Erici Olai Historia Suecorum Gothorumque, a Johanne Loccenio iterum edita, & brevibus notis illustrata

101쪽

ventorum amatibus laeto remige ducerentur , subito cuiusdam rabies tempestatis aerem obduxit caligine tenebrota,& contrariis ventis irruentibus, funduntur imbres & grandines , & cum tonitruorum rugitu fulgura inardescunt. Tempestuosi igitur maris fluctibus concitatis, naves venotorum rapiuntur impulsu, Ac factae retrogradae, vix tandem eum extrema dissicultate ad aridam pervenerunt. Et nisi fuissent in terram subductae , omnes suissent saevitia ventorum & tempestate confractae. Cumque brevi tempore in loco praefato miles lassatus, quietis caussa pausasser, apparuerunt non longe abinde Al. naviculae Ruthenorum, quas Lodia vocant, continuo passu magis ac magis appropinquantes. Visa ergo multitudine tanta adventantium

bellatorum. Sueci qui hactenus contra procellosi maris laboraverunt tempestatem , fugae prassidio se dederunt, ut parti sui exercitus reliquae sociati, sibi forent auxilio, Accoaequalibus animis conflgerent contra hostes. Igitur Rutheni hos continuo insequentes, & loco stationis, quo nauium glomerata congeries ,quasi in portu tranquillissimo quiescebat, cominus accedentes, subtili quodam ingenio strues lignorum altissimas super fundamenta trabium componentes , incensas & Vehementer ardentes , torrentis.

impetu raptas ad naves Sueorum dirigi disponebant. Sed palis quibusdam in meatu defixis, quantum temporis permisit angustia, aliisque exceptae obstaculis,dc donec consumptae

perirent, retardatae ac retentae, fine frustrabantur intento.

Egressi proinde Rutheni de navibus, serocibus animis prosiliunt in terras, armis induti micantibus, Jc novorum loca

hospitum aggrediuntur. Sed provisi Vplandenses de praesidiis

oportunis, sic eos excipiunt ad pugnandum, ut majorem partem exercitus Ruthenorum prostraverint, reliquis captivis ductis aut fugatis. Exercitus vero eorum equester, in quo erant X M. pugnatorum , propterea destitit congressu. Nam unus Sueorum ivlatthias Retelmund son, accepta licentia a Narsealcho , accessit eorum exercitum in nemore quodam pausantem , provocans eorum quempiam ad singulare certamen,quemcunque dare vellent, di usque ad noctis renebras expectans ac exprobrans , sic eos perterruit ut

nocte sequente furtive fugientes, minime comparerent. Iam F enim

102쪽

enim Sueci se disposuerant , ut in eos impetum facerent fimansissentu Castro igitur Landethrona firmiter aedificato, &victualibus abundantissimis atque munimentis necessariis Toborato ; praeficitur eidem capitaneus Miles nobilis, strenuus & robustus Dominus Steno vacatus, CCC. sibi sociis di famulis sociatis. Reliqua vero exercitus multitudo, ad redeundum in patriam se disponit. Navibus ergo suis ad amnis extrema deductis, & in maris aggressu dispositis, ventum sibi congruum expectabant. Sed expectatione longa attaediati, equis eductis e navibus, terras inimicorum invadunt, igne & serro cuncta vastantes, praesertim In riam re Valandiam spoliantes, Duce & Principe Natthia Κetelmund n. Quibus perpetratis reversi ad naves , prospero navigio in patriam redierunt eo tempore , quo Re

gina post partum purificationis gratia templum ingressa primogeniti sui magni puerperio est dotata, festo videlicet

