장음표시 사용
21쪽
fenditur,& eius praestantia demonstratur. Garrisin Eorum reprehendimtur , qui Philosophiam sancta Theologiae repugnatricem reddunt Cap. I. V ruitis vos vos inquam prae caeteris, qui pro dignitate Philosophiam profiter vos ipsos existimatis, cum alioquin eius interpretes ita sitis, ut eam a quam plurimis Catholicis veritatibus quae nos ad verum Dei cultum perducunt, ad aeternam beatitudinem dissentientem ostendatis, ac praedicetis. Nonne a Deo ita Rissis frifuisse rebus omnibus communicatum esse, vivere, hi qui ma.dem clarius, ij vero obscurius, rationi consentaneum est, ut ipsae primo in eius cultum nos manuducanis Deinde, ut ad operandum secundum rectam rationem Prouidentiς,4 voluntati Diuinae consermem erigant Id quod praeclare a Platone j ac vij. de Repub nobis ostenditur & quemadmoduoptime etiam a Peripateticis deducitur, ut ab Alexandro, Simplicio, averroe in praefationibus eorum in primum de Physico Auditu Praeterea si Theologia diuinitus reuela Ratio μta omnium aliarum, quae humana ratione adinventae sunt, peritiarum Regina existit,ut quae sola diuina Mysteria no . bis aperiat, Δ absq; ullo mendacio,non ne illi Philosophiam vestram
22쪽
vestram hanc inseruire decet cur eam igitur illi aduersari Ratio ter tam acriter contenditis 3 si Aristoteli licuit gratia suae DO ctrinae pro viribus confirmandae aliorum Philosophori sen tentias ad rectum sensum deducere, quod ei negocium facessebat ex hominu mentibus amouere , quanto magis a tholicis Philosophis conuenit,Doctrinam Aristotelis, quantum fieri potest, Christianς Theologie conformem ostendere cilla enim si vere, ite exponatur, ac doceatur, falsitate videlicet, ac impietate simul explosa , id ipsum ob oculos Ratio palam constituet. Namque cum Aristotele vestro teste, re- varia istum sit iudex sui in obliqui obliquum vero neque sui, neque recti cumque Doctrina Calliolica penitus recta sit, humana vero Philosiphia comparatione illius obliqua, impersecta,dubio procul Aristotelica contemplatio, tamquam Ratio ad Iudicem, adinam Theologiam referri debet. Praeterea P ' ' naedia, quae finis alicuius gratia sunt, eo praestantiora eXistunt, quo magis ad acquisitionem illius finis co ferre videntur, non ne vestra haec Philosophia tunc longe praestantior erit, cum ipsi Theologiae diuinae melius inseruiet illique magis conformabitur Audite igitur, audite, qua ratione vere, ac pie potius quam eleganter, aut acute, ipsam Philosophia intelligere opus sit, atque aliis exponere quemadmodum etiam ego tum publice, tum priuatim in hoc Pisano studio xxxj. annis eam intellexi, atque aliis interpretatus sum nec non ab omni argumentatione Otrariae deceptionis semper defendidi.
uihoris intentioproponitur cv methodus in eius ecci; rtioneseruanda aperitur Cap. II.
1 ros itaque viri admirabiles dum vestram hanc Philor sophiam magni facere creditis, usque ad sydera X- tollere, eam parui facitis,in inferiorem qualibet arte effectrice, quae apud nos est,redditis, idq; nimirum vestris acutis,
23쪽
atque ornatis potius quam veris, tectis interpretationibus, adeo vestra hac protervia eam infinitis pene calumnijs Obnoxiam e citis a quibus ego ipsam tueri cupio . Verum ο=d di quia calumniae,si detegantur, expurgantur, utilitatem, ac cendor beneficentiam Philosophiae saltem ex accidenti praestant, multiplex autem utilitas, ac beneficentia ex multis eius partibus rite propositis de pedet, propterea quo melius eiuS partes nobis innotescant, ac per Osequens eiusdem essentia totius, ac ita demum illa calumniarum pestis abdicetur, ac mittatur in exitium, primis, unde Philosophia ducit originem, causis auspicabor, ordine videlicet compositivo progrediens . Secundo definietur quid ipsa existat Tertio in omnes eius principes partes diuidetur. Quarto bona , quae ipsa nobis praestat, praesertim ut cum iuxta Catholicam fidem,tum etiam secundum virtutes morales in ciuiles vivamus, iudicabuntur . Postremo a quam pluribus in grauibus calumnijs eam nulli labori parcens vindicabimus. Diuinum imploratur auxilium, o Philosephi eprimam originem ostenditur a Deo esse. Cap. III.
