sessione si expuIsus. Tunc enim interd:cto, g Cs VILI IURE unde vi, intra annum vi: lem, Se ex sacris dominia rerum quaeruntur' conititurionibus perpetuo agere poterit: qu, vsii capione, seu temporis o bus conlis tutionibus cauetur, ut si quis rem quin si tuti, anuum longi praestriptione. Vsuc alicui possidenti, per uim abitulerit, si quia ex quo vi deiectus pio autem eli ciuilis acqui- dem ipsius auferentis erat , dominio eius c ata' sitio percontinuasioneni V dat. Sin verb alienam . post restituit tum noti habui in possessionis, tempori lege nem rei eius vim pasib , piae tet aestimatio- alium annum agen- definiti . Si qu S eniin rem nem. Vi autem videtur auferre, qui non per 1 lta' isu,' Th mobilem PCr continuum Iudicem reposcit . Est autem uis necessitas nos, qu)nitoque an- triennium, sine aliqua lega imposita contraria uoluntati: uis est maiornus uniis poterit pro ii interpellatione possede- rei impetus, qui repelli non Potcit secundo mk Hii; lio iis triti, rit bona iidc, Srtuito titu- Iu I una PauIum . ' i In coniiu inerandis aulo, usucapione dominus rei ι, tem temporibus, etiam au ctorum tempora sucesscituri cessoribus prosunt. Aduersus autem inentia- R E s A VT E M Iem praescriptionem, ipso iure na: nores nori minorum 4 usucapi non iuuantur, sed per restitutionem in integriimpossint. Item,quae diuini scut&in omnibus aliis causis , C in quibus t Sisa uἔ
quisitionibus seu Iur, sicut de haereditate dictum est. i utilis annus dicitur , intrν quem co- η' . e. Eigrum est ius,quo lententia pratoris. ceriis ex causi x po ius ciui. D rescinditur. C Pet aequitatem .
cvii ei testitii tui ..eluia iuri, sunt, usu capi non pos se aliqua ratione Ia sos monstrari possunt: Moineuistione. surar. Item nec res suri uae, si a tutoribus, uel curatoribus damnum sarcis
ie itiorum .&icien- sunt quia Iex Atinia inbi- post impetrationem ' aetatis iuxta iuste qua
quia lex Atinia in m- post impetrationem ' aetatis iuxta iuge qua tia, Midonei mi ad- bet usucapionem: nisi vitiu driennium eis succurrhur, nisi don suo lapsi
ta 22 a pMS ur Vixium autς Pur' sint, uel contra matrimonium, uel iusiuran
440쪽
Quibus modis reuocantur donat.
a Idcirco hie genus inter exteras iuris acinqui sitiones non pia nitur, quia a polletis Prineipibus, quantum
dum restitui postulent. Per cedit. Propter nuptias donatio est, quae causa auxilium , & in integrum rellitutionis certis ex causis, & maioribus succurritur, tam aduersus praescriptiones, quam etiam caete
contrahendarum nuptiarum datur . Propter nuptias donationum alia dos , alia tantum propter nuptias donatio. Doscit, quae a patresponsae , sponso, uel patri sponsi, causa contrahendarum nuptiarum datur. Propter nup- ad 'pia; ;hε ὶ a iura, Cςrtae autom ς usae δ' tias 't tantum donatio est quae etiam ante nu- initoductu ti est. ' sunt, veluti si quis causa rei- ptias dicitur , quae sponse eadem de causa a 'b Potelia te iungitur pii. absit, uel in hostium pD- sponso datur. Huiusmodi autem donationes, yb Est I. tu, qua testate se; vel si copia m id eis, dos, & propter nuptias donatio, etiam qui in mea potestato gistratus non habeat, aut constante matrimonio, fieri, uel augeri pos- est, uti qui niecum in necessaria peregrinatione sunt: cum caeterε donationes inter uiuos none palum Estὸ qui titi detineatur, & aliae huiusmo solum inter uiros, & uxores, sed inter eas pertatem, idest quantum di, quas facit celi intelligem sonas, quae potestate iunguntur, sint prohibi-
. piat, non ultra. soluto tuto, quibus ex causi malo donent. Harum autem donationum parem eia