Nichaelis, toti patriae gaudio duplicato : tum 'quia natus esset Regi primogenitus , futurus, ut sperabatur, regni

gubernator, rector dc haeres s tum quia optata di desiderata nova de adventu pugnantium, & incolumitate remanentium sunt audita. Sed extrema gaudii luctus subsequens occupavit. Victualia enim eorum in castro novo LandZkrona,

in multa abundantia comportata, cum murus adhuc noVus

esset & humidus, supervenientis aestatis ardore, omnia in putredinem sunt conversa, ut homines inde gustantes morbos diversos incurrerent, ita ut cum in mensa sederent, dentes eorum a faucibus laberentur , morbo specialiter illo qui dicitur Hypo sarcha, vulgariter autem Skiorbiuget, tota paene multitudine laborante, ut multis cessent;sus a vita, multis & de loco fugientibus,castrum relinqueretur quasi absque habitatore. Et cum quidam ex eis mittere in patriam pro n vis & recentibus victualibus decrevissent, miles quidam xestitit dicens, non debere inquietare cor Marschalci, quia potens esset Deus eis modo alio subvenire. medio tempore Rutheni considerantes; quale praeiudicium eis incumberet ex huiusmodi fortalitio sic erecto , collegerunt exercitum multitudinis admirandae, partem tamen aliquam piae mittentes, tales insidias praetendentem. Mittuntur

enim aliqui, sed pauci, ad ostia amnis ubi in mare labitur,

quasi

103쪽

quas meatum sive transitum praeclusuri, reliquis procul stantibus, & eventum rei expectantibus Et cum egressi fuissent ex castro, fintercepti ab eis morti traduntur, aut captivi ducuntur. Visis igitur his qui ad extrema amnis tendebant, hi qui

remanebant in cistro, cum vix essent XX. sumptis armis festinabant post eos , ut scirent quid operis essent aggressuri, Scvenientes ad ripam ubi fluvius praeceps ruit in mare , neminem repererunt, nisi ligna duntaxat, dc palos praeacutos, quos vel disposuerunt, ad claudem dum meatum amnis, fiundo infigere, vel se simularunt id facturos. Inde ergo reversi, di ad castrudenuo regressuri, in latentes insidias inciderunt. Triplici enim statione disposuerunt turmas suas sed omnes has in multo hostium cruore, nec absque gravi sua laesione transeuntes, salvi pervenerunt ad castrum. Tunc repentegrandis supervenit exercitus, Ec stricta obsidione circumcinxit inclusos s nec erant in castro nisi XIII. viri, qui possent arma movere, aliis jam praemortuis, vel languentibus,

vel egressis. Hostes igitur prae soribus existentes , 5c diu noctuque diros facientes insultus, ac crebra vicissitudine alternantes, infatigabiliter pugnaverunt. Viri autem XIII. pugnantes de castro , nullum habuerunt penitus sublevamentum. Igne igitur iniecto cum cuncta aedificia iam arderent, quidam in locis suis telis aut incendio perierunt, de qui decumbebant aegroti, gladio necabantur, aut igne ; qui vero fugere potuerunt, in quodam cellario diutissime se defenderunt. Capitaneus autem Dominus Steno loquutus est pro omnibus, ut eos vivos 5c captivos acciperent,& perpetuae adscriberent servituti, ic in haec verba armis proiectis, ultro se hostibus tradiderunt. Dixit autem unus cui nomen ΤΟrchillus Anderson , ne inquietetis Maiscalchum. At illi nulla ad haec responsa reddentes, gladiis eos & hastis crudelissime per rabant. Qui vero se in cellario incluserant, tandem pugnando viriliter restiterunt, donec praestitis juramentis cie vitae securitate 5c membrorum sospitate , exirent

ad hostes, qui ec captivi cum spoliis suerunt abditisti. Sic terminata est laetitia de triumpho jactato.

Hunc timeat casum , qui se non tempore munit.

Anno Domini MCC C. fuit annus Iubilaeus sub Bonifacio Papa , dc Reges Sueciae dc Angliae concordati. F s Eodem