Ggrediamur itaq; negocium,initio hinc desumpto. Qui
primo caetera mouet, ita mouet, Vt alijs nonigeat, alia vero non sine illo, me in viam veritatis ita dirigat, ut ne in aliam quidem ob ignorantiam depellar, ut cunctis ipsam Philosophiam secundum Naturae leges, catholicam veritatem in verum Dei cultum ieram animi pulchritudine tendere auce clarius demonstretur, ad eius gloriam,& nostri
Philosophiam itaq; Plato, atque Aristoteles a Deo ipso ortu ducere confitentur, qua sententia,tum authoritate horti
Principum Philosophorum , tum etiam ratione ostenditur, pias.hs, aut horitate quidem Platonis in Timeo, ubi de usu oculoru authori
& de fine cum gratia ipsi nobis a Deo tributi sunt, verba faciens, dicit Philosophiam esse donum , quo nullum maius unquam
24쪽
Vnquam generi Mortalium a Dij datum est , neq; dabitur- , Rufi Oritate Vero Aristotelis secundo de Anima, ac tertio, sib/ὸlijs Vbi ulticientiam nostram a rebus, ipsa rum simulachra incunda nostris sensibus imprimentibus,ortum ducere Atre a Deo esse,& viuere habent, aut clarius, aut obscurius, primo Caelii Oo. Quar si scientia nostra secundum Aristotelem a rebus eXOritur, is dependent a Deo, etiam ipsa primo ab ipso io' i Deo ducit originem . Quod ad rationem attinet, similiter, T . Pl-toniS, tum ex Aristotelis sentetia demonstratur, ab , , Philosophiam a Deo originem ducere, quemadmodum,in sotesicis caetera bona. Qtiod ratiocinium formari huc in modum po- .Hbι' Philosophia &Omnino rerum scientia congenita ,hri est Animabus nostris, aut studio acquiritur . Si primo mo-m is do ut videtur existimare ipsi Plato tum in Theaeteto, vel de scientia, tum in Mennone, vel de virtute. animae nostraesecudum istum praeclarum Philosophum a Deo create sunt, ergo simul cum scientia . Si uero secundo modo ut nos docet Aristoteles Deus etiam qui res produxit, illis ribuit uiri, 'xςR QxmRndi ilansu proprijSillarum simulachris, nostre cientiae erit author . Rursus, quod Philosophia, ac omnis
rerum cognitio a Deo nobis tributa sit, tum secundum ueritatem, tum secundu omnes sapientesaaac alia ratione ostenditur stu cum Dei opera primo propter ipsum ab eo processierint ad eius gloriamo gloriam uero ipsi exhibere ac summam reuerentiam, qua ratione poterimus, nisi admirabiles erus creaturas cognoscamus, aut ab illis per illarum simulachra edocti, aut quia hum scemodi scientia simul cum
anima congentia fuerit, is e rerum sensibilium ti u
25쪽
Philosophiae de nitio, tum quoad eitu veram essentiam,tum quoad
nominis thimologiam traditur. Cap. IIII.