debet recipere uxor, ex donatione proptern uptias, qua nium vir ex dote. d Et argumenta, si quid patitet inter se, eum matrimonium contraherent dedete Praeterquam donationes augere pari modo , tal est, ut tantum augeat vir donationes piopter nuptias, quantum mulier auget d
rem ae Ideo autem huius. modi donationes in. ter uirum, & uxorem
res in integrum rellitu an tur. Succurritur etiam navioribus per iustam ignorantiam . Ignorantra autem a
lia elt facti, alia iuris: Facti
autem ignorantia omni ge- Qvl B v s M o
s veluti si ita datumst, si Rex uenerit in
rusticis incertis casibus:&hec uera sunt,cum de lucro captando quaeritur. Si uero de damno agatur , Iuris
se quantitatem , pactaque & de rvtentione pari modo componi, & augmenta β pari modo debere fieri, noua Iustiniani constitutioiubet. Mortis causa donatio est, ' quae fit propter suspicionem mortis . Huiusmodi speciesci . duae sunt, auterini ita quis donat, ut statim ueneralitur succurritur , tam 3ψ lit eum habere,cui donat, nec etiam morte non in lucro, quam in damno: secuta, reuocari. vel ita donat, ut mallet se ha- nisi sit supina ignorantia, bere, quam eum, cui donat, vel eum, cui do- ueluti cum unus ignorat, nat, qua in haeredem suum. Et prior quidem do- quod omnes sciunt in ciui natio simplici b. donationibus connumeratur. tate. Factum enim quisque Haec uero uim obtinet legatorum, id est, mor- ignorare pote it . Iuris uero te confirmatur. In donationibus ergo inter ui- , , O rem is norantia non omnibui uos, & quantitatem considerare oportet, quae prohibentur, ne pro. subuenit, sed certis dunta- ' si maior fuerit quingentorum solidorum ge- .. - .
e isto, 'iritati, diu a x x Perseni γ' i 'Olxiti mi intimari Fl oportet, excepta donatione ha. I t. . sui, pilitet saeulini b. litibus Item multur bus, & bita in uenerabiles domos, vel habita in Impe
tiones ob ingratitudinem . Ingratitudinis I causae sunt hae : Si impias si l manus contrae usum i si a stitan, - ignorantia Omnibus subue- donatorem mouerit, uel si magnum , Sr into-ε nitur , nisi solutum sit ex β' lerabile damnum ei iniecerit , uel si contu- cauca iudicaria , t uel tran- melias ei atroces fecerit. His,enim interues action: s, uel ex qua lis cre- mentibus, non solum aliae donationes, sed escit inficiando, vel natura- tiam libertas reuocatur . Rc uocantur etiam te sit debitum, quod totu- donationes, si sub conditione , t uel propter tum ell. Idcirco iuris igno- causam datae sint; S conditio, iiel causia non strantia non omnibus in lu- secuta. Pacto autem donationis interposito, cro, & damno lubuenitur, donator condictione ex lege, ad rem tradun-scut subuenitur per ignorantiam facti: quia q' dam tenetur. ius certum, &praefinitum eli, & ab omnibus 'PRAETEREA S SCIENDUM qii Nsciri debet. Ait enim const. tutio , Leges sa- dem, quod quaedam res sunt corporales, quae cratiis inae , quae conitringunt hominum Vi- dam incorporales. Corporales sunt, quae tangitas , ab omnibus intelliFi , i l S: sciri deo possuntu ut sundus, homo, uestis. Incorporales bent . Factum vero , nulla sub scientia capi sunt, qliae tangi non. possunt, ueluti ea, quae in potest . iure consistunt, 7 l sicut seruitutes rerum, uel EST S: aliud genus ciuilis' acquisitionis, o personarum . Item haereditas, uel obligM:o- quod dicitur donatio . Donationum autem nes . Nec nos mouere debui, quod in his sunt alia inter uiuos, alia.mortis causa . Inter ui- corporales res. Nam ipsum iusseruitutis uehi- uos, alia simplex, alia propter nuptias. S m- titus utundi, fruendi, S haereditatis, Ar oblisi plex donatio est, quae ex sola liberalitate pro- tionis incorporale est. - S E
est, ut aliquid fiat vel non fiat. DE REBvs COR. potalibus vel in. corporalib. g l. praeter illam diui. sionein, Res aliae diuini iuris,alis humani iu