104쪽

Eodem anno Imperator Tartarorum, fugato Soldano, acquisivit Ierusalem,& totam Terram Sanctam, subjiciens eam asseruit Christianitati, praetendensque assignari eam Principibus Christianis, sed non crediderunt ei. Dicitur etiam tunc scripsisse Domino Apostolico , asserens se velle fieri Christianum. Tunc quoque aedificatum est in malo signo castrum LandΣkrona , 3c tunc obiit Dominus Petrus Episcopus Aro- sensis Nidrosiae, exulans a regno propter minas Domini Torchilli Marschalci. Eodem anno perfecta est Ecclesia Monialium de Scogu, dc a Domino Nicolao Archiepiscopo consecrata cum XII. virginibus, in die Beati Augustini, quae erat Dominica &c. Anno Domini MCCC IX. regnum Da niae erat sub interdicto propter Episcopum Lundensem. Anno Domini MCCCI. apparuit cometa i qui coruscationem velut flammam ignis, per quatuor partes effundere videbatur , circa festum Nichaelis, dc deinceps per VIII. hebdomadas in occidente,& tunc destructum est castrum Land z-krona a Ruthenis. in Anno Domini MCCCII. coronatus est Birgerus rex Sueciae, Suder copiae cum regina uxore sua ivlareta , ubi creatus est in Militem frater regis Dux Valdemarus, cujus tunc sunt nuptiae ibidem celebratae cum filia iri arschalci Domini Torchilli Κnuison. Sed processu temporis propter spiritualis cognationis obstaculum sunt, celebrato inter eos divortio , separati. In quarum nuptiarum Regalium & Ducalium solennitate mirifica , Dux Ericus frater regis accepit scripta regis Norvegiae, cuius filiam pulcherrimam virginem Gesponsaverat, ut transacta sestiv itate coronationis, & nuptiarum regis Birgeri, festinaret ad eum Astogiae existentem, ut cum eo duceret sesti Natis Dominici festiva solennia. Dux igitur Ericus assumpti secum multis nobilibus 5c potentibus viris, Dominis scilicet Amberno Dapisero , Ivlatthia Ketel-mu son postea Dapis ero, viro validissimo , Petro Porse juniore , Arvidoque , cum multis aliis famosis Jc strenuis i cui etiam cum turba magnifica in Nor vegiam transeunti, iunxit se Comes de Vardberg cum multis nobilibus regni Daciae, sed profugis ob necem regis Erici: cui venienti rex Haqui

nus cum tota Norvegiae Baronia occurrens, in multe favore

suscepit, similiter Regina. Universa autem populi multi.udo

105쪽

ad eontemplandum novos hospites congregatur. Iam enim fama celebris praecesserat de Ducis Er ici venustate,& morum honestate multiplici. Postquam autem cum rege Ha quino, eiusque Consorte , caeterisque nobilibus regni Norvegiae, aliquanto tempore in multa iucunditate moram traxisset , ac cepta licentia cum sua nobili comitiua, honore illic amplissimo habitus , in patriam est reversus. Horum igitur no' bilissimorum principum , Domini regis Birgeri, & fratrum ejus durante concordia , multa vigebat gloria & prosperitas

Sed in hae te scire didicisti, quam brevis est risus, quam longaque Iae ma mundi. Regnum Sueorum simile civitati eo venarum , multos nutrit alienigenas diversarum nationum,

similis conditionis cum indigenis, aut forsan melioris ob caussam quandam superius memoratam. Hi desiderant dissensionem dc discordiam in regno fieri , qua datur occasioditandi rapaces , vagos dc profligos, Ec non habentes in eo stabilem mansionem. Anno Domini NCCCIII. Nax-scalchus regni Torchillus Κnusson, viduatus duxit uxorem de Alemannia, filiam Comitis de Ravensburg, nuptiis in oppido Stocholmensi magnifice celebratis, Rege dc Ducibus pariter invitatis. Nuptiarum autem solennitate peracta , tractis in partem Principibus ad colloquium , idem Marscalchus pro sui servatione, & absolutione multa replicans retroacta, caepit disserere quomodo pater eorum in suis extremis, curae suae commisisset eosdem adhuc parvulos, &mino rennes existentes, cum eorum divitiis Sc haereditariis bonis, cum humiliatione quadam dulcisona se eorum gratiae submittens, protestans& adiiciens, quod quicquid eorum honori convenerat, pro posse procuraverit: Quem semper se sitire dicebat, ad hoc finaliter tendens, saltem sermone,etsi non intentione, quod eo absoluto tu ratione senii, labore tu laborum multor u hactenus portatorum,alter aliquis assume retur loco sui, utilior forsan & expeditior in agendis, offerens se nihilominus benevolum dc paratum, ubi & quando sibi aliquid per eos fuerit imperatum : Tunc rex cum fratribus suis eo vocaliter commendato , sed nullo certo dato responso, colloquium dissolverunt, ad alia facienda conversi. Duces autem volentes amodo esse sui juris , de