QVantum uero spe a at ad definitionem abathi mologia accepta, Philosophia nihil aliud esst,quam sapien
tiae amor,in merito. Nam cum Deus sua sapientia omnia creaverit ac aliqua bonitate insigni uerit,& haec omnia aliquo modo nostri gratia existant, cui dubium est, quod Philosophia, perquam res omnes nobis innotescunt , ardentissimo Dei amore nos inflammet, qui ipsamet sapientia, ac bonitas existi . Quantum uero ad definitionem huius eiusdem facultatis, quae subiectum a finem ostendit, haec nihil aliud est, quam cognitio rerum diuinarum , ac humanarum, ut Deo assina itemur, quatenus id nostra permittit infirmitas ad Dei gloriam celebranda, idq; non solum mente, Voluntate, ioce , veru metiam operibus, Id quod non alia ratione fieri potest, quam, ut eidem pro captu nostro similes esticiamur, nempe cuncta eius opera cognoscendo, ut ipse cognoscit, lumana recte instituendo , quemadmodum omnia, quae in uniuerso continentur a Rege Regum rectissime gubernantur. Cum itaq; ope Philosophiae homine praeclarisamum finem consequantur, qualis est Dei similitudo, ut pos ibile est nobis , qui finis optimus omnium aliarum artium , ac scientiarum existi tri merito etiam ab Aristotele Philosophia dicitur Ars artium, scientia scientiarum. Cum etenim ad ipsum Deum summum omnium bonorum, ac sempiternum minime accedere ualeamus, nisi quantum ad affectum, ab ijs caducis remoueamur, idcirco eadem Philosophia quandoq; etiam a Platone definitur, quod sit Mortis meditatio, interdum deductio animae ab ijs inferioribus ad supremum , ac diuinum bonum . Videte igitur, uidete uiri admirabiles, quanta sit non solum praestantia, uerum etiam pietas Philosophiae, quae Deum, ut sui primum principium constituit, d ad eundem, uelut ad ultimum Ratio de
26쪽
naum philosophantium finem properat . Haec de ortu, ac definitione philosophi ς dicta sint. Ex ortu namque didicimu ipsum Deum, ut pote principium agnosceres, quamuis is perfecte, si cum intelligentia Chri Hianae Religionis colla fiat. Ex definitione uero eunde, ut finem percipimuS, quem admodui ipsemet Deus in diuinis reuelationibus Diui Ioan-Corroti ni dixit. Ego sum α principium, inis . Itaque cum . Δ Oitu, tum ii desinitione simul, percipere potuimus, hanctu=hὸρ praeclarissimam facultatem, triplicem , aut potius quadru-rimis de plicem modum essendi habere. Primum, atque inexplicabi-ῖha i'R Dς secundum in caeteris diuinis mentibus propor-s- ό quadam . Tertiu in rebus sensibilibus , ut simulachrisobo his illorum nostros sensus informantibus. Quartum denique in ipsa anima Philosophorum , quoad esse internum , atque caeteris occultum. Quantum autem ad esse externum, id , Ob manifestationem in uocibus, d in scriptis attendita . Qua uero ratione Philosophia in uocibus, scriptis existeret nisi prius in animis Philosophorum esset, in his quomodo reperiretur, nisi merito rerum sensibilium in hae quo pacto id privstare utique possient, nisii a Deo rerum ac bonorum Omnium causa, illis uirtus formandi animos nostros, data fuisset. Illi itaque innumerum recte, ac foeliciter philosophantium solum conscribendi sunt, qui huiuscemodi ueritates,&antelligentia, operibus amplectuntur, atque imitantur, Mnade caeteros ea, quae ab his utique dependent, edocent, qui que Doctrinam diuinitus reuelata , tamquam Philosophia superiorem, ac subalternantem agnoscunt, hanc cam-dem ut scolastice loquar ei libal ternatam,in credunt,
QVantum ad tertium caput; Philosopina diuidit ii primo indua principes partes, in speculatiuam uideli-
27쪽
cet. achivam Namq, si res ipsi subiectas spectemus, quia Undatum circa res diu iriasin speculabiles uersatur, tum circa res 'humana Sin in actione conssistentes, eam dubio procul in