106쪽

partem sibi debitam habere de regno, a bonis sorte sociIs In-

ormati , quomodo pater eorum cum esset & ipse Dux , fra- Erem suum regem Valdemarum abjecerit a regia dignitate. Caeperunt cum certis habere colloquium, & inito consilio, elegerunt sibi provisorem & directorem Dominum Ambernum Dapiferum; marscalchus autem Torchillus etiam post, sicut antea mansit super negocia Regis. Et hac divisione negociorum dc provisorum, facta est divisio animorum. Ab hoc enim tempore dispositio regni hactenus valde bona ; in contrarium est conversis. Dicunt quidam quod praelatus Torchillus , vel ob statum proprium post secundas nuptias excellentiorem , vel parti Regis nimium favorigans, ad multa gravamina regnicolis imponenda, Regem induxerit informando , sed Zc sua temeritate quasi adhuc imperans imp

nendo ; Ideoque omne meritum, sevor, industria dc commendatio , in priori suo regimine conquisita, in multum rancorem dc displicentiam transierunt. Tunc enim ratione R Rinae , importabilibus tributis & exactionibus gravabatur, Propter nuptias tam magnifice cclebratas populi communicas. Tum caepit dissensio inter Ecesesiam & Coronam , quia Regales Ecclesiam secularem, & claustra tributis 5c exact ionibus subiecerunt. Anno enim Domini THCCCIII. supra dicto, voluit rex Birgerus per suggestionem Torchilli Mar-schalci, Dominum Archiepiscopum & alios Episcopos captivasse. Eodem anno electus est in regem Suecae Domicellus Magnus filius Birgeri regis, ut ipso deficiente, filius ejus senior tam a Ducibus quam ab Episcopis, & omnibus Consiliariis regni, patre mortuo regnaturus. Cui omnes inelio-xes regni, sicut patri, promiserunt assistentiam contra quam

cunque personam. Specialiter autem obligavit se fidelitati Regis , & liberorum ejus , Reginaeque Dominus Torchillus Anuison praedictus, iuramento , litteris & sigillis. Cui

etiam rex Birgerus litteras patentes concessit multorum privilesiorum ; quod eum non invitum amoveat, nullum ei Praeierat, in nullo tractatu excludat.

Anno Domini MCCCIV. incepit dissensio & discordia

gravissima inter regem Birgerum lcfratres eius, quae regnum Sueorum graviter afflixit, & miserabiliter laniavit, ita ut a

prima inhabitatione hominum in hac terra, usque ad hoc

107쪽

tempus, vix suerit unquam tantis malis Oppressum. Et nota quod circa haec tempora coepit prophetia superstatu ipsus xegni ,revelata S. Birgittae, sicut imminente Babylonica captivitate, prophetia revelata est & scripta in Iudaea. Hoc anno Torchillius Marsicalchus invitavit tres fratres principes memoratos ad castrum Aranes, solennissima illic habita invitata. Qua finita, cum jam essent in praecinctu revertendi, di ad propria redeundi , Rex provisus & praemeditatus traxit syatres ad partem, dicens puomodo avi satus esse di certissime informatus , quod ipsi intenderent exire de regno, & se ei opponere, &in eius praejudicium seditones ei intentare. Et breviter se expediens sub disjunctione proposuit, nempe si haec intenderent, eum desuper avisarent aut si pacem cum eo habere potius eligerent, in continenti suis sigillis 6c literis id confirmarent. Iam autem litterae: conscriptae habebantur in promptu , ad Regis conceptae ct compositae voluntatem. Et forsitan auditum non fuerat, quod illi usque ad id tempus aliquid in Regis praeiudicium molirentur. Sed hoc modo hostis antiquus ad suturum disturbium Regis animum incitavit. Tunc illi in arcto positi, di hac alternatione constricti, eligentes quod hac vice tutiuserat, consenserunt juxta Regis voluntatem hujus tenoris litteras sigillare Vnivess praes entes litteras inspecturis, Ericus Suestrum, O Valdemarus Finiandiae, Dei gratia Duces, siautem in Domino semialiternam. Tenore praesentium constare volumus evidenter,nos Nagni o Principi ac Domino, D. Bietem, Dei providentia Sueorum iborumque regi semperillustrioratri nostro charissimo,ex mera in

libera volantates iter promi se, fide praestita corporali quod nos

extra regnum suum nunquam movebimus,nee aliquatenul traasser

mus sine ipsius Domini nostri regis requisitiones eciali, Cr licentia

pariter petita Cr obtenta. Promittimur etiam quod in praesentiam inusDomini nostri regis nullatenus veniemus,usper ipsius siιteras,

at mandatum certum ad determinatum nobis diem, em in lacum fuerimas vocati. Et cum taliter vocati fuerimus, ad ejus praesentiam veniemus cum tot pNrsonis mequitaturis,quot ipseDominus noster rex persuas literas,vel mandaιum eertum nobis duxerit limiιandos. Cae-

108쪽

vel alios quoreunque, litteris vel nunciis, extra regnum vel intra, nanquam taliam quicquam movebimus sit e faciemus, nee moveranae feri procurabimus, nostris consiliis vel factis, patim vel oecuti de quo,vel quibus, si Domino nostro rum, aut uxori suae charissimae

Dominae meretae reginae illustri, aut liberia eorum , sive etiam eis fideliser actarentibus, damnum aliquod aut nocumentum posset provenire.Ιn cujus rei testimonium,robur Cr evidentiam,secreta nostra, quia penes nos alia sigilla non habemus, praesentibus duximus apponenda. Datum a d Acranes, anno MCCCIV. pridie xalend. maii.

Anno a. praecedenti sigillabant litteras electionis Domi-eelli Magni filii Birgeri regis, in regem die B. Ioh. Baptistae electi. Datis his litteris statim ab invicem, sed amicabiliter,

quantum videri vel apparere potuit, separantur, Rege properante ad VVisingetoo, & Ducibus ad Rachaby. Paucis autem exinde diebus evolutis, Duces ad Regis praesentiam per

litteras praeceptorias evocantur, vivae Vocis oraculo responsuri ad ea,quae in eorum absentia famabantur. Quibus acceptis, licet salvi conductus vicem praeserre viderentur, milites qui Ducibus adhaerebant fidem an ibere nolentes, sibi de subterfugio providebant. Solus Dux Ericus cum paucis clientibus, Regis se conspectui praesentavit , multa morum honestate, dc status decentia, ' salutationis ac reverentiae urbanitate , ut sui moris erat, Regem officiosissime salutans. Qua salutationis & humilitaris exhibitione contemta, Rex torvo vultu dc animo indignanti intueri carpit, moxque per Episcopum quendam qui in ejus tum erat praesentia constitutus, articulos quosdam iussit recitare in publicum ; in quibus quaedam Regiae dignitatis offensae, quibus Ducem deliquisse dicebat, continebantur inscriptae. At ille noluit, dicens talia convenientius per alium quam per eum, cum presbyter esset, potius proponenda. Tunc Miles quidam qui adesat iussus a Rege infra scriptos articulos, Duce stante ac tacente, proposuit. Primus quod contra Regis expressum mandatum , semcisset exportare de regno esculenta sive victualia, in an non γ' in butyro, lardo & aliis quibuscunque, in magnum detrimentum regni, & in contemptum non modicum Regiae Maiestati S. II. Articulum esse dicebat,quod Dux armata manu trans

109쪽

ierit per terram Regis, cum hostibus S. M. faciendo violen

tiam contra immunitatem Coronae.

III. Articulus, quod miles Ducis verberasset portarium regium, qui castrum custodiebat ejus, pro eo quod noluit

eum intromittere.