speculatiuam,in activam partiemur . Similiter, si eam con es specu sideremus quoad eius duplicem finem, seu actum, quo Deo 'μ assimilari valemus, qui contemplatio simul ac recta ratio, seu administratio extitit, nimirum hoc eodem pacto diuisionem sortietur quemadmodum etiam, si ea caninace par te contemplati fuerimus, quarum Philosophia perfectio dignoscitur, quemadmodum corpori Medicina , . Harum porro pars una dijudicatur apta Obedire rationibus re uidelicet, ac assuetudine, illi q, ope eius partis philosophiae, quae activa est latia pars animae intellectiva est,quq scilicet ea, quς diuina sunt, per participationem cognoscere, ac contemplari expetit, ut tandem ad Deum ascendat, . in eo spe Catem, irae paratione diuina simul fauente gratia, ac ueritate diuinitus reuelata foeticitatem consequatur. subdiuiditur deinceps unaquaq; ex his Philosophi ς partibus in tres ut autem ab inferiori exordiar, ab ea initium sum D stris mam, quae prima ordine naturae censetur. Itaq, primum o 'sa,h ' a currit appetitus sensitivus, deinde ea pars, quae suaptenatu mi a. ra rationalis dicitur. Quae activa dicitur, in moralem Oeconomicam ciuilem , seu politicam diuiditur , cuius ratio Ratio
est, quia aut quo ad uirtutes affluas , ad actiones homo it /bμtio per se recte instituitur,in hoc fit a morali; de qua ordine resblutivo, idq; breuiter quidem, sed exquisite pro ut subiecta materia tollerare uidetur. Scripsit Aristoteles in decem libris de Moribus ad Nicomachum filium , cuius Interpretes praecipui sunt, Eustratius, nonnulli ali Graeci, quibus accessit, inter latinos, Donatus Acciaiolus Ciuis Florentinus. Ceterum ab activa philosophia plures etiam recte instituuntur haec autem plurium multitudo si pauca sit, quemadmodu familia ab oeconomici de qua similiter Aristoteles uer . ba fecit,atq, etiam ipsi Lenophon in libris oeconomicorum,
28쪽
recte gubernatur . Si uero multitudo magna ex pluribus constans familijs extiterit, quae ciuitas appellatur, de eius modis gubernationum abunde dictum est , tum a Platone in libris de Repub tum etiam ab ipso Aristotele in octo libris Politicorum , quos D. Thomas doctissime , atq; clarissime interpretatus est. Hac tempestate nostra non modo docte, sed etiam admirabili verborum elegantia Petrus noster Victorius,in rem ipsam aggressus est, absoluisse creditur: quitum ob summam sanguinis nobilitatem, utriusque linguς
tam latinae, quam graecae eruditionem, praeterea morti pro- Contra bitate, tamq lam alter Sol toto Terrarum orbe refulget Sed
distri ' dicet aliquis, Haec Philosophiae activae subdiuisio diminuta l. δ,hia elie Videtur, tu quia praeter homines, qui per te viuut, prae- adtiuae. ter familias, Cities, dantur etia Vici, qui ex pluribus fami-
, dici ' ij cdstant, quemadmodum Civitas ex pluribus vicis, Ergo altera pars Philosophi factius erit de recta vici institutione.
Obiet o Praeterea quot sunt partes Prudentiae, quae habitus cum res ratione activus existit, totidem esse similiter partes Philosophiae activae, rationi consentaneum est, At quatuor sunt partes Prudentiae, sicut Aristoteles sexto de Moribus osten.dit, hoc ipsum experientia comprobat, nempe morali S, Oeconomica, ciuilis in legalis , quae supra videtur a nobis Prima ommissi per incuriam . Prima obiectio ita diluenda est ut arbitror Di dicatur Vicum num aut plures, non tamen in iussicienti multitudine, aut familiam est abundantem ex pluribus, hoc pacto distinguendum est , Si ab uno principio illarum familiarum regatur illa multitudo magna familie, tum Civitatem inchoatam, imperfectam dicemus Si plures sint vici, distinctii tum ea unius vici gubernatio Oeconomica dici potest; plurium vero, ciuilis aliquo modo. N ita non opus est Obuicum, seu uico nouam partem philoso
ra illisa liuae constituere. Ad argumentum de legali Pruden
ibalis. . doctrina,dicendum est,ra ut hanc esse quartam partena ciuilis facultatis per accidens, quatenus accidit plurimos
29쪽