IV. Quod curiam suam multa pompa hastilusorum replesset, ita quod in omni studio militari, Regales milites deministri nihil essent in comparatione militum Ducis s Quae omnia fieri asserebat in Regis odium & contemptum. Tunc Rex in furore surrexit, & nimia ira repletus dicebat: Si non assecurassem vos litteris meis, iam experientia cognosceretis quid mercedis reportare deberetis : sed usque ad solis occasum induciae vestrae durabunt. Ad haec uno tantum verbo Dux responsa refudit: Vtrum scilicet seeurum eum abire liceret' Quem Rex mandavit festinanter discedere, dc sibi prospiacere in futurum. Et in continenti cum consueta solennitate& jurejurando sunt a regno perpetuo profugi iudicati, &exilio deputati. In hac vero angustia & temporis penuria nobiles Ptincipes constituti, quid eligerent ignorabant. Ve-Iuntamen qiata periculum erat eis in mora, cursu praecipiti regni limites egredi festinabant. Sed quo diverterent, nescii

serebantur in incertum. Considerantes autem quod Ericus rex Daciae gener eorum esset, utputa habens sororem eorum uxorem, sperabant consolationis aliquid apud eum invenire,& idcirco versus Daciam duxerunt continuo gressus suos.

Ad Regis autem Daciae praesentiam venientes, minus hilar, ter ab eo sus. epti, minusque favorabiliter habiti, doloribus suis dolore super addito consternati, brevi apud eum

tempore perstiterunt. Confiscantur interim eorum bona, dc castrum Nycopense de manibus eorum ereptum , a Re gis satellitibus occupatur. Rex quippe Danorum , etsi Ducibus esset affinis, eorum scilicet sorori matrimonio copulatus 3 Regi tamen Birgero amplius attinebat, eo quod alter alterius sororem haberet uxorem. Sed & regina Sueorum Mereta, apud fratrem suum Regem Daciae pro Ducum contumelia & opprobrio, ut potuit, laborabat. Pausabant tameta in Dacia, donec eadem aestate celebrato apud fragedaal par lamento, convenissent ibidem Reges, Birgerus Sueciae MEricus Daciae, spem habentes quod in hoc colloquio aliquid

110쪽

cx parte eorum pro pace & concordia tractaretur Sed cognito quod pro eorum potius fuisset exterminio laboratum, In Norvegiana diverterunt, exponentes Regi Nooegiae Ha- quino,quomodo frater eorum bonis haereditariis,dc parte regni eis debita spoliasset, & insuper eos vita privare intenderet. Tunc rex Haquinus pie eis compatiens, promisit se fideliter pro eis laboraturum apud fratrem eorum in gratiam restituendis. Quod si minus proficeret, asseruit se eorum cie- cessitatibus affuturum, vel non defuturum. Vnde ad preces Reginae Nooegiae mox assignavit eis civitatem & castrum Tungella. Quo accepto, victualibus ipsum & armis sortissime munierunt. Distat autem Κungella a Ludosa duobus miliaribus. Audiens igitur rex Birgerus, quod fratres sui Duces munitionem illam occuparent, suspicatus est quod exinde latrocinia dc depraedationes in regno Sueciae exerce-xent, propter quod quanto citius erexit sortalitium muniatissimum in Gulbergnhed, ut esset obstaculum volentibus ex ea parte Vestrogothiam incursarer Sed habebant Duces validissimos & expeditissimos bellatores. Quia non obstante castro praedicto Gulbergahed , continuis incursionibus Vestrogothiam invaserunt, S rapinam inde innumeram distraxerunt, captivantes Benedictum Legiferum Vestrogo- thiae, & inde I. udosiam bonis omnibus spoliantes, &taci-. dem eam igne funditus concremantes. Et alia damna quam plurima regno Sueciae inserentes, aedificarunt castrum in Daal,Dalaborg nominatum, affligentes rusticos circumpositos oneribus importabilibus in erectione fortalitii memorati.

Tunc rex Birgerus misit octo Milites sibi fi/elissimos, qui observarent .vias 5c transitus qui esse possent inter Nor-vegiam de Daal, ut essent praesidio habitantibus illic contra Ducalium satellitum insidias & insultus. Qui partes illas in intrantes, apud fluvium & pontem Agnabro consederunt,& pontem submoventes & dissipantes, fluvium impertran- sibilem reddiderunt: sed nihilominus non longe a fluvio

morain trahendo pausabant. Quo cognito, Dux Ericus fidelem suum vocat Matthiam Ketiimund n, virum stre- ntium, audacem, Ac in rebus bellicis virum expertissimum, asserens locum esse praedae obtinendae. Quo ad praelium Xultante , Dux adjecit: Ne iateris in vacuum, quia nulla