non conuinci ratione a fi bene agendum , sed ut a legalibus adduci,& sunt illi qui nimis perturbationes sequuntur. Aut dicatur, leges reduci ad ciuilem, ut ad ciues pertinent ii ad
familiam, ad oeconomicam ueri ad unum homine, ad moralem . Speculativa porro Philoson hia similiter in tres parres tecμι subdiuiditur , quemadmodum praeclare Ostenditur ab Arim , ,hiastotele 6. Metaphysice cap. i. nam, aut en S, quod speculari diuiso.Quiden possumus, non autem esticere, penitus a materia immune eir ut Deus, ac piae ditUnae MentcS: nam circa uiui bibistice modi subiectum Metaphysica suis contemplationibus Verisio ri- fatur Aut ea contemptatur, quae pς nitus cum materia, &motu sunt, cuiusmodi videntur res omnes sensibilesin naturales, sicuti corpora caelestia, quatuor elementa . mixta ex ijs, siue in animata sint, ut lapides, SI metalla, siue anima praedita comperiantur, ut animalia, plantae, quae omnia cum materia sensibili non solum existunt, verum etia cum eadem concipiuntur in explicantur. Has omnes Philo
phia ipsa naturalis contemplatur. Denique eorum, quae sub speculationem cadunt, quaedam in materia sensibili subsistunt, sine materia vero tantisper amota videlicet quatenus ea, ct concipi, dc alijs exponi possunt, cuiusmodi cernuntur quantitates , quae subiectum Mathematices existunt. Hac eade peculatiuae Philosophiae subdiuisio, ratione sumpta a fine, cui ipsa deseruit c Ofirmari potest, hoc pacto Aut enim . Philosophia rerum contempla tri X potiti Sin mente δε sen- eis, a. sibus externis reperitur in ijs duabus partibus animae potius circa rerum speculationem occupatur in haec est Plii-losophia naturalis; Aut in mente in sensu interno praesertina in phantasia, ut Mathematica, Aut potius in ipsa lente intelligente, Gratiocinante, ut Metaphysica Cum enim diuina qualitatibus sensibilibus careant, se biduno duntaxat intellectu potius quam simul cum sensi spectari cbent.
Quantitates uero Mathematicae, cum sensibilia communia
sint plurium sensuum exteriorum illarsi simulachra ad sen suum
30쪽
suum exteriorum illarum simulachra ad sensium comu nem, ad phantasiam, ut in singulari considerantur, Ut ue ro uniuersaliter, ad intellectum pertinent. Ideo iure dicitur Mathematicam ad intellectu ci sensum internu simul spectare, Z res naturales ad sensum potius externu, desintellectum simul propterea quod ipsae accidentibus sensibilibus Opra j insignitae deprςhendantur, vel quo ad accidentian musicemodi, sed in uniuersali per illorum proprias causas naturali spectantur magis Mathematica rursus diuiditur Mis,hὸ nam aut quantitatem per se speculatur, aut applicando rei insibili: natu 'li S quantitates Perses aut continua S, Utp- μ ρ lineas ' superficies, sicuti Geonae tries corpora tremetria' aut discretas, scilicet numero ut Arithmetica Philosophorum, quae numeros, ct proportione illorum considerat. Non enim ad Philosophos pertinet Arithmetica utiloa .ris, qualia uulgares, mercatore addiscunt, ut sciant numero colligere, partiri, quemadmodum subtrahere is ubtiplicare . Huiuscemodi Mathematicae thae sunt, Quae purae Nathematicς, S simpliciter Mathematica dicuntur ovem p rma O gradi certitudinis habetur. Aut Mathematica d: quantitatibus loquitur, ut sunt in re aliqua sensibili a naturali: propterea ab Aristotele sciem ae huiusnaodi inter Mathemat sca magis naturales reponuntur, secundo Phusicorum conteXtu O ubi hae re recensentur, Persiectiva
Armonicha, instrologia, quarum sufflaien i ha ecaci, ratione de Onitiari potest quia aut Mathematica e ea
tis titio quantitatem continua, ut in materia sensibili existente uer
fatur, aut circa discretam Si circa continuan siti se ii
tirati superiori coelesti, ut Astronomia; aut in riori
x perspcctiva, circa lineam, S pyramidem uisti '
t Omnium eoru quae uisui apparent, ratione reddere posisit. Si circa quantitatem discretam applicatam uocitui x sonis, secundum num ei orsi proportione M iste